BuddhaSasanaHome Page
This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Hiện Pháp Tịnh Ðộ

Thích Nhất Hạnh

---

Một phần của bà i giảng Kinh A Di Ðà trong khóa tu mùa thu 1998 tại đạo trà ng Mai thôn. Thượng tọa Thái Hòa phiên tả và hiệu đính.

 

Diệu Dụng Pháp Thân

"Nà y nữa Xá Lợi Phất! Ở nước Cực Lạc có bảy lớp lan can, bảy lớp lưới giăng, bảy lớp hà ng cây, tất cả đều được là m bằng bốn thứ châu báu, bao quanh giáp vòng, vì vậy cõi ấy được gọi là cõi Cực Lạc."

Câu kinh nà y nói về y báo trang nghiêm của cõi Cực Lạc. Y báo là môi trường và hoà n cảnh tương hợp với chánh báo. Chánh báo chính là bản thân đức Bụt A Di Ðà . Y báo bao gồm cả nhân dân và cõi nước. Y báo và chánh báo trang nghiêm của cõi Tịnh Ðộ là do bản nguyện của đức Bụt A Di Ðà và nhân dân của cõi nước ấy tạo nên. Cũng vậy, y báo và chánh báo của cõi Ta Bà đều do nghiệp lực cộng đồng của chúng sanh ở cõi nà y tạo tác ra. Nghiệp lực của chúng sanh nơi cõi Ta Bà nà y được tạo nên bằng ngũ dục. Nhân dân cõi nà y luôn luôn lao mình và o ngũ dục, do đó chất liệu Tịnh Ðộ biến mất, không còn nữa.

Tại sao Bụt Thích Ca nói ở cõi Tịnh Ðộ không có mặt ba con đường ác? Một mặt thì Bụt A Di Ðà thuyết pháp, một mặt thì chim chóc nâng đỡ và hướng mình đi về nẻo hướng thượng, thì là m sao mà có tam ác đạo? Chỉ trừ khi nà o ta chán Tịnh Ðộ và muốn bỏ đi. Ðiều nà y là do ta mà ra. Ðức Bụt A Di Ðà sẽ nói: "Tội nghiệp cho con. Con không muốn ở đây, con lại muốn về bên đó! Nếu ở đây thì con có tăng thân, có Bụt, có chim, có hồ sen, có đủ điều kiện để giữ cho con đừng đi thối lui, nhưng nếu lòng trần của con đã biểu hiện và con muốn trở về với cõi Ta Bà thì con sẽ đánh mất Tịnh Ðộ và tăng thân nà y.

Tăng thân là một khung cảnh hiến tặng cho chúng ta sự an ninh. Tăng thân với hai vòng tay vững chãi giữ ta lại trên con đường giới, định và tuệ. Vì vậy chúng ta phải quyết tâm ở lại với Tăng thân "Chúng con nguyện một lòng về nương tựa Tăng thân." Cõi Tịnh Ðộ là một tăng thân quý báu nhất.

Khi đi và o bếp để nấu cơm, chúng ta cũng có thể tu chánh niệm được. Ðến phiên ta nấu cơm cho đại chúng thì ta và o bếp, thắp một cây hương, dâng hương, rồi bắt đầu nấu cơm. Trong suốt thời gian một giờ rưỡi hay hai giờ là m việc dưới bếp, ta biết thực tập theo dõi hơi thở, biết là đang xắt gọt, rửa nồi hay xà o nấu, ... trong chánh niệm. Do đó ta vẫn đang an trú trong cõi nước Cực Lạc. Còn nếu không biết tu thì ta vừa là m vừa giận, vừa là m vừa buồn, vừa ganh, vừa nói chuyện hay vừa nói xấu người khác, thì tuy cũng là khung cảnh ấy nhưng đó là cõi Ta Bà . Ta có giới, định và tuệ, tức là có sự thực tập thì nhà bếp là Tịnh Ðộ chứ không phải là Ta Bà . Tất cả đều tùy nơi ta. Bất cứ một cái gì ta thấy được và tiếp xúc được đều có thể biến thà nh pháp khí. Cái chổi hay cái nồi cũng là pháp khí, cái gì cũng có thể trở thà nh một điều kiện thuận lợi cho sự tu học của ta. Ðó là tà i năng của đức A Di Ðà . Tà i năng của đức A Di Ðà là sử dụng tất cả những gì đang có mặt để đưa dân chúng của mình đi lên trong sự tu học. Tà i năng của Tăng thân cũng vậy, từ chuyện nấu nướng, dọn dẹp, là m vườn, cho đến việc chăm sóc cây cảnh, tất cả những cái đó đều trở thà nh phương tiện tu học. Chúng ta phải sử dụng tất cả những yếu tố đó để đi tới trên con đường tu tập và chuyển hóa.

Trong cõi Tịnh Ðộ người ta cũng nấu cơm, ăn uống, đi hái hoa cúng Bụt, nghe kinh và đi thiền hà nh. Cõi ta đang ở cũng vậy thôi. Không cần phải qua bên đó ta mới là m được những chuyện kia. Ngay bây giờ ta cũng có thể là m được những chuyện mà bên ấy người ta đang là m, tức là hái hoa, cúng Bụt, tụng kinh, nghe kinh, rửa chén, ăn cơm, đi kinh hà nh... Cõi Tịnh Ðộ đẹp như vậy, cõi Tịnh Ðộ đang có mặt cho chúng ta. Chỉ có một điều là chúng ta đang có mặt cho cõi Tịnh Ðộ hay không mà thôi.

Trong khung cảnh Tăng thân, mỗi khi chúng ta rửa nồi, pha trà , đi tắm hay đi ra vườn, mỗi hà nh động và mỗi bước chân của chúng ta đều phải trở thà nh một câu thuyết pháp. Bước đi một bước, đó là một bà i thuyết pháp, nâng chén trà lên để uống cũng trở thà nh một bà i thuyết pháp. Bởi vì trong khi nâng chén trà lên ta có sự vững chãi, thảnh thơi và ung dung. Uống trà như vậy là thuyết pháp. Ăn cơm như thế nà o để có hạnh phúc và an lạc trong khi ăn, thì ăn cơm cũng là thuyết pháp. Nhìn và o ta người khác đang thấy một vị Bồ Tát trong Tịnh Ðộ. Ðiều nà y không phải đợi tới ngà y mai ta mới là m được. Ta phải là m được ngay ngà y hôm nay. Là m được một ngà y là ta đã đi đến Tịnh Ðộ được một ngà y.

