BO HI”M NHÂN TH: Cž BC HAY ñ„U TÐ?

CHU TƒT TIN

H°m rÀy, Çi vòng quanh khu Little Saigon, nghe thÃy thiên hå nói chuyŒn vŠ Bäo Hi‹m Nhân Th† v§i nhiŠu lš luÆn ch†i nhau quá xá, ngÜ©i vi‰t bèn m©i ThÀy TÜ Bolsa, m¶t nhân vÆt n°i ti‰ng trong chÓn giang hÒ vŠ Bäo Hi‹m ljn nói chuyŒn Nj m©i bà con cùng nghe chÖi.

H: ThÜa ThÀy TÜ, nghe nói bäo hi‹m nhân th† là m¶t canh båc, có Çúng không?

ñ: Sao chú nói vÆy? D¿a vào chÙng c§ ª Çâu?

H: Ông B. có ÇÙa con còn nhÕ dܧi 18 tu°i, nghe l©i m¶t a-giæng (agent), mua bäo hi‹m cho con v§i š ÇÎnh mai mÓt ÇÙa nhÕ có tiŠn Çóng tiŠn ñåi h†c. NhÜng sau khi Çóng ÇÜ®c sáu næm, mÃt chØng ba, bÓn ngàn, muÓn rút tiŠn ra, thì ông a-giæng nói là không có ÇÒng nào. ñó là làm sao?

ñ: Tui thiŒt không hi‹u vÃn NJ, phäi ÇÜa hÒ sÖ, tôi m§i bi‰t ÇÜ®c nó là loåi nào? Tui chÌ có th‹ Çoán là do hai lš do:

1- Cái bäo hi‹m Ãy là m¶t loåi "TÖm" (Term) nghïa là Temporary, là tåm th©i. Y hŒt nhÜ mua bäo hi‹m xe vÆy. Còn Çóng tiŠn thì còn bäo hi‹m, h‰t Çóng tiŠn, h‰t bäo hi‹m.

2- Có th‹ nó thu¶c loåi ÇÎnh kÿ 5, 10, 15, 20, 25, 30 næm. Quá th©i hån Çó, công-tr¡c h‰t hiŒu l¿c.

H: Tåi sao ngÜ©i ta phäi mua loåi Çó?

ñ: Vì ngÜ©i ta nghï r¢ng h† chÌ cÀn tiŠn trong th©i gian Ãy mà thôi. Sau Çó °n dÎnh tài chánh rÒi, không cÀn bäo hi‹m n»a. Ho¥c h† nghï r¢ng h† không sÓng n°i quá bÃy nhiêu tu°i, mua ÇÎnh kÿ cho nó rÈ. Hay vì tài chánh tåm th©i chÜa Çû Nj mua loåi "SuÓt ñ©i" (Wholelife), nên mua Ç« loåi Temporary. Khi nào có nhiŠu tiŠn hÖn, së mua loåi "SuÓt ñ©i". Chú không bi‰t chÙ, có loåi nh»ng næm ÇÀu thì ÇÜ®c hܪng thÆt nhiŠu, càng vŠ sau càng ít Çi, và ljn m¶t lúc thì thành ZÊRO.

H: Hä? Cái gì mà kÿ cøc vÆy? Trä tiŠn cho Çã rÒi låi chä thu låi ÇÜ®c ÇÒng nào? B¶ Çiên sao?

ñ: ñâu có Çiên. Cái Çó g†i là ñiridinh InsuarængsÖ (Decreasing Insurance). M¶t ông chû tiŒm nào Çó, m§i b¡t ÇÀu bisinít (business), n® ngÆp ÇÀu, s® r¢ng n‰u mình có g¥p chuyŒn, thì v® con lãnh Çû, nhà cºa bÎ tÎch thu, xe c¶ bÎ xi‰t, v® con ra ÇÜ©ng làm hômlét (Homeless), nên mua cái này v§i hy v†ng là sau 10 næm ông së thành công, chä cÀn n»a, nên mua loåi này. Có l®i là n‰u cºa tiŒm b‹ ngay næm ÇÀu, tiŠn bÒi hoàn rÃt cao.

H: Th‰ có loåi nào mà càng ngày tiŠn bÒi hoàn càng cao không?

ñ: Có chÙ. ñó là Inriding InsuarængsÖ (Increasing Insurance). MuÓn ÇÜ®c nhÜ th‰ thì phäi Çóng m‡i ngày m‡i cao. DÍ ®t.

H: Låi có khi nào mà tiŠn Çóng càng ngày càng cao, mà tiŠn bÒi hoàn không tæng?

