PH N HOA K²
NGH¸ Gµ V QUAN NIM Gµ?
UYN LAN 
Hin nay là giai Çoån ÇÀu cûa quá trình chåy Çua giành chÙc T°ng thÓng, chû nhân cûa tòa Båch c ª thû Çô Hoa ThÎnh ñÓn, mà Çoån kt là cu¶c bÀu cº vào tháng 11 næm 1996. Các Ùng cº viên Çäng C¶ng Hòa m§i khªi ÇÀu cu¶c chåy Çua ª vòng sÖ b¶. Các nhân vÆt nhÜ ThÜ®ng nghÎ sï Robert Dole, nhà bình luÆn th©i s¿ Buchanan và triu phú Steve Forbes Jr. Çu Çang bÎ chê là qua nh»ng n¶i dung tuyên bÓ, h "chÜa Çû kinh nghim cÀn thit" Ç gi» trách vø T°ng thÓng Hoa Kÿ vào th©i kÿ này. Còn T°ng thÓng thu¶c Çäng Dân chû ÇÜÖng nhim, Bill Clinton, thì v§i ba næm cûa nhim kÿ ÇÀu Çã tÕ ra yu kém so v§i các c¿u T°ng thÓng MÏ gÀn Çây, th nhÜng hin gi© ông ta vÅn sáng giá nhÃt Ç tip tøc làm thêm m¶t nhim kÿ n»a.
NH HÐNG cûa N GII TRONG X HI M³ HIN NAY
Trong nh»ng cu¶c bÀu cº ª Hoa Kÿ, thành phÀn Çi bÀu Ça sÓ nhÃt vÅn là gi§i già, nhÜng th l¿c änh hܪng månh më nhÃt vào các chin dÎch tuyn cº vÅn là n» gi§i.
NgÜ©i ta có th nhÆn xét r¢ng n» gi§i Hoa Kÿ trong nh»ng thÆp niên gÀn Çây mi lúc m¶t chÙng tÕ sÙc månh cûa gi§i mình b¢ng kt quä tích c¿c hoåt Ƕng änh hܪng vào mi m¥t sinh hoåt cûa xã h¶i Hoa Kÿ. TØ các h¶i Çoàn chuyên môn Çn phong trào n» quyn, hoåt Ƕng n» gi§i ít nhÃt là gây sôi Ƕng kh¡p nÖi, mi ngành và mi lúc.
NgÜ©i ta có th châm bim vai trò tin phong næng n° cûa n» gi§i MÏ b¢ng hình änh phø n» bao gi© cÛng Çi ÇÀu rÒi Çn con chó cÜng, chÎ vú b con, ngÜ©i khuân vác ÇÒ mua s¡m, và sau cùng là ông chÒng tÃt bÆt tay xách, nách mang bao chót. NhÜng th¿c t trong xã h¶i Hoa Kÿ bây gi© là vÆy.
Chin dÎch tranh cº vào chÙc vø T°ng thÓng Hoa Kÿ trong næm nay cÛng th, gi§i chính trÎ lÜ«ng Çäng Dân Chû-C¶ng Hòa ch¡c ch¡n không th không xét Çn quan Çim cûa n» cº tri MÏ qua các vÃn Ç cæn bän nhÜ gia Çình, vic làm và tr® cÃp xã h¶i.
Stephanie Hoo cûa t© Knight-Ridder Newspapers Çã phÕng vÃn n» bÌnh bút n°i ting cûa t© Boston Globe, Ellen Goodman v quan nim cûa n» gi§i änh hܪng Çn chin dÎch tuyn cº T°ng thÓng MÏ Çang diÍn ra trên nh»ng vÃn Ç quan trng tiêu biu nhÃt hin nay.
Ellen Goodman, næm nay 54 tu°i, Çang dåy môn báo chí ª ñåi hc Stanford, hin ÇÜ®c mô tä nhÜ m¶t nhân vÆt n» gi§i n°i ting và có uy tín nhÃt trong th h n» Çang hoåt Ƕng tåi Hoa Kÿ, ª th©i Çåi bän l cûa s¿ chuyn Ç°i l§n månh tØ ÇÀu thÆp niên 2026 Çn nay. Bà vào ngh báo chí v§i tåp chí Newsweek næm 1963, lúc mà nån kÿ thÎ nam n» còn h®p pháp. Bà Çã chÌ ÇÜ®c trao nhim vø nghiên cÙu tài liu thôi, vì chÌ nam gi§i m§i ÇÜ®c làm Ç¥c phái viên và biên tÆp.
