CHO ñI
PHM QUC BO 
Con ngÜ©i sÓng trong xã h¶i, dù là xã h¶i c° xÜa hay tân tin ngày nay, làm vic bao gi© cÛng là yu tÓ vui sÓng thì m§i Çem giá trÎ th¿c s¿ nhân bän ÇÜ®c.
N¶i dung nghïa cûa vui sÓng ít nhÃt và ÇÖn giän nhÃt cÛng bao hàm nguyên nhân và kt quä cûa s¿ làm vic: Làm vic theo ngành ngh mình thích, làm vic theo thích cûa cá nhân ngÜ©i làm vic, tÙc là công vic và cách thÙc làm vic thÕa mãn tinh thÀn cÛng nhÜ tâm l cûa ngÜ©i làm công vic Çó và kt quä cûa s¿ làm vic là trao l®i tÙc cho ngÜ©i bÕ công ra th¿c hin công vic Ç ngÜ©i Çó có cÖm æn, có nܧc uÓng, có nhà ª và thêm n»a là nh»ng chi phí khác cûa Ç©i sÓng thÜ©ng nhÆt, k cä giäi trí. NhÜng ÇÒng th©i, khi th¿c hin công vic, ngÜ©i làm Çã vÆn døng cÖ th, tåo nên sÙc sinh hoåt cûa cÖ th, tåo cho cÖ th ngÜ©i Çó có m¶t sÙc sÓng riêng phù h®p v§i tính chÃt cûa công vic. Khi công vic hoàn tÃt, ngÜ©i làm có th hài lòng ho¥c rút kinh nghim tØ công vic mình vØa làm xong.
Tuy nhiên, tØ gi»a th k 20 Çn nay, tØ khi nh»ng tin b¶ khoa hc kÏ thuÆt ÇÜ®c áp døng mi lúc m¶t nhiu vào xã h¶i và kinh t con ngÜ©i, thì n¶i dung nghïa cûa yu tÓ làm vic chÌ Ç "sÓng" thôi chÙ không còn "vui" n»a.
VUI TÐ÷I TRONG N÷I LM VIC THC HIN CÁCH NO?
TØ ÇÀu thÆp niên 2026 Çn nay, kinh t Hoa Kÿ trì tr và chÜa th¿c s¿ tái hÒi phøc bao nhiêu, và nhÃt là hin nay, cái hin trång Çang bÎ áp l¿c Çe da hÖn bao gi© là vÃn Ç sa thäi hàng loåt công nhân ª mi công ty và ª các ngành kÏ ngh.
ThÆm chí tháng 4-96 này ngÜ©i MÏ gi là tháng cänh giác v lo âu và xuÓng tinh thÀn (anxiety and stress awareness month). Theo thÓng kê m§i nhÃt, m¶t nºa dân sÓ Hoa Kÿ tÙc 50% dân Çang trong tu°i lao Ƕng cho bit r¢ng h ít nhÃt là ÇÖn giän hóa cu¶c sÓng cûa h và làm vic ít gi© låi. Theo công ty chæm sóc sÙc khÕe Lifelink thÓng kê cho bit tØ 2026 Çn 1990, tÜ©ng trình báo cáo v tình trång xuÓng tinh thÀn (mental stress) ª tiu bang Cali tæng Çn gÀn 800%! Vin Nghiên cÙu Xã h¶i cûa Çåi hc Michigan thì báo cáo r¢ng gÀn nhÜ hÀu ht các hÆu quä cûa s¿ cæng th£ng tâm thÀn quá Ƕ ª nÖi làm vic là do Çòi hÕi làm vic cao phÓi h®p v§i tình trång quá lÖ là vic nghÌ ngÖi (ch£ng hån quá ít th©i gian nghÌ xä hÖi).
TØ Çó, ngÜ©i ta hÓi hä Çiu chÌnh:
- Hàng loåt sách ra Ç©i nhÜ "Managing to have fun" cûa Matt Weinstein, hay "How to draw a radish and other fun things to do at work" cûa Joy Sikorski..." khuyn khích, thÆm chí ÇÓc thúc các công ty tåo bÀu không khí vui tÜÖi ª nÖi làm vic Ç giäm cæng th£ng và tæng næng suÃt.
- Bank of America ÇÈ ra k hoåch "laugh a day challenge" khuyn khích nhân viên mi ngày k m¶t chuyn Çùa hay ÇÜa Çn m¶t bÙc hí ha chia xÈ v§i ÇÒng nghip trong tháng này. Trong khi Çó, hãng IBM thì mi gi© låi công bÓ sÓ lÜ®ng bán sän phÄm m§i ÇÜ®c cÆp nhÆt hóa... AT&T thì g¡n các kËo vào tÆp ghi chú công vic phát cho nhân viên... Nói chung, Ça sÓ các công ty MÏ Çu cho thi hành m¶t "trò" nào Çó mi ngày làm vic trong tháng 4-96 này nh¢m "mua vui" cho công nhân h v§i hy vng tåo bÀu không khí vui tÜÖi làm vic tåi sª và tæng thêm næng suÃt làm vic và phÄm chÃt sän phÄm cûa công ty h.
