NGUYN XUÂN NAM
Cách Çây mÃy tháng, Vit Magazine Çã ra m¶t sÓ báo v§i chû Ç v Affirmative Action. LuÆt sÜ NguyÍn H»u Liêm, ông NguyÍn ñÙc Lâm và tôi là ba ngÜ©i vit v chû Ç Ãy. Trong chû Ç Çó, nh»ng vÃn Ç cæn bän cûa luÆt affirmative action cÛng Çã ÇÜ®c Ç cÆp Çn. Lë ra, chúng tôi không trª låi vÃn Ç này, th nhÜng do cu¶c tranh luÆn v vÃn Ç này Çang ngày càng nóng h°i hÖn cho Çn kÿ bÀu cº T°ng ThÓng MÏ vào cuÓi næm 2026, cho nên vì tính chÃt quan trng Ãy, chúng tôi trª låi Ç cÆp vÃn Ç này. M¶t l do khác cûa vic quay låi Ç tài này là hÀu ht ngÜ©i MÏ (theo thæm dò cûa báo chí Hoa Kÿ) Çu tÕ ra không hiu rõ mÃy nghïa cûa thuÆt ng» này và cä v luÆt affirmative action. TØ suy nghï Çó, chúng tôi xin trª låi bàn v vÃn Ç này tØ các phÜÖng din khác nhau. Anh NguyÍn ñÙc Lâm bàn v các "chin trÜ©ng" khác nhau nhÜng ÇÀy cæng th£ng cûa luÆt affirmative action, luÆt sÜ NguyÍn H»u Liêm nhìn vÃn Ç qua læng kính pháp l và trit hc và cuÓi cùng, tôi së Ç cÆp Çn m¶t sÓ vÃn Ç liên quan Çn thÓng kê thæm dò kin, Çn lÎch sº cûa khái nim affirmative action và sau cùng Çn bän chÃt vÃn Ç tranh luÆn hin nay.
CHUYN TR TRÊU: TRANH LUN GAY GT NHÐNG ñA S KHÔNG HIU AFFIRMATIVE ACTION L Gµ.
Trong sÓ báo trܧc Çây, chúng tôi thæm dò b¢ng Çin thoåi Ƕc giä Vit Magazine và ÇÜ®c bit r¢ng hÀu ht ngÜ©i Vit mình cÛng Çã không hiu rõ khái nim cæn bän cûa luÆt affirmative action. Xin qu vÎ ÇØng buÒn và cÛng ÇØng t¿ ái nhé. Trong bài "Defining Affirmative Action: Many People Dont Know What It Means," trên báo San Jose Mercury News ngày 20 tháng 8 næm 2026, Philip J. Trounstine Çã vit: "Trong m¶t cu¶c thæm dò gÀn Çây cûa h thÓng truyn hình CBS và nhÆt báo New York Times, gÀn 4 trong mi 10 ngÜ©i Çã cho bit r¢ng h không bit thuÆt ng» affirmative action có nghïa là gì. Thêm 15% n»a Çã ÇÜa ra câu trä l©i không Çúng, nhÜ: Làm m¶t chuyn gì tÓt lành cho mình. " Nu c¶ng hai nhóm ngÜ©i trên låi, chúng ta có th nói r¢ng Ça sÓ ngÜ©i MÏ không hiu gì v affirmative action.
Chuyn thÆt là tr§ trêu vì Çây là m¶t trong nh»ng vÃn Ç tranh luÆn gay g¡t làm chia rë nܧc MÏ, là m¶t trong næm vÃn Ç cæn bän cûa quyt ÇÎnh trên hành trình chåy Çua vào tòa Båch c nhim kÿ 2026, và là vÃn Ç ÇÜ®c tranh luÆn trên bình din quÓc gia...
