CHA M, CON CÁI V CUC ñI
CHU TT TIN 
Tåi sao låi có nh»ng chuyn Çau lòng nhÜ vÆy xäy ra trong khá nhiu các gia Çình Vit Nam vÅn mang ting là nn np? Tåi sao cha mË không còn nhiu änh hܪng trên con cái? 
B»a h°m, ngÒi lê la ª quán cà phê trong khu Phܧc L¶c Th, g¥p m¶t anh bån cÛ, m§i hÕi thæm v tình hình gia cänh bÃy lâu nay thì anh bån thª dài "Çánh thÜ®t" m¶t cái dài c« khoäng m¶t hai "mai" chi Çó, rÒi m§i chán nän trä l©i:
- Tôi mÃt ht con rÒi, anh Öi!
Tr©i ÇÃt! Làm sao låi có tai nån chi thäm khÓc vÆy? Cht m¶t lÀn ht ráo hay cht nhiu lÀn? Tôi s»ng s© hÕi låi, anh bån låi mÌm cÜ©i Çau kh°:
- ñâu phäi cht ht Çâu? Còn sÓng nhæn ræng cä lÛ!
- VÆy... sao anh nói là mÃt ht con rÒi?
- MÃt ht, nhÜng h°ng phäi cht ht. Chúng nó còn sÓng nhÜng không phäi con tôi n»a!
RÒi anh m§i chÆm rãi giäi thích là vì tØ khi chúng lâm np sÓng MÏ vào ngÜ©i, anh mÃt ht quyn làm cha chúng. T¿ chúng tìm môn hc, t¿ chúng Çi làm, và t¿ chúng sÓng theo thích cûa chúng, không ai khuyên bäo ÇÜ®c Çiu gì. Th¢ng l§n Çi ª v§i m¶t ÇÙa con gái nào Çó, m¶t th©i gian thì bÕ, låi lÃy con khác. Th¢ng thÙ hai thì n¢ng n¥c bÓ mË phäi Çi hÕi m¶t con æn chÖi thÙ thit, nu bÓ mË không chÎu, thì "con lÃy v® m¶t mình nhÜ anh Hai vÆy." ñành phäi theo nó. ñn ngày Çám cܧi, v® nó m¥c cái áo cܧi gì mà thiu väi quá, Ç nguyên "b¶ ÇÒ lòng" ra ngoài cho quan khách ng¡m Çã con m¡t! Còn ÇÙa con gái thÙ ba thì vØa Çi hc vØa làm v® m¶t th¢ng nhóc con, chuyên m¥c quÀn lùng thùng nhÜ cái bao bÓ. ñÜ®c m¶t th©i gian hai bên chán nhau, thì con nhÕ Çi theo m¶t th¢ng MÏ cao lÒng ngÒng. BÓ v® ÇÙng cånh con r h© chÌ ngºi thÃy mùi "lông nách" mà thôi. MË v® chán Ç©i quá bÕ m¥c cu¶c Ç©i Çi tu tåi gia, "Hin bä chÌ æn gåo lÙc v§i muÓi mè, uÓng nܧc lc," anh thiu não nói. Tôi nghe anh bån k t¿ dÜng thÃy già Çi, vì cùng c« tu°i "næm mÜÖi mí" v§i bån mà nhìn anh bån Çã xp "pli" quá xá, ÇÜ©ng dc ÇÜ©ng ngang làm m¥t bån y nhÜ cái bàn c© méo. BuÒn quá, mà chä bit an ûi bån ra sao, Çành cÜ©i gÜ®ng m¶t cái, nói chuyn hu vÓn:
- Thôi, thì Ç« phäi lo chåy tin cܧi v® gã chÒng cho con, còn muÓn cái gì n»a. KhÕe re, con bò kéo xe.
Bån tôi nhéch mép "hØ" m¶t cái nhÜ ting dao kéo ª trong bøng Çang xoèn xoËt. Cách Çó ít b»a, Çn nhà m¶t anh bån H.O. chÖi, thÃy m¶t lÛ con trai chåy ra chåy vào, ngåc nhiên muÓn hÕi:
- Tôi nh§ ông vÅn chÌ có m¶t th¢ng con trai Çã Çi theo v® ª Con-nét-ti-c§t rÒi mà, ª Çâu ra l¡m th này?
Bån tôi tÌnh khô trä l©i:
- , mÃy ÇÙa bån con gái tôi ÇÃy.