Sau nhiu næm phÃn ÇÃu, bà Çoåt giäi Pulitzer báo chí chuyên ngành bÌnh bút. Goodman Çã tiên phong trong cu¶c vÆn Ƕng phong trào phø n» Hoa Kÿ, Çòi ÇÜ®c tôn trng nh»ng kin sáng tåo v các vÃn Ç th©i s¿, chính trÎ... Bà vit v các vÃn Ç xã h¶i nhÜ quyn bình Ç£ng, trÈ em và tr® cÃp xã h¶i.
QUAN TÂM cûa DÂN M CÁC ñI DIN CHÐA TµM PHÐ÷NG CÁCH GII T½A NI
HÕi (H): ñang dåy m¶t khóa truyn thông báo chí cho riêng chin dÎch tuyn cº 2026, bà cho r¢ng nh»ng Ç tài nào chi phÓi chin dÎch này nhÃt?
ñáp (ñ): Tôi nghï các vÃn Ç Çang chi phÓi mi ngÜ©i MÏ hin nay liên quan Çn cäm nghï v thÎnh vÜ®ng, sung túc là nh»ng Ç tài kinh t, nói chung là th. Quanh tôi, rÃt gÀn gÛi, nhÜ Ç tài mÃt vic làm, AT&T sa thäi 30 ngàn ngÜ©i. M¶t công ty Çã tØng quäng cáo rêu rao là Chuông mË (Ma Bell) mà th¿c s¿ trên công vic th¿c t không ÇÜ®c ÇÓi Çãi nhÜ làm vic trong gia Çình bao gi© cä. Cái cäm giác bÃt an kinh t này c¶ng v§i nh»ng gì chúng ta gi là khûng hoäng giá trÎ trong xã h¶i là vÃn Ç cûa chúng ta hin nay.
VÃn Ç quan trng ª Çây không phäi chÌ giäi quyt m¶t phía thôi là Çû, ch£ng hån chÌ Çáp Ùng ÇÜ®c nh»ng khó khæn kinh t là xong Çâu.
Hin các Çåi biu Çäng C¶ng Hòa nói: "Chúng ta có lë së c¡t giäm mÙc thu là giäi quyt ÇÜ®c mi khó khæn" và bên Dân Chû thì bäo: "Kinh t là Çim quan trng nhÃt." Th mà, T°ng thÓng MÏ trong m¶t bài diÍn væn Çc tåi State of Union hÒi ÇÀu næm Çã nói: "ñúng, chúng ta vÅn b¡t bu¶c së phäi chn m¶t ÇÜ©ng lÓi Ç th¿c thi nhÜng chúng ta cÛng së phäi ÇÜÖng ÇÀu v§i các vÃn Ç nhÜ giáo døc và huÃn ngh và các Çòi hÕi khác n»a v các giá trÎ Ç©i sÓng. Ch£ng hån trong khi chúng ta sÓng ly tâm hܧng ngoåi thì làm th nào nÓi kt mi cá nhân chúng ta v§i cu¶c sÓng chung gia Çình ÇÜ®c Çây?"
Trong m¶t lÀn tuyên bÓ khác, ThÜ®ng nghÎ sï Bob Dole Çã phäi lÆp Çi lÆp låi 5, 6 lÀn ch» "t¿ tin", và T°ng thÓng Clinton låi nói v "cæn bän chung" và "c¶ng ÇÒng" cÛng khá nhiu lÀn. Và Çó là m¶t sai lÀm khác khá cÙng ng¡c gi»a nh»ng quan Çim.
CN C¹ THÁI ñ NO L ñÚNG?
H: Nh»ng khác bit Çó t¿ chúng së Çóng vai trò th nào trong tin trình tuyn cº kÿ này?
ñ: ñó là khä th trung th¿c và sâu kín nhÃt trên ÇÜ©ng dÅn Çn toàn thin cûa ThÜ®ng ñ mà cu¶c tranh cº kÿ này së n l¿c th hin ÇÜ®c phÀn nào. Không phäi cÙ theo dõi các Ùng cº viên tranh luÆn trên màn änh truyn hình mà giäi quyt ÇÜ®c, nhÜng n¶i dung các cu¶c tranh luÆn Çó së làm n°i bÆt lên vai trò cûa chính quyn m¶t cách Çích th¿c và h»u hiu; phäi chæng hin có s¿ giÅm chân lên nhau và mÙc Ƕ lÃn lܧt Çó nhiu hay ít? Có phäi là Çang tán tr® nhau không và tán tr® tích c¿c Çn mÙc nào?