Vì muốn cho pháp âm được tuyên lưu rộng rãi trong xứ của Ngà i, đức A Di Ðà đã tạo ra các loà i chim mầu nhiệm. Cũng vậy, muốn cho pháp môn và giáo lý của đức Bổn Sư được thấm nhuần trong tăng thân chúng ta cũng phải là m như thế. Mỗi cử chỉ, lời nói và ý tưởng của ta đều phải trở nên một phương tiện để thuyết pháp. Ta phải tham dự và o sự nghiệp của pháp thân, vì pháp thân là thân của pháp, thân luôn luôn biểu hiện pháp. Một bà i thuyết pháp của ứng thân hay hóa thân có thể dà i tới một giờ rưỡi hay là hai giờ. Nhưng thế nà o ứng thân cũng phải dừng lại để nghỉ ngơi, để ăn cơm. Còn pháp thân thì khác, pháp thân thuyết pháp liên tục không ngừng. Thuyết pháp bằng chim, bằng mây, bằng gió, bằng bước chân hay bằng hơi thở. Vì vậy chúng ta phải tham dự và o pháp thân. Chúng ta thuyết pháp bằng đời sống hà ng ngà y của chúng ta. Ta thuyết pháp bằng hai bà n tay, bằng hai bà n chân, bằng cái miệng trong khi ăn hoặc khi nói và bằng hai con mắt trong khi nhìn. Bổn phận của người sống trong Tịnh Ðộ là phải tham dự và o sự nghiệp của pháp thân. Nghĩa là phải thuyết pháp bằng đời sống hà ng ngà y của chúng ta. Ngà y xưa thánh Ghandhi có nói rằng: "Ðời sống của tôi là cái thông điệp của tôi. (My life is my message)." Thông điệp không phải viết trên giấy mà viết bằng đời sống hà ng ngà y. Một bà i thuyết pháp cũng vậy, không phải chỉ là m bằng ngôn ngữ và danh từ mà thôi. Bà i thuyết pháp còn được là m bằng bước chân, hơi thở, động tác và cái nhìn của ta. Tham dự và o sự nghiệp của pháp thân là điều chúng ta có thể là m được hà ng ngà y. Nhìn và o cách ta đi đứng và tiếp xử hà ng ngà y tự nhiên người ta sinh lòng kính ngưỡng và phát tâm xuất gia tu tập. Như vậy ta đã là một phần của đức Bụt Di Ðà .

"Xá Lợi Phất, ở nước Bụt ấy, mỗi khi có gió nhẹ xao động các hà ng cây và các mà n lưới châu báu thì người ta được nghe những âm thanh vi diệu, giống như là có trăm ngà n nhạc khí cùng được tấu lên một lần. Người dân nước ấy mỗi khi nghe các âm thanh kia thì đều nhiếp tâm niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng."

Hiện tượng nà y ở đâu cũng có. Mỗi khi có gió đi ngang các hà ng cây tùng hay các hà ng cây phong thì âm thanh cũng mầu nhiệm vô cùng. Trong kinh không nói tới mưa, nhưng tiếng mưa cũng êm đềm dỠchịu lắm. Những cơn mưa có khi rạt rà o, có khi êm đềm là m cho tâm hồn ta dịu lại và ta nghe trong tiếng mưa có âm nhạc của chư thiên, có tiếng thuyết pháp. Nếu nhìn kỹ cõi Ta Bà với tất cả niệm và định, ta sẽ thấy cõi Ta Bà nà y cũng đẹp lắm. Tôi nghĩ rằng cõi Tịnh Ðộ có đẹp cách mấy thì cũng chỉ đẹp bằng cõi Ta Bà nà y mà thôi. Tất cả những gì ta thấy ở cõi Tịnh Ðộ thì bên nà y ta cũng có thể thấy được cả. Chúng ta đã từng nghe các vị tổ sư nói: "Tịnh Ðộ ở trong tâm mình". Trong tâm mình có sự nhẹ nhà ng, có sự cởi mở, có sự thanh thoát thì nhìn cái gì cũng thấy là Tịnh Ðộ cả.

"Mỗi khi có gió nhẹ xao động các hà ng cây và các mà n lưới châu báu thì người ta được nghe những âm thanh vi diệu..."

Chúng ta nghĩ rằng ở ngoà i tiệm kim hoà n mới có những hạt châu báu, nhưng kỳ thực những hạt sương long lanh trên ngọn cỏ cũng đẹp và còn đẹp hơn cả kim hoà n nữa. Và hay nhất là không có ai muốn ăn cắp hết. Tại vì ở đâu cũng có và chúng đẹp vô cùng. Nói rằng những hà ng cây đó là m bằng châu báu, nhưng những hà ng cây là m bằng châu báu thì đâu có đẹp bằng những hà ng cây thật. Trên bà n Bụt, thỉnh thoảng ta dâng cúng những hoa sen là m bằng gỗ, bằng bạc, bằng ngọc hay bằng và ng nhưng những bông sen dâng lên trên bà n Bụt là m bằng và ng hay bằng ngọc thì đâu có đẹp bằng những bông sen thật. Những cái gì nhiệm mầu đã tả trong kinh A Di Ðà đều có đủ hết ở đây, chỉ cần ta có tâm hồn thanh thoát và an lạc là có thể thấy hết tất cả.

Ở cõi Tịnh Ðộ, khi có gió đi qua các hà ng cây và các mà n lưới châu báu thì có những âm thanh vi diệu, có âm nhạc và có lời thuyết pháp. Và khi được nghe những âm thanh như vậy thì đó là cơ hội để dân chúng nhiếp tâm niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng. Ở đây chúng ta cũng có thể là m y hệt như vậy. Chúng ta có tiếng chuông đại hồng, tiếng chuông gia trì, tiếng chuông báo chúng, tiếng đồng hồ và tiếng điện thoại. Chúng ta có những tiếng xướng kệ của các sư chú và các sư cô, có những hình ảnh đi ra đi và o của thiền sinh trong chánh niệm. Tất cả những cái đó đều là những phương tiện để nhắc ta trở về với sự niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng. Dứt khoát là không cần đi đâu hết, ở đây ta cũng có đủ tất cả những gì diỠn tả trong kinh A Di Ðà .

Ánh Sáng Vô Lượng

 "Xá Lợi Phất! Thầy nghÄ© sao? Ðức Bụt kia tại sao sao có tên gọi là A Di Ðà ?"

Tại sao không có tên khác mà có tên là Amitabha? Ðức Bụt Thích Ca trả lời:

"Xá Lợi Phất! Bởi vì đức Bụt ấy là ánh sáng vô lượng có thể chiếu soi được tất cả các cõi nước trong mười phương mà ánh sáng ấy không bao giờ bị ngăn cách. Vì vậy, nên ngà i được gọi là A Di Ðà ".

A Di Ðà là ánh sáng vô lượng, vì vậy Tuệ Trung Thượng Sĩ đã nói:

"Di Ðà đích thực pháp thân ta
Nam, Bắc, Ðông, Tây khắp chói lòa"

Khi đốt lên một cây đèn nến hay một cây đèn dầu, thì ta sẽ có ánh sáng, nhưng ánh sáng đó không vô lượng. Tại sao vậy? Tại vì nến sáp sẽ hết, dầu sẽ hết và theo đó ánh sáng sẽ hết. Nhưng đức A Di Ðà là một nguồn ánh sáng vô tận. Một vị bồ tát, một vị giác ngộ, một vị Bụt luôn luôn từ cơ thể phóng ra ánh sáng. Ðó là ánh sáng của chánh niệm. Ánh sáng của các vị Bụt đi rất xa, đi xa lắm. Phóng ra ánh sáng đó để là m gì? Ðể soi đường và giúp người ta đừng bước sa và o hầm hố của khổ đau.

