Hà nh Thập Thiện

Là Phật tử, chúng ta hoặc tụng kinh mỗi đêm hoặc tụng kinh ở chùa và o mỗi sáng Chủ nhật, Rằm, mồng Một... Có những câu trong bà i kinh Sám hối, Cầu an, Tịnh độ... chúng ta thuộc là u nhưng ít có thời gian suy gẫm tìm hiểu nghĩa lý thâm sâu để hà nh trì, tu sửa, ví dụ "...Hà nh thập thiện cho đời tươi sáng, bãi bỏ việc ác để đời quang đãng..."

Chúng ta một hôm nà o đó đang là m việc, đang đi trên đường, đang nấu cÆ¡m, đang mÆ¡ mà ng ná»­a ngủ ná»­a thức... hai chữ "thập thiện" bất chợt hiện ra. € đây rồi. Chúng ta ngà y đêm nghÄ© điều là nh, là m điều là nh, giữ giới lập hạnh là nh, giữ cho thân không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm. Giữ cho ý ta đừng tham đừng muốn, không sân không hận, không nghe điều quấy, không tà kiến.

Chúng ta không sát sinh tức là chúng ta nuôi tâm từ ngà y cà ng lớn rộng cung khắp, không ai lo sợ khi ở gần ta, ngủ không gặp ác mộng, thức thân tâm vui vẻ, tập khí sân hận không có đất để sinh sôi, được Trời - người ủng hộ. Nếu có oán kết nhiều đời thì việc oán thù đó cũng tự cởi mở. Không trộm cắp chúng ta sẽ được tin cậy quí mến. Không bị tù tội hủy nhục, không lo sợ khổ não, tổn hại. Nếu chúng ta lìa được tà hạnh đương nhiên được người đời quý yêu kính trọng, uy tín đầy đủ, Trời - người ủng hộ, lìa hẳn sự lừa dối dao động, bất ổn... Hơi thở được mùi thơm, thế gian tin phục, lời lẽ thốt ra khiến cho mọi người thương mến nhau, trí huệ cà ng ngà y cà ng tăng trưởng.

Khi chúng ta không vọng ngữ (nói đôi ba chiều) thì thân chúng ta yên ổn không ai là m hại được, gia đình quyến thuộc, nơi ở chốn là m tạo được đoà n kết hòa ái có lợi cho người, có lợi lạc cho chúng ta, người tin chúng ta, đường tu ngà y cà ng bền vững vì thuận duyên nhiều hơn nghịch chướng, trở nên bậc thiện tri thức tạo được nhiều phước duyên, giúp ích cho đời. Bởi lúc bấy giờ nói lời có ích, lời khéo đẹp, thông suốt chân lý - lời nói ra khiến Trời - người đều vui như chim hót, như hoa nở... Người không nói lời thêu dệt luôn được bậc trí thương mến, tin cậy, hỏi đáp đúng như thật thì trí cà ng sáng, thân cà ng oai nghi. Khiến cho mọi người khẩu phục, tâm phục.

Lìa tham muốn chúng ta sẽ được tự tại, thân tự tại bởi các căn đầy đủ, tà i vật tự tại, phước đức tự tại bởi mọi thứ đều từ tâm mình, khi bỏ được lòng ganh ghét bỏn xẻn thì ai cũng muốn đến gần chúng ta, ai cũng muốn dà nh cho chúng ta những điều tốt đẹp. Chúng ta không tạo nghiệp ác, lìa bỏ tâm sân hận thì đương nhiên không so sánh hơn thua, không buồn bực, lúc nà o cũng nhu hòa, thân tướng đoan nghiêm, tâm thường nghĩ cách sáng tạo an vui cho người, ôn tồn nhẫn nại trước nghịch cảnh nên dỠxúc động lòng người, đất trời ủng hộ. Và còn nữa, khi chúng ta tin và o chánh đạo, tin sâu luật nhân quả dẹp bỏ tà kiến, thà chịu tổn hại thân mạng mình, nhất định trọn đời không là m việc ác, thì chúng ta sẽ nhận được phước đức vô lượng, dần dần xa rời nạn khổ, thân tâm an lạc, mãi mãi không bị đọa và o đường ác.

Chúng ta sống trong gia đình hãy tự nhắc nhở nhau nói lời ôn hòa, chia ngọt sẻ bùi, chia cay sẻ đắng, chịu thương chịu khó, tạo an vui với anh chị em, đáp đền công ơn sinh dưỡng của ông bà cha mẹ. Khi đi đến trường, chúng ta học nói ngay dạ thảo, thương bạn, dạy bạn; đồng thời học ở bạn, nương bạn nương thầy, xây dựng nhân cách để mai nà y trở thà nh người hữu dụng cho xã hội, người vừa có tri thức vừa có tấm lòng. Ra đời là m việc ngay thẳng tạo điều kiện cho người có tà i có tâm là m đúng công việc, giúp đỡ người cô thế, luôn học hỏi, khiêm cung, sống thật lòng. Ðối với người trên kính trọng, với người dưới ân cần, được như vậy nạn tai nà o rồi cũng vượt qua, nỗi khổ nà o rồi cũng được nhẹ...

Như đức Phật đã dạy, tất cả hà ng Trời, người, Thanh Văn, Bồ Tát đều nương theo mười nghiệp là nh mà được thà nh quả vị... "Cũng như tất cả thà nh ấp xóm là ng, đều nương nơi mảnh đất mà được an trụ. Tất cả cây cối, lùm rừng cũng đều nương nơi mảnh đất mà sống và thêm lớn" ("Giáo lý cơ bản", HT Thích Hân Hiền, tr. 280).

Nghệ sĩ Bạch Tuyết
Saigon, 2026

---

Chân thà nh cám ơn anh NguyỠn Quang Trung đã có thiện tâm giúp đánh máy lại bà i viết nầy (10/97)