ñ: CÛng có n»a. Nó g†i là Pl‰chxibÒn Prêmium, hay Duniv§csôn, hay VariápbÒn Laiph© (Flexible Premium, or Universal, or Variable Life). NgÜ©i mua chÌ muÓn Çóng ít tiŠn mà muÓn nhiŠu bênêfít, nên phäi chÃp nhÆn r¢ng ljn mua loåi này cÛng giÓng nhÜ Çánh båc vÆy. N‰u phân l©i tæng thì ngÜ©i mua có l©i nhiŠu, nhÜng n‰u phân l©i không tæng mà ngÜ®c låi, låi giäm Çi, tiŠn Çóng góp không th‹ cov© (cover) n°i, thì ÇÙt gánh. MuÓn ti‰p tøc thì phäi chÎu tæng tiŠn góp. Nói cách khác, n‰u ngÜ©i mua muÓn Çóng tÓi thi‹u mà låi muÓn bênêfít tÓi Ça (dù sau 15, 20 næm, vÆt giá Çã tæng gÃp nhiŠu lÀn, giá trÎ ÇÒng tiŠn giäm Çi) thì h‡ng ÇÜ®c. Mua loåi này phäi nhÙc ÇÀu theo dõi phân l©i ngoài thÎ trÜ©ng lên xuÓng. ñôi khi m¶t l©i ba, nhÜng Çôi khi mÃt cä chì lÅn chài.

H: NhÜ vÆy thì Çúng là Çánh båc rÒi. Tui h‡ng khoái Çánh båc thì làm sao? Có loåi nào bŠn bŠn nhÜ xây nhà trên ÇÃt mà có nŠn móng h£n hoi không?

ñ: Dï nhiên. Không có thì sao g†i là Bäo Hi‹m Nhân Th† ÇÜ®c. ñó là loåi HônLai (WholeLife) Ãy. Dùng loåi này thì hoàn toàn bäo Çäm ljn 98 tu°i.

H: Ña, sao låi chÌ có 98 tu°i? Nh« ngÜ©i ta sÓng ljn trên 100 tu°i thì sao?

ñ: ChÌ cÀn ljn 98 tu°i thôi. T§i Çó thì dù còn sÓng vÅn lãnh tiŠn nhÜ thÜ©ng.

H: V§i loåi này thì có l®i nhÜ th‰ nào?

ñ: NhiŠu l¡m chÙ.

1- TiŠn Çóng góp hàng tháng së sinh l®i tùy theo cách kinh doanh cûa công ty. H† dùng tiŠn bäo hi‹m Nj làm chû nh»ng hãng kh°ng lÒ khác, dem låi l®i tÙc cho thân chû. NhÜ Công ty Metlife và Prudential là hai công ty l§n nhÃt nhì nܧc MÏ (có th‹ l§n nhÃt th‰ gi§i luôn) thì tiŠn lãi khûng khi‰p l¡m. K‰ Çó là New York Life, rÒi Farmer, Kemper... NgÜ©i Çóng tiŠn bäo hi‹m cÛng là c° Çông cûa công ty së ÇÜ®c chia phÀn. NhÜ vÆy thì khi mua bäo hi‹m, ngÜ©i ta d¿ trù chÌ ÇÜ®c 100,000 thôi, nhÜng th¿c t‰ có th‹ là 115,000 hay 120,000 không chØng.

2- ChÌ cÀn Çóng trong m¶t th©i gian là 12 ljn 16, 17 næm, tiŠn lãi sinh ra tØ sÓ tiŠn Çóng góp së t¿ lo lÃy nó, và lúc Ãy, ngÜ©i mua ch£ng cÀn Çóng ÇÒng nào n»a, cÛng vÅn nhÆn bênêfit y chang.

3- MÜ©i mÃy næm sau, n‰u cäm thÃy không cÀn thi‰t n»a, thì bán låi giao kèo cho hãng, và lÃy tiŠn cash vŠ. Tuy không ÇÜ®c nhÜ sÓ tiŠn Çã d¿ ÇÎnh, cÛng l©i hÖn rÃt nhiŠu so v§i khi Çem sÓ tiŠn Ãy Çi kinh doanh. Mà låi ch¡c æn, không s® l‡ hay bengrúpxi (bankrupcy).

4- N‰u mua thêm møc Tai Nån (Accidental Death Benefit) khoäng vài Çô ljn hÖn chøc Çô m¶t tháng, thì së ÇÜ®c hܪng gÃp Çôi. Nghïa là thay vì 100,000 nhÜ trong giao kèo, thân nhân låi ÇÜ®c 200,000. N‰u låi vì Çi xe có trä tiŠn vé thì hܪng gÃp ba: 300,000!

