Ghi chú: Trích lược từ quyển Nghi Thức Tụng Niệm, Giáo Hội Tăng Già Nguyên Thủy Việt Nam, https://www.budsas.org/nghi-thuc/nthuc00.htm

-oOo-

A. Nghi thức và Thờ phượng

I. Nghi Thức

Nghi thức các khoá lỠluôn luôn có 4 phần:

1. Tác bạch: Gồm cả phần niêm hÆ°Æ¡ng cúng Tam Bảo. Phần tác bạch nhÆ° một lời trình về duyên sá»± của buổi lá» . Tiếp theo là bà i thỉnh chÆ° thiên. Ðây là khởi đầu của tất cả khoá lá»

2. LỠTam Bảo: Là phần xưng tán ba ngôi Tam Bảo. Tất cả các thời khoá đều có phần nầy dù đầy đủ hay giản lược.

3. Phần kinh văn: Gồm những Phật ngôn hay kệ tụng phù hợp với tinh thần của khoá lỠđã xướng trong lời tác bạch. Phần nầy có thể linh động. Vị chủ lỠcó thể chọn những bà i kinh thích hợp với thì giờ, hoà n cảnh và căn cơ của những người tham dự khoá lỠ.

4. Phần hoà n kinh: Là phần sau cùng của mỗi khoá lỠvới kinh Từ Bi Nguyện, Hồi hướng và Phục nguyện.

II. Thờ phượng

Sự thờ phượng nói lên lòng kính ngưỡng đối với Tam Bảo. Phần hình thức tuy không tuyệt đối cần thiết nhưng là trợ duyên thù thắng cho sự hà nh trì Phật Pháp. Dưới đây là và i gợi ý.

Trang nghiêm là điều cần lưu tâm trong sự thờ phượng. Nên thường xuyên lau dọn bà n thờ. Những lỠphẩm cúng dường nên tinh khiết như nhang, đèn, hoa, trái.

Nên thiết lập bà n thờ ở nơi trang trọng. Ðộ cao của bà n thờ chừng ngang vai trở lên là thích hợp.

Chỗ thanh tịnh rất tốt cho sự lỠbái và tập thiền. Sự tỉnh lặng rất cần thiết cho sự tập trung tinh thần.

Không nên xem thường yếu tố thẩm mỹ. Hình thức trang nhã tạo nên sự hoan hỷ của mọi người trong gia đình.

III. Tinh thần của nghi lá»

Có mười hạnh là nh mang lại phước báu mà đức Phật gọi là Mười Phước Hạnh (pu~n~nakiriyuuvatthu). Sự tụng niệm của người Phật tử dựa theo tinh thần của mười phước hạnh nầy.

1. Bố thí. Danh từ nầy cần được hiểu rộng theo kinh điển là bất cứ sự hy hiến nà o dù là cho, tặng, cúng. Cúng dường hương đăng hoa quả cũng được kể trong hạnh là nh nầy.

2. Trì giới. Giới là quyết tâm tránh những nghiệp bất thiện. Ngũ giới, bát quan trai giới là những luật nghi được Phật dạy cho người cư sĩ. Nên tụng giới trong các thời khoá. Nếu có chư Tăng thì xin thọ giới.

3. Thiền định. Có nhiều phương pháp thiền định nhưng nói chung hướng tâm đúng cách, đúng đối tượng là phương pháp chính. Niệm Phật, từ bi quán cũng là một trong những phép tập thiền. Trong tất cả các thời khoá tụng niệm đều có cả hai phần nầy.

4. Cung kính. Là giữ lòng kính quí đối với những giá trị cao thượng. Lòng cung kính nuôi đức khiêm cung, giảm lòng kiêu căng ngã chấp. Trong hình thức lỠbái lòng cung kính là điều tối cần.

5. Phục vụ. Là lòng vị tha vì lợi ích cho người khác. Ðối với người tu tập, tinh thần phục vụ là cách hữu hiệu giảm thiểu thái độ vị kỷ, tự cô lập. Trong các khoá lỠtụng niệm đều có ý nghĩa lợi tha qua các bà i tác bạch cầu an, cầu siêu và kỳ nguyện.