Chúng ta đừng nghĩ rằng chỉ có Bụt và các vị bồ tát mới có thể phát ra ánh sáng nà y. Người nà o trong chúng ta cũng có thể phát ra ánh sáng đó, ánh sáng của chánh niệm. Trong khi đi, đứng, nằm, ngồi hay thuyết pháp, ánh sáng của chánh niệm tỏa chiếu đi rất xa. Khi người ta tới chơi hay tới thăm viếng mà thấy chúng ta đi, đứng, nằm và ngồi trong chánh niệm cũng thấy ánh sáng trong thân ta đang chiếu ra. Khi một tia sáng nà y chạm và o người khác thì người ấy cảm động và cũng muốn được đi, đứng và là m việc ung dung như vậy. Các thầy, các sư cô, các sư chú và các đạo hữu ở đây người nà o cũng có thể phát ra ánh sáng từ thân thể, từ tâm hồn của mình. Tất cả chúng ta đều có thể phát ra ánh sáng chánh niệm, và chỉ có sự thực tập chánh niệm mới là m phát ra ánh sáng đó. Chánh niệm đưa đến chánh định, chánh định đưa đến trí tuệ. Ðó là những viên ngọc lưu ly có thể chiếu ra ánh sáng. Chúng ta đừng có mặc cảm. Chúng ta cũng có thể phóng quang được như đức A Di Ðà , tuy ánh sáng của ta chưa đi xa bằng, nhưng chúng ta đã có thể phóng ra được. Nếu mỗi ngà y ta đều thực tập thì ánh sáng cà ng ngà y cà ng được phóng xa. Ánh sáng đó có thể được phát ra dưới nhiều hình thức. Ở trên thế giới bây giờ có biết bao nhiêu người đang tu tập theo pháp môn của Là ng Mai. Họ đọc sách, nghe băng và tiếp xúc với các vị giáo thọ ở Là ng Mai. Vì vậy ánh sáng của chúng ta đã đi rất xa, và chúng ta cũng đang tham dự và o công nghiệp của đức A Di Ðà tức là phát ra ánh sáng. Phát ra ánh sáng là điều chúng ta là m được và là m được ngay ngà y hôm nay. HỠbước một bước chân có chánh niệm thì có ánh sáng lóe ra liền. Ta phải hiểu ánh sáng là như vậy. Và ánh sáng của đức A Di Ðà là vô lượng. Ðó là định nghĩa đầu của chữ Amitabha: ánh sáng vô lượng. Bây giờ ta đi đến định nghĩa thứ hai:

Thọ Mạng Vô Cùng

"Hơn nữa, Xá Lợi Phất! Thọ mạng của đức Bụt ấy cũng như của dân chúng trong nước ngà i là thọ mạng vô lượng kéo dà i tới vô lượng vô biên kiếp a tăng kỳ, vì vậy danh hiệu của ngà i là A Di Ðà "

A tăng kỳ có nghĩa là vô lượng, vô số. Ðứng về phương diện tích môn thì chúng ta có sanh có diệt. Kẹt và o ý niệm thọ mạng, ta nghĩ rằng ta chỉ bắt đầu có mặt từ năm đó và sẽ trở thà nh không có từ năm kia. Nhưng theo giáo lý đạo Bụt thì bản chất của chúng ta là không sanh và không diệt. Ðứng về phương diện bản môn thì thọ mạng của ta cũng vô lượng như thọ mạng của đức Thế Tôn và của đức A Di Ðà . Nhìn cho kỹ ta thấy tất cả mọi hiện tượng trong vũ trụ đều như vậy. Một bông hoa hay một chiếc lá cũng có thọ mạng vô lượng. Nhìn cạn cợt thì ta thấy chiếc lá có sinh và có diệt; nhìn sâu thì chúng ta thấy sinh diệt chỉ là cái bên ngoà i. Bản chất của một chiếc lá là vô sinh bất diệt, bản chất của chúng ta cũng như vậy. Ánh sáng của đức A Di Ðà là vô lượng nên thọ mạng của ngà i cũng là vô lượng. Ánh sáng của cái đèn dầu có khi tắt, nhưng ánh sáng của đức A Di Ðà không bao giờ tắt. Vì sao? Vì thọ mạng của đức A Di Ðà là vô lượng. Chúng ta cũng vậy, cũng có thể tham dự và o thọ mạng vô lượng của đức A Di Ðà . Bởi vì chúng ta cũng có bản chất bất sanh và bất diệt. Hai định nghĩa về đức A Di Ðà là vô lượng quang (ánh sáng vô lượng) và vô lượng thọ (tức là thọ mạng vô lượng.) Không phải chỉ có đức A Di Ðà mới có bản môn mầu nhiệm, mới có bản chất bất sanh bất diệt, mà tất cả chúng ta cũng đều có bản chất bất sanh bất diệt. Vì vậy, chúng ta có thể tham dự và o công việc chế tác ánh sáng của đức A Di Ðà và ánh sáng đó sẽ có mặt liên tục không bao giờ chấm dứt.

Con Ðường Ứng Hóa

"Xá Lợi Phất! Từ khi Bụt A Di Ðà thà nh đạo đến nay tính ra là đã mười kiếp. Nà y nữa, Xá Lợi Phất, số đệ tử Thanh Văn đã đắc quả A La Hán của đức Bụt ấy nhiều vô lượng không thể đếm được bằng toán học. Số đệ tử bồ tát của ngà i cũng đông đảo như thế."

Trên phương diện tích môn, từ khi đức Bụt A Di Ðà thiết lập ra cõi Cực Lạc chỉ có mười kiếp thôi và Bụt A Di Ðà đang biểu hiện như một hóa thân. Và chúng ta thấy hóa thân hay ứng thân của đức A Di Ðà mới thiết lập cõi Cực Lạc được mười kiếp và số đệ tử Thanh Văn đã đắc quả A La Hán của ngà i nhiều vô lượng không thể đếm được bằng toán học. Không thể dùng điện toán để đếm được. Số đệ tử bồ tát của ngà i cũng đông đảo như thế. Nghĩa là đức A Di Ðà có đệ tử về phía Thanh Văn và cũng có đệ tử về phía bồ tát. Dân chúng Tịnh Ðộ gồm những người tu theo đạo Bụt nguyên thỉ và những người tu theo đạo Bụt phát triển. Ở bên nà o cũng đông đến nỗi các nhà toán học cũng không thể nà o đếm hết được.

"Nà y Xá Lợi Phất! Nước Bụt kia đã được xây dựng bằng những công đức đẹp đẽ như thế".

Những công đức đẹp đẽ như thế là những điều chúng ta đã được nghe những đoạn vừa qua, như các hà ng cây, các hồ sen có nước tám công đức, âm nhạc trên không, dân chúng có thì giờ để đi hái hoa cúng dường các vị Bụt, nấu cơm và ăn cơm, đi kinh hà nh, nghe chim hót, nghe thông reo, nghe thuyết pháp và dân chúng ở nước Cực Lạc rất đông. Tất cả những cái đó đều là những công đức và những cái đẹp mầu nhiệm của cõi Cực Lạc.

Tư Cách Bất Thối

"Nà y nữa Xá Lợi Phất! Tất cả những ai sinh về nước Cực Lạc đều có tư cách bất thối chuyển, trong số ấy có nhiều vị đã là bồ tát nhất sinh bổ xứ. Số lượng của các vị nà y đông đảo vô cùng, không thể dùng toán học mà kiểm đếm được, ta chỉ có thể dùng danh từ vô số A Tăng Kỳ để diỠn tả mà thôi."