Chuyn càng tr§ trêu hÖn khi Philip J. Trounstine vit r¢ng: "Trong cu¶c chin v vic tu sºa hay hûy bÕ luÆt affirmative action, ngÜ©i nào ÇÎnh nghïa thuÆt ng» này, ngÜ©i Çó ch¡c së th¡ng trÆn chin Çó." NhÜ th, cu¶c chin b¡t ÇÀu tØ ch nhÆn thÙc bän chÃt vÃn Ç mà chúng tôi së Ç cÆp dܧi Çây: Affirmative action là "reverse discrimination" (kÿ thÎ ngÜ®c låi) ngÜ©i da tr¡ng hay là "compensatory justice" (công l bù trØ) cho phø n» và ngÜ©i da màu?
Trܧc khi Çi sâu vào vÃn Ç này, thit tܪng chúng ta nên tìm hiu vài nét Çåi cÜÖng v lÎch sº cûa luÆt affirmative action. TØ s¿ phát trin theo lÎch sº cûa khái nim này, chúng ta së có cæn bän Çi xa hÖn trong vic theo dõi cu¶c tranh luÆn v vic nên gi» hay nên bÕ luÆt này.
VI NÉT ñI CÐ÷NG V LCH S± LUT AFFIRMATIVE ACTION:
Vào næm 2026, lÀn ÇÀu tiên thuÆt ng» affirmative action ÇÜ®c dùng Çn trong luÆt Ç cÆp v vÃn Ç quyn cûa Çoàn viên nghip Çoàn. NhÜ th vào lúc khªi thûy, thuÆt ng» affirmative action không có nghïa nhÜ hin nay.
Vào næm 1941, T°ng ThÓng Franklin D. Roosevelt ban hành s¡c lnh 8802, lÆp m¶t Ñy Ban v Các Quy ñÎnh Tuyn Døng Công B¢ng. Ñy ban này yêu cÀu các nhà thÀu các công trình quÓc phòng cam Çoan không kÿ thÎ trong vic tuyn døng trong các Ç án do chính phû tài tr®. Vào næm 1943, s¡c lnh Ãy ÇÜ®c áp døng r¶ng rãi hÖn ÇÓi v§i tÃt cä các nhà thÀu liên bang.
Vào næm 1945, s¿ kin chính xäy ra là T°ng ThÓng Harry S. Truman ban hành s¡c lnh 9004, nh¢m cûng cÓ Ñy ban v Các Quy ñÎnh Tuyn Døng Công B¢ng.
Vào næm 1951, låi chính T°ng ThÓng Truman ban hành các s¡c lnh yêu cÀu các nhà thÀu quÓc phòng cam Çoan không kÿ thÎ trên cÖ sª chûng t¶c, tín ngÜ«ng, màu da và quÓc tÎch gÓc.
Vào næm 1954, T°ng ThÓng Dwight D. Eisenhower b° nhim Phó T°ng ThÓng Richard M. Nixon ÇÙng ÇÀu m¶t ûy ban gÒm 15 thành viên v các h®p ÇÒng cûa chính phû nh¢m khuyn khích cÖ h¶i tuyn døng công b¢ng. LÀn ÇÀu tiên Ñy Ban này quy ÇÎnh thành væn nh»ng Çiu khoän không kÿ thÎ mà nh»ng Çiu này ÇÜ®c ghi trong các h®p ÇÒng cûa chính phû.
Vào næm 1961, T°ng thÓng John F, Kennedy ban hành s¡c lnh 10925 yêu cÀu các nhà thÀu liên bang "có hành Ƕng kh£ng ÇÎnh nh¢m bäo Çäm" (to take affirmative action to ensure) cÖ h¶i tuyn døng công b¢ng và cÛng là lÀn ÇÀu tiên ÇÜa ra nh»ng hình phåt månh më và cø th ÇÓi v§i các trÜ©ng h®p vi phåm. LÀn ÇÀu tiên, có m¶t n° l¿c nh¢m phát trin affirmative action thông qua m¶t h®p ÇÒng tình nguyn, mang tên "Nh»ng K Hoåch Vì S¿ Tin B¶" mà k hoåch này ÇÜ®c hÖn 100 công ty k kt. Nh»ng k hoåch này Çòi hÕi vic thit lÆp nh»ng cu¶c kim tra ÇÎnh kÿ nh¢m bäo Çäm r¢ng nh»ng chính sách và møc tiêu cûa k hoåch ÇÜ®c thi hành.