6. Thuyết pháp. Là sự chuyển đạt những lời dạy có khả năng khai thị tri kiến. Hầu hết các kinh văn là Phật ngôn. Tụng kinh là thuyết pháp cho mình và cho bất cứ ai có duyên là nh lắng nghe.

7. Thính Pháp. Là nghe, học lời Phật dạy. Nghe pháp là tạo cơ hội cho tâm trí được suy tư trong điều kiện khách quan. Tụng kinh có nghĩa là vừa thuyết pháp vừa thính pháp.

8. Hồi hướng phước. Là nguyện là nh hồi hướng công đức đến tha nhân. Hồi hướng phước không phải chỉ tăng phần công đức mà còn thể hiện được tình cảm, bổn phận với người thân. Trong tất cả các buổi tụng niệm đều kết thúc bằng lời hồi hướng phước báu.

9. Tùy há»· phước. Là cùng vui với phước hạnh của người khác. Niềm vui nầy biểu lộ lòng rộng rãi không ganh tî và cÅ©ng là thái độ quý trọng thiện pháp. Lời tùy há»· "Saadhu, Là nh thay" được dùng rất phổ biến tại các quốc gia Phật giáo.

10. Huân tu chánh trí. Là là m thế nà o cái nhìn được sáng suốt và chân chánh. Người tu tập nếu sống với tà kiến là là m hỏng tất cả công phu. Tụng kinh có cả hai tác dụng định tâm và khai thị.

Người có tín tâm chuyên trì tụng niệm lấy mười phước hạnh kể trên là m tinh thần nghi lỠthì không bao giờ sợ lầm lạc và cà ng hoan hỷ hơn với sự tu học của mình.

B. Xuất xứ, Ý Nghĩa và cách dùng các kinh văn

Hầu hết các kinh văn trong kinh tụng Phật giáo Nguyên Thủy là Phật ngôn trích từ Tam Tạng Kinh Ðiển. Theo tinh thần tụng niệm thì uy lực nhiệm mầu của sự gia trì dựa trên bốn yếu tố:

a) Lời Phật là lời linh diệu. Ðức Phật là bậc đại bi đại đức. Những lời Ngà i không phải chỉ đầy đủ nghĩa văn mà còn chân xác, tương ứng với sự vận hà nh của thiên nhiên. Tôn giả Ananda trùng tụng lời Phật thường với thoại đầu "Evam me sutam (tôi nghe như vầy)". Dầu trong tông phái nà o thì Phật ngôn là căn bản của các kinh văn tụng niệm.

b) Chân ngôn là lời huyền nhiệm. Khi một sự thật được nói lên có nhiều sức mạnh cả hai phương diện mật và hiển. Trong kinh văn thường có câu: "Etena saccavaccena hotu me jayama"ngala"m -- Nguyện nhờ chân ngôn nầy phát sanh điều cát tường". Khi tâm thà nh và ý kinh được hợp nhất thì lời kinh được xem là chân ngôn.

c) Hiệu năng khai thị cũng là uy lực kinh. Ðức Phật dạy quả nhập lưu cao quý hơn đế nghiệp chuyển luân vương. Người tụng đọc kinh văn tâm được tịnh, trí được sáng thì đã nhận được sự lợi lạc to lớn của sự tụng niệm.

d) Ðức tin trong sạch là hạt giống của thiện pháp. Tụng niệm ân đức Tam Bảo là cách tăng trưởng niềm tin nhờ vậy tâm hồn hướng thượng và sự tu học được vững tiến. Có thể nói đây là lợi ích thiết thực mà sự tụng niệm mang lại.

Chính do bốn yếu tố trên, phần phụ lục nầy được thêm và o nhằm giúp quí Phật tử tìm hiểu về xuất xứ, ý nghĩa và duyên sự tụng đọc của các kinh văn.