Trong kinh nà y Bụt liên tiếp đưa ra những hình ảnh rất tích cực về nước Cực Lạc, và sau khi đưa ra những hình ảnh tích cực, Bụt nói: "Còn nữa... nà y nữa..". Trong nguyên văn là : "Phục thứ Xá Lợi Phất!" chúng ta dịch là "Nà y nữa Xá Lợi Phất!'' ...''Nà y nữa Xá Lợi Phất! Tất cả những ai sinh về nước Cực Lạc đều có tư cách bất thối chuyển". Nghĩa là không còn bị sa đọa trở lại. Thối là đi lui, hỠsinh sang nước đó rồi thì chỉ đi tới thôi, không đi lui, không rơi rụng trở lại nữa, nghĩa là không rơi rụng và o trong cõi đau khổ, chìm đắm và hệ lụy. Tại sao? Tại vì có một cái gì giống như một cái lưới giăng là m cho mình có muốn rơi xuống cũng không rơi xuống nữa. Cái lưới đó là cái lưới gì mà giữ cho ta không sa đọa trở lại? Ðức Thế Tôn sẽ cho chúng ta biết trong một đoạn kinh tiếp theo.

Bất thối chuyển nghĩa là không còn sa đọa trở lại. Những người nà o sinh về cõi Cực Lạc đều có tư cách bất thối chuyển cả. Và trong số đó có nhiều vị bồ tát đã là nhất sanh bổ xứ. Bồ tát nhất sanh bổ xứ là bồ tát sẵn sà ng được sinh ra một lần cuối để thà nh Phật. Muốn cõi nà o thì đi về cõi đó để thà nh Bụt. Giống như đức Thích Ca Mâu Ni trước khi sanh, ngà i là bồ tát nhất sanh bổ xứ, sinh ra lần chót ở cõi Ta Bà và thà nh Bụt ở đây. Số lượng các vị nà y tức là các vị bồ tát nhất sanh bổ xứ đông đảo vô cùng, không thể nà o dùng toán học để kiểm đếm được. Ta chỉ có thể dùng danh từ vô số (A Tăng Kỳ) để diỠn tả mà thôi. A Tăng Kỳ có nghĩa là vô số. Chữ A tức là vô và Tăng Kỳ là số.

Người và Cảnh DỠThương

"Xá Lợi Phất! Chúng sanh mọi nơi, khi nghe nói tới nước Cực Lạc đều nên phát nguyện sanh về nước ấy.

Ðó là lời gởi gắm, nhắn nhủ và khuyên bảo của đức Thế Tôn. Ðức Thế Tôn khuyên rằng: Nếu quý vị được nghe đến cõi đó thì nên phát tâm sanh về cõi đó. Và Thế Tôn đưa ra một lý do rất xứng đáng.

 "Tại sao? Tại vì sinh về nước đó thì sẽ được sống chung và gần gÅ©i với rất nhiều các bậc thiện nhân cao đức".

Trong kinh có rất nhiều câu hay nhưng câu nà y là câu hay nhất. Không phải là sinh về nước đó thì có và ng, bạc, ao, hồ, gió, các loại chim, các hà ng cây hay các thứ đẹp đẽ khác mà bởi vì một lý do khác. Nước đó có một cảnh tượng rất đẹp: đó là nơi tụ họp của rất nhiều người dỠthương, rất nhiều bậc cao đức. Ðó là lý do số một để chúng ta sinh về. Tại vì sinh về chỗ đó thì được sống chung và gần gũi với rất nhiều người dỠthương. Tuy Bụt Thích Ca không nói rõ nhưng chúng ta biết rằng Bụt A Di Ðà là một người có khả năng rất lớn trong việc xây dựng tăng thân. Nếu đức Bụt A Di Ðà không dỠthương thì đâu có ai muốn đến cõi đó. Vì đức A Di Ðà dỠthương quá chừng, cho nên hầu hết tất cả những người dỠthương đều quy tụ về bên đó. Chìa khóa của sự thà nh công là quy tụ được những người dỠthương, những bậc thượng thiện nhân về chỗ mình ở. Câu hội nhất xứ là đến cùng ở chung một chỗ. Chúng ta người nà o cũng muốn được như đức Bụt A Di Ðà . Khi chúng ta thiết lập một đạo trà ng, một quê hương tịnh độ thì ta cũng muốn rằng tất cả những người dỠthương trên thế giới đều quy tụ về trú xứ đó để cùng cộng tác với chúng ta. Và ta biết trước rằng nếu ta độc tà i, khó chịu và không sử dụng ái ngữ thì các bậc thiện nhân sẽ không tới. Vì vậy ta biết rằng đức Bụt A Di Ðà là một người rất dỠthương, nghe tới đức Bụt A Di Ðà và cõi nước của ngà i ai cũng muốn tới để được sống và gần gũi với những người dỠthương nhất trên đời. Cho nên câu kinh nà y là một câu rất hay.

"Xá Lợi Phất! Chúng sanh mọi nơi, khi nghe nói tới nước Cực Lạc đều nên phát nguyện sanh về nước ấy. Tại sao? Tại vì sinh về nước đó thì sẽ được sống chung và gần gũi với rất nhiều các bậc thiện nhân cao đức".

Thiện nhân là những người có trái tim rất rộng, có những hạt giống rất là nh ở trong tâm thức, chỉ muốn nghĩ điều là nh, nói điều là nh và là m điều là nh thôi. Thiện là nghĩ tới những điều thiện. Nhân phẩm của họ là nhân phẩm cao đẹp cho nên gọi là thiện nhân cao đức. Trong cõi nà y, ta chỉ nghĩ tới những điều thiện thôi và tư tưởng của ta là tư tưởng thiện. Vì sao vậy? Vì hoà n cảnh chung quanh có nhiều điều kiện để tưới tẩm và đánh động tới những hạt giống là nh ở trong ta. Ví dụ, khi nghe tiếng chim hót, thì được nhắc nhở những giáo lý ngũ căn, ngũ lực, thất bồ đề phần ..., khi nghe tiếng gió reo qua đọt thông thì ta cũng được nghe pháp; sống giữa những người biết đi, đứng, nằm và ngồi trong chánh niệm thì ta cũng được đi, đứng, nằm và ngồi trong chánh niệm và tâm hồn mình luôn được nghĩ đến điều thiện. Buổi sáng nghĩ điều là nh, buổi trưa nghĩ điều là nh và buổi tối nghĩ điều là nh, ta có một niềm vui. Sở dĩ tâm ý ta luôn luôn tương ứng với điều là nh là do hoà n cảnh chung quanh rất thuận tiện. Chung quanh ta toà n là những người là nh. Và tất cả những gì ta thấy và nghe ở chung quanh cũng đều có tác dụng tưới tẩm những hạt giống tốt đẹp ở trong ta, gọi là ý là nh. Miệng là nh, tức là những lời ta nói ra đều là là nh. Ta không còn chửi mắng hay nói xấu. Vì mọi người đang học tập chánh pháp, do đó không có cơ hội để nghĩ và nói tới những điều không là nh. Mỗi lời nói của ta đều có tác dụng là m cho êm dịu và ban phát hạnh phúc cho những người ở chung quanh. Ở cõi Tịnh Ðộ không có ác ngữ mà chỉ có thiện ngữ. Và thân ta cũng vậy. Tất cả mọi người đều thực tập với tư cách của các vị bồ tát. Vì vậy, nơi cõi Tịnh Ðộ, không có sự giết chóc lẫn nhau và không có sự ăn cắp. Ở cõi Tịnh Ðộ không có sát, đạo và dâm. Vì ở bên đó có những niềm vui rất lớn. Ở Tịnh Ðộ dân chúng thực tập giới cho nên không ăn thịt, không uống rượu và không sử dụng những thứ kích thích. Vì vậy, người ta không phạm giới dâm dục, không phạm giới sát sanh cũng không phạm giới trộm cắp. Những con người bên đó đều có lý tưởng cao vời, ai cũng muốn những chuyện đẹp thôi, tức là muốn thà nh lập Tịnh Ðộ. Sau khi đã ở Tịnh Ðộ với Bụt A Di Ðà thì ta cũng muốn đi xây dựng một Tịnh Ðộ theo mô thức của nước Bụt A Di Ðà . Tại vì ta là một bồ tát nhất sanh bổ xứ. Ta muốn về Việt Nam để là m Tịnh Ðộ, ta muốn về Phi Luật Tân để là m Tịnh Ðộ, ta muốn về Mỹ để là m Tịnh Ðộ...