Vào næm 2026, Çåo luÆt dân quyn (Civil Rights Act) ÇÜ®c thông qua, mà trong Çó bao gÒm Title VII (Çiu 7). Title VII Çã tåo ra cái b¶ khung pháp l cho vic không kÿ thÎ.
Vào næm 1965, T°ng thÓng Lyndon B. Johnson ban hành s¡c lnh 11246 nh¢m duy trì và tæng cÜ©ng chÜÖng trình tuân theo luÆt h®p ÇÒng do T°ng thÓng Kennedy tØng ÇÜa ra trܧc Çó. CÛng trong th©i này, T°ng ThÓng Lyndon B. Johnson cho thành lÆp Væn Phòng Kim Tra Vic Tuân Theo H®p ñÒng Liên Bang (Office of Federal Contract Compliance -OFCC) n¢m trong B¶ Lao ñ¶ng nh¢m giám sát vic thi hành luÆt này. ñiu Çáng chú là OFCC cho lÆp ra nh»ng chÜÖng trình tuân theo luÆt chÓng kÿ thÎ dành cho nh»ng ngành xây d¿ng tåi St. Luis, San Francisco, Cleveland và Philadelphia v§i s¿ thiên trng vào cái gi là "result" (kt quä).
Vào thÆp niên 2026, dܧi th©i T°ng ThÓng Nixon, xu hܧng trng "result" nhÜ Çã nói trên còn tåo ra vic th¿c hin "Philadelphia Plan." K hoåch này yêu cÀu các nhà thÀu làm vic v§i chính phû liên bang phäi ÇÜa ra nh»ng chÌ sÓ tuyn døng ngÜ©i thiu sÓ trong mÙc chÃp nhÆn ÇÜ®c do chính phû Ç¥t ra. Philadelphia Plan góp phÀn tåo ra "affirmative action" nhÜ là m¶t yêu cÀu ÇÓi v§i các ông chû MÏ. Nixon ÇÜa phø n» và s¡c dân thiu sÓ vào affirmative action.
Vào næm 2026, m¶t vø xº n°i ting nhÃt trong lÎch sº affirmative action Çã xäy ra. ñó là vø Regents of University of California v Bakke do TÓi Cao Pháp Vin xº (Xin Ƕc giä tham khäo bài cûa ông NguyÍn ñÙc Lâm cÛng trong sÓ này Ç tìm hiu thêm vø xº này).
NhÜ vÆy, trong suÓt mÃy thÆp niên qua, qua bao nhiêu Ç©i T°ng ThÓng Hoa Kÿ, affirmative action là m¶t trong nh»ng vÃn Ç xã h¶i quan trng ÇÜ®c th¿c hin v§i møc Çích xây d¿ng m¶t xã h¶i công b¢ng hÖn và bình Ç£ng hÖn mà Çó là nh»ng l tܪng cûa xã h¶i Hoa Kÿ.
BN CHT CÑA CUC TRANH LUN V AFFIRMATIVE ACTION:
Nu theo dõi vÃn Ç, chúng ta Çu nhÆn thÃy r¢ng "cu¶c chin" tranh luÆn v affirmative action không phäi m§i xäy ra gÀn Çây, không phäi do ThÓng ñÓc California ÇÒng th©i là Ùng cº viên T°ng thÓng Hoa Kÿ, Pete Wilson, ÇÜa ra ÇÀu tiên và bÎ T°ng ThÓng Bill Clinton phê phán, mà cu¶c chin này Çã xäy ra tØ lâu và ÇÜ®c nhiu giáo sÜ và hc giä "tham chin."