Tôi lånh cä ngÜ©i nhìn mÃy th¢ng nhóc tì Çang m¥c quÀn xé Óng Çang Çùa gi«n v§i con gái cûa bån tôi -ngày nào còn ngÓ kèn Ƕi cái mÛ H.O. nay m¥c quÀn soc ng¡n t§i ch ht ng¡n n°i n»a. Tá hÕa tam tinh, tôi quay Çi ch khác trong khi bån tôi cÛng ch£ng thèm Ç t§i cái nhæn m¥t cûa tôi mà tip tøc câu chuyn th©i s¿ m¶t cách bình thän nhÜ thÜ©ng. Qua mÃy hôm sau, tôi låi Çøng m¶t trÜ©ng h®p khác Çau tim hÖn. Anh bån này thì qua s§m hÖn tôi vài næm. Vì thích làm chuyn "QuÓc gia Çåi s¿" nên hp hành liên miên, ht h¶i Çoàn này Çn t° chÙc khác. CÙ Çi làm v là thay quÀn áo t¡m rºa rÒi lên xe Çi tìm "ÇÜ©ng làm chû tÎch," không Ç Çn mÃy th¢ng con trai bån bè Çâu mà l¡m th. BÃt ng©, m§i Çây nhÆn ÇÜ®c giÃy tòa Çòi th¢ng con cä ra trình din vì dính líu Çn m¶t "t¶i ác nghiêm trng." BÓ Ç§ lÜ«i, ú §:
- Con Öi, sao låi ra nông ni này?
Bà mË m¥t c¡t không còn h¶t máu, run rÄy s© m¥t con trai lúc này cÛng tái mét:
- Con Öi, mË có Ç con Çói Çâu mà con Çi làm chuyn bÆy bå vÆy?
ñang rÀu thúi ru¶t, tôi låi vô tình Çc m¶t t© báo có bÙc thÜ cûa m¶t ngÜ©i mË bÃt hånh, vit r¢ng: "Ngày xÜa, khi còn nghèo thì còn mË còn con, nay mË giàu rÒi thì con låi ª trong tù! Tôi Çau ǧn ܧc nguyn r¢ng giá mà có bán ht gia sän này, trª låi nghèo nhÜ trܧc mà có mË có con thì tôi xin s¤n sàng ngay." ñc thÜ mà tôi ht hÒn, chåy v¶i lên lÀu kim xem có th¢ng con nào ª nhà không. May quá, thÃy hai ÇÙa Çang ngÒi hc bài, m§i thª ra m¶t cái, run rÄy Çi kim nܧc sôi pha ly cà phê nhâm nhi m¶t mình, nghï chuyn thiên hå. Tåi sao låi có nh»ng chuyn Çau lòng nhÜ vÆy xäy ra trong khá nhiu các gia Çình Vit Nam vÅn mang ting là nn np? Tåi sao cha mË không còn nhiu änh hܪng trên con cái? Suy Çi nghï låi, tôi m§i phÕng Çoán ra nh»ng nguyên nhân chính nhÜ sau:
1. Cu¶c sÓng ª MÏ quá cæng th£ng.
Con ngÜ©i chÌ là nh»ng con sÓ, nay còn "dóp" thì hånh phúc cÛng chåy theo ngay, nên chi nhiu bÆc cha mË phäi lo "cÀy" tÓi Ça, mà lÖ là giáo døc con cái tØ khi còn nhÕ. Có nh»ng bà mË lo Çi làm "neo" Çû bäy ngày, mi ngày 12 ting ÇÒng hÒ, v t§i nhà lÆt bÆt nÃu cÖm cho con æn. Nhiu ông bÓ "cÀy" suÓt ngày, sáng m¶t "dóp", tÓi m¶t "dóp", không còn hÖi sÙc Çâu Ç Çn con cái. Nh»ng gia Çình m§i sang thì lo Çi kim vic tÖi tä, ho¥c Çi c¡t chÌ, ûi quÀn áo, Çi "Ç-li-vÖ" hàng hóa, làm Çû cách Ç "mÜu sinh thoát him," nên ch£ng bit con cái sinh hoåt ra sao. Các bà Çi may ª tim ho¥c may ª nhà cÛng tÓi thiu 12 ting. Nh»ng gia Çình bán hàng cuÓi tuÀn ª ch® tr©i thì không g¥p con cái thÜ©ng xuyên vì ngày thÜ©ng con Çi hc, thÙ Bäy và Chû NhÆt con nghÌ, bÓ mË låi chào hàng ª ch®. SÓ Çông gia Çình ª các tiu bang có vic làm tôm cá, thì Çôi khi làm vic bÃt k gi© giÃc. Không thiu nh»ng gia Çình mà chic tû lånh bin thành nÖi trao Ç°i tin tÙc: "Con Vân, lÃy trÙng chiên ª trong tû lånh, thÎt kho trên bp mà æn..." Do Çó, con cái dÀn dÀn xa lánh cha mË, Çi tìm l©i khuyên ª bån bè. Hên xui may rûi mà trª thành hc sinh Üu tú hay trùm Çäng cܧp.