ñ¥c bit Çáng chú úy hÖn cä là bin pháp cûa hãng Measurek cho Çem vào sª bó hoa hÒng và t¥ng cho nhân viên nào Çó, v§i nguyên t¡c ÇÜ®c Ç¥t ra là cách nºa gi© sau Çó nhân viên này låi trao bó hÒng cho ÇÒng nghip bên cånh Ç cuÓi ngày bó hÒng Çó qua tay m¶t vòng tÃt cä nhân viên trong Measurek.
NhÜ th thì bó hÒng Çó không cûa riêng ai, bông hÒng cho Ç©i Çó Çâu có tåo ÇÜ®c nim vui sÓng trong vic làm! Trong khi có vic thì vÅn phäi hÓi hä làm cho xong, vui Çùa làm sao san sÈ cho ÇÒng nghip ÇÜ®c. Các "trò" ÇÜ®c bÀy ra ª mÃy công ty Çin hình nêu trên nu có hiu quä tÓt thì cÛng tÙc th©i trong chÓc lát, chÙ không th¿c s¿ Çåt ÇÜ®c møc Çích lâu dài "giäm cæng th£ng và tæng næng suÃt."
BÔNG HNG KINH DOANH
Trong bài "Nª s§m" (Early Bloomer) phÀn Business nhÆt báo Register sÓ ra ngày thÙ Hai mùng 1-4-96, Jan Norman gi§i thiu Çn Ƕc giä cá nhân nàng Shannon Linford, 22 tu°i Çã làm chû m¶t tim bán hoa có tên là Shannons Flowers ª Laguna Niguel hin nay.
M¥c dù không sinh trܪng tØ m¶t gia Çình chuyên v thÜÖng måi, Linford ngay tØ lúc 13 tu°i Çã b¡t ÇÀu bán hoa dc l ÇÜ©ng khu ch® Pacific Ranch Market ª thÎ xã Laguna Niguel nên s§m Ç Çn vic kinh doanh bán hoa.
ñn næm 16 tu°i, Linford thuyt phøc bÓ mË và bà n¶i hùn vÓn v§i cô mua låi cºa tim bán hoa và Ç¥t tên cºa hàng là Shannons Flowers. RÒi cha mË cô dn nhà sang ª tiu bang Utah, h cho luôn Linford nºa phÀn hùn cûa h trong vø kinh doanh bán hoa này. Và næm 2026, Linford cÛng trä ÇÙt ÇÜ®c nºa phÀn hùn kia Ç bà n¶i mua bäo him sÙc khÕe và hai næm xæng cho chic xe hÖi cûa bà. NhÜ th, Linford th¿c s¿ làm chû cºa tim Shannons Flowers tØ Çó. ñn nay, Linford Çã mª thêm m¶t tim hoa ª nhà quàn O Connor Laguna Hills Martuary và Çang d¿ trù mª thêm m¶t tim hoa tåi trung tâm cÓ vÃn hôn nhân Adventures at Sea ª thÎ xã Newport Beach.
Công thÙc kinh doanh hoa ÇÜ®c Linford tit l¶ trong l©i tâm tình: "Tôi không bit các tim hoa chÌ bán hoa trong tim h thì h kim tin ra sao, do Çó h thÓng bán hoa ra ngoài tim là mång lܧi an toàn (cho kinh doanh) cûa tôi." Nàng tip xúc thÜ©ng xuyên v§i danh sách 500 khách hàng cûa tim mình nhÜ m¶t công tác cæn bän Ç bán hoa.
Shannon vØa lÆp gia Çình và có m¶t con. Phillip, chÒng nàng Çang trông coi tim hoa ª nhà quàn tåi Laguna Hills.
Theo Jan Norman, tác giä bài vit trên, Shannon Linford là m¶t trÜ©ng h®p n» doanh gia thành công vÜ®t xa khuôn mÅu thÜ©ng hin nay. Trên toàn nܧc MÏ hin có 22% n» chû nhân kinh doanh trÈ hÖn 35 tu°i mà chÜa m¶t ai làm chû h thÓng kinh doanh v§i dܧi 20 nhân công cä. Linford m§i 22 tu°i, s¡p có ba tim bán hoa mà m§i có... hai nhân công, và trung bình bán ra $250 ngày thÜ©ng, $500 vào hai ngày cuÓi tuÀn.