1. Kinh Hạnh Phúc

Xuất xứ từ Kinh Tập (Sutta Nipaata) trong Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikaaya) [PTS Sutta Nipaata, P. 46, London 2026]. Tựa kinh Phạn ngữ: Mahama"ngala Sutta.

Chữ "Hạnh Phúc" được dịch thoát từ Phạn ngữ ma"ngala có nghĩa là cát tường hay điềm là nh. Một vị chư thiên bạch hỏi Phật cái gì là dấu hiệu tốt là nh nhất trong cuộc đời. Ðức Phật trả lời bằng mười một bà i kệ bao gồm ba mươi tám điều liên hệ mọi lãnh vực tu thân, gia đình, xã hội... Vì đề cập đến cát tường nên bà i kinh rất thường được tụng trong các khoá lỠcầu phước. Những lời dạy trong kinh trở thà nh kim chỉ nam cho đời sống người Phật tử.

2. Kinh Từ Bi

Xuất xứ từ Kinh Tập (Sutta Nipaata), Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikaaya) [PTS Sutta Nipaata, P. 25, London, 2026]. Tựa kinh Phạn ngữ: Mettaa Sutta.

Ðây là bà i kinh đặc biệt nói về lòng từ. Ba bà i kệ đầu dạy về những đức tánh cần thiết cho người muốn phát triển hạnh từ ái; đoạn thứ hai gồm 2 bà i kệ nói về đối tượng của từ tâm; phần kế, 2 bà i kệ đề cập những bất thiện pháp có hại cho lòng từ; tiếp theo là phương thức tu dưỡng; và bà i kệ cuối cùng là quả phúc của từ bi. Bà i kinh nầy được đức Phật dạy cho các tỳ kheo trì tụng nhằm mục đích hoá giải những quấy phá của phi nhơn khi các thầy đang tu tập trong rừng. Vì được giảng trong duyên sự như vậy, bà i kinh thường được dùng để bảo vệ sự bình an đối với những quấy nhiỠu của chúng sanh khuất mặt. Tất nhiên nội dung bà i kinh là một cẩm nang cho người tu tập lòng từ.

3. Kinh Châu báu

Xuất xứ từ Kinh Tập (Sutta Nipaata) trong Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikaaya) [PTS Sutta Nipaata, P. 39, London 2026]. Tựa kinh Phạn ngữ: Ratana Sutta.

Nguyên văn là Kinh Châu Báu nói về những giá trị vượt bực ở đời. Ở đây Phật Pháp Tăng là những bảo vật trân quí nhất. Không phải chỉ có lời tán thán mà là một trình bà y khúc chiết đặc tính của Tam Bảo. Qua đó người tu tập tìm thấy dấu ấn quan trọng trong hà nh trình tâm linh của mình. Mười bà i kệ trong số mười lăm đoạn của bà i kinh nói đến bản thể ưu việt của ba ngôi báu và liên hệ bất khả ly của Phật Pháp Tăng. Cũng từ những đoạn nầy con đường tu tập và quả vị giải thoát được trình bà y một cách hà m xúc. Ðức Phật dạy bà i kinh nầy tại Vesalii nơi đang bị ba tai ách bệnh dịch, nạn đói, và phi nhân hoà nh hà nh. Tôn giả Ananda học thuộc lòng bà i kinh và trì niệm trọn đêm suốt hà nh trình ba vòng thà nh Vesalii. Kết quả mọi tai ách đều được giải trừ. Cả tánh lẫn dụng của bà i kinh đều đặc thù nên Kinh Châu Báu trở thà nh quan trọng nhất trong các bà i kinh cầu an.

4. Kinh Chuyển Pháp Luân

Xuất xứ từ bộ Ðại Phẩm (Mahaavagga) thuộc Luật Tạng (Vinaya pitaka), cũng tìm thấy trong Tương Ưng Bộ Kinh (Samyutta Nikaaya) [PTS Kindred Saying V. 420-431] Tựa kinh Phạn ngữ: Dhammacakkappavattana Sutta.