5- N‰u ljn tu°i già, con cháu dÜ dä rÒi, thì có th‹ chuy‹n sang tiŠn HÜu Trí, m‡i tháng lãnh m¶t sÓ tiŠn Çi du ngoån chÖi cho Çã tu°i già! KhÕe re!

6- NhÕ Çóng ít mà hܪng thÆt nhiŠu. Thí dø nhÜ em nhÕ 11 tu°i, chÌ mua trong 6 næm v§i t°ng sÓ vào khoäng 9 ljn 10 ngàn thôi thì khi em ljn 70 tu°i, n‰u không muÓn tiŠn tº n»a có th‹ t¿ rút ra tØ 110,000 ljn 120,000! Còn tiŠn bÒi hoàn khi "ra Çi" lên t§i 400,000 hay 500,000! Nói chung, so sánh TÖm (term), Duniv§sôn (Universal) và Hônlai (Wholelife) ta có th‹ nói:

Mua TÖm (Term) cÛng nhÜ Çi thuê nhà ª. Chû nhà có th‹ cho ª, ho¥c m©i Çi ch‡ khác chÖi lúc nào cÛng ÇÜ®c, không có ÇiŠu kiŒn gì ràng bu¶c ông chû cä. Mua Duniv§sôn cÛng giÓng nhÜ LidÖ (lease) cái xe ho¥c lidÖ nhà. Hên xui may rûi thì l©i ho¥c l‡. Còn mua Hônlai thì nhÜ mua nhà, nghïa là hoàn toàn thu¶c quyŠn làm chû cûa mình. ñóng tiŠn 15 næm rÒi thänh thÖi thÖ túi rÜ®u bÀu. Khi chÜa trä h‰t tiŠn mà muÓn bán nhà thì lÃy vŠ Êquyti (Equity) cûa cæn nhà. Mua "SuÓt ñ©i" cÛng th‰, có th‹ bán giao kèo Nj lÃy tiŠn ra xài chÖi, tùy theo giai Çoån mà tiŠn lÃy ra nhiŠu ho¥c ít. LÃy s§m thì l‡ vÓn, lÃy trÍ thì l©i to. Mua nhà cÛng th‰, mua rÒi muÓn bán ngay trong vài næm ÇÀu thì coi nhÜ húp cháo.

H: Nghe vÆy cÛng ÇÜ®c ÇÜ®c. NhÜng låi có ba câu hÕi này hóc búa l¡m, s® chú trä l©i không n°i:

1- M¶t sÓ ngÜ©i e ngåi r¢ng không mua bäo hi‹m thì còn v® còn chÒng, nhÜng mua rÒi thì nó cÙ læm le mong mình ngÈo! Có ÇÙa còn âm mÜu Çem ngÜ©i bŠ h¶i ÇÒng ngÜ©i phÓi ngÅu Nj lÃy tiŠn?

2- Mua làm chi? Mua Nj cho nó ôm tiŠn Çi ki‰m th¢ng khÓn nån (con khÓn nån) nào mà cho thì dܧi suÓi vàng tÙc h¶c máu!

3- ñi làm cÛng Çû xài rÒi, chä cÀn phäi mua bäo hi‹m. M‡i næm sÖ sÖ có træm nghìn, xài không h‰t, Çâu có phäi lo?

4- HiŒn Çang làm ª sª cÛng có bäo hi‹m vÆy, cÛng 200,000 chÙ ít gì? CÀn gì mua thêm?

ñ: Có gì Çâu mà hóc búa! N‰u mà Çã l« lÃy nh¢m m¶t thÙ yêu tinh tham tiŠn quên nghïa thì chä cÀn mua bäo hi‹m, nó cÛng læm le mong mình ngûm. ´t nhÃt thì nó cÛng c¡m cho vài cái sØng bò to t° bÓ. Thi‰u gì ÇÙa Çòi ly dÎ, rÒi trong khi ch© Ç®i tòa án, nó Çã lén vác h‰t "rêÇít cà", "ch‰ch-búc" ra xài cho h‰t rÒi m§i d†t. Thi‰u gì ÇÙa bøp v® (chÒng) con mà nào có bäo hi‹m chi.

