NGUY•N CHÂU

Tåi MÏ, sau lÍ Giáng Sinh và T‰t DÜÖng LÎch Ƕ vài tuÀn, các cºa hàng Çã bày la liŒt thiŒp và quà dành cho ngày Valentine. Các mÅu trang trí cho ngày Valentine cÛng ÇÀy dÅy... Tåi các trÜ©ng ti‹u h†c và trung h†c, các trÈ em và h†c sinh cÛng chuÄn bÎ trang hoàng l§p h†c v§i các hình trái tim c¡t b¢ng giÃy và các dây hoa Nj mØng ngày Valentine. Trong dÎp này, ngÜ©i ta thÜ©ng t¥ng nhau kËo, hoa tÜÖi và các món quà nhÕ nh¡n dÍ thÜÖng, bi‹u l¶ tình yêu nÒng nàn, tình bån th¡m thi‰t, tình gia Çình thi‰t tha, tÜÖi th¡m.

Valentine’s Day ÇÜ®c cº hành vào ngày 14 tháng Hai. ñây là m¶t ngày Ç¥c biŒt cûa ngÜ©i Âu châu và MÏ châu.

Valentine’s Day là ngày cûa Yêu thÜÖng nói chung, vì vào dÎp này ngÜ©i ta thÜ©ng gªi thiŒp g†i là Valentines cho nh»ng ngÜ©i mình cäm m‰n, cho thân nhân, bån h»u và nhÃt là cho ngÜ©i yêu. Nh»ng tÃm thiŒp Valentines ÇÜ®c trình bày rÃt trang nhã, g®i cäm v§i n¶i dung tình tÙ, lãng mån, thÖ m¶ng và tha thi‰t... ThÜ©ng là nh»ng Çoån thÖ tình n°i ti‰ng, ho¥c nh»ng câu nói bày tÕ tình cäm nÒng nàn. Ngoài ra, cÛng có nh»ng tÃm thiŒp Valentines mang hình änh hài hܧc và nh»ng l©i ghi dí dÕm, vui nh¶n. M¶t sÓ tÃm thiŒp chÌ ghi ÇÖn giän là "Be my Valentine"...

NGU—N G–C V€ Ý NGH¸A NG€Y VALENTINE

Ngày Valentine b¡t nguÒn tØ Çâu? Có khá nhiŠu giä thuy‰t khác nhau.

ThÆt vÆy, chính ngày lÍ cûa Tình Yêu này Çã có quá trình hình thành theo nhiŠu lÓi không giÓng nhau.

- M¶t sÓ ngÜ©i cho r¢ng nó thoát thai tØ m¶t lÍ h¶i cûa ngÜ©i La Mã. ñó là lÍ h¶i Lupercalia. Có møc Çích cûng cÓ s¿ t¿ vŒ cûa con ngÜ©i chÓng låi chó sói. (Ti‰ng Latin: Lupus=wolf). LÍ này ÇÜ®c cº hành vào ngày 15 tháng 2 dÜÖng lÎch, v§i nh»ng hoåt cänh nhÜ Çàn ông trÈ Ç¶i lÓt da thú Çi tÃn công ngÜ©i ta và Çàn bà thì Çánh b¢ng Çòn. ñàn bà tin r¢ng viŒc Çánh Çòn së làm cho h† có nhiŠu khä næng sinh sän hÖn. NgÜ©i La Mã Çã chinh phøc Anh quÓc næm 43 (sau Thiên Chúa giáng sinh), tØ Çó ngÜ©i Anh vay mÜ®n nhiŠu lÍ h¶i cûa La Mã. NhiŠu tác giä Çã liên k‰t lÍ h¶i Lupercalia v§i ngày Valentine vì 2 lš do: m¶t là ngày làm lÍ gÀn trùng nhau (14 và 15 tháng 2), hai là ngày lÍ có liên quan ljn s¿ thø thai và sinh sän.