Chuyển Pháp Luân nghĩa là chuyển quay bánh xe Chánh Pháp. Gọi như vậy vì đây là bà i pháp đầu tiên trong cuộc đời hoằng đạo của đức Phật. Trong bà i pháp lịch sử nầy, đức Thích Ca Mâu Ni đã trình bà y giáo lý Tứ Diệu Ðế, đồ hình của giáo pháp, để giới thiệu con đường tu tập giác ngộ. Ngà i Kiều Trần Như, bậc thánh đệ tử đầu tiên của đức Phật, nhờ nghe kinh Chuyển Pháp Luân mà liỠu ngộ. Bà i kinh tạo nên một niềm hoan lạc vô biên cho khắp hà ng thiên chúng. Ðiều đó tạo nên một giá trị truyền thống trong nghi lỠđạo Phật. Bà i kinh được dùng trong các khoá lỠcầu an.

5. Kinh Vô ngã

Xuất xứ từ bộ Ðại Phẩm (Mahaavagga) thuộc Luật Tạng (Vinaya pitaka I. 13-14) cũng tìm thấy trong Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara Nikaaya) I. 57. Tựa kinh Phạn ngữ: Anattalakkha.na Sutta.

Ðây là bà i kinh dạy về lý vô ngã qua phương pháp quán niệm năm uẩn: xác thân, cảm thọ, nhận thức, hà nh hoạt và các giác quan. Kinh chia là m bốn đoạn chính. Ðoạn I nói về sự trạng vô hộ vô chủ của năm uẩn. Ðoạn II dạy về sự liên hệ tự nhiên của vô thường, khổ não và vô ngã. Ðoạn III xác định bản chất vô ngã của tâm lý, vật lý trong mọi hình thái, không gian, thời gian. Ðoạn IV nói về trình tự giải thoát của hà nh giả quán niệm vô ngã. Nguyên văn được giảng từng uẩn riêng biệt thích hợp cho sự tu tập quán niệm. Bản dịch gom chung năm uẩn tiện cho sự tụng đọc. Bà i kinh được đức Phật thuyết nhằm khai thị năm tỳ kheo Kiều Trần Như đến quả vị hoà n toà n giải thoát nên thường được tụng trong các khoá lỠcầu siêu.

6. Kinh Ðáo bỉ ngạn

Xuất xứ từ các bản kinh tụng truyền thống của Phật Giáo Nguyên Thủy. Tựa kinh Phạn ngữ: Dasapaaramii.

Ðáo bỉ ngạn hay ba-la-mật là pháp hà nh của các vị bồ tát trên đường hướng đến giác ngộ. Ðáo bỉ ngạn có nghĩa là pháp đưa đến bờ kia nên còn gọi là Pháp Ðộ. Mười ba-la-mật là bố thí, trì giới, xuất gia, trí tuệ, tinh tấn, nhẫn nại, chân thật, chí nguyện, từ tâm và hà nh xả. Có ba bậc tu ba-la-mật: một là vì đại nguyện tu tập hy sinh tất cả vật ngoại thân; hai là hy sinh tứ chi hoặc một phần thân thể; ba là hy sinh mạng sống. Vì vậy mười pháp đáo bỉ ngạn được tính là ba mươi. Bản dịch khai triển ý nghĩa từng pháp nhằm tác động tín tâm tu tập. Theo truyền thống, bà i kinh nầy lợi lạc cho kẻ hiện tiền lẫn người quá vãng nên được dùng chung cho khoá lỠcầu an và cầu siêu.

7. Kinh Phật lực

Xuất xứ từ các bản kinh tụng truyền thống của Phật Giáo Nguyên Thủy. Tựa kinh Phạn ngữ: Buddhajayama"ngalagaathà .

Kệ tụng đề cập tám trường hợp đức Phật hoán chuyển nghịch cảnh. Những đối tượng cảm hoá gồm trời, người, mãnh thú. Ðức Phật dùng nhiều phương tiện khác nhau từ thần thông, đức độ cho đến tuệ giác. Ðây là những sự kiện tiêu biểu các chướng duyên xảy ra trong quãng đời hoá đạo của đức Thế Tôn. Sự trì tụng bà i kinh không những mang lại năng lực nhiệm mầu mà còn là những bà i học soi sáng thái độ hà nh xử trước nghịch cảnh của người tu tập. Kinh nầy được tụng đọc trong các khoá lỠcầu an, cầu tiêu tai.