BÔNG HNG C¹ T L¼NG MµNH M RA
"Nhiu ngÜ©i rÃt ngåc nhiên khi tôi cho h bit là tôi Çang làm chû m¶t cÖ sª kinh doanh nhÜng Çiu này có gì ghê g§m Çâu." Shannon tâm s¿. Và m§i Çây nàng m§i lÃy ÇÜ®c chÙng chÌ tÜÖng ÇÜÖng tÓt nghip trung hc qua m¶t chÜÖng trình huÃn ngh tráng niên khu v¿c. Shannon luôn mi ngày phäi r©i trÜ©ng hc s§m Ç Çiu hành cºa tim hoa. RÒi sau sáu tháng theo hc Çåi hc c¶ng ÇÒng tåi tiu bang Utah, Shannon bÕ hc luôn: "Tôi là m¶t ngÜ©i kinh nghim ngoài Ç©i. Kinh nghim Çó Çã chÌ dÅn tôi hc, hܧng dÅn tôi làm sao Ç vic kinh doanh tim hoa ngày nay thêm thành công hÖn là ngÒi trong l§p hc."
Jan Norman ÇÜa nhÆn xét r¢ng Shannon là m¶t minh chÙng sÓng Ƕng cho gi§i doanh thÜÖng là không cÀn thit Çòi hÕi phäi ÇÜ®c hÃp thø m¶t nn giáo døc chính thÙc tØ trÜ©ng Óc, không cÀn tu°i Ç©i Çû chín ch¡n hay nh»ng giao tip thÜÖng måi cao Ç xây d¿ng vic kinh doanh.
NhÜng xem ra Çim cÓt yu không ª nhÆn xét Çó mà chính tåi thái Ƕ, quan nim làm vic cûa Shannon Linford.
Linford chÜa và không h nghï mình là m¶t ngÜ©i cung cÃp món hàng Ç¥c bit gì tØ cái tim Shannons Flowers ª Laguna Niguel cûa nàng cä. NhÜng rõ rt là nàng có lòng yêu thích công vic nàng Çang làm, nàng có nim say mê trong lúc phøc vø khách hàng và có khä næng vÜ®t ra ngoài nh»ng gì mà trÜ©ng Óc cung cÃp, vÜ®t khÕi nh»ng gì hܧng dÅn trong cÃp Çåi hc Hoa Kÿ hin gi© trang bÎ cho m¶t sinh viên tÓt nghip.
Câu chuyn cûa Shannon Linford khin tôi liên tܪng Çn trÜ©ng h®p cûa ngÜ©i bån NhÆt bän Shuji Doi.
Gi»a thÆp niên 2026 Çang là sinh viên Cao hc ngành ngh thuÆt ª Çåi hc Waseda, Tokyo, Shuji Doi hܧng dÅn m¶t phái Çoàn sinh viên NhÆt trên mÜ©i ngÜ©i sang thæm vài tuÀn lÍ các sinh viên Çåi hc Sài Gòn. Nh© vào nh»ng tip xúc ª LuÆt khoa và Væn khoa, anh Çã th° l¶ là trܧc khi sang min Nam Vit Nam, phái Çoàn cûa anh Çã sang B¡c Vit Nam rÒi. Næm 2026, Shuji và nhóm bån h»u cûa anh Çã c¶ng tác v§i nhóm thân h»u sinh viên Væn và LuÆt khoa Sài Gòn t° chÙc m¶t cu¶c trin lãm væn hóa Vit Nam tên là "Our Beloved Land: Vit Nam," kéo dài mÃy tháng tåi vin bäo tàng Tokyo và các trÜ©ng trung-Çåi hc trong thû Çô NhÆt Bän. TØ Çó, chúng tôi trª thành bån thân. Gi»a næm 2026, anh b¡t liên låc låi ÇÜ®c v§i các thân h»u cÛ nhÜ Mai Væn T, TrÀn Minh Nh¿t (luÆt khoa Sài Gòn) nhÜng riêng tôi thì b¥t tæm. V® chÒng anh quyt ÇÎnh mª m¶t tim bán hoa lÃy tên là "Roses for Vietnam" ngay tåi trung tâm thÜÖng måi Suyinami gi»a thû Çô Tokyo.
Tháng 9-1981, mÃy tháng sau khi tôi tØ Çäo tÎ nån sang tái ÇÎnh cÜ tåi Long Beach, Nam Cali, vào hai gi© khuya m¶t Çêm, Shuji Doi Çã gi Çin thoåi tØ NhÆt Bän sang nói chuyn v§i tôi gÀn m¶t ting ÇÒng hÒ. Ging anh cäm Ƕng gi»a nh»ng ting NhÆt, ting Vit và ting Anh pha tr¶n nhÜng nhiu nhÃt vÅn là ting nÃc và ting khóc trong ni mØng vui Ƕt ng¶t. Shuji Doi cho bit tim Roses for Vietnam vÅn còn ª trung tâm Tokyo.