"Nà y nữa, Xá Lợi Phất, ở nước Cực Lạc có rất nhiều hồ thất bảo chứa đầy thứ nước có tám công đức, dưới đáy hồ toà n là cát và ng; bốn bên hồ có những lối đi là m bằng và ng, bạc, lưu ly và pha lê; phía trên các con đường ấy lại có vô số lâu đà i, cũng được xây dựng và trang trí bằng các chất liệu và ng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu và mã não. Sen trong các hồ lớn như những chiếc bánh xe, sen xanh chiếu hà o quang xanh, sen và ng chiếu hà o quang và ng, sen đỏ chiếu hà o quang đỏ, sen trắng chiếu hà o quang trắng, hương sen tỏa ra vi diệu và tinh khiết. Xá Lợi Phất! Nước Cực Lạc được tô điểm bằng những cái đẹp như thế."

Trong đoạn kinh nà y ta thấy có danh từ nước tám công đức. Tám công đức đó là : trong trẻo sạch sẽ, thanh tịnh mát mẻ, có vị ngon ngọt, nhẹ nhà ng mềm mại, thuần nhị mượt mà , yên ổn điều hòa, uống và o thì trừ được vô lượng quá hoạn như đói khát ..., uống xong thì chắc chắn có thể trưởng dưỡng được các căn.

"Nà y nữa, Xá Lợi Phất! Ở nước Bụt ấy, người ta thường được nghe nhạc từ hư không vọng xuống. Ðất được là m bằng và ng ròng. Mỗi ngà y sáu lần có mưa hoa mạn đà la rơi xuống. Dân chúng nước ấy có thói quen buổi sáng lấy lẵng hứng đầy các bông hoa mầu nhiệm ấy để đem đi cúng dường các vị Bụt đang cư trú ở vô số các cõi Bụt khác. Ðến giờ cơm trưa, mọi người đều về kịp nước mình để ăn cơm rồi đi kinh hà nh. Xá Lợi Phất, nước Cực Lạc đẹp tuyệt vời như thế đấy."

Những tiếng nhạc từ hư không vọng xuống là nhạc gì? Thiên nhạc. Chúng ta biết rằng mỗi buổi sáng thức dậy ở Xóm Thượng, Xóm Hạ hay Xóm Mới, nếu tâm hồn ta thanh tịnh thì sẽ thấy đất trời rất thơm. Tuy là im lặng nhưng như có âm nhạc ở trong không gian, rất thanh thoát và nhẹ nhà ng. Tất cả những mùi hương, những âm điệu đó đều ở trong tâm ta mà thoát ra. Chúng ta không nhất thiết phải mua hoa ở chợ. Hoa đã có sẵn. Nếu chúng ta biết nhìn thưởng thức thì sẽ thấy bất cứ cà nh hay lá nà o cũng đều là hoa cả và những người cắm hoa giỏi không phải đi ra mua hoa ở chợ. Trong đoạn kinh nà y, ta nghe nói tới hoa, tới nhạc, tới chuyện đi thăm các vị

Bụt để cúng dường, tới chuyện ăn cơm trưa và đi kinh hà nh, chúng ta tự hỏi: ai nấu cơm? Nếu ăn cơm thì thế nà o tám giờ sau cũng phải đi cầu. Ở Tịnh Ðộ có cầu tiêu hay không? Ðó là những câu hỏi rất thực tế. Chùa Bảo Liên ở Hương Cảng có treo bốn câu thơ:

"Hữu độ tức phi tịnh
Ngôn thuyên hà sở vi?
Phật thuyết nguyên vô ngã
Thiền sư vấn thị thùy?

Hữu độ tức phi tịnh tức là nếu có một cõi nước thì là m sao mà cõi nước đó tịnh được? HỠcó ăn cơm thì thế nà o cũng phải đi đại tiện, có uống nước thì thế nà o cũng có đi tiểu, trên tịnh độ cũng có phân và rác, nghĩa là không tịnh theo cách ta đã tưởng tượng.

"Hữu độ tức phi tịnh
Ngôn thuyên hà sở vi

Dịch là :

Có độ là không tịnh
Lời nói dùng là m gì?

Sự diỠn tả của lời nói là để là m gì? HỠnói tới cõi nước thì không thể có tịnh được. Có cõi thì thế nà o cũng có người, có người thì thế nà o cũng có sự tiêu thụ, có sự tiêu thụ thì thế nà o cũng có phân rác, thà nh ra không thể nà o có độ mà không có bất tịnh. Có độ là không có tịnh. Lời nói của mình được dùng để là m gì? Mở miệng ra là bị mắc kẹt:

"Phật thuyết ngôn vô ngã
Thiền sư vấn thị thùy?

Bụt đã dạy rằng chúng ta vốn không có ngã. Vậy thì người được gọi là thiền sư đó là ai vậy? Tại sao đã vô ngã rồi mà còn có cái ông gọi là thiền sư ? Thiền sư đó có phải là một cái ngã không? Ngôn từ ta nói ra là có thể bị mắc kẹt. Ðứng về phương diện Tịnh cũng vậy, mà đứng về phương diện Thiền cũng vậy. Ta đang còn kẹt và o ngôn từ. HỠnói tới độ là không nói tới tịnh được, hỠnói tới vô ngã thì từ ngữ thiền sư không thể nêu lên. Thiền sư là một cái ngã. Do đó, khi đọc kinh ta phải quán chiếu. Có thể ta phải ăn cơm, uống nước, đi đại tiện, đi tiểu tiện, nấu cơm và rửa bát. Ăn cơm thì phải dùng bát đĩa, có bát đĩa thì thế nà o cũng phải rửa bát đĩa. Mà rửa bát đĩa có dùng tới xà phòng không? Và thức ăn ở trên Tịnh Ðộ có dầu mỡ hay không? Tịnh hay không tịnh là tùy theo nhận thức của chúng ta. Ban đầu chúng ta đã nói tới tịnh là sự vắng mặt của ô nhiỠm. Ô nhiỠm của sự bận rộn, của tiền bạc, của quyền hà nh, của sự ganh tỵ, của sự lo lắng hay của sự sợ hãi. Ô nhiỠm là những cái phân rác. Nếu biết cách chúng ta sẽ chuyển được phân rác thà nh ra hoa quả và rau trái để sử dụng hà ng ngà y. Vì vậy, tịnh tức là không bị ô nhiỠm bởi phiền não và danh lợi chứ không phải là vì có cầu tiêu, nhà tắm, có nấu ăn và chén bát cần rửa.