8. Kinh Thắng hạnh

Xuất xứ từ các bản kinh tụng truyền thống của Phật Giáo Nguyên Thủy. Tựa kinh Phạn ngữ: Jayaparitta.

Nội dung kinh đề cập ý nghĩa của sự kiết tường. Mở đầu là hình ảnh của đức Phật với sự thà nh tựu đạo quả vô thượng mang lại những tốt là nh cho quyến thuộc và tất cả chúng sanh. Tiếp theo là Phật ngôn về thế nà o là ngà y tốt, giờ tốt theo đạo lý thánh hiền. Bởi vì đề cập đến pháp kiết tường nên bà i kinh nầy thường được đặc biệt dùng để chú nguyện trong các khoá lỠcầu an.

9. Kinh LỠChánh Giác Tông

Xuất xứ từ các bản kinh tụng truyền thống của Phật Giáo Nguyên Thủy. Tựa kinh Phạn ngữ: Sambuddhagaathaa.

Là bà i kinh lỠbái chư Phật. Bởi vì trong mười phương ba đời có vô số Phật ra đời nên những con số được nêu ra có tánh cách đặc trưng nói lên sự biến mãn của Phật giới. Những con số nầy dựa theo thắng duyên gặp chư vị Thế Tôn của ba bậc đại bồ tát trong suốt quá trình huân tu giác hạnh.

Bậc Trí Hạnh Ðại Bồ Tát được thọ ký bởi hai mươi tám vị Phật; trong thời kỳ phát nguyện bằng lời trải qua mười hai ngà n vị Phật; khi còn mới khởi nguyện trong lòng trải qua năm trăm ngà n vị Phật.

Bậc Tấn Hạnh Ðại Bồ Tát được thọ ký bởi bốn mươi tám vị Phật; trong thời kỳ phát nguyện bằng lời trải qua hai mươi bốn ngà n vị Phật; khi còn mới khởi nguyện trong lòng trải qua một triệu vị Phật.

Bậc Tín Hạnh Ðại Bồ Tát được thọ ký bởi một trăm lẻ chín vị Phật; trong thời kỳ phát nguyện bằng lời trải qua bốn mươi tám ngà n vị Phật; khi còn mới khởi nguyện trong lòng trải qua hai triệu vị Phật.

Có hai ý nghĩa chính của bà i kinh: thứ nhất là nói về truyền thống của chư Phật, thứ hai nói về quá trình tu tập khó thể nghĩ bà n của các đấng chánh đẳng chánh giác. Vì hai ý nghĩa nầy bà i kinh trở thà nh quan trọng trong các thời khoá cầu an.

10. Kinh Bồ Ðề Phần

Xuất xứ từ Abhiddhammasangaha (Thắng pháp Tập yếu Luận). Tựa kinh Phạn ngữ: Bodhipakkhiyasangaha.

Nội dung kinh nói về ba mươi bảy pháp tu tập nằm trong các thể tà i căn bản pháp hà nh là tứ niệm xứ, tứ thần túc, tứ chánh cần, ngũ căn, ngũ lực, thất giác chi và bát chánh đạo. Ðức Phật dạy rằng những vị đệ tử Phật về sau có thể có những quan niệm dị biệt về giáo pháp nhưng ba mươi bảy pháp bồ đề là pháp tu nền tảng chung của tất cả. Các nhà sớ giải cũng gọi đề tà i nầy là bản đồ tu Phật. Bà i kinh nầy tụng trong thời khoá nhật hà nh, đại chúng và cầu an.

11. Kinh Vô úy

Xuất xứ từ các bản kinh tụng truyền thống của Phật Giáo Nguyên Thủy. Tựa kinh Phạn ngữ: Abhayaparittagaathaa .