Låi n»a, n‰u nó không chung thûy mà ôm tiŠn theo thuyŠn khác (thuyŠn Çen xì, thuyŠn tr¡ng bóc, thuyŠn MÍ, thuyŠn Thái Lan...) thì các con mình còn Ç« kh° vì vÅn có tiŠn æn h†c cho ljn khi thành tài. Còn hÖn, ngûm rÒi, tay tr¡ng, con cái phäi bÕ h†c, mà nó vÅn phäi Çi ki‰m m¶t cái c¶t nhà Nj ôm. ñ¢ng nào Ç« hÖn? Ngoài ra, n‰u nói là có tiŠn Nj dành, không cÀn mÃy, nhÜng mình là cái cÀn câu cÖm, khi cÀn gÅy rÒi, thì tiŠn Nj dành cÛng phäi lÃy ra æn dÀn. N‰u có thêm vài træm ngàn cho v® con làm vÓn, ch£ng hÖn Ü?

Còn câu "hiŒn Çang làm cÛng có bäo hi‹m cûa hãng rÒi thì nên nh§ r¢ng Çó là loåi Temporary, nghïa là tåm th©i thôi, h‰t làm là h‰t bäo hi‹m. Mà th¿c t‰ cho thÃy ít ngÜ©i ngoÈo trong khi Çi làm l¡m, vŠ hÜu hay bÎ Lê-óp rÒi thì h‰t. Lúc Çó muÓn mua bäo hi‹m Çã mu¶n: tiŠn Çóng cao l¡m! ThÆt ra, mua bäo hi‹m là vì lš do gì nhÌ?

1- Tình ThÜÖng cûa NgÜ©i ChÒng (V®) Dành Cho NgÜ©i PhÓi NgÅu và Con Cái

Có thÜÖng yêu thì m§i lo liŒu cho mình ÇØng là gánh n¥ng cho ngÜ©i mình yêu thÜÖng. ñØng vì mình mà nh»ng ngÜ©i còn låi méo m¥t, lo trä n®, lo luÆt sÜ, lo bán nhà, Çi "se" phòng khi ngân hàng ljn trÃn l¶t h‰t cä chÌ còn b¶ ÇÒ ngû. N‰u không có n‡i lo Ãy thì liŒu viŒc t¥ng thêm cho ngÜ©i mình yêu thÜÖng m¶t món quà l§n có thiŒt thòi không? M‡i tháng chÌ Ç‹ dành cho v® (chÒng) con m¶t træm båc có là s¿ hy sinh ghê g§m l¡m không? LiŒu câu nói "–i dào, bà Ãy (ông Ãy) Çâu cÀn gì tiŠn! VÆy cÛng Çû rÒi!" có phäi là câu nói bao hàm thÜÖng yêu không?

2- ñÀu TÜ M¶t Cách Khôn Ngoan và Ch¡c Ch¡n.

Không có gì mang låi m¶t món lãi nhiŠu nhÜ th‰. Có khi chÌ m§i Çóng tiŠn có m‡i m¶t lÀn hai ba træm là v® con Çã có vài træm ngàn! Và bÕ tiŠn vào hãng bäo hi‹m cÛng nhÜ bÕ vào con heo s¡t, Çi Çâu mà mÃt? Vä låi khi còn khä næng ki‰m tiŠn thì bÕ ra m¶t træm m‡i tháng có chi là ghê g§m mà låi th‹ hiŒn ÇÜ®c Çû ÇÙc tính THÐ÷NG YÊU, C„N KIM, NHµN XA TRÔNG RNG, CHU TO€N GIA ñµNH TRНC SAU. Khi vŠ già, không còn khä næng ki‰m tiŠn n»a, låi ti‰c xót thì Çã mu¶n rÒi. Theo thÓng kê, cÙ 100 ngÜ©i ljn tu°i 65 thì chÌ có:

- 4% ki‰m trên 35,000/næm.

Còn låi: 51% ki‰m trên 6,000/næm, 20% ki‰m dܧi 6,000/næm và 25% ngûm!

Cái "ngûm" là cái không ai phòng bÎ ÇÜ®c. "Cu¶c Ç©i nhÜ mây n°i, nhÜ gió th°i, nhÜ chiêm bao..." Nay còn, mai mÃt, ai dám v‡ ng¿c tài khôn? Mua bäo hi‹m nhân th† là câu trä l©i hay nhÃt, trØ khi xui xÈo g¥p nh¢m hãng nhÕ cÛng "nay còn, mai mÃt", ho¥c làm giÃy t© mà không ÇÜ®c giäi thích rõ ràng.

Nói nhiêu Çó, Çû chÜa, chú em?

H: Ch¡c gÀn Çû, vì còn nghe nói nào là An-nui-ty (annuity), nào là Mu-tu-Ön (mutual), nào là StÓc (stock), nào là ÊÇukêsân (education)... NhÜng thôi, Nj kÿ sau hÕi ti‰p. Bây gi© thì cám Ön ThÀy TÜ Bolsa.