Phúc
NGUYÊN CHÂU 
Trong Ç©i sÓng hàng ngày, tâm l chung, ngÜ©i nào cÛng mong muÓn ÇÜ®c s¿ an vui, thoäi mái. HÀu ht ngÜ©i Ç©i Çu ao ܧc ÇÜ®c nhiu tin cûa, nhà cºa to, chÙc tܧc l§n, b¢ng cÃp cao... và ÇÜ®c sÓng lâu Ç tÆn hܪng tÃt cä s¿ giàu, sang, danh, l®i Ãy...
NhÜng trên th¿c t, ܧc muÓn và mong cÀu thÜ©ng ít khi ÇÜ®c toåi nguyn. TØ m¶ng Çn th¿c là m¶t quá trình ÇÀy bÃt tr¡c... TÜÖng lai dù ÇÜ®c chuÄn bÎ ÇÀy Çû Çn Çâu Çi n»a thì cÛng vÅn là cái thu¶c lãnh v¿c "bit ra sao ngày sau? Que sera? Sera ? Whatever will be... will be?" Có lë vì vÆy mà ngÜ©i ta thÜ©ng chúc nhau "Vån s¿ nhÜ ," chúc nhau s¿ may m¡n trong công vic làm æn, trong thi cº, trong hôn nhân, trong cu¶c sÓng.
Nh»ng l©i chúc tøng thÜ©ng r¶ lên trong các dÎp tic tùng, Çám cܧi, mØng nhà m§i, sinh nhÆt, thi Ç, khai trÜÖng, thæng quan tin chÙc... và nhÃt là trong ngày Tt, ngày ÇÀu Xuân m§i.
Mi m¶t l©i chúc Çu chÙa Ç¿ng s¿ cÀu mong cho nhau ÇÜ®c nh»ng Çiu tÓt lành tÙc là ÇÜ®c Hånh Phúc. Phúc càng nhiu thì càng tÓt ("Phúc nhÜ ñông häi, Th tÌ Nam sÖn", "Vån phúc vån l®i"...
PHÚC là ch» ÇÀu trong b¶ Tam ña: Phúc-L¶c-Th, theo truyn thÓng Trung Hoa. Ch» "Ça" ª Çây có nghïa là l©i chúc tÓt lành (chÙ không phäi là nhiu).
NgÜ©i Á ñông hay dùng biu tÜ®ng Phúc-L¶c-Th Ç chúc nhau, ngÜ©i Âu MÏ chÌ dùng ch» Phúc: Happiness, hay Bonheur... mà thôi. Ta thÜ©ng dùng ch» tÜÖng ÇÜÖng là Hånh Phúc. NhÜng th¿c ra, theo nghïa thì m¶t ch» Phúc là Çû rÒi. Vì theo nguyên ng» Trung Hoa, ch» PHÚC có nghïa là nh»ng Çiu tÓt lành. Ch» này ÇÜ®c vit theo lÓi h¶i : bên trái có b¶ ThÀn tÜ®ng trÜng cho uy quyn gìn gi», bên phäi theo thÙ t¿ tØ trên xuÓng: ch» nhÃt, ch» khÄu, ch» Çin tÜ®ng hình m¶t ming æn trên m¶t thºa ru¶ng. Nh¿ vÆy, nghïa ÇÀu tiên cûa ch» Phúc là ÇÜ®c ÇÀy Çû phÀn, không ai dành giÆt ÇÜ®c. Tøc ng» Vit Nam có câu:
"Có phúc thì có phÀn
Vô phúc non trÀn ch£ng có chi"
NhÜ vÆy, Phúc có nghïa là nh»ng Çiu tÓt ÇËp, may m¡n mà m¶t ngÜ©i ÇÜ®c thØa hܪng nhÜ là phÀn riêng ÇÜ®c dành cho ngÜ©i Çó. Trong Phúc Çã bao gÒm cä L¶c và Th. NgÜ©i có phúc së là ngÜ©i ÇÜ®c no Ãm, sung sܧng, có tài l¶c và sÙc khÕe Ç sÓng thoäi mái, không g¥p tai ÜÖng, hoån nån ho¥c có g¥p thì së nh© phúc mà thoát qua...