2. Hc ÇÜ©ng và truyn hình can thip rÃt månh vào lÓi sÓng cûa con cái.
Trong khi cha mË mÃt dÀn änh hܪng thì sÙc quyn rÛ, lôi cuÓn cûa ting kèn "t¿ do tình døc, t¿ do chn l¿a Ç©i sÓng cá nhân" låi rÃt månh më ª hc ÇÜ©ng cÛng nhÜ ngoài ÇÜ©ng. m¶t sÓ trÜ©ng hc, có nh»ng môn hc mà thÀy giáo, cô giáo nhÃn månh r¢ng "TÜÖng lai các em ª trong tay các em, ngay cä cha mË cÛng không ÇÜ®c can thip." Và có nh»ng câu tr¡c nghim nhÜ th này: "TrÜ©ng h®p em thích Çi làm m¶t ngành mà cha mË em låi thích em làm ngh khác, em quyt ÇÎnh ra sao? Có dám trä l©i "NO" v§i cha mË không?" Nh»ng em nào trä l©i "dám" là ÇÜ®c Çim cao, em nào trä l©i "không dám" së ÇÜ®c m©i g¥p giáo sÜ Ç cÓ vÃn riêng. Ngoài ra, vic giáo døc v tình døc låi là môn hÃp dÅn nhÃt. Môn "Giáo døc v sÙc khÕe" diÍn tä tÌ mÌ b¶ phÆn sinh døc, nh»ng s¿ thø thai, ngØa thai. Cô giáo mang cä bao cao su có màu s¡c chuyn tay cho hc trò coi, và bÜng nguyên b¶ phÆn sinh døc phái n» b¢ng nh¿a to tܧng Ç chình ình trên bàn cho hc trò chiêm ngÜ«ng, ÇÒng th©i lÃy m¶t bao cao su ra th°i cho cä l§p cÜ©i bò læn. Hc trò lÃy làm tâm Ç¡c, ra chÖi bàn luÆn sôi n°i. Trong nh»ng chÜÖng trình truyn hình dành cho trÈ em cÛng không thiu "sex." M¶t b¶ phim m§i Çây mà diÍn viên m§i tám, chín tu°i Çã bit trÀm trÒ hut sáo trܧc nh»ng b¶ ng¿c núi lºa, nh»ng c¥p mông hÃp dÅn chim ht trn màn änh... MÃy em trai chÜa Çû mÜ©i tu°i nói chuyn v cái áo nÎt ng¿c cûa chÎ mình. M¶t em khác Çã bit lØa gåt cô bäo v hÒ bÖi có thân hình mà em mê mÄn Ç ÇÜ®c hôn môi Çã Ç©i và cä bn lÃy làm khoái chí. Trong m¶t chÜÖng trình trÈ em, hai em trai cãi nhau: "Chà, b¶ mày khoái chuyn Çó l¡m, giÓng nhÜ khi mày nhìn tr¶m mË mày t¡m hä?" Không bit bao nhiêu phim änh truyn hình chiu tÌnh bÖ nh»ng cänh cøp låc trܧc c¥p m¡t mª to cûa nh»ng em bé m§i 5, 6 tu°i. NhÜ vÆy, nu nh»ng bÆc cha mË thiu cänh giác trܧc vic coi ti vi cûa các em thì khi l§n lên, làm sao bäo con ÇÜ®c n»a?
3. Tình trång cha mË bÕ nhau không ít cÛng änh hܪng Çn tâm hÒn các con.
ña sÓ nh»ng em sÓng trong gia Çình chia ly Çu có các cách sÓng thác loån và cÛng dÍ ly dÎ, bÕ ngÜ©i này lÃy ngÜ©i kia nhÜ cÖm b»a. Ho¥c nh»ng bÆc cha mË tuy không bÕ nhau nhÜng có quan nim dÍ dàng v hôn nhân cÛng là Çiu thúc ÇÄy các con Çn ch quan h v® chÒng bØa bãi. M¶t bà cø trên 70 lúc nào cÛng tuyên bÓ: "Tôi Ãy à, tôi chÌ cÀn anh em chúng nó thÜÖng nhau là Çû, còn vic v® chÒng tøi nó thì m¥c, ÇÙa nào có thân ÇÙa Ãy lo. Phäi duyên thì ª, không h®p duyên thì thôi." Do Çó mà 5 ngÜ©i con cûa cø thì 4 c¥p Çã ly dÎ. Còn m¶t cô con gái không chính thÙc lÃy ai nhÜng nay ª v§i ngÜ©i này, mai ª v§i ngÜ©i khác, bà cø cÙ tÌnh bÖ.