ChÌ cÀn Çc qua m¶t sÓ tài liu, chúng ta thÃy hàng loåt "chin sï" trên m¥t trÆn này.
Giáo sÜ trit hc Lisa H. Newton trong bài "Reverse Discrimination As Unjustified" (Ethics, July 2026) tranh luÆn r¢ng nh»ng chÜÖng trình bit Çãi (preferential treatment programs) Çã tåo ra tình trång kÿ thÎ ngÜ®c và vì th, tåo ra bÃt công. Bài vit này cûa Lisa H. Newton là m¶t bài vit rÃt n°i ting ÇÜ®c rÃt nhiu tåp chí, báo và sách in låi. Nh© tính ph° quát cûa vic ph° bin bài vit này, và cÛng do tính gai gÓc cûa vÃn Ç ÇÜ®c nêu, bài này ÇÜ®c xem là bài ÇÜ®c nhiu ngÜ©i Çc nhÃt.
CÛng trong dòng ngÜ©i tÃn công vào affirmative action, còn có giáo sÜ Glenn C. Loury cûa trÜ©ng Çåi hc Harvard. Trong bài "Beyond Civil Rights" (The New Republic, sÓ ngày 7 tháng 10 næm 2026), giáo sÜ Glenn tranh luÆn r¢ng vic bám vào nh»ng chin lÜ®c dân quyn "không còn phù h®p" (ill-suited) làm cho ngÜ©i da Çen không th nào Çåt ÇÜ®c bình quyn ÇÀy Çû trong xã h¶i Hoa Kÿ.
Bên cånh các l luÆn tÃn công vào affirmative action, cÛng có m¶t sÓ l luÆn khác bênh v¿c s¿ tÒn tåi cûa affirmative action.
Giáo sÜ trit Richard Wasserstrom, trên National Forum: The Phi Kappa Phil Journal sÓ ñông 2026, Çã vit bài "A Defense of Programs of Preferential Treatment" nh¢m bäo v affirmative action. Ông cho r¢ng xã h¶i không công b¢ng vì s¿ b¡t ÇÀu khác nhau. Ông tranh luÆn r¢ng ch£ng có gì bÃt nhÃt cä khi vØa phän ÇÓi vic kÿ thÎ chûng t¶c và gi§i tính låi vØa ûng h¶ s¿ bit Çãi cä.
CÛng trong sÓ ngÜ©i bênh v¿c affirmative action, còn có Herbert Hill. Giáo sÜ Herbert Hill, trong bài tham luÆn v§i t¿a Ç "Race, Affirmative Action and the Constitution" tåi trÜ©ng Çåi hc c¶ng ÇÒng New York vào ngày 27 tháng 4 næm 2026, Çã tranh luÆn r¢ng luÆt affirmative action là Çiu cÀn thit vì nó Çäo ngÜ®c låi lÎch sº kÿ thÎ chûng t¶c lâu Ç©i cûa nܧc MÏ.
Giáo sÜ trit Sterling Harwood cûa trÜ©ng San Jose State University cÛng Çã lên ting bäo v affirmative action b¢ng cách nêu lên ba sai lÀm l§n trong l luÆn cûa giáo sÜ Lisa H. Newton nhÜ Çã nói trên. Trong phÀn kt luÆn, giáo sÜ Harwood vit: "Nh»ng l luÆn ÇÀy khuyt Çim cûa Newton Çã không xô ngã ÇÜ®c nh»ng l luÆn quen thu¶c và tích c¿c bäo v affirmative action d¿a vào công l Çn bù hay các yu tÓ nhân Çåo khác mà affirmative action nêu ra..."
Danh sách cûa phe bên và phe chÓng còn dài v§i nh»ng nhân vÆt cÛng rÃt n°i ting nhÜ Sandel, MacIntyre, Ronald Dworkin...