ThÆt vÆy, Kinh Thi cûa ngÜ©i Trung Hoa ghi là có 5 phúc:
1- GiÀu có (Phú-L¶c)
2- Yên lành (An)
3- SÓng lâu (Th)
4- Có tánh tÓt (H»u ñÙc)
5- Cht nhË nhàng (Lão chung mnh)
Nhà có Phúc tÙc là nhà có Çû tin cûa, ÇÜ®c Ãm no Ç có sÙc khÕe mà sÓng lâu. Nhà có phúc là gia Çình luôn luôn ÇÜ®c an lành:
"Có phúc Ç¥ng dâu hin r thäo
Vô phúc bÎ dâu báo r thù"
Xã h¶i Vit Nam quan nim ch» Phúc nhÜ ÇÓi nghÎch v§i ch» BÀn (có nghïa là nghèo hèn) nhÜ trong câu ÇÓi sau Çây:
"ñêm ba mÜÖi co c£ng Çåp th¢ng BÀn ra cºa,
Sáng mÒng m¶t ÇÜa tay bÒng ông Phúc vào nhà."
NgÜ©i Trung Hoa có câu chúc: "NgÛ Phúc Lâm Môn" tÙc là næm Çiu tÓt lành Çn cºa. Câu này thÜ©ng treo ngang ngay c°ng vào chÙ không treo trong nhà. NgÛ Phúc ª Çây là 5 Çiu ghi trong Kinh Thi. NgÛ Phúc thÜ©ng ÇÜ®c tÜ®ng trÜng b¢ng 5 con dÖi xp quanh Çâu cánh vào nhau. ñây là lÓi "tÜ®ng trÜng giä tá" nghïa là mÜ®n vÆt có tên tÜÖng t¿ Ç gºi l©i chúc vào. Ch» Phúc trong Hán væn cÛng có nghïa là con dÖi, do Çó vë næm dÖi Ç tÜ®ng trÜng cho "NgÛ Phúc."
Sách Tº Vi cÛng nói Çn NgÛ Phúc, nhÜng khác v§i cách phân tích cûa Kinh Thi. Theo sách cûa TrÜÖng Phát L¶c thì Cung Phúc bao gÒm næm phÀn:
1- Phúc m¶: nh»ng Çiu tÓt lành truyn tØ quá khÙ tích ÇÙc cûa t° tiên, trong Çó có mÒ mä ª ÇÎa l®i. Dân gian Vit Nam có câu "Không mä ÇÓ ä làm nên" nhÃn månh s¿ quan trng cûa mÒ mã ÇÓi v§i Ç©i sÓng con ngÜ©i.
2- Phúc t¶c: gÒm nh»ng hành vi tÓt lành, ÇÙc Ƕ cûa giòng h Çã tåo ra.
3- Phúc tø: h hàng, gia Çình ÇÜ®c ª gÀn nhau, không bÎ ly tán vì sinh k (tha phÜÖng cÀu th¿c: Çi xa quê hÜÖng Ç kim æn, nuôi sÓng bän thân thÜ©ng bÎ xem là vô phúc)
4- Phúc thÎnh: nhiu v con cháu, tin cûa và danh vng
5- Phúc thin: tÙc là tip tøc dành s¿ tÓt lành cho Ç©i sau b¢ng các vic có l®i cho xã h¶i, làng xóm...
Theo quan nim này, Phúc mà m¶t ngÜ©i ÇÜ®c hܪng trong Ç©i này là do Ç©i trܧc "t° tiên Çã dành giøm ÇÙc Ƕ" Ç låi, tÜÖng t¿ nhÜ m¶t trÜÖng møc tit kim (saving account) cho nên ngÜ©i có phúc ÇÜ®c khuyn cáo là "phúc bÃt khä hܪng tÆn" nghïa là "ÇØng có hܪng ht" mà phäi bit "save" låi b¢ng hành vi tÓt lành (thin) Ç tÒn quÏ cho thân sau, cho con cháu hܪng v sau...
Tùy theo ÇÙc Ƕ mà con ngÜ©i có phúc "dày" hay "mÕng." Ting Hán Vit gi là "Phúc hÆu" hay "båc phúc." Ch» "hÆu" ª Çây có nghïa là "dày" ÇÓi v§i "båc" là "mÕng" (chÙ không phäi "hÆu" là sau và "båc" là tr¡ng).