Vào th©i sÖ thûy, Thiên Chúa giáo có ít nhÃt là hai vÎ thánh mang tên Valentine. ChuyŒn ÇÜ®c k‹ låi nhÜ sau: - Hoàng lj La Mã vào næm 200 là Claudius nj nhÎ Çã ra lŒnh cÃm thanh niên k‰t hôn vì nghï r¢ng nh»ng ngÜ©i Ƕc thân së là nh»ng quân nhân hoàn häo hÖn. NhÜng m¶t vÎ linh møc tên là Valentine Çã bÃt tuân lŒnh vua, ông bí mÆt làm lÍ k‰t hôn cho nh»ng c¥p v® chÒng trÈ. M¶t chuyŒn khác k‹ r¢ng Valentine là m¶t ngÜ©i theo Thiên Chúa giáo vào th©i sÖ thûy. NgÜ©i này k‰t bån v§i nhiŠu ÇÙa trÈ thÖ. NgÜ©i La Mã Çã bÕ tù ông vì ông tØ chÓi không tôn th© các vÎ thÀn cûa La Mã. Các trÈ em nh§ Valentine và Çã ném nh»ng bÙc thÖ ghi l©i yêu thÜÖng qua song cºa s° phòng giam cûa ông. ChuyŒn này có th‹ c¡t nghïa tåi sao bây gi© ngÜ©i ta trao Ç°i nhau nh»ng thÜ tØ, nh¡n gªi vào ngày Valentine. M¶t chuyŒn thÙ ba k‹ thêm r¢ng, Valentine trong khi bÎ giam cÀm Çã phøc hÒi thÎ giác cho ÇÙa con gái mù cûa ngÜ©i cai ngøc. ña sÓ các chuyŒn NJu nói là Valentine Çã bÎ hành hình vào ngày 14 tháng 2, khoäng næm 269. ñ‰n næm 496, Giáo Hoàng Gelasius nj nhÃt Çã phong ngày 14 tháng 2 là ngày thánh Valentine.

Tåi Pháp, ngôn ng» vùng Normandie vào th©i Trung c°, có ti‰ng "galantine" džc giÓng nhÜ "Valentine" và có nghïa là kÈ Çào hoa hay tình nhân. S¿ tÜÖng ÇÒng này có th‹ là nguyên nhân làm cho ngÜ©i ta nghï r¢ng thánh Valentine là m¶t vÎ thánh Ç¥c biŒt cûa nh»ng Çôi tình nhân.

Tåi Anh quÓc, nh»ng ghi nhÆn s§m nhÃt vŠ ngày Valentine cho thÃy là ngÜ©i Anh Çã bi‰t r¢ng chim chóc ch†n Çôi lÙa vào ngày này. Các væn thi sï n°i ti‰ng cûa Anh quÓc nhÜ Geoffrey Chaucer (thÆp niên 2026) Çã ghi trong tác phÄm "The Parliament of Fowls" nh»ng câu thÖ nói vŠ ngày Valentine và s¿ kiŒn loài chim tìm mái, ch†n bån Nj xây t°...

"For this was on St. Valentine’s Day

When every fowl cometh there to choose his mate"

(Vì hôm Çó là ngày thánh Valentine

Khi m†i con chim bay vŠ tìm Çôi bån.)

ñåi thi hào Shakespeare cÛng Çã nói ljn s¿ kiŒn này trong "A Midsummer Night’s Dream." ñây là m¶t vª kÎch trong Çó có cänh m¶t nhân vÆt Çã phát hiŒn m¶t c¥p tình nhân trong rØng cây, anh ta hÕi:

"Valentine is past;

Begin these woodbirds but to couple now?"

(Thánh Valentine Çã quá vãng - Mª ÇÀu là nh»ng Çôi chim rØng này nhÜng bây gi© là chuyŒn lÙa Çôi.)