Niệm tưởng uy đức Tam Bảo để xua tan những âu lo, sợ hãi là nội dung chính của bà i kinh. Ở đâu có phước là nh nơi đó là chốn hội tụ của các vị thiện thần nhờ vậy tiêu trừ điều bất tường. Cầu nguyện an là nh cho tha nhân và xưng tán uy lực của chư Phật toà n giác, độc giác và thánh chúng cũng là cách đem lại sự an là nh thanh thản, không sợ sệt. Kinh nầy đặc biệt tụng trong các khoá lỠcầu an tiêu tai.

12. Kinh Quán Niệm

Xuất xứ từ Kinh Pháp Cú (Dhammapada) và Kinh Tập (Sutta Nipaata). Tựa kinh dựa theo nội dung quán niệm.

Ðây là một sưu tập ngắn các Phật ngôn về ba pháp ấn: Vô thường, Khổ, Vô ngã. Sự suy niệm về thực tướng của đời sống giúp khai thông những bế tắc do dính mắc, mê lầm tạo nên. Ba đoạn đầu nói lên sự có mặt cùng khắp của vô thường, khổ, vô ngã trong ba cõi; đoạn giữa dạy về sự chết và thái độ sáng suốt của người hiểu đạo; ba bà i cuối nói về con đường giải thoát xuyên qua sự liỠu ngộ thực trạng cuộc đời. Kinh nầy được tụng trong khoá lỠcầu siêu và nghi thức nhật hà nh.

13. Kinh Duyên Sinh

Xuất xứ từ Mahaasaccaka Sutta, Trung Bộ Kinh I. M. I. 237-251. Tựa kinh Phạn ngữ: Pa.ticcasamuppaada .

Nội dung là một trình bà y cô đọng về mười hai duyên sinh. Ðề tà i nầy vừa trình bà y tiến trình phức tạp tạo thà nh sự hiện hữu của người, cõi, nghiệp vừa minh định cái nhìn của giáo lý Phật đà không nằm ở những biên kiến hữu, vô, thường, đoạn. Ðây là một trong những giáo lý thâm sâu nhất của Phật Pháp. Theo truyền thống thì bà i kinh nầy có uy lực phá tan kiến chấp và được tụng trong khoá lỠcầu siêu.

14. Kinh Suy Niệm về Nghiệp

Phật ngôn sưu tập trong Tạng Kinh (Sutta Pitaka).

Gồm những lời Phật dạy chỉ rõ về luật nhân quả và đời sống. Qua bà i kinh nầy, giáo lý nghiệp báo không những được minh định trên nhiều phương diện mà còn là đề mục thiết thực để quán chiếu trong lời nói, hà nh động và tư tưởng hằng ngà y. Với nội dung chân xác, kinh nầy có thể dùng trong tất cả khoá lỠnhằm mục đích soi sáng tâm ý, vun bồi phước hạnh.

15. Kinh Vạn Pháp Tổng Trì

Xuất xứ từ Bộ Pháp Tụ (Dhammasangini), Tạng Diệu Pháp (Abhidhamma Pitaka).

Ðây là một trình bà y hệ thống về bản thể vạn pháp. Mỗi tiêu đề (maatikaa) bao gồm trọn "biểu đồ pháp giới". Những chiết trung nầy được dùng để trình bà y lý duyên hệ (paccayo) như những thà nh tố năng duyên và sở duyên. Theo sớ giải thì đây là bà i kinh có thắng lực vượt thoát mê đồ vãng sinh lạc cảnh. Chính vì vậy Kinh Vạn Pháp Tổng Trì trở thà nh chánh kinh cho các khoá lỠcầu siêu bằng Phạn ngữ.

16. Kinh Chúc Nguyện

Trích từ Kinh Tập (Sutta Nipaata), trong Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikaaya).

