ALEX NGUYN
Chuyn mùa.
Bây gi© là ÇÀu tháng Tám. TrÜ©ng hc Çã Çóng cºa tØ hÖn m¶t tháng qua. Nh»ng ting cÜ©i Çùa r¶n rã trong sân trÜ©ng Çã chuyn qua các tråi Hè, các bãi bin, các công viên và các khu picnic. Mùa Xuân dÎu dàng Çã l¥ng lë qua Çi mang theo nh»ng cánh Tu-líp và Daffodil m¶t th©i r¿c r«. Mùa Hå Çang r¶n-ràng trª låi v§i cái nóng ng¶t ngåt cùng nh»ng chùm Pansies, nh»ng Çóa HÒng và ThÜ®c DÜ®c l¶ng lÅy . S¿ chuyn tip gi»a mùa Xuân và mùa Hå cÛng mang nhiu nghïa nhÜ s¿ chuyn tip tØ th k 20 qua th k 21. Nh»ng "khóm hoa siêu kÏ thuÆt" Çang nª r¶ trên nh»ng con ÇÜ©ng "siêu xa l¶ thông tin" (information superhighways) ÇÜa ta vào Th k 21 và m¶t k nguyên m§i. Ta Çang tin dÀn vào m¶t k nguyên Çánh dÃu bªi nh»ng "siêu kÏ thuÆt" tân kÿ có khä næng thu nhÕ nh»ng khoäng không gian bao la vào màn änh truyn hình hay màn änh cûa máy Çin-toán chÜa ÇÀy m¶t phÀn tÜ thܧc vuông, giúp ta nhìn thÃy hình änh cûa nh»ng ngÜ©i thân v§i ÇÀy Çû mÀu s¡c trong không gian ba chiu, cho ta nghe ÇÜ®c ging nói êm Çm cûa "ngÜ©i mÖ" Çang cách xa hàng vån dÆm hay ÇÜa ta vào "phòng mån Çàm" (chat room) Ç ta có th ngÒi trÙÖc máy Çin toán ª nhà hay ª sª làm mà vÅn có th "tán gÅu" v§i nh»ng ngÜ©i chÜa tØng quen m¥t trong "không gian Çin toán" (cyberspace) cuä mång lܧi thông tin th gi§i "World Wide Web".
ChÌ còn chÜa ÇÀy næm næm n»a là Çn næm 2026. Nh»ng "nhà tÜÖng lai hc" (futurists) Çã b¡t ÇÀu lo l¡ng chuÄn bÎ cho "ñ Tam Thiên Niên" (third millenium) t§i trong m¶t th gi§i mà nh»ng chuyn thÀn tiên cách Çây vài træm næm Çã trª thành s¿ thÆt. GiÃc mÖ "H¢ng Nga" cûa chú Cu¶i Çn næm 2000 së ch£ng còn là "giÃc mÖ" n»a. RÒi Çây nh»ng ngÜ©i bây gi© ª lÙa tu°i "tÙ tuÀn" hay "ngÛ tuÀn" së có dÎp Çáp "phi thuyn con thoi" (shuttle spaceship) Ç ghé thæm H¢ng nga và ngc thÓ.