NhÜ vÆy thì ngày Valentine Çã b¡t nguÒn tØ m¶t sinh hoåt trong vÛ trø thiên nhiên: Çó là mùa Xuân và tình yêu Çôi lÙa trong m†i loài. NhÜng ngÜ©i ta Ç¥c biŒt nói ljn loài chim có lë vì trong mùa Xuân và Tình yêu, chim thÜ©ng ca hót, nhäy múa, hay lÜ®n r¶n ràng nhÜ ngày h¶i l§n cûa vÛ trø thiên nhiên.

"Có âm dÜÖng có v® chÒng,

DÅu tØ Çi‹u thú cÛng vòng phu thê."

Trong væn hóa phÜÖng ñông, hình tÜ®ng cûa tình yêu Çôi lÙa hånh phúc là "Çôi chim ch¡p cánh cùng bay": "Tranh tÎ d¿c nhìn Üa chim n†" và "Chim liŠn cánh." Mùa Xuân cÛng là mùa cûa muôn hoa tÜÖi th¡m. VÛ trø bØng sÓng låi (Spring) sau mùa Çông lånh giá, u buÒn... Cây xanh, mÀm non hé nø, trái tim ngÜ©i ª tu°i xuân xanh cÛng råo r¿c yêu thÜÖng.

Theo Thiên Væn, thì ngày 14 tháng February nh¢m vào ti‰t lÆp xuân: Mùa Xuân hình thành, måch sÓng bØng lên, tình xuân lai láng tuôn tràn... cho nên ai cÛng muÓn nói lên tình cäm Çang råo røc dâng lên trong lòng. Ngày Valentine do Çó trª thành ngày cûa yêu thÜÖng. NgÜ©i Âu, MÏ Çã dành m¶t ngày trong mùa Xuân Nj bi‹u l¶ tình yêu, Nj trao nhau nh»ng l©i yêu dÃu thi‰t tha...

M‡i lÀn yêu và ÇÜ®c yêu, ngÜ©i Ç©i thÜ©ng xem nhÜ Çang hܪng thø m¶t mùa Xuân tÜÖi ÇËp. DÜ©ng nhÜ tÃt cä nh»ng gì tÓt ÇËp, tÜÖi th¡m, nÒng nàn trong cu¶c sÓng NJu ÇÜ®c bi‹u tÜ®ng b¢ng mùa Xuân: Lòng xuân phÖi ph§i, tình xuân nÒng nàn, tu°i xuân nhÜ hoa bØng nª, lÜ®ng xuân... Bên Trung Hoa, ngÜ©i con gái muÓn lÃy chÒng g†i là "hoài xuân."

Sách LÍ Kš cûa Trung Hoa, thiên NGUYT LNH, mô tä các hiŒn tÜ®ng thiên nhiên trong ti‰t V¬ THÑY cûa mùa Xuân nhÜ sau: "Dܧi sông, Rái cá b¡t cá Nj t‰ thÀn

Trên không, chim HÒng và chim Nhån b¡t ÇÀu bay vŠ"

(Nguyên væn: Låi t‰ ngÜ, HÒng nhån lai).

Trong ti‰t này có chòm sao Vierge (Virgo) xuÃt hiŒn trên tr©i. Vierge là sao Trinh N». Trinh N» là m¶t trong nh»ng nhân tÓ hÃp dÅn cûa yêu ÇÜÖng. NhÜ vÆy, ngày 14 tháng February là ngày hÒi sinh cûa vÛ trø và cûa tình yêu.

Thánh Valentine là ân nhân cûa nh»ng Çôi tình nhân, cÛng là ngÜ©i yêu thÜÖng các trÈ em b¢ng m¶t tình yêu ÇËp và tha thi‰t.

Ngày Valentine có m¶t š nghïa nhân bän rÃt sâu s¡c. SÓng hånh phúc là sÓng trong tình yêu thÜÖng. V§i tình yêu, con ngÜ©i së có th‹ làm tÃt cä m†i s¿ cho nhau, không tính toán thiŒt hÖn. (NgÜ©i MÏ tØng nói: "With Love all things are possible!") Tuy nhiên, trong tình yêu nam n» Çôi khi ngÜ©i ta rÃt khó bày tÕ cho nhau nh»ng tình cäm bØng cháy trong tim, khi ÇÓi diŒn v§i ngÜ©i trong m¶ng. Trong trÜ©ng h®p này, Valentine’s Day trª thành m¶t "cÖ h¶i cÙu tinh." Vì Çây là dÎp mà nh»ng ngÜ©i bän tính røt rè, e ngåi, có th‹ t¿a vào nh»ng cánh thiŒp Valentines Nj bày tÕ n‡i lòng tha thi‰t v§i ÇÓi tÜ®ng Çang theo Çu°i ho¥c nói lên s¿ thi‰t tha nÒng nàn v§i ngÜ©i mình Çang yêu.

NG€Y VALENTINE TRÊN TH GII

Tåi Hoa Kÿ và Canada, trÈ em trao Ç°i thiŒp Valentines v§i bån h»u. Ÿ m¶t sÓ trÜ©ng h†c, trÈ em ÇÜ®c trang hoàng riêng m¶t phòng h†c Nj mª h¶i vui chÖi và cho h‰t các thiŒp Valentine vào m¶t chi‰c h¶p mà chúng Çã trang trí ÇËp Çë. Vào bu°i chiŠu, vÎ thÀy giáo ho¥c m¶t trong nh»ng h†c sinh ÇÜ®c ch†n Nj phân phát các thiŒp Valentines. NhiŠu h†c sinh t¿ làm lÃy thiŒp Valentines tØ giÃy màu ÇÕ, hÒng và b¢ng các hình c¡t ra tØ sách báo. H†c sinh cÛng thÜ©ng gªi thiŒp cho cha mË và thÀy giáo trong ngày Valentine.

Các sinh viên ho¥c h†c sinh l§n thì tham d¿ các bu°i då vÛ và vui chÖi bên nhau. H† phû lên quà, bánh b¢ng nh»ng hình trái tim, b¢ng hình thÀn Cupids, tÙc là nh»ng hình trÈ sÖ sinh có Çôi cánh tÜ®ng trÜng thÀn Ái Tình. Tåi nhiŠu nÖi, ngÜ©i ta gªi hoa cho nhau, t¥ng m¶t h¶p kËo, bánh hình trái tim, ho¥c m¶t sÓ món quà khác t¥ng v®, t¥ng chÒng, t¥ng ngÜ©i yêu. HÀu h‰t các món quà Valentine NJu có hình trái tim và bu¶c b¢ng dây ÇÕ có th¡t "nÖ."

Ÿ Âu châu, ngÜ©i ta làm lÍ Valentine theo nhiŠu cách khác nhau.

- TrÈ con và h†c sinh ª Anh thì hát nh»ng bài ca Ç¥c biŒt vŠ Valentine’s Day rÒi nhÆn quà nhÜ kËo, bánh, trái cây ho¥c tiŠn. Tåi m¶t vài vùng ª Anh quÓc ngÜ©i ta nܧng bánh Valentine v§i hÜÖng vÎ h¶t mÆn ho¥c nho.

- Ÿ Ý, ngÜ©i ta mØng lÍ b¢ng cÀu nguyŒn và tiŒc tùng trong ngày Valentine.

Tåi Anh quÓc và Ý còn có tøc lŒ, m¶t sÓ phø n» chÜa chÒng thÙc dÆy trܧc khi m¥t tr©i m†c vào ngày Valentine, ÇÙng bên cºa s°, nhiŠu khi ljn h¢ng gi©, Nj nhìn m¶t ngÜ©i Çàn ông Çi ngang qua nhà. H† tin r¢ng, ngÜ©i Çàn ông ÇÀu tiên mà h† thÃy ÇÜ®c, ho¥c m¶t kÈ nào trông giÓng nhÜ ông ta, së k‰t hôn v§i h† trong vòng m¶t næm t§i.

- Ÿ ñan Måch, ngÜ©i ta gªi hoa hÒng màu tr¡ng Çã ép g†i là "gi†t tuy‰t" (snowdrops) ljn cho bån h»u. ñàn ông thì gªi Çi m¶t loåi thiŒp Valentine g†i là Gaekkebrev (thÜ bông Çúa). NgÜ©i gªi vi‰t m¶t câu thÖ nhÜng không kš tên mình. ñúng ra thì anh ta phäi kš tên b¢ng nh»ng dÃu chÃm, m‡i chÃm trên m‡i ch» cái cûa tên anh ta. N‰u ngÜ©i Çàn bà nhÆn ÇÜ®c loåi thiŒp này, bà ta së Çoán ra tên, và anh ta së thܪng cho bà Ãy m¶t quä trÙng vào LÍ Phøc Sinh. M¶t vài ngÜ©i ª Anh cÛng b¡t chܧc phong tøc này, kš tên b¢ng dÃu chÃm.

Tóm låi, Valentine’s Day là m¶t phong tøc rÃt lš thú và l®i ích. Cu¶c Ç©i và thân phÆn làm ngÜ©i trong cu¶c Ç©i thÜ©ng quá nhiŠu bi Çát và Çau thÜÖng, cho nên con ngÜ©i cÀn nh»ng l©i yêu thÜÖng ng†t ngào Nj ÇÜ®c an ûi, v‡ vŠ, cÀn ÇÜ®c xoa dÎu v‰t thÜÖng b¢ng nh»ng ti‰ng nói cûa con tim chân thành tha thi‰t. N‰u không th‹ nói v§i nhau h¢ng ngày, thì Ngày Valentine là m¶t dÎp Nj m†i ngÜ©i mª lòng, mª miŒng nói lên nh»ng rung cäm t¿ Çáy tim... Nh»ng l©i nói yêu ÇÜÖng, ng†t ngào së làm cho tÜÖng giao nhân loåi dÎu êm và cu¶c Ç©i trª nên th¡m ÇÆm tình ngÜ©i. Xin hãy nói yêu nhau! L©i yêu thÜÖng ng†t ngào dù sao cÛng hÖn nh»ng l©i b§i móc, nguyŠn rûa hÆn thù.

Ghi Chú VŠ Thánh Valentine:

Tên Valentine ÇÜ®c liên k‰t v§i hai vø tº Çåo vào bu°i sÖ khai cûa Thiên Chúa Giáo. RÃt ít ngÜ©i bi‰t ljn các vÎ thánh này.

LÎch sº lj quÓc La Mã, trong danh sách các thánh tº vì Çåo ghi là hai thánh Valentines Çã bÎ chém vào ngày 14 tháng February. M¶t vÎ có lë Çã ch‰t ª thành Rome và vÎ kia ª Interamna, bây gi© là Terni cách Rome 60 miles (khoäng 97 cây sÓ). Các nhà nghiên cÙu Çã g¥p nhiŠu trª ngåi và khó khæn trong viŒc tìm hi‹u nh»ng s¿ kiŒn lÎch sº gi»a các truyŠn thuy‰t vŠ Thánh Valentine.

Thánh Valentine ch‰t ª Rome dÜ©ng nhÜ tØng là m¶t linh møc Çã bÎ vua Claudius bÙc håi vào næm 269. ñã có m¶t ngôi thánh ÇÜ©ng ÇÜ®c xây d¿ng Nj vinh danh ông tåi Rome và næm 350, tÙc gÀn 100 næm sau. HÀm m¶ chÙa di hài cûa ông cÛng ÇÜ®c tìm thÃy tåi ÇÎa Çi‹m này.

M¶t Çoån sº khác vŠ thánh tº Çåo có nói ljn m¶t Thánh Valentine nguyên là giám møc ÇÎa phÆn Interamna, cÛng có th‹ Çã bÎ chém tåi Rome. Vì ÇÜ®c ghi nh§ tåi Rome và Interamna, cho nên ngÜ©i ta nghï là có hai ngÜ©i, nhÜng ÇiŠu này không có gì ch¡c ch¡n cä.