Ðây là một bà i kinh chú nguyện được dùng nhiều nhất. Mục đích là phát huy công đức và hướng nguyện. Ba hình ảnh được dùng là m biểu tướng cho sự gia trì là biển cả đón nhận nước của muôn sông rạch chảy và o; ánh trăng tròn toả chiếu đêm rằm; và ngọc như ý ma ni khiến mọi ước vọng thà nh tựu. Y cứ trên công đức đã là m và hướng nguyện theo Phật ngôn chúc phúc sẽ mang lại phước là nh đầy đủ. Bà i kinh được dùng trong tất cả khoá lỠ.

17. Kinh Hồi Hướng Vong Linh

Trích Bộ Tiểu Tụng (Khuddakapaa.tha), trong Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikaaya), tựa kinh Phạn ngữ: Tiroku.d.dasuttam .

Nội dung bà i kinh là Phật ngôn được thuyết dạy trong một duyên sự cầu phước cho thân nhân quá vãng. Nhiều người sau khi qua đời sanh là m ngạ quỷ vì bất thiện nghiệp. Những hương linh nầy thường tìm đến nhà thân quyến mong đợi phước là nh hồi hướng. Ðức Phật dạy về sự tạo phước hợp đạo và là m thế nà o hồi hướng đúng cách. Kinh nầy được tụng trong lỠtrai tăng và cầu siêu.

18. Kinh Ghi Ri Ma Nan Ða

Trích từ Kinh Tăng Chi Bộ (Anguttara Nikaaya), tựa kinh Phạn ngữ: Girimaananda.

Bà i kinh dạy về mười phép nội quán vô thường, vô ngã, bất tịnh, hệ lụy, đoạn tận, ly dục, tịch tịnh, vô trước, yểm ly và hơi thở có công năng giúp hà nh giả thà nh tựu tuệ giác, khắc phục bệnh căn. Ðức Phật truyền dạy mười pháp môn nầy cho tôn giả Ghi Ri Ma Nan Ða khi vị nầy đang bị bệnh nặng. Nhờ nghe kinh tôn giả khỏi bệnh. Do duyên sự như vậy nên kinh nầy đặc biệt trì tụng trong các khoá lỠcầu tiêu tai thân bệnh.

19. Kinh Tứ Niệm Xứ

Trích từ Kinh Trung Bộ (Majjhima Nikaaya), tựa kinh Phạn ngữ: Satipathana Sutta.

Ðây là bà i kinh căn bản của thiền quán. Một trình bà y toà n diện bốn lãnh vực quán chiếu từ sắc thân, cảm thọ, trạng thái của tâm và sự tương quan các pháp. Bà i kinh cũng nêu rõ về phương pháp quán và những thà nh tựu do sự tu tập nầy mang lại. Trong tất cả pháp hà nh, tứ niệm xứ được đức Phật dạy là cốt tủy của thiền định. Sự thọ trì kinh nầy trên cả hai phương diện tụng niệm và thực hà nh được xem là ưu việt nhất trong tất cả pháp tu dưỡng. Bà i kinh được tụng trong khoá lỠnhật hà nh và cầu an.

20. Kinh LỠBái Sáu Phương

Trích đoạn từ kinh Si"ngalovada (Kinh Giáo thọ Thi-ca-la), trong Trường Bộ Kinh (DighaNikaaya).

Bà i kinh nầy đức Phật dạy cho gia chủ Singaala (Thi-ca-la) về nghi lỠtrong đạo lý của thánh nhân. Vị gia chủ nầy lỠbái sáu phương theo tập tục. Ðức Phật dạy phép thờ phượng nằm ở sự quí kính và tôn trọng. Sự quí kính chánh đáng nhất là là m tốt bổn phận. Sáu phương đông, nam, tây, bắc, trên, dưới được hiểu như sáu cương vị quan hệ với một người trong cuộc sống. Ðó là quan hệ cha mẹ con cái, vợ chồng, thầy trò, bằng hữu, xuất gia tại gia, chủ tớ. Những tương quan nầy nếu được lưu tâm và là m tốt thì là cốt tủy của lỠnghi. Ðức Phật đã nêu lên một cách chi tiết về những gì đáng là m trong đời sống người cư sĩ. Bà i kinh được tụng trong các thời khoá nhật hà nh và đại chúng.