H: Bà nghï nên xº s¿ th nào v§i ñ nhÃt phu nhân Hillary Rodham Clinton trong vø Whitewater?
ñ: Tôi nghï Hillary Çang bÎ tÃn công dÒn dÆp quá Çáng, lúc bÆt sang tä lúc lòi ra h»u. Cháu gái cûa tôi gi vø này là vø tai vå "thê môn "(wifegate).
Nhân vÆt nào là chính trong vø Whitewater này? ChÜa và không m¶t ai hin gi© bit rõ cä, chi b¢ng cÙ Ç cho vø Çó tuÀn t¿ diÍn tin m¶t cách t¿ nhiên. Có nhÜ th m§i Çúng là vø này xäy ra ª ngoài phåm vi Hoa ThÎnh ñÓn nhÜ là nó Çã th¿c s¿ nhÜ th và Hillary cÛng Çã làm vài Çiu sai lÀm nào Çó.
Hin Hillary Çang là m¶t b¶ m¥t mang Çn nhiu tranh cãi sôi n°i nhÃt bªi vì bà ta Çang là m¶t hình änh tiêu biu nhÃt cûa ngÜ©i phø n» tin b¶ nhÃt ª MÏ hin nay mà ngÜ©i ta nhÆn thÃy. Trong cu¶c tranh cº næm 2026, Hillary Çã là nhân vÆt mà mi tÙc giÆn, lo ngåi và vinh hånh cûa n» gi§i Çã trút ht vào bà ta.
Bà ta th¿c Çã ÇÜ®c hay bÎ hÙng Ç« tÃt cä nh»ng sôi n°i nóng bÕng Çó mà Çn nay vÅn chÜa hä. Næm 1992 là m¶t næm vinh hånh cûa n» gi§i, là næm Òn ào nhÃt cho cÜÖng vÎ m¶t phu nhân.
N NG VIÊN TNG THNG, SAO KHÔNG?
H: Theo bà, ai là Ùng cº viên T°ng thÓng, ai không, trong mÃy tháng t§i Çây?
ñ: Tôi th¿c s¿ mong có nh»ng n» Ùng cº viên T°ng thÓng, bªi vì chÌ có phø n» nhäy vào cu¶c thì quá trình tuyn cº này m§i th¿c s¿ trª nên nghiêm trng Çúng mÙc thôi. Và tôi nghï hin có nhiu nhân vÆt nam gi§i Çang n l¿c Ç ÇÜ®c Çäng C¶ng Hòa chn làm Ùng cº viên T°ng thÓng.
VAI TR¼ PH N ñANG ñI NHÐNG KHUÔN M U GIA ñµNH CHÐA ñI
H: Mùa thu 95, bà có vit m¶t bài bình luÆn r¢ng cu¶c tranh luÆn cäi cách tr® cÃp xã h¶i hin gi© Çánh dÃu s¿ chÃm dÙt cu¶c tranh luÆn dài có tính cách væn hóa v vai trò ngÜ©i mË: cä hai phe Çu ÇÒng r¢ng ch ÇÙng cûa m¶t bà mË ª MÏ là trong l¿c lÜ®ng lao Ƕng, là giá trÎ bình Ç£ng ª vic làm, và khi gi§i phø n» nghèo ª nhà v§i con cái h thì h không ÇÜ®c trª nên gánh n¥ng cho xã h¶i. Bà nghï sao, khi Ça sÓ phän ÇÓi quan nim Çó?
ñ: Không phän ÇÓi, không nên trách cÙ gì cä. Quan nim Çã th¿c s¿ thay Ç°i nhÜ vÆy ª xã h¶i chúng ta. Quan nim Çó phän änh trung th¿c cách sÓng bình thÜ©ng cûa Ça sÓ phø n» MÏ hin gi© Çang sÓng nhÜ vÆy tåi xã h¶i này. Khuôn mÅu sÓng bình thÜ©ng hin gi© là bån phäi t¿ lo liu lÃy Ç©i sÓng cûa bån và gia Çình bån, là bån së tåo th cân b¢ng v vic làm và gia Çình...
NhÜng mi thÙ, mi trÆt t¿ bây gi© vÅn còn æn kh§p v§i khuôn mÅu gia Çình; có m¶t ngÜ©i làm vic ª ngoài Ç cáng Çáng cä gia Çình, trong khi cu¶c sÓng Çang bin Ƕng Ç thay Ç°i sang khuôn mÅu khác rÒi.