Sau khi nêu ra m¶t loåt các bài vit tiêu biu cûa m¶t sÓ giáo sÜ trên cä hai chin tuyn cûa affirmative action, m¶t sÓ vÃn Ç mà ngÜ©i vit muÓn nêu nhÜ sau:
1/. Cu¶c tranh luÆn v affirmative action Çã diÍn ra tØ lâu, không nhÜ m¶t sÓ ngÜ©i ng¶ nhÆn r¢ng cu¶c tranh luÆn này do Pete Wilson khªi xܧng. Trܧc Çây, Wilson cÛng ûng h¶ vic duy trì affirmative action, nhÜng ông Çã Ç°i lÆp trÜ©ng sang chÓng affirmative action trong th©i gian gÀn Çây. M¶t sÓ ngÜ©i cho r¢ng ông Pete Wilson là m¶t ngÜ©i có tài "b¡t måch" tâm l xã h¶i, nên ông Çã thay Ç°i quan Çim nhanh chóng Ç giành s¿ ûng h¶ cûa ngÜ©i dân da tr¡ng. Trong cu¶c chåy Çua v§i K. Brown trong kÿ bÀu cº ThÓng ñÓc vØa qua, ông ÇÜ®c ûng h¶ bªi d¿ luÆt 187 và bây gi© nh© thái Ƕ chÓng affirmative action, ông ÇÜ®c s¿ ûng h¶ gia tæng m¶t cách Çáng k. NgÜ©i chÓng Pete Wilson cho r¢ng ông là m¶t kÈ "Çåo ÇÙc giä," l®i døng cái gi là "s¿ phÄn n¶ cûa ngÜ©i Çàn ông da tr¡ng" (white male anger) nh¢m giành Üu th v mình trong cu¶c chåy Çua vào tòa Båch c. Trong lúc Çó, m¶t sÓ ngÜ©i ûng h¶ ông ta låi cho r¢ng nhÆn thÙc con ngÜ©i luôn thay Ç°i, do vÆy vic ông thay Ç°i th này th khác cÛng là chuyn thÜ©ng. Çây, ngÜ©i ta låi chú Çn thái Ƕ cûa T°ng ThÓng Bill Clinton. Dù bit r¢ng bäo v affirmative action có gây cho ông ta mÃt Çi m¶t sÓ s¿ ûng h¶ nào Çó cûa cº tri, nhÜng ông vÅn gi» lÃy thái Ƕ mà ông tin r¢ng Çúng này.
2/. Bän chÃt cûa cu¶c tranh luÆn t¿u trung là hai quan nim: Affirmative action là "reverse discrimination" (kÿ thÎ ngÜ®c) hay là "compensatory justice" (công l bù trØ)?
Phía quan nim affirmative action là m¶t s¿ kÿ thÎ ngÜ®c cho r¢ng Üu tiên hay bit Çãi phø n» và dân da Çen là thái Ƕ kÿ thÎ ngÜ®c låi gi§i Çàn ông da tr¡ng, là bÃt công. Lisa H. Newton vit: "Now, if justice (Aristotles justice in the political sense) is equal treatment under law for all citizens, what is injustice? Clearly, injustice is the violation of that equality, discriminating for or against a group of citizens, favoring them with special immunities and privileges or depriving them of those guaranteed to the others"(Nu công l (công l cûa trit gia Aristotle trong nghïa chính trÎ) là m¶t s¿ ÇÓi xº bình Ç£ng theo luÆt ÇÓi v§i mi công dân, thì cái gì là s¿ bÃt công? H£n nhiên, bÃt công là s¿ vi phåm ÇÓi v§i s¿ bình Ç£ng, ûng h¶ hay kÿ thÎ m¶t nhóm công dân nào Çó, ban cho h nh»ng Ç¥c quyn hay tܧc khÕi h nh»ng Ç¥c quyn bäo Çäm cho nh»ng ngÜ©i khác."