Có bao gi© chúng ta t¿ hÕi nh© vào nh»ng kÏ thuÆt nào mà con ngÜ©i sÓng trong th k thÙ 21 låi có th Çåt ÇÜ®c nh»ng Çiu mà con ngÜ©i cûa th k thÙ 20 vÅn chÌ bit mÖ ÙÖc? Có bao gi© chúng ta nghï r¢ng s¿ hiu bit v nh»ng siêu kÏ thuÆt së ÇÜ®c phát trin và áp døng trong th k 21 së giúp các bÆc phø huynh và các sinh viên hc sinh chuÄn bÎ cho vic theo Çu°i m¶t ngh chuyên môn thích Çáng trong tÜÖng lai ? Chuyn gì có th xäy ra cho khÓi ngÜ©i Vit häi ngoåi và nܧc Vit, dân Vit trong th k 21? Nh»ng câu hÕi trên Çã làm ngÜ©i vit thao thÙc và muÓn Çi tìm phÀn nào nh»ng câu trä l©i thÕa Çáng. Trong hành trình Çi tìm ÇÜ©ng vào th k 21, ngÜ©i vit Çã g¥p ÇÜ®c Gregory Georgiou, m¶t ngÜ©i MÏ gÓc Hy-låp, tác giä cuÓn "Investing in the Technology of Tomorrow" (ñÀu TÜ Vào KÏ ThuÆt Cûa Ngày Mai), xuÃt bän næm 2026. Gregory Çã mô tä m¶t cách sÓng Ƕng th gi§i và Ç©i sÓng cûa th k 21 cÛng nhÜ nghiên cÙu nh»ng khu v¿c kÏ thuÆt mà chúng ta có th ÇÀu tÜ - tØ hc vÃn Çn vÓn ling - trong tÜÖng lai.
Xin qúy vÎ hãy cùng chúng tôi theo chân tác giä Gregory Georgiou, Çi khám phá nh»ng siêu kÏ thuÆt trên ÇÜ©ng vào th k thÙ 21. Sª dï ngÜ©i vit dùng tØ ng» "siêu kÏ thuÆt" thay vì "kÏ thuÆt m§i" vì trong sÓ nh»ng kÏ thuÆt cûa tÜÖng lai mà chúng ta s¡p có dÎp duyt qua, hÀu ht Çã ÇÜ®c thai nghén trong cuÓi th k 20 và nhÜ nh»ng Çóa hoa mùa Hå, së có dÎp nª n¶ trong th k 21.
Nh»ng siêu kÏ thuÆt trong th k 21.
Theo Gregory thì mai này trong ñ Tam Thiên Niên, nh»ng ngÜ©i yêu nhau së không t¥ng nhau nh»ng bó "Roses" mÀu hÒng n»a, mà chúng ta së t¥ng nhau nh»ng Çóa "Hoa HÒng Xanh" (blue roses) . Trong th k 21 së có nh»ng ngÜ©i máy nhÕ li-ti b¢ng cái dÃu chÃm trên ÇÀu ch» "i" chui vào trong cÖ th ta Ç sºa ch»a nh»ng cÖ quan bÎ các siêu vi khuÄn tàn phá. Së có nh»ng chuyn xe hÕa "nhanh hÖn gió" hay "xe lºa bay" (flying trains). Và së ch£ng còn ai bÎ mù lòa n»a. Chúng ta và nhÃt là con cháu chúng ta së có dÎp làm ñÜ©ng Minh Hoàng du nguyt Çin th¿c s¿ mà không cÀn phäi bܧc chân ra khÕi chic gh bành Ãm áp trong phòng. TÃt cä nh»ng Çiu thú vÎ Çó Çu có th th¿c hin ÇÜ®c qua "virtual reality" ( th¿c tåi äo hay siêu th¿c tåi).
Nu các khoa hc gia cûa th k 21 có th Çäo l¶n ÇÜ®c trÆt t¿ thiên nhiên là nh© vào kÏ thuÆt cûa khoa "ch bin nhiÍm s¡c di truyn" (genetic engineering) và khoa kÏ thuÆt sinh hc(biotechnology). Nu có ÇÜ®c nh»ng ngÜ©i máy nhÕ li ti Çi vào trong cÖ th cûa chúng ta Ç ch»a bnh là nh© s¿ tin trin vÜ®t b¿c cûa khoa "ch tåo ngÜ©i máy" (Robotics) h®p cùng "khoa thông minh nhân tåo" (Artificial intelligence) và "kÏ thuÆt siêu vi-ti"(nanotechnology). Nu trong tÜÖng lai së không còn ai bÎ mù lòa là nh© vào "siêu y-thuÆt "(hi-tech medicine). Nu có nh»ng chuyn xe lºa bay hay xe hÕa tÓc hành nhanh hÖn gió là nh© "kÏ thuÆt siêu bán dÅn" (superconductivity) và kÏ thuÆt Çin tØ (electromagnetics). Và sau cùng nu chúng ta có th ngÒi ª nhà mà vÅn có th "th¿c s¿" Çi du hành Çn nh»ng hành tinh xa lå trong không gian là nh© vào các siêu kÏ thuÆt nhÜ "khoa kÏ thuÆt ánh sáng" (Photonics), "Khoa kÏ thuÆt quang Çin tº"(Optoelectronics), "Khoa kÏ thuÆt quang s®i" (fiber optics) và nhÃt là các vÆt liu kÿ-diu (miracle materials) và các chÃt siêu bán dÅn (Superconductors).