Ở đạo trà ng Mai thôn, chúng ta phải đặt những câu hỏi như vậy. Ðạo trà ng Mai thôn có phải là một cõi tịnh độ hay không? Nếu sống trong một khung cảnh mà ta thấy có an ninh, có hiểu biết, có thương yêu và có khả năng chuyển hóa được những khổ đau, sợ hãi và vướng mắc của ta thì ta biết rằng đó là khung cảnh của tịnh độ. Còn nếu ta không thấy những yếu tố an ninh, thương yêu, hạnh phúc và hòa điệu trong đó thì ta biết rằng đó không phải là một cõi tịnh độ mà là một uế độ. Ta cũng thấy rằng ta có khả năng đóng góp hay phá hoại khung cảnh đó. Tịnh độ là một nhu yếu rất lớn của tất cả mọi người trong xã hội chúng ta. Vì vậy, đọc kinh A Di Ðà là một cơ hội để quán chiếu những nhu yếu đó và khám phá ra khả năng tạo dựng tịnh độ của mỗi chúng ta. Tại vì mỗi chúng ta đều là một vị Bụt A Di Ðà tương lai, mỗi chúng ta đều có hoà i bão muốn thiết lập tịnh độ cho chính ta và những người thân cận với ta.

Duy Trì Chánh Niệm

"Nà y nữa, Xá Lợi Phất! Ở nước Cực Lạc kia, thường có nhiều loại chim đủ mà u rất kỳ diệu như Hạc trắng, Khổng tước, Anh vũ, Xá lợi, Ca lăng tần già và Cọng mạng... Những con chim ấy, sáu buổi mỗi ngà y, thường hót lên những thanh âm hòa nhã: trong giọng hót của chúng, người ta nghe được tiếng diỠn xướng các pháp môn ngũ căn, ngũ lực, thất bồ đề phần, bát thánh đạo phần... Dân chúng trong nước nghe được những pháp âm như thế đều nhiếp tâm trở về thực tập niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng".

Trong đoạn văn nà y chúng ta thấy Bụt nhắc lại pháp môn trì niệm. Trì niệm là một pháp môn thực tập có từ hồi Bụt còn tại thế. Niệm Bụt, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí và niệm Thiên. Theo giáo lý của kinh A Di Ðà , những người thường trú ở thế giới Cực Lạc cũng thực tập niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng. Niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng là để tiếp xúc được với Tam Bảo và khi tiếp xúc được với năng lượng của Tam Bảo, thì ta sống trong sự an ninh, vững chãi và thảnh thơi. Thử tưởng tượng những người ở trong cõi Cực Lạc mà không thực tập niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng: cõi Cực Lạc sẽ không còn là cõi Cực Lạc nữa. Tại sao? Tại vì ở đó sẽ không còn sự an ninh, vững chãi và thảnh thơi.

Nghe Pháp Mọi Thời

Sở dĩ gọi đó là cõi Cực Lạc là tại vì dân chúng ở đó có sự thực tập chánh niệm và vẫn thường được nghe pháp thoại. Nếu có sự chú tâm thì khi những con chim hót lên, ta cũng nghe được pháp thoại và pháp thoại nà y có đủ ba mươi bảy phẩm trợ đạo, là tứ niệm xứ, tứ như ý túc, tứ chánh cần, v.v.. Sang bên đó ta vẫn còn nghe pháp thoại như ở đây và cũng sẽ học những điều y hệt như ta đang được học trên cõi Ta Bà nà y, nghĩa là ba mươi bảy phẩm trợ đạo. Chúng ta biết rằng đức A Di Ðà là một vị thầy. Ngay trong giây phút nà y ngà i đang thuyết pháp. Ðức Bụt Thích Ca dạy:

 "Từ đây đi qua phÆ°Æ¡ng Tây, cách khoảng mười vạn ức cõi Bụt, có một thế giới gọi là Cá»±c Lạc, trong cõi ấy có một vị Bụt tên là A Di Ðà , hiện đang thuyết pháp".

Bụt A Di Ðà đang thuyết pháp và những con chim bạch hạc, khổng tước, anh vũ, xá lợi, ca lăng tần già , và cọng mạng... cũng đang thuyết pháp và giọng hót của những con chim đó rất hòa nhã. Những con chim đó thay phiên nhau hót, một ngà y sáu lần (trú dạ lục thời). Ðó là công phu sáu thời. Ngà y xưa trong sự tu tập người ta chia một ngà y là m sáu phần gọi trú dạ lục thời. Trú là ban ngà y, dạ là ban đêm. Khi hà nh trì phép sám hối của vua Trần Thái Tông thì chúng ta cũng sám hối sáu lần một ngà y. Vua Trần Thái Tông sáng tác ra nghi thức sám hối nà y để tự hà nh trì, gọi là Lục Thời Sám Hối Khoa Nghi, tức là khoa nghi để sám hối sáu lần trong một ngà y. Chia sáu thời trong một ngà y đó là sự thực tập trong truyền thống. Những con chim nà y biết rằng dân chúng mỗi ngà y đều thực tập sáu thời cho nên bắt đầu mỗi thời là hót lên, và trong khi chim hót lên thì ta nghe được tiếng pháp trong đó. Có thể khi chim hót thì đức A Di Ðà ngừng thuyết pháp và khi đức A Di Ðà thuyết pháp thì chim ngừng hót. Cũng có nghĩa là Bụt A Di Ðà và cả các loà i chim, cây và gió khi nói chỉ có thuyết pháp mà thôi.

Chung quanh ta cũng đang có rất nhiều loại chim. Nếu sống trong chánh niệm và có định thì chúng ta cũng có thể nghe trong tiếng gió và tiếng chim có tiếng nói pháp. Tiếng nói pháp nà y có thể được xem như là tiếng nói pháp của đức Bụt A Di Ðà hay là của những con chim ở cõi Cực Lạc. Nếu có niệm và định thì tất cả những gì chúng ta thấy và nghe trong đời sống hà ng ngà y đều là những bà i pháp thoại. Một chiếc lá rụng, một bông hoa nở, một con chim bay ngang hay một tiếng chim hót. Chúng đều là những bà i thuyết pháp và người đang nói pháp là Bụt Tỳ Lô Giá Na, tức là Bụt pháp thân.