Trong cái nhìn Ãy, trong quan nim Ãy, Lisa Newton cho r¢ng duy trì affirmative action là ÇÓi xº Üu Çãi cho m¶t nhóm ngÜ©i này và do vÆy ÇÓi xº bÃt công cho m¶t nhóm ngÜ©i khác. Ví dø, sinh viên da Çen có khi ÇÜ®c nhÆn vào các trÜ©ng hc tÓt m¥c dÀu Çim thÃp, trong lúc Çó sinh viên MÏ tr¡ng bÎ loåi dù Çim cao hÖn. Nu ÇÜ®c hÕi là nh»ng hc sinh da Çen là con cái cûa nh»ng ngÜ©i nô l trܧc Çây, ngày nay Çang sÓng trong nh»ng khu nghèo nàn, làm sao Çû sÙc cånh tranh v§i nh»ng con em cûa ngÜ©i da tr¡ng trung lÜu hay giàu có trong Çi hc cÛng nhÜ Çi xin vic, Lisa Newton và nh»ng ngÜ©i cùng quan nim nhÜ th së trä l©i sao? Làm sao Ç nh»ng ngÜ©i bÎ thit thòi trong xã h¶i nhÜ th do kÿ thÎ trܧc Çây gây ra có ÇÜ®c cÖ h¶i cånh tranh ngang b¢ng, có s¿ bình Ç£ng v§i nh»ng ngÜ©i khác?
Phía quan nim affirmative action là m¶t nn công l Çn bù thì có nh»ng quan nim khác. M¶t tác giä Çã vit: "V§i tÜ cách là nhóm, phø n» và dân thiu sÓ Çã tØng bÎ ngÜ®c Çãi. V§i tÜ cách là nh»ng cá nhân hay quÓc gia, chúng ta không th nào quên t¶i li cûa cha mË cûa chúng ta. Th¿c ra, chúng ta có nghïa vø làm m¶t Çiu gì Çó nh¢m sºa låi sai lÀm trong quá khÙ." M¶t quan Çim khác tÃn công låi ngay quan Çim này, cho r¢ng "Nh»ng ngÜ©i ngày hôm nay không th nào ÇÜ®c kÿ vng phäi chÎu t¶i li trong quá khÙ. Chúng ta không chÎu trách nhim v t¶i li Çó... Cha mË và ông bà cûa h xÙng Çáng ÇÜ®c Çn bù, nhÜng tåi sao nh»ng ngÜ©i ngày hôm nay låi nhÆn nh»ng s¿ bit Çãi? Không ai nên kÿ thÎ h cä, nhÜng h cÛng nên cånh tranh công b¢ng, d¿a vào thành tích cûa mình, nhÜ mi ngÜ©i khác." Nh»ng quan nim này cho Çn nay vÅn còn tranh luÆn gay g¡t và chÜa phân th¡ng båi rõ ràng.
M¶t quan Çim khác ûng h¶ affirmative action khi cho r¢ng chính affirmative action là cÀn thit Ç tåo ra nh»ng cu¶c cånh tranh công b¢ng hÖn. Quan Çim này cho r¢ng cho dù ngÜ©i da Çen không bÎ kÿ thÎ trong lúc Çi xin vic làm chæng n»a, h vÅn là nh»ng ngÜ©i chÎu Ç¿ng nh»ng bÃt l®i, nh»ng thit thòi khi l§n lên trong nh»ng gia Çình mà nh»ng gia Çình Çó tØng bÎ änh hܪng do nån kÿ thÎ và bây gi© Çang sÓng trong khu nghèo nàn, nh»ng trÜ©ng hc tÒi t... Ngoài ra, trong m¶t xã h¶i còn nh»ng thái Ƕ thiên kin, nh»ng thanh niên da Çen còn bÎ trª ngåi thêm bªi chính vic mÃt t¿ tin cûa h. TØ cæn bän l luÆn này, nhóm này nêu ra kt luÆn: "LÜu Çn chûng t¶c và gi§i tính tåo cho vic cånh tranh vic làm trª nên công b¢ng hÖn vì ngæn cän không cho ngÜ©i da tr¡ng hܪng Üu th mà h không thÆt s¿ xÙng Çáng ÇÜ®c hܪng." Quan nim này bÎ dán cho chic nhãn là kÿ thÎ ngÜ®c và nu có th áp døng thì chÌ có th áp døng cho ngÜ©i da Çen chÙ không phäi cho phø n» nói chung.