ñi rà rà dc theo Bolsa làm m¶t cu¶c thæm dò chÖi thì thÃy rÃt nhiu bà "cashier", cô "saleswoman", anh bán phª, chÎ h§t tóc, bà chû tim, ông chû quán Çang sÓng Ç©i Ƕc thân tåi ch, nhÜng con cái thì ÇÀy Çàn. Ho¥c nhiu ông bà, cô, cÆu coi mòi ngán ngÄm cu¶c sÓng hôn nhân và chuÄn bÎ "bung" câu than thª: "i chào, nói chuyn ông Ãy chán bÕ xØ, chÌ muÓn bÕ!" NhÜ vÆy thì tránh sao änh hܪng Çn con cái? NhÃt là xÙ này, chuyn xin "sex", mÜ®n "sex", trao Ç°i "sex" dÍ dàng quá xá. PhÜÖng tin thoäi mái, kim Çâu chä có.
4. Cha mË chiu con quá sÙc và cha mË khó khæn quá mÙc.
Nh»ng bÆc cha mË ª hai thái c¿c trên Çu dÍ gây cho con cái nh»ng thói hÜ tÆt xÃu không bÕ ÇÜ®c. Chiu con quá thì dÍ hÜ hÖn. Khi con còn nhÕ thì hàng hàng l§p l§p ÇÒ chÖi, vØa Çû 16 tu°i là cho con tÆp lái xe, mua ÇÒ xÎn. Áo quÀn, giày dép toàn loåi "brand name." MuÓn chi ÇÜ®c nÃy. ñi party phäi có ÇÒ "ác lit" kÈo chúng bån chê cÜ©i. TÓi v trÍ thì chÌ nghe câu m¡ng yêu. DÀn dÀn th©i gian v trÍ cÙ tæng lên mà bÓ mË chÌ bit thª dài. Sau thì kim c§ Çi ngû nhà bån Ç hc bài. Vài lÀn hc bài Çêm nhÜ th, thì con gái có cái "ba lô" Ç¢ng trܧc, con trai có cái ÇÎu Ç¢ng sau. Khi thÃy quá qu¡t, bÓ mË m§i n°i cÖn lên thì gÅy ÇÛa, b chén tan tành. NgÜ®c låi, v§i nh»ng bÆc cha mË quá khó khæn cÛng Çôi khi hÕng chuyn. Có ông bÓ thÃy con gái 21 tu°i Çi æn sinh nhÆt v trÍ là lôi con ra quÃt tÖi b©i! Ông khác låi cÃm cºa toàn b¶ bån trai không cho liên låc, dù b¢ng Çin thoåi! Nh»ng luÆt l nghiêm kh¡c nhÜ th có th tåo ra s¿ bÃt mãn ngÃm ngÀm và khi bung ra thì bung trn gói! Ht thuÓc ch»a. Còn sÓ Çông thì lÅn l¶n, không bit phäi giáo døc con cái ra sao vì s® không h®p v§i nܧc MÏ! CÙ ngÀn ngåi, lÅn l¶n th này th khác, Çâm ra s® con cái, s® "nó Çi báo cänh sát" thì nguy to, nên bÕ m¥c con cho xã h¶i uÓn n¡n. CÛng Çôi khi vì cha mË muÓn "in doi" nhäy ÇÀm nhäy Çìa, karaoke cho g« kÎp tu°i già nên m¥c con muÓn gì chiu nÃy cho nó khÕi tÃn công mình. Nói nhÜ nhà væn n» TTVT, thì m¥c dù Çã thành "táo tÀu" cä rÒi mà m§i b¡t ÇÀu tÆp tành "Thiên Thai, chúng em xin dâng hai chàng trái Çào tiên..." thì trách chi con cái mình chä thành con cái thiên hå. Phäi chi ca hát là ngh nghip chính, ho¥c Çã tØng hát tØ th©i niên thiu thì cÛng còn Ç«, Ç¢ng này...
Nói tóm låi, thanh niên nam n» l§n lên chÎu änh hܪng môi trÜ©ng chung quanh rÃt månh, " bÀu thì tròn, ª Óng thì dài." Ngoài nh»ng ÇÙc tính di truyn, ngoài cá tính t¿ nhiên, con ngÜ©i còn chÎu s¿ chi phÓi cûa xã h¶i, hc ÇÜ©ng và cûa chính cha mË -nh»ng tÃm gÜÖng rÃt l§n. Dï nhiên, không th phû nhÆn, có nh»ng thanh thiu niên không h nhÆn ÇÜ®c s¿ giáo døc nào cûa cha mË nhÜng vÅn thành công Ç¥c bit, vÅn có hiu lå lùng, trong khi nhiu phø huynh rèn con tÓi Ça låi không ngØng than thª! TrÜ©ng h®p này thì Çành Ç° thØa cho "sÓ mnh" vÆy.