21. Kinh Sám Nguyện

Dựa theo tinh thần tu tập truyền thống của Phật Giáo Nguyên Thủy.

Nội dung chính là sám hối mười bất thiện nghiệp từ thân khẩu ý và những khiếm khuyết trong hà nh xử hằng ngà y. Những tâm sám nầy không phải chỉ phản tỉnh những gì thuộc quá khứ mà còn là những soi sáng mọi hà nh vi trong đời người. Cũng trong nội dung kinh văn sám nguyện có cả một trình bà y toà n diện thế nà o là tinh thần giới luật của một cư sĩ Phật tử. Bà i kinh nầy là bà i tụng căn bản cho khoá lỠsám hối cũng có thể tụng trong nghi thức nhật hà nh.

22. Kinh LỠHồng Danh

Trích trong bản kinh tụng truyền thống của Phật Giáo Nguyên Thủy.

Xưng tán hồng danh của hai mươi tám vị Phật. Ðây là những bậc toà n giác đã thọ ký cho đức Phật tổ Thích Ca Mâu Ni trong giai đoạn sau cùng của quá trình tu tập ba la mật hạnh. Kính lỠcác ngà i là bà y tỏ lòng qui ngưỡng đối với ân là nh truyền đăng tục mệnh của chư Phật. Nghi thức lỠbái nầy được trì tụng trong những duyên sự đặc biệt là m tăng trưởng lòng tịnh tín và nghị lực tu tập.

23. Kệ Niệm Ân Phụ Mẫu và Kệ Sám Hối Phụ Mẫu

Dựa theo tinh thần kinh Sonadanta, trong Kinh Bổn Sanh (Jataka).

Là kệ tụng xưng tán ân đức cao dà y của cha mẹ và lời sám hối về lỗi lầm của con cái. Ðức Phật dạy bất hiếu là trọng tội và hiếu hạnh là thắng hạnh. Sự tâm niệm về thâm ân cha mẹ trong các thời khoá tụng niệm là một cảnh tỉnh tâm linh. Qua đó thể hiện được tinh thần tri ân và báo ân của người tu tập.

24. Kệ Phật Sử

Y cứ theo Kinh Phật Bản Hạnh (Buddhacarita), trong Tiểu Bộ Kinh (Khuddaka Nikaaya).

Nội dung tóm lược cuộc đời đức Phật tổ Thích Ca Mâu Ni. Ba thời kỳ được nêu rõ là thân thế và đời sống của thái tử Siddhattha, quãng đời trước khi thà nh đạo và những năm hoá đạo. Ðức Phật không những là hiện thân của những đức là nh mà còn là một nhân vật lịch sử với vô và n cao đẹp. Cuộc sống và lời dạy của Ngà i không mảy may khác biệt. Bà i kệ nầy được tụng trong các đại lỠvà các khoá tu.

25. Kệ Chiêm bái Xá lợi

Dựa và o Biên Niên Sử của Bộ Tiểu Phẩm, Tạng Luật.

Xá lợi Phật là phần di cốt của đức bổn sư Thích Ca Mâu Ni. Lịch sử Xá lợi gắn liền với lịch sử Ðạo Phật. Xá lợi và cây Bồ Ðề là những linh thể biểu tượng cho đức Phật được chính Ngà i cho phép tứ chúng thờ tự. Bà i kệ nầy ngoà i ý nghĩa tôn kính còn nêu rõ những giai đoạn lịch sử và các sắc dạng xá lợi. Bà i kệ được tụng trong những buổi lỠchiêm bái xá lợi Phật.

26. Kệ Ba Pháp Ấn

Bà i kệ trình bà y các thực tướng Vô thường, Khổ, Vô ngã qua hiện thực đời sống. Với văn thể bình dị, bà i kệ hướng dẫn sự quán chiếu đối với mọi biến đổi, phiền lụy của thân tâm. Kệ nầy được tụng trong các khoá tu học.

-oOo-

Trích: Nghi Thức Tụng Niệm, Giáo Hội Tăng Già Nguyên Thủy Việt Nam,