Quan Çim thÙ ba ûng h¶ affirmative action là luÆt này rÃt cÀn thit vì nó giúp phá v« cái vòng tròn khép kín xÜa nay mà vòng tròn này khóa kín dân thiu sÓ và phø n» vào nh»ng công vic lÜÖng thÃp và ít quan trng.
Tóm låi, bän chÃt cûa cu¶c tranh luÆn chÌ xoay quanh vÃn Ç ÇÎnh nghïa affirmative action. NhÜ Philip J. Trounstine vit: "who defines the term most likely will win the conflict" (ai ÇÎnh nghïa thuÆt ng» này thì hÀu nhÜ së th¡ng cu¶c tranh luÆn này).
NGÐI M³ ÑNG H AFFIRMATIVE ACTION NHÐNG CHNG PREFERENTIAL TREATMENT.
Trong nh»ng ngày qua, trÆn tranh luÆn v affirmative action càng sôi n°i vì Çó là m¶t trong các Ç tài tranh cº chính cûa cu¶c bÀu cº T°ng ThÓng lÀn này. Phía Pete Wilson Çã có nh»ng n° l¿c và chin th¡ng nào Çó. Tuy th, nh»ng luÆn Çim bäo v cûa T°ng ThÓng Bill Clinton cÛng Çang chinh phøc nhiu ngÜ©i. Theo T°ng ThÓng Bill Clinton, affirmative action tiêu biu cho cÖ h¶i bình Ç£ng và công l bình Ç£ng (equal opportunity and equal justice), giúp cho nh»ng cá nhân tØng bÎ kÿ thÎ xÜa kia m¶t cÖ h¶i công b¢ng Ç ÇÜ®c hc, Ç ÇÜ®c làm vic và Ç kim sÓng. ñÓi v§i ThÓng ñÓc Pete Wilson, affirmative action tiêu biu m¶t cu¶c tÃn công vào quyn t¿ do cá nhân, vào cÖ h¶i bÃt bình Ç£ng, bit Çãi, kÿ thÎ ngÜ®c và s¿ chin th¡ng cûa tình trång nhóm thay cho s¿ xÙng Çáng cûa cá nhân.
Trܧc nh»ng quan Çim khác nhau nhÜ th, phän Ùng cûa dân MÏ th nào. Cho Çn nay, nhiu cÖ quan truyn thông MÏ Çã thæm dò dÜ luÆn quÀn chúng MÏ và cÛng Çã công bÓ nh»ng kt quä Çáng chú .
ñiu Çáng chú ÇÀu tiên là s¿ ûng h¶ cûa dân MÏ v affirmative action, nhÜng h phän Ùng låi tình trång bit Çãi (preferential treatment). Theo SJMN sÓ 20/8/2026, nh»ng cu¶c thæm dò kin cûa toàn quÓc hay chÌ cûa tiu bang không thôi cho thÃy hÀu ht mi ngÜ©i tin r¢ng tình trång kÿ thÎ vÅn còn và h cÀn có m¶t nn luÆt pháp và nh»ng chính sách månh më Ç giúp dân thiu sÓ và phø n» hoåt Ƕng tÓt hÖn. Trong cu¶c thæm dò kin gÀn Çây nhÃt trên phåm vi toàn quÓc cûa báo Los Angeles Times, 52% dân MÏ cho bit h ûng h¶ các chÜÖng trình affirmative action ÇÜ®c tåo ra nh¢m giúp dân thiu sÓ Çåt ÇÜ®c công vic làm tÓt hÖn và có ÇÜ®c m¶t nn giáo døc tÓt hÖn. ñÓi v§i phø n», 61% ngÜ©i ÇÜ®c hÕi kin Çu tÕ ra ûng h¶ các chÜÖng trình giúp Ǫ phø n».