Ch» "båc phúc" hay "båc phܧc" thÜ©ng dùng Ç chÌ nh»ng ngÜ©i có sÓ phÆn không may, cu¶c Ç©i ng¡n ngûi, cu¶c sÓng ÇÀy gian nan tr¡c trª. Trong truyn Kiu, NguyÍn Du còn gi là "båc phÆn" tÙc là "phÆn mÕng" hay "phÆn båc"
- "Nghï mình phÆn mÕng cánh chuÒn,
Khuôn xanh bit có vuông tròn mà hay?" (câu 411-412)
- "PhÆn sao phÆn båc nhÜ vôi,
ñã Çành nܧc chäy hoa trôi l« làng" (câu 753-754)- "ChÎ sao phÆn mÕng phúc dày
Kip xÜa Çã vÆy lòng này dÍ ai!" (câu 2715-2026)
(l©i cûa Thúy Vân nói v§i chÎ)- "Kiu nhi phÆn mÕng nhÜ t©
M¶t l©i Çã l« tóc tÖ v§i chàng!" (câu 1777-2026) (l©i VÜÖng Viên Ngoåi)- "Bây gi© ván Çã Çóng thuyn,
ñã Çành phÆn båc khôn Çn tình chung!"
Çây có vÃn Ç "phÆn mÕng và phúc dày." Ch» "PhÆn" có nghïa là cái phÀn dành riêng cho m¶t ngÜ©i, cho m¶t vùng có gi§i hån, không ai có quyn xâm phåm hay tܧc Çoåt, ch£ng hån nhÜ "b°n phÆn," "thân phÆn," "sÓ phÆn," "ÇÎa phÆn." Khái nim "PhÆn mÕng phúc dày" muÓn nói Çn quan nim PHÚC ñC mà ngÜ©i Vit thÜ©ng nh¡c nhª trong phåm vi Çåo ÇÙc.
NhÜ Çã nói qua ª trên, PHÚC là phÀn riêng ÇÜ®c dành cho m¶t ngÜ©i trong cu¶c Ç©i. PhÀn này, tùy theo gia t¶c mà dày (nhiu, l§n) hay mÕng (ít, kém). NgÜ©i ta tin r¢ng khi sinh ra con ngÜ©i Çã có phÆn (phÀn) thØa hܪng nh»ng Çiu tÓt ÇËp cûa Ç©i trܧc gi là "phúc Ãm cûa t° tiên." PhÀn ÇÜ®c hܪng này không do mình tåo nên, do Çó nu ta hܪng ht mà không tåo thêm phúc thì khi g¥p hoån nån, tai ÜÖng... së không có gì Ç trang träi hay chÓng Ç«. VÜÖng Thúy Kiu, qua nhÆn xét cûa Thúy Vân, là ngÜ©i tuy "phÆn mÕng" nhÜng Çã tåo ÇÜ®c thêm nhiu l§p phúc cho hÆu vÆn nên Çã có "phúc dày" giúp cho thoát qua kh° nån Çn chÓn an lành. Ch» "phúc dày" ª Çây có th hiu là "ÇÙc dày."
ThÆt vÆy, trong cu¶c sÓng ngÜ©i ta thÜ©ng nói Çn phúc ÇÙc ch£ng hån "NgÜ©i phúc ÇÙc, có phúc ÇÙc, làm vic phúc ÇÙc..." Ch» "ÇÙc" Çi sau ch» phúc, nhÜng "ÇÙc" là nhân mà "phúc" là quä. ñÙc là nh»ng hành vi tÓt lành có l®i cho bän thân, gia Çình, xã h¶i, quÓc gia, nhân loåi và vÛ trø. Chính ñÙc Çã tô bÒi thêm cho Phúc ngày càng dày và l§n. Hành vi "thÃt ÇÙc," nhÜ æn ª ác Ƕc tØ hành Ƕng, l©i nói, cº chÌ... Çu làm hao mòn ho¥c có khi hûy hoåi cä phÀn phúc mà mình Çang hܪng.