Chúng ta phân biệt ra ba thân của Bụt, tức là pháp thân, báo thân và hóa thân. Pháp thân là bản thể trong sáng bất sinh bất diệt. Báo thân là thân tướng tốt đẹp của những người đã tu học, đã tạo ra rất nhiều công đức. Và hóa thân hay ứng thân là cái thân bình thường của ta. Ðức Thích Ca cÅ©ng có một thân nhÆ° vậy, gọi là ứng thân hay hóa thân. Khi đức Bụt Thích Ca ngồi ở trên núi Thứu mà thuyết pháp thì đó là ứng thân Bụt hay hóa thân Bụt đang thuyết pháp. ­ng thân thì có khi ngủ, có khi thức dậy, có khi đi tắm, có khi đi ăn cÆ¡m. Còn pháp thân của Bụt thì lúc nà o cÅ©ng có mặt để thuyết pháp. Vì vậy, nếu có chánh niệm thì chúng ta có thể nghe pháp bất cứ lúc nà o trong tiếng gió, tiếng chim, trong khi cà nh trúc lay, bông hoa nở và người đang thuyết pháp là pháp thân của Bụt. ­ng thân hay hóa thân của Bụt thì chỉ nói tiếng người, còn pháp thân có thể nói tiếng chim tiếng hoa, tiếng gió và tất cả mọi thứ tiếng. Ðoạn kinh nà y cho chúng ta biết rằng nếu có niệm và định thì chúng ta có thể nghe pháp trong khi chim hót, thông reo và hoa nở. Pháp chúng ta đang nghe đó là pháp nguyên thỉ, nghÄ©a là tứ niệm xứ, tứ chánh cần, tứ nhÆ° ý túc... và phÆ°Æ¡ng pháp niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng. Kinh đại thừa nà y chuyên chở giáo lý nguyên thỉ. Trong cõi Cá»±c Lạc, dân chúng thá»±c tập pháp môn nà o? Thá»±c tập ba mÆ°Æ¡i bảy phẩm trợ đạo và phÆ°Æ¡ng pháp niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng. Ta là thiền sinh giỏi thì đừng đợi đến giờ pháp thoại mới nghe thuyết pháp mà phải biết nghe pháp trong khi nhìn hoa nở, trong khi nghe thông reo, chim hót và khi nhìn trúc lay. Pháp thân của Bụt chÆ°a bao giờ ngừng thuyết pháp. Trong bà i Trường ca Avril tôi có viết một câu: "Bông hoa vẫn chÆ°a ngÆ°ng lời hát ca. Câu đó cÅ©ng có nghÄ©a nhÆ° vậy: pháp thân của Bụt vẫn đang thuyết pháp. Ở Việt Nam, trong thời chiến tranh Việt-Pháp, có một thi sÄ© trẻ tên là Quách Thoại. Quách Thoại cùng với Trụ VÅ© đã từng sống ở chùa Giác Nguyên. Quách Thoại chết trẻ, để lại một bà i thÆ¡ rất hay là bà i Bông Thược Dược:

"Ðứng yên ngoà i hà ng dậu
Em mỉm nụ nhiệm mầu
Lặng nhìn em kinh ngạc
Vừa thoáng nghe em hát
Lời ca em thiên thâu
Ta sụp lạy cúi đầu."

Bông thược dược đứng ở ngoà i hà ng rà o và đang mỉm cười một cách mầu nhiệm. Có thể nhiều thiền sư cũng không là m thơ hay bằng thi sĩ trẻ nà y. Tại vì trong giây phút đó, thi sĩ may mắn tiếp xúc được với sự mầu nhiệm của bông hoa thược dược, thấy bông hoa thược dược là biểu hiện nhiệm mầu của pháp thân Bụt. Thấy bông hoa thược dược chưa bao giờ ngưng hát ca, chưa bao giờ ngưng thuyết pháp.

"Lặng nhìn em kinh ngạc
Vừa thoáng nghe em hát
Lời ca em thiên thâu
Ta sụp lạy cúi đầu."

Ðứng trước một sự biểu hiện nhiệm mầu như vậy, tiếp xúc được với pháp thân của Bụt thì thái độ của ta chỉ là sụp lạy và cúi đầu trước bông hoa thôi. Tại vì bông hoa đó là pháp thân của Bụt. Năm 2026, trong khi đi diỠn thuyết bên Úc, tôi có tá túc tại một tu viện Thiên Chúa giáo. Tôi đang ngồi ở ngoà i sân cỏ thì có một bà sơ đem ra cho tôi một tách nước trà . Rồi bà rút lui để đi thỉnh chuông. Tôi ngồi yên trên bãi cỏ uống trà và là m được bà i thơ Tiếng Gọi sau đây:

"Sáng hôm nay,
tới đây
Chén trà nóng
Bãi cỏ xanh
Bỗng dưng hiện bóng hình em ngà y trước
Bà n tay gió
Dáng vẫy gọi
Một chồi non xanh mướt
Nụ hoa nà o
Hạt sỏi nà o
Ngọn lá nà o
Cũng thuyết Pháp Hoa Kinh."

Vì ngồi đó và an trú được trong giây phút hiện tại, nên thấy một chồi cây xanh vẫy tay chà o mình. Ðó là biểu tượng của pháp thân. Và khi thấy được sự mầu nhiệm đó rồi, ta nhận thấy rằng bất cứ nụ hoa nà o, hạt sỏi và ngọn lá nà o cũng đang thuyết pháp và đang thuyết pháp đại thừa, thuyết kinh Pháp Hoa.

Bà n tay gió
Dáng vẫy gọi
Một chồi non xanh mướt
Nụ hoa nà o
Hạt sỏi nà o
Ngọn lá nà o
Cũng thuyết Pháp Hoa Kinh.

Bà i thơ nà y, cũng như bà i thơ của Quách Thoại, nói tới sự kiện pháp thân của Bụt hiện đang thuyết pháp. Nếu chúng ta chăm chú, sống có giới và có định thì chúng ta tiếp xúc được với pháp thân và được liên tục nghe thuyết pháp, chứ không phải cần bỏ băng giảng và o trong máy bấm một cái nút rồi mới được nghe. Chúng ta có thể nghe pháp bất cứ lúc nà o. Ðọc đoạn kinh nà y, ta phải thấy được rằng ở cõi Cực Lạc, không những Bụt A Di Ðà đang thuyết pháp mà chim chóc, hoa lá đều thuyết pháp cả. Và ta có thể thấy rằng Bụt A Di Ðà cũng như chim chóc ở đây đều là biểu hiện của pháp thân. Chúng ta hãy cùng đọc lại:

"Nà y nữa, Xá Lợi Phất! Ở nước Cực Lạc kia, thường có nhiều loại chim đủ mà u rất kỳ diệu như hạc trắng, khổng tước, anh vũ, xá lợi, ca lăng tần già và cọng mạng... Những con chim ấy, sáu buổi mỗi ngà y, thường hót lên những thanh âm hòa nhã: trong giọng hót của chúng, người ta nghe được tiếng diỠn xướng các pháp môn ngũ căn, ngũ lực, thất bồ đề phần, bát thánh đạo phần... Dân chúng trong nước nghe được những pháp âm như thế đều nhiếp tâm trở về thực tập niệm Bụt, niệm Pháp và niệm Tăng."

Một điều cần để ý là ở ngay đây, trong giây phút hiện tại, chúng ta cũng có thể thừa hưởng được những tiện nghi của cõi Cực Lạc. Nghĩa là ở đây chúng ta cũng có thông reo, hoa nở và cũng có đức A Di Ðà . Những yếu tố hấp dẫn được nói đến trong kinh A Di Ðà chúng ta đều đang có đủ. Chúng ta không cần đi đâu hết, không cần đợi tới sau khi chết rồi mới đi và o thế giới Cực Lạc.