Tuy Ça sÓ ûng h¶ Affirmative Action, nhÜng hÀu ht Çu tÕ ra bÃt bình v§i chính sách bit Çãi (preferential treatment) ÇÓi v§i phø n» và dân thiu sÓ. 70% ngÜ©i ÇÜ®c hÕi kin Çã phän ÇÓi nh»ng bit Çãi nhÜ th ÇÓi v§i phø n». Bill Schneider, m¶t chuyên gia v kin quÀn chúng và là nhà phân tích chính trÎ cûa Çài truyn hình CNN, cho bit: "NgÜ©i dân chÃp nhÆn bÃt cÙ Çiu gì có vÈ nhÜ là hành Ƕng Çn bù"giúp mi ngÜ©i thoä mãn nh»ng tiêu chuÄn hin có cûa s¿ cånh tranh. Th nhÜng, ngay lúc mà bån nói Çn vic bÕ tiêu chuÄn cûa s¿ cånh tranh ho¥c tåo ra ngoåi l, mi ngÜ©i Çu trä l©i là: không."
Có nhiu quan nim cho r¢ng hai thuÆt ng» affirmative action và preferential treatment ÇÒng nghïa nhau, có th thay th nhau. Th nhÜng, Ça sÓ ngÜ©i dân MÏ ûng h¶ affirmative action nu thuÆt ng» này có nghïa là huÃn luyn vic làm, giáo døc Ç¥c bit, chú Çn phø n» và thiu sÓ,... Tóm låi, h ûng h¶ nh»ng gì giúp phø n» và thiu sÓ nhÜ là hành Ƕng Çn bù cûa h ÇÓi v§i s¿ ngÜ®c Çãi, kÿ thÎ xÜa kia. Trong lúc Çó, h låi phän ÇÓi preferential treatment (bit Çãi) nhÜ vÜÖn lên ngân sách dành riêng, chÌ tiêu cho phø n» và dân da màu... Theo thæm dò gÀn Çây nhÃt cûa Çài truyn hình CNN và báo USA Today, Çåi Ça sÓ ngÜ©i MÏ ûng h¶ nh»ng n° l¿c Ç¥c bit nh¢m Çào tåo, giáo døc hÖn là bit Çãi nhÜ quotas (chÌ tiêu dành riêng), set-asides (ngân sách dành riêng)...
Tóm låi, nh»ng thæm dò nói trên cho thÃy xu hܧng xã h¶i rÃt rõ ràng r¢ng khái nim affirmative action ÇÜ®c Ça sÓ ûng h¶ hÖn là preferential treatment.
VI SUY NGH¸ RIÊNG
Ngày nào mà s¿ kÿ thÎ chûng t¶c vÅn còn lãng vãn Çó Çây trong xã h¶i Hoa Kÿ, ngày Çó chúng ta vÅn cÀn Çn tinh thÀn affirmative action.
Affirmative action nhÜ là m¶t s¿ bäo Çäm mang tính chÃt pháp l nh¢m "gi» låi tay" nh»ng ai muÓn ngæn ch¥n mi cÖ h¶i tin thân cûa ngÜ©i da màu và phø n».
Có m¶t sÓ ngÜ©i cho r¢ng mình nói ting MÏ giÕi, có b¢ng cÃp Hoa Kÿ và không cÀn afiirmative action. Có th Çiu Çó Çúng v§i h nhÜng nhìn chung trong xã h¶i, vic xóa bÕ Çåo luÆt affirmative action së có tác døng gì ÇÓi v§i dân da màu, trong Çó có cä c¶ng ÇÒng Vit. ñây là vÃn Ç phÙc tåp, änh hܪng månh và lâu dài vào Ç©i sÓng tØng cá nhân, tØng gia Çình và cä c¶ng ÇÒng Vit. Trܧc m¶t vÃn Ç quan trng nhÜ th, hãy thÆn trng, bån nhé.