Chính vì s¿ kin này mà ngÜ©i xÜa Çã cänh giác r¢ng:
"Phúc trung h»u ha
Ha trung h»u phúc"
và
"Ha vô ÇÖn chí
Phúc bÃt trùng lai"
"Trong phúc có s¤n mÀm ha" vì nhiu ngÜ©i khi ÇÜ®c hܪng phúc Çã trª nên kiêu cæng t¿ mãn. T¿ cho mình là ngÜ©i nhiu may m¡n hÖn kÈ khác rÒi huênh hoang t¿ Ç¡c vì th dÍ rÖi vào tai ha theo lÓi "ch» tài lin v§i ch» tai m¶t vÀn."
"Phúc không Çn hai lÀn" là vì thái Ƕ t¿ Ç¡c, t¿ mãn khi ÇÜ®c hܪng thø, không tích ÇÙc, không "save" cho vic vun trÒng "c¶i phúc" nên khi "ht phúc" rÒi thì ha së t¿ nhiên hin ra.
QUAN NIM V PHÚC-HA
Nhiu ngÜ©i tin r¢ng Phúc và Ha Çu do tr©i ÇÜa Çn. Trong "Cung Oán Ngâm Khúc," tác giä NguyÍn Gia Thiu Çã vit:
"Quyn ha phúc tr©i tranh mÃt cä
Chút tin nghi ch£ng trä phÀn ai
Cái quay búng s¤n trên tr©i
L© m© nhân änh nhÜ ngÜ©i Çi Çêm."
ñây là suy tÜ dܧi änh hܪng cûa thuyt ÇÎnh mnh (Fatalism). Thuyt này cho r¢ng mi vic xäy ra ª Ç©i Çu do tr©i ÇÎnh Çoåt:
"Cho hay muôn s¿ tåi tr©i
Tr©i kia Çã b¡t làm ngÜ©i có thân
B¡t phong trÀn phäi phong trÀn
Cho thanh cao m§i ÇÜ®c phÀn thanh cao" (Kiu).
NhÜng cÛng l¡m ngÜ©i tin r¢ng sÙc con ngÜ©i có th làm thay Ç°i ÇÎnh mnh. CÛng trong truyn Kiu, NguyÍn Du Çã tØng quä quyt r¢ng:
"XÜa nay nhân ÇÎnh th¡ng thiên cÛng nhiu!"
"Nhân ÇÎnh" tÙc là nh»ng n l¿c cûa con ngÜ©i nh¢m chuyn tåo cu¶c Ç©i cÛng Çã có m¶t sÓ kt quä nhÃt ÇÎnh. NgÜ©i bình dân suy nghï rÃt giän dÎ: ngÜ©i æn ª có nhân ÇÙc, tØ thin thì s§m hay mu¶n së ÇÜ®c hܪng phúc.
NguyÍn ñình Chiu trong truyn Løc Vân Tiên Çã vit:
"Nh»ng ngÜ©i có ÇÙc có nhân,
DÀu vÜÖng nån Ãy ¡t dành phúc kia."
NhÜ vÆy thì Phúc mà con ngÜ©i ÇÜ®c hܪng không hoàn toàn do tr©i ÇÎnh mà còn do con ngÜ©i tích lÛy và tåo d¿ng nên n»a. Sách PhÆt có nói Çn "Phúc Çin" tÙc là ru¶ng trÒng phúc có lë cÛng n¢m trong khái nim "tích phúc, tích ÇÙc...
Sách xÜa cûa Trung Hoa, có câu chuyn rÃt l thú v Ha-Phúc Çó là chuyn "Ông già h Tái mÃt ng¿a" (Tái ông thÃt mã).