"Xá Lợi Phất, thầy đừng tưởng rằng các loà i chim ấy đã được sinh ra trên căn bản nghiệp báo. Tại sao? Tại vì ở nước Bụt kia không có ba nẻo đường đen tối là địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh. Xá Lợi Phất! Ở nước ấy danh từ ác đạo mà còn không có, huống hồ là sự thực về ác đạo. Những con chim kia đã được Bụt A Di Ðà biến hóa ra với mục đích là là m cho pháp âm được tuyên lưu rộng rãi trong xứ của ngà i."

Bên đó dân chúng không cần dùng máy video cassette, chỉ dùng chim thôi. Ở đây, chúng ta ngồi trong phòng và mở video cassette ra nghe pháp được, nhưng ra ngoà i đi thiền hà nh, lắng nghe tiếng chim, tiếng suối, nghe thông reo hay nhìn hoa nở ta cũng có thể nghe thuyết pháp. Không có ngọn lá nà o, hạt sỏi hay nụ hoa nà o mà không đang thuyết pháp cả. Ðứng về phương diện tích môn thì những con chim đó, những bông hoa, cà nh trúc và những đám mây đó đều có sinh diệt và luân hồi. Nhưng đứng về phương diện pháp thân thì tất cả đều là biểu hiện của pháp thân mầu nhiệm. Trong đạo Bụt đại thừa, tất cả những mầu nhiệm trong thế giới, trong vũ trụ như trời xanh, mây trắng, trúc tím và hoa và ng đều là biểu hiện của pháp thân. Chúng ta hãy luôn luôn ý thức điều nà y.

 "Thúy trúc hoà ng hoa phi ngoại cảnh
Bạch vân, minh nguyệt hiện toà n chân."

(Trúc biếc, hoa và ng đều không phải là những cái gì bên ngoà i. Trăng sáng, mây bay đều là biểu hiện của pháp thân.) Trên phương diện nghiệp thì tất cả đều do nghiệp báo mà hiện thà nh. Nhưng nhìn từ phía của pháp thân thì ta thấy tất cả biểu hiện của vũ trụ đều từ pháp thân. Những con chim kia cũng vậy, về phương diện nghiệp báo thì thấy là nghiệp báo. Ðứng về phương diện pháp thân thì là biểu hiện mầu nhiệm của pháp thân, không sinh cũng không diệt. Có khi ta tự hỏi là không biết vì nghiệp báo nà o mà ta phải sinh ra ở trên cõi đời nà y cho khổ? Những con chim, con ruồi và con muỗi kia do nghiệp báo nà o mà phải sinh ra là m thân con chim, con ruồi, con muỗi, con nai hay con cá? Ðó là câu hỏi từ phương diện nghiệp báo. Cũng những cảnh tượng đó, mà nếu ta bi lụy, sầu đau, nghi ngờ và giận hờn thì đó là biểu hiện cái quả của nghiệp báo. Còn nếu tâm ta nhẹ nhà ng, an lạc và giải thoát thì tất cả những cái đó trở thà nh biểu hiện của pháp thân mầu nhiệm. Tất cả đều do cách nhận thức nơi ta. Những con chim nà y không hẳn là khác với những con chim mà mình thấy và nghe mỗi ngà y. Ðúng là những con chim đó, nhưng nếu tâm ta trong sáng, nhẹ nhà ng, không có ganh tỵ, sợ hãi và kỳ thị, thì tự nhiên chúng trở thà nh những con bạch hạc, khổng tước, anh vũ, xá lợi, ca lăng tần già và cọng mạng... ở cõi Cực Lạc. Còn nếu tâm hồn ta đen tối, lo lắng, sợ hãi và kỳ thị thì chúng trở thà nh những con chim của nghiệp báo, của vô minh và khổ đau. Thực vậy, chúng ta muốn tiếp xúc với loà i chim nà o (chim của đức Bụt A Di Ðà biểu hiện hay là chim của nghiệp báo) là tùy chúng ta. Ví dụ tiếng điện thoại hay tiếng chuông đồng hồ. Tiếng điện thoại có thể là m ta bực bội và lo âu, đó là tiếng điện thoại của nghiệp báo, của phiền não. Nhưng nếu ta là m như ở Là ng Mai, chấp nhận tiếng điện thoại là một tiếng chuông chánh niệm thì khi tiếng điện thoại reo lên, ta nhiếp tâm và o hơi thở, mỉm cười và là m cho thân tâm an lạc, thì tiếng điện thoại đó là do uy lực của đức A Di Ðà sáng tác. Tiếng điện thoại có thể là m cho ta hồi hộp, lo lắng và sầu đau, mà cũng có thể là m cho ta có chánh niệm, giải thoát và tự do. Tùy theo cách tiếp nhận của ta. Tiếng chuông nhà thờ hay tiếng chuông chùa cũng vậy, có thể ta đang nghe tiếng chuông mà vẫn tiếp tục buồn tủi, khổ đau và giận hờn. Nhưng nếu biết phương pháp biến hóa của đức A Di Ðà , thì ta cũng có thể chế tác ra được những tiếng chuông có bản chất thanh thoát và nhẹ nhà ng. Khi nghe những tiếng chuông đó tất cả các phiền não đều tan thà nh mây khói, bởi vì ta trở về với hơi thở và đem chất liệu của sự thảnh thơi và vững chãi đi và o trong tâm hồn ta. Vì vậy, tiếng chuông hay tiếng điện thoại cũng là sáng tạo phẩm của đức A Di Ðà , của đức Thích Ca và của tăng thân. Ta cần sử dụng những âm thanh đó cho cuộc đời bớt khổ. Khi gặp nhau, chúng ta chắp tay lại thà nh búp sen để xá chà o thì sự chắp tay xá đó không phải chỉ là lỠphép mà là thực tập chánh niệm. "Sen búp xin tặng người, một vị Bụt tương lai". Khi thở và o ta là m nên một đóa sen búp bằng hai bà n tay, khi thở ra ta xá xuống người trước mặt thì trong thời gian đó ta có an lạc và hạnh phúc. Vì vậy, chắp tay búp sen cũng là sáng tạo phẩm của Bụt A Di Ðà , của Bụt Thích Ca, hay của tăng thân có mục đích đem lại an lạc và hạnh phúc cho tăng thân. Nếu chắp tay giống như một cái máy trong khi chắp tay chà o, không có niệm, định, tuệ và an lạc thì sự chắp tay ấy không đưa tới sự an lạc và vững chãi nà o cho ta cả.

Tóm lại, chúng ta đã được biết rằng, không cần đi đâu hết, an trú trong hiện tại với tâm có niệm và có định thì chúng ta có được tất cả những gì mầu nhiệm ở cõi Cực Lạc. Học kinh A Di Ðà ta thấy rõ được những điều mầu nhiệm đó, giúp ích rất nhiều cho sự tu tập trong đời sống hà ng ngà y của chúng ta.

Thích Nhất Hạnh

---

Source: Lá Thư Là ng Mai, số 23; tháng 1 năm 2026; https://www.langmai.org/

[Trở về trang Thư Mục]