Trong cùng sÓ báo này, ngÜ©i vit có dÎp trình bày cùng qúy vÎ nh»ng kin thÙc cæn bän v khoa kÏ thuÆt(Fiber Optics) mà có khi còn ÇÜ®c gi là "quang s®i hc". Hy vng r¢ng lÀn lÜ®t chúng ta së có cÖ h¶i tìm hiu thêm nh»ng ngành siêu kÏ thuÆt khác nhÜ "Khoa thông minh nhân tåo", khoa kÏ thuÆt quang Çin tº, các chÃt siêu bán dÅn và các "vÆt liu kÿ diu" Ç chúng ta có th mÜ©ng tÜ®ng ÇÜ®c m¶t cách xác th¿c hÖn nh»ng mÀu nhim cûa các siêu kÏ thuÆt trong tÜÖng lai.
Vai trò cûa siêu kÏ thuÆt trong th k 21: MÖ hay Th¿c ?
Nh»ng hình änh tác giä Georgiou ÇÜa ra trong cuÓn sách cûa ông v nh»ng chuyn së xäy ra trong tÜÖng lai phäi chæng chÌ là sän phÄm cûa trí tܪng t¿Öng hão huyn hay là m¶t th¿c tåi Çang mª dÀn ra trong tÜÖng lai ? Theo nh»ng báo cáo kÏ thuÆt và các tài liu khoa hc hin hành thì nh»ng Çiu tác giä ÇÜa ra hoàn toàn không mang m¶t chút tính chÃt äo tܪng nào cä mà là d¿a trên nh»ng d» kin khoa hc và kÏ thuÆt hin Çåi. LÃy m¶t thí dø liên quan Çn "chÃt siêu bán dÅn" ch£ng hån, thì khoa hc ngày nay Çã Çåt ÇÜ®c nh»ng bܧc tin thÆt quan trng. Næm 2026 khi ngÜ©i ta khám phá ra chÃt "siêu bán dÅn b¢ng sÙ" (Ceramic superconductor), có th vÆn hành trong m¶t Çiu kin nhit Ƕ tÜÖng ÇÓi b§t lånh (321 âm Ƕ Fahrenheit), nhÜng vÅn còn cÀn Çn chÃt Helium Ç làm môi trÜ©ng xúc tác. NhÜng chÃt "Helium" thì vÅn còn qúa Ç¡t và hàn Ƕ thì vÅn còn quá cao nên vic ch tåo nh»ng døng cø hay máy móc cÀn Çn chÃt He-li-um vÅn còn qúa tÓn kém. ChÌ m¶t næm sau, thì nhiu chÃt bán dÅn b¢ng sÙ khác Çã ÇÜ®c khám phá có th vÆn hành ª 220 âm Ƕ Fahrenheit và nu ª mÙc hàn Ƕ này mà ngÜ©i ta có th dùng chÃt "nitrogen lÕng" (liquid nitrogen) thì chi phí và giá cä së giäm thiu rÃt nhiu vì chÃt ni-tro-gen lÕng rÈ ngang v§i bia. Ngoài ra các chÃt Siêu Bán DÅn ª Nhit ñ¶ ThÃp (Low Temperature SuperConductor ) gi t¡t là LTSC nhÜ chÃt siêu bán dÅn Çin tØ LTSC ( LTSC electro-magnets) Çã ÇÜ®c Çem dùng trong các døng cø y-khoa Ç chÄn bnh nhÜ là h thÓng MRI (Magnetic Resonance Imaging systems) giúp các bác sÏ tìm ra nh»ng bܧu (invisible tumors) bên trong cÖ th hÀu nhÜ m¡t thÜ©ng khó thÃy mà ngaÿ xÜa muÓn thÃy ÇÜ®c thì phäi Çem con bnh lên bàn m°. Các chÃt siêu bán dÅn khác ÇÜ®c dùng trong các døng cø nhÜ SQUIDS (Superconducting Quantum Interference Devices) cûa ngành y-khoa cÛng ÇÜ®c Çem ra áp døng trong vic tìm dÀu, dò tÀu ngÀm và thông tin dܧi Çáy bin. M¶t khám phá kinh khûng n»a là døng cø "siêu bán dÅn siêu xung phá" (SuperConducting SuperCollider), gi t¡t là SCC, làm b¢ng chÃt siêu bán dÅn ª hàn Ƕ thÃp (LTSC) có khä næng gia tÓc các nguyên tº lên gÀn t§i tÓc Ƕ cûa ánh sáng và phá nát các nguyên tº Çó ra có th giúp vén màn bí mÆt v cÃu trúc cæn bän cûa vÛ trø và tØ Çó phát trin ra "thuyt Çåi kt h®p vÛ trø" (grand unification theory). M¶t thí dø khác liên quan Çn chÃt bán dÅn là vic ch tåo "Xe lºa bay" (flying trains). Vic ch tåo xe lºa bay d¿a trên m¶t quan nim rÃt giän dÎ: "Xe lºa bay së lܧt trên m¶t l§p "Çm Çin tØ" (magnetic cushion) ÇÜ®c ÇÄy Çi bªi m¶t làn sóng Çin tØ do máy Çin toán kim soát, phát ra bªi chÃt LTSC, siêu bán dÅn ª nhit Ƕ thÃp (propelled by a computer-controlled magnetic wave generated by LTSCs) . Nܧc ñÙc và NhÆt-bän Çã ch tåo nh»ng "xe lºa bay" loåi này có th chåy nhanh khäng 300 d¥m Anh hay 480 cây sÓ m¶t gi©, nghïa là ngang v§i vÆn tÓc m¶t máy bay tÜ nhân Cessna loåi nhÕ. Xe lºa bay này có tên là MagLevs, ch» vit t¡t cûa "Magnetically-levitated trains" có nghïa là "xe lºa bÓc lên bªi Çin tØ l¿c". Các kÏ thuÆt gia d¿ trù là trong "ñ tam thiên niên" ngÜ©i ta có th ch tåo ÇÜ®c nh»ng xe lºa bay có tÓc Ƕ 2026 d¥m Anh hay 3200 cây sÓ m¶t gi© chåy trong m¶t "cÃu trúc chân không hình Óng" (tube-like vacuum structure). V§i tÓc Ƕ này chúng ta có th Çáp xe lºa bay tØ San Jose Çi N»u U§c trong vòng trên dܧi m¶t gi© ÇÒng hÒ. "H thÓng l¿c ÇÄy Çin tØ" (electro-magnetic propulsion system) trong tÜÖng lai së ÇÜ®c áp døng trong vic ch tåo các tim thûy Çïnh, tÀu thûy dùng chÃt siêu bán dÅn. Tåi Hoa kÿ, m¶t sÓ các công ty Çang chuyên v chÃt siêu bán dÅn gÒm Conductus, Inc. có trø sª tåi thành phÓ Sunnyvale, công ty Superconductor technologies Inc. (OTC-SCON), tåi Santa Barbara và American Superconductor Corp. (OTC-AMSC) tåi tiu bang Massachussetts, v.v..
V m¥t thÜÖng måi và tài chánh, vin nghiên cÙu Nikki Research Institute cûa NhÆt bän tiên Çóan r¢ng thÎ trÜ©ng chÃt bán dÅn ª nhit Ƕ cao (HTSC - High Temperature Semiconductor) së lên Çn 12.4 t MÏ kim vào ÇÀu th k 21.
"Tåi H¶i NghÎ ThÜ®ng ñÌnh QuÓc T LÀn ThÙ Hai V ChÃt Siêu BÃn DÅn (Second International Superconductivity Summit) næm 2026, ngÜ©i ta ܧc Çoán là Çn næm 2026 thì thÜÖng vø các chÃt siêu bán dÅn trên toàn th gi§i së lên Çn 90 t MÏ-kim và së b¶c phát lên 150 Çn 200 t MÏ kim vào næm 2020" (Theo Tài-liu Strategic Analysis, Inc Report "Superconductivity: Business Opportunity")
Trong ÇÎa håt ngÜ©i máy (robots) và kÏ ngh ch tåo ngÜ©i máy (robotics) ch£ng hån, theo các tài liu m§i nhÃt cûa t° chÙc "International Federation of Robotics" (Công Çoàn QuÓc T KÏ ngh NgÜ©i Máy) thì vào cuÓi næm 2026 NhÆt bän Çã có 325.000 ngÜ©i máy, so v§i 44.000 ª Hoa-kÿ. Tuy nhiên B¶ ThÜÖng Måi Hoa-kÿ (US Commerce Department ) tiên Çoán r¢ng Çn næm 2026 thì thÎ trÜ©ng cûa kÏ ngh ngÜ©i máy tåi Hoa-kÿ së lên Çn 20 t Çô-la so v§i t°ng sÓ 40 t Çô-la trên toàn th thÎ trÜ©ng th gi§i. Theo Georgiou thì "ngÜ©i máy trong tÜÖng lai së "khôn lanh" hÖn ngÜ©i máy hin nay, nhÆy cäm hÖn và thÙc nhiu hÖn v ngoåi cänh cÛng nhÜ có th t¿ có nh»ng quyt ÇÎnh Ç Ùng phó v§i nh»ng thay Ç°i xung quanh mình". M¶t loåi ngÜ©i máy có tên là ROBODOC (Bác sï ngÜ©i máy) Çã hoàn thành ÇÜ®c vic giäi phÅu Ç thay th xÜÖng hông cûa m¶t cø già 64 tu°i bÎ m¡c bnh thÓng kh§p. NgÜ©i máy này do hãng Integrated Surgical Systems Inc ª Sacramento thu¶c tiu bang California ch tåo. Và còn bit bao siêu kÏ thuÆt khác n»a mà trong phåm vi hån hËp cûa bài này ngÜ©i vit xin ÇÜ®c thông qua. Tuy nhiên së xin ÇÜ®c chia xÈ tip v§i qúy vÎ nhiu tin tÙc h»u ích khác liên quan Çn ngÜ©i máy (robots), siêu th¿c tåi hay th¿c tåi äo (virtual reality), các vÆt liu kÿ diu (miracle materials), kÏ thuÆt quang s®i (fiber optics) , v.v..
Theo b¶ ThÜÖng Måi Hoa-kÿ thì T°ng sÓ thÜÖng vø v các siêu kÏ thuÆt toàn th gi§i vào næm 2026 së lên Çn 1 trillion tÙc là 1 ngàn t MÏ-kim.
Xem th thì vai trò cûa siêu kÏ thuÆt trong th k 21 quä là quan trng vì nó së änh hܪng Çn nn kinh t toàn cÀu, Çn cách thÙc làm thÜÖng måi, Çn k hoåch giáo døc và ÇÀu tÜ cûa mi gia Çình và mi cá nhân vì theo l©i phát biu cûa Çåi din B¶ ThÜÖng Måi Hoa Kÿ thì " Trong m¶t bÓi cänh mà s¿ cånh tranh toàn cÀu càng ngày càng gay cÃn, vic phô diÍn và phát trin kÏ thuÆt Çang trª thành m¶t m¥t trÆn chin lÜ®c cûa thÎ trÜ©ng quÓc t."(Tài liu phÕng vÃn cûa Georgiou)
nh hܪng cûa siêu kÏ thuÆt Çn các thÜÖng vø và Ç©i sÓng con ngÜ©i
Tåp chí thÜÖng måi BusinessWeek, sÓ ra ngày 14-11-94 có Çæng m¶t loåt bài dܧi chû Ç "How the Internet will change the way you do business" (nh hܪng cûa mång lܧi thông tin Internet Çn các thÙc làm thÜÖng vø cûa chúng ta ra sao) có Ç cÆp Çn s¿ thay Ç°i trong m¶t sÓ lãnh v¿c nhÜ xuÃt bän, Ãn loát (publishing), mua s¡m (shopping), thÜÖng måi (commerce), truyn thông (broadcasting) và quäng cáo (advertising). Theo tác giä các bài báo thì v phÜÖng din Ãn loát, xuÃt bän hãng ch tåo máy Çin toán IBM Çã cho ra Ç©i m¶t tåp chí Çin tº (electronic magazine), khÕi cÀn dùng giÃy m¿c mÃt công và cÛng khÕi cÀn xp vào tû sách làm gì cho choán ch. V phÜÖng din mua s¡m thì nh»ng ai ÇÜ®c phong t¥ng tܧc hiu "born to shop" (sinh ra Ç mua s¡m) ch¡c së thích thú l¡m vì mai này qúy vÎ së không phäi mÃt công Çi b¶ trong thÜÖng xá làm gì cho mÕi chân. Qúy vÎ chÌ cÀn ngÒi nhà vân vê "con chu¶t" (mouse) trܧc máy Çin toán là có th "mua cä thiên hå" trong giây lát ! V phÜÖng din thÜÖng måi và quäng cáo, dÎch vø quäng cáo Çin tº qua mång lܧi thông tin Çã b¡t ÇÀu ÇÜ®c nhiu ngÜ©i áp døng và së trª nên thÆt thÎnh hành trong th k 21. NgÜ©i vit nhÆn thÃy tåp chí Vit và ThÎ TrÜ©ng T¿ Do trong c¶ng ÇÒng Vit Çã Çi bܧc tiên phong trong lãnh v¿c này vì qúy Çc giä ª xa có th Çc tåp chí Vit trên "VietNet". Trong tÜÖng lai, tin giÃy và tin nh¿a së trª thành li th©i. Dùng "E-cash" tÙc là "tin Çin tº" hay "Çin ngân" vØa tin, vØa nhanh mà Ç« mÃt công nhét tin trong ví, xem ra không còn gì tin cho b¢ng. Ngoài ra, khi các siêu kÏ thuÆt Çin tº và Çin toán ÇÜa t§i vic ch tåo các máy Çin toán Ç bàn (Desktop P.Cs) và máy Çin toán cÀm tay (Handhelds), máy Çin toán Ç trên lòng (Laptop PCs - portable PCs) càng ngày càng rÈ, càng nhanh, càng Çû tin nghi thì trong th k 21, sÓ gia Çình có máy Çin toán cá nhân (Personal Computers or P.Cs) nÓi lin v§i các mång thông tin toàn cÀu së gia tæng, khin cho vic mua bán, trao Ç°i và thông tin kh¡p nÖi trên th gi§i së trª nên thÆt nhanh, thÆt gn và tin l®i. Theo tåp chí BusinessWeek, sÓ ra ngày 27-2-95, trong bài "Cyberspace" (không gian Çin toán) thì rÒi Çây các dÎch vø "on-line" së càng ngày càng thÎnh hành. RÒi Çây "Interactive T.V" (truyn hình tÜÖng tác) së Çem låi cho ngÜ©i xem nhiu hÙng thú hÖn, tÜÖng t¿ nhÜ David Copperfield, äo thuÆt gia hàng ÇÀu trên th gi§i, Çã có lÀn tØng biu diÍn trên truyn hình cách Çây ít lâu.
Tuy nhiên khó mà có th phû nhÆn ÇÜ®c là bên cånh nh»ng tin nghi và thích thú, các siêu kÏ thuÆt trong th©i Çåi m§i cÛng së Çem låi bÃt an và phin mu¶n cho con ngÜ©i không ít. Nh»ng áp l¿c và cæng th£ng do änh hܪng cûa kÏ thuÆt gây nên së tåo ra m¶t trång thái tâm l m§i gi là "technostress". VÃn Ç làm nhÙc ÇÀu nhiu ngÜ©i hin nay là theo v§i Çà tin trin cûa kÏ thuÆt thông tin và Çin toán, con ngÜ©i càng ngày càng cäm thÃy mÃt dÀn "riêng tÜ" (privacy) và an-ninh. Ngoài s¿ phá phách và xâm nhÆp cûa nh»ng tay sát thû "hackers" và kÈ xâm nhÆp "intruders",, các "vi khuÄn Çin toán" có khä næng t¿ bin hình (polymorphic computer viruses) và s¤n sàng phá hûy không nh»ng các "nhu liu" (softwares) mà có khi còn phá hûy cä "các Çïa chÙa d» kin" (data storage disks) cûa máy Çin và "h Çiu hành" (operating system) cÛng nhÜ mång lܧi thông tin n»a. NgÜ©i vit còn nh§ Çã có lÀn tåp chí ThÎ TrÜ©ng T¿ Do và Vit báo có Ç cÆp Çn vÃn Ç "mai này mình chÜa ch¡c mình Çã bit và nh§ nhiu v mình b¢ng ngÜ©i khác n»a !". ñiu này Çang càng ngày càng trª nên hin nhiên khi các "ngân hàng d» kin" (data banks) cûa các công-ty thÜÖng måi và tip thÎ càng ngày càng phát trin. Chính th nên trong tuÀn báo US News &World Report sÓ ra ngày 23-01-95, dܧi chû Ç "Is anything safe in cyberspace ?" (Liu có còn gì ÇÜ®c an toàn trong "không gian Çin toán" không ?) tác giä Vic Sussman Çã Ç¥t vÃn Ç "tuÀn cänh và cänh sát trong không gian Çin toán". (policing and cyber cops in cyberspace).
Nói tóm låi, dù có mang theo nh»ng phin toái, nh»ng siêu kÏ thuÆt k trên së là nh»ng yu tÓ nòng cÓt tåo thành "cu¶c cách mång toàn cÀu" (global revolution) trong các lãnh v¿c kÏ ngh, kinh-t, thÜÖng måi, chính trÎ, tÜ tܪng và ngay cä ngh thuÆt n»a.
Dân Vit, nܧc Vit trong th k 21.
ñÓi v§i dân Vit, gÒm trên 2 triu ngÜ©i Vit häi ngoåi và hÖn 70 triu ngÜ©i Vit trong nܧc, th k 21 mª ra nhÜ m¶t vÆn h¶i m§i vì chúng ta có cä m¶t khÓi "chÃt xám" khá hùng hÆu và vì th h tÜÖng lai cûa giòng giÓng Vit Çã chÙng tÕ có nhiu tim næng và khä næng trong các ngành kÏ thuÆt. Riêng tåi Hoa-kÿ, theo thÓng kê cûa CÖ quan Kim Kê Dân SÓ næm 2026 (US Census, 1990) thì cách Çây 5 næm chúng ta Çã có 345.996 ngÜ©i Çi hc. Trong sÓ Çó có 57.862 ngÜ©i Çã tÓt nghip cº nhân, 15.099 ngÜ©i có b¢ng Cao-hc và 2.037 ngÜ©i Çã ÇÆu b¢ng Tin sï. Vào næm 2026 ch¡c ch¡n nh»ng con sÓ này së gia tæng ít nhÃt khoäng 50% vì sÓ ngÜ©i trÈ tØ 19 tu°i trª xuÓng, trong lÙa tu°i m§i b¡t ÇÀu vào Çåi hc là 227.879 ngÜ©i. Riêng ÇÓi v§i th h trÈ tåi Vit nam tØ 19 tu°i trª xuÓng thì cºa ngõ Çi vào các Çåi hc trên th gi§i Çã b¡t ÇÀu mª"hc tØ xa" (Distance learning), m¶t h thÓng kÏ thuÆt r¶ng, nhÃt là qua h thÓng giáo døc (educational technology) së Çåt t§i cao Ƕ trong vòng næm, mÜ©i næm t§i. M¶t nguÒn hy-vng m§i, m¶t cÖ h¶i m§i và m¶t tÜÖng lai ÇÀy hÙa hËn cho m¶t dân t¶c ÇÀy tim næng së Çn v§i nܧc Vit trong k nguyên m§i này. VÃn Ç còn låi vÅn là làm sao tÆn døng ÇÜ®c cÖ h¶i him có kia Ç xây d¿ng m¶t nܧc Vit phú cÜ©ng trong Çó nh»ng ngÜ©i dân Vit , vÓn Çã chÎu nhiu tai ÜÖng và oan khiên trong qúa khÙ , có th hܪng ÇÜ®c nh»ng phúc l®i trong m¶t bÀu không khí th¿c s¿ t¿ do dân chû do "ñ Tam Thiên Niên" Çem Çn. Câu trä l©i cho vÃn nån trên tùy thu¶c vào câu trä l©i thÕa Çáng cho các vÃn Ç sau:
- Liu nh»ng ngÜ©i cÀm quyn có tåo ÇÜ®c cÖ h¶i cho h phát trin ÇÒng Çu hay không ?". - Liu khÓi chÃt xám cûa ngÜ©i Vit häi ngoåi có chÎu h®p tác v§i chính quyn hin tåi hay không ?". Xin mª dÃu ngo¥c là Ç tài "v hay không v giúp Vit-nam" hin Çang là mÓi Üu tÜ ÇÜ®c bàn cãi sôi n°i trong c¶ng ÇÒng ngÜ©i Vit tåi nhiu nÖi trên th gi§i, Ç¥c bit là tåi Hoa-kÿ trong th©i gian qua và vÅn chÜa ngã ngÛ.
Ngoài ra, bên cånh nh»ng nim hy-vng m§i, ngÜ©i ta cÛng ghi nhÆn nh»ng Çe da m§i. ñã có nh»ng chÌ dÃu m¶t cu¶c khûng hoäng luân l và xã h¶i trÀm trng tåi Vit-nam ngay gi»a cao Çim cûa làn sóng phát trin kinh t vào ÇÀu th k 21. Tåp chí VIT sÓ ra ngày 01-08-95 cho thÃy song song v§i s¿ gia tæng Çáng k v sÓ vÓn ÇÀu tÜ lên Çn hàng t MÏ-kim (4 t ) vào Vit-nam cÛng nhÜ bܧc nhÄy vt v khÓi lÜ®ng hàng hóa xuÃt cäng båc t (2,2 t MÏ-kim) trong hai næm qua, sÓ gái mãi dâm cÛng Çã gia tæng khûng khip. Theo bài báo "Loån dâm bi khúc" vit tØ trong nܧc, Çæng låi trong tåp chí VIT m§i Çây thì hin có khoäng 100 ngàn gái mãi dâm tåi Vit-nam , trong sÓ Çó có khoäng 2.000 bé gái tØ 13 Çn 17 tu°i. Tác giä bài báo lên ting báo Ƕng "Dâm døc và quÃy rÀy tình døc Çang trên Çà Ç° Çèo không phanh. Nguyên nhân là do suy thoái lÜÖng tâm hay trách nhim ngái ngû... tÃt cä Çu là con ÇÈ cûa phim änh khiêu dâm th©i mª cºa (nhÆp lÆu)". NgÜ©i Vit không th nh¡m m¡t làm ngÖ trܧc bài hc Ç¡t giá cûa nܧc láng-ging Thái-lan hin nay ÇÜ®c.
Riêng v§i khÓi ngÜ©i Vit tåi Hoa-kÿ thì th k 21 së Çem låi nhiu khó khæn và thº thách vì làn sóng