Chuyn k r¢ng: Ông già h Tái có nuôi m¶t con ng¿a hay (tuÃn mã). M¶t hôm con ng¿a bÎ mÃt. NgÜ©i thân quen cûa ông Çn chia buÒn, nói r¢ng: "ThÆt là rûi ro cho bác". Tái ông Çáp: "Làm sao bit Çó là rûi?" (An tri vi ha?). NgÜ©i Ç©i cho ông già gàn dª. Sau Çó mÃy hôm, con ng¿a Ãy trª v cùng v§i m¶t con n»a cÛng thu¶c loåi tuÃn mã. Bån h»u Çn mØng, nói r¢ng: "ThÆt là may m¡n cho bác." Tái ông nói: "Làm sao bit Çó là may?" (An tri vi phúc?". Quä nhiên, tØ khi có thêm m¶t con ng¿a hay, ÇÙa con trai Ƕc nhÃt cûa ông, cÙ ngày ngày luyn tÆp m¶t lúc v§i hai con tuÃn mã. Ch£ng may ÇÙa con bÎ té què chân khi nhäy tØ ng¿a này sang ng¿a kia. Thân nhân bån h»u låi Çn thæm và bình luÆn r¢ng: "Quä thÆt là m¶t tai ha!" Tái ông låi hÕi "An tri vi ha? An tri vi phúc?" (Sao bit Çó là ha, bit Çâu låi là phúc cho tôi!) Mi ngÜ©i không b¢ng lòng thái Ƕ cûa ông già h Tái... NhÜng m¶t th©i gian sau, gi¥c giã n°i lên, triu Çình ra lnh b¡t thanh niên Çi lính. Lính ra Çi mÜ©i ngÜ©i chÌ còn sÓng sót m¶t hai ngÜ©i, ho¥c bÎ tàn tÆt... ñÙa con trai Ƕc nhÃt cûa ông già h Tái, vì bÎ què chân nên ÇÜ®c ª nhà v§i cha già...
Thái Ƕ cûa "Tái ông" bao hàm m¶t trit l v ha-phúc. Thái Ƕ này cho r¢ng Phúc-Ha không bit Çâu mà lÜ©ng. "Ha, Phúc vô môn" nó ngoài tÀm d¿ Çoán cûa trí tu con ngÜ©i. Ha, Phúc là "Cái quay búng s¤n trên tr©i, l© m© nhân änh nhÜ ngÜ©i Çi Çêm!" Cho nên con ngÜ©i phäi khôn ngoan ÇØng quá bÆn tâm Çn vic ÇÜ®c hay thua...
NgÜ©i Pháp cÛng nói : " quelque chose, le malheur est bon" nghïa là "ª m¶t lãnh v¿c nào Çó, s¿ bÃt hånh cÛng Çem låi Çiu tÓt lành." S¿ vic này rÃt dÍ chÙng nghim trong các thÆp k vØa qua trên ÇÃt nܧc Vit v§i cu¶c di tän hàng triu ngÜ©i...
Trong dân gian Vit Nam có câu: "Có phúc làm quan, to gan làm giàu," Çây cÛng n¢m trong quan nim Phúc là do thØa k âm ÇÙc cûa t° tiên ho¥c do sÓ mång. Chính tØ quan nim có ÇÎnh mnh hay thuyt thiên mnh nên trong cu¶c Ç©i, nhiu ngÜ©i Çã Çi cÀu Phúc, hay cÀu Phܧc, xin Tr©i giáng phúc, cÀu xin phܧc ban, xin Ön phܧc... xin ÇÜ®c ban Hånh Phúc cho Ç©i ngÜ©i, xin ban phúc lành...
TÃt cä nh»ng khao khát, ܧc mÖ v hånh phúc hÀu nhÜ Çã b¶c l¶ ra m¶t cách rõ rt trong nh»ng l©i chúc tøng và nguyn cÀu mà con ngÜ©i gªi cho nhau trong ngày ÇÀu næm m§i cÛng nhÜ trong các dÎp Tân Hôn, Tân Gia... NgÜ©i ta cÛng chúc cho nh»ng ngÜ©i Çã lìa trÀn, ÇÜ®c hܪng phúc ª m¶t nÖi nào Çó trong th gi§i bên kia... nhÜ Thiên ñàng, Nit Bàn, C¿c Låc Th Gi§i, Nܧc Chúa, Cõi Vïnh H¢ng, Tiên Cänh vân vân...
Cu¶c Chåy ñua ñi Tìm Hånh Phúc
Чc mÖ và khao khát hånh phúc Çã ám änh tâm trí loài ngÜ©i tØ bao nhiêu ngàn næm cho Çn nay. ñ©i ngÜ©i Çã diÍn ra nhÜ m¶t cu¶c CHY ñUA TµM HNH PHÚC. DÜ©ng nhÜ cu¶c Çua càng ngày càng g¡t gao, vì ngÜ©i Ç©i ai cÛng lo s® bÎ rÖi vào ni bÃt hånh, vào s¿ trin miên trong Çau kh°... Có nhiu ngÜ©i chÌ cÀu mong ÇÜ®c m¶t phút giây hånh phúc mà thôi. NhÜng ܧc mÖ nhÕ này Çôi lúc cÛng khó thành Çåt. Trái låi, cÛng có ngÜ©i "hånh phúc tràn tr" chia không ht... NgÜ©i thì "c¿c" muÓn cht, ngÜ©i thì "sܧng Çiên lên," "sܧng quá hóa cuÒng".... Cu¶c Ç©i quä là tr§ trêu! Nguyên nhân tØ Çâu?
Theo suy nghï quanh quÄn cûa tôi, thì sª dï con ngÜ©i càng ngày càng khao khát hånh phúc nhiu hÖn, là vì cu¶c Ç©i thÜ©ng có quá nhiu kh° Çau trên thân phÆn. Victor Hugo Çã ghi nhÆn m¶t cách xót xa nhÜ sau:
"LHomme est un apprenti
La douleur est son maitre
Nul ne peut se connaitre
Tant quil na pas souffert."
Xin tåm dÎch:
Con ngÜ©i là kÈ hc ngh
Mà thÀy là ni ê ch ǧn Çau
Không ai t¿ bit mình Çâu
Nu chÜa tØng träi ǧn Çau nhiu b."
ñiu thÙ hai làm cho th gian hånh phúc hay bÃt hånh, Çó là do con ngÜ©i không t¿ bit mình. ThÆt vÆy, Çôi khi ta kh°, chÌ vì cäm thÃy r¢ng kÈ khác Çang "hånh phúc hÖn ta." Ta nghï r¢ng "ngÜ©i khác Çang hånh phúc" rÒi nghï låi mà than thân trách phÆn mình! M¶t sÓ ngÜ©i Ç©i låi dÍ dàng ÇÜ®c hånh phúc, khi thÃy Ç©i mình có nh»ng thuÆn l®i hÖn kÈ khác, nhÜ tin cûa, nhà, xe, ÇÀy Çû tin nghi, có chÙc tܧc, ÇÎa vÎ hay b¢ng cÃp cao cÛng là hånh phúc. ´t ra, vì Çây là nh»ng thÙ mà nhiu kÈ thèm khát, ao ܧc nhÜng không ÇÜ®c... Cho nên giÃc m¶ng giàu sang, danh vng... Çã trª thành cùng Çích cûa cu¶c chåy Çua tìm hånh phúc... "Dolce Vita," "Les Nourritures terrestres," "Låc thú ª Ç©i"... là nh»ng cái làm cho nhiu tâm tÜ quay cuÒng, Çiên Çäo, vì lòng tham muÓn vô b© cûa chúng sanh tính!
Trong bän nhåc nhan Ç "Tristesse" cûa Chopin, ª phÀn l©i có câu " la peine du Bonheur..." nghïa là "chÎu Hình phåt cûa Hånh Phúc." VÆy thì Çích th¿c, hånh phúc là gì? Phäi chæng có nh»ng Çiu may m¡n hÖn ngÜ©i khác là hånh phúc? Có m¶t hånh phúc t¿ tåi hay không?
MuÓn giäi Çáp câu hÕi này cÀn phäi tìm m¶t ÇÎnh nghïa cho hånh phúc. Có ngÜ©i cho r¢ng: Hånh phúc là s¿ b¢ng an và thanh thän cûa tâm hÒn trong m¶t thân xác khÕe månh.
Kh°ng Tº thì cho "tâm vô cÀu" là hånh phúc.
Lão tº thì chû trÜÖng "vô vi thanh tÎnh" là hånh phúc.
Trang tº thì chû trÜÖng tiêu dao, xem mi vÆt mi s¿ hÖn, thua, ÇÜ®c, mÃt... Çu nhÜ nhau. Câu nói cûa Trang tº thÜ©ng ÇÜ®c nh¡c låi khi trit l v cu¶c Ç©i Çó là: Trang n¢m ngû, m¶ng thÃy mình hóa ra con bܧm, khi tÌnh giÃc, không bit bܧm hóa ra mình hay mình hóa ra bܧm! Trang tº cÛng có lÀn trä l©i m¶t môn Ç v nghèo và kh°, nhÜ sau: "QuÀn ta rách, áo ta xÖ, ta nghèo nhÜng ta có kh° Çâu?" Có nghïa là nghèo vÅn hånh phúc.
Trit l PhÆt thì cho r¢ng bit rõ bän chÃt cûa trÀn gian và tâm mình thì së thoát khÕi b kh° Ç Çåt Çn Hånh Phúc. Tâm vô døc, së Çåt Çn an vui.
Phúc Âm (Evangile) có câu: "Phúc cho ngÜ©i không thÃy mà tin" phäi chæng có nim tin vào m¶t cái gì Çó là m¶t hånh phúc!
ñÓi v§i Aristotle, trit gia Hi Låp th©i thÜ®ng c°, thì Hånh Phúc là cu¶c sÓng tÓt ÇËp cûa con ngÜ©i. Trong tác phÄm "Nicomachean Ethics," ông Çã ÇÎnh nghïa "Hånh Phúc là m¶t hoåt Ƕng cûa tâm hÒn trong s¿ hòa h®p v§i ÇÙc tính toàn vËn" (Happiness is an activity of the soul in accord with perfect virtue) và "mi ngÜ©i có b°n phÆn hành xº làm sao Ç Çåt Çn hånh phúc." Có th nói quan Çim này gÀn v§i quan nim phúc ÇÙc cûa Vit Nam.
Epicurus thì cho r¢ng låc thú là Çiu thin duy nhÃt. Thuyt cûa Epicurus mnh danh là "Hedonism" thÜ©ng hiu là "Khoái låc chû nghïa" hay "Låc thú chû nghïa." NhÜng Epicurus låi cänh cáo r¢ng: KÈ nào chåy theo khoái låc m¶t cách quá nÒng nhit, thì sau Çó së Çau kh°?
Lâm Ng» ñÜ©ng, m¶t trit gia Trung Hoa, cho r¢ng "Låc thú ª Ç©i" rÃt ÇÖn giän: n m¶t ming ngon là låc thú. Låc thú së làm cho ngÜ©i ta hånh phúc...
Trên Çây là sÖ lÜ®c m¶t sÓ quan nim v PHÚC. Trong cu¶c chåy Çua v hܧng hånh phúc, quan nim v hånh phúc là yu tÓ quan trng quyt ÇÎnh s¿ thành công hay thÃt båi cûa các tay Çua. MÖ quá cao xa thì dÍ bÎ thÃt båi. Càng ôm m¶ng thì càng v« m¶ng... Nhiu ngÜ©i vì "vng tܪng" quá xa, nên cÙ chÖi vÖi gi»a Ç©i... không thÃy ÇÜ®c nh»ng hånh phúc trong tÀm tay.
Tâm l chung cûa loài ngÜ©i là "ÇÙng núi này trông núi n" vì thÃy nó cao hÖn ch mình ÇÙng, cho nên hin tÜ®ng "thä mÒi b¡t bóng" cÛng thÜ©ng xäy ra trong cu¶c sÓng.
Trit gia Schopenhauer Çã có m¶t nhÆn xét khá sâu s¡c v con ngÜ©i: "Luôn luôn nuÓi tic quá khÙ, bÃt mãn v§i hin tåi và mÖ Ü§c m¶t tÜÖng lai khá hÖn, nhÜng tÜÖng lai Ãy Çn, rÒi cÛng trª thành tÀm thÜ©ng nhÜ muôn ngàn hin tåi Çã qua!" Tâm trång này có lë là do hånh phúc và thÙc v hånh phúc thÜ©ng không Çi Çôi v§i nhau. Nhiu ngÜ©i Çang ª trong hånh phúc mà không thÃy mình hånh phúc cho nên cÙ than van, xa xót.
VÆy nên trong næm m§i xin cÀu chúc mi ngÜ©i ÇÜ®c vån phúc, nhÃt là cÀu cho mi tâm tÜ sáng suÓt Ç thÙc v hånh phúc mà mình Çang có trong tÀm tay. "Tri Phúc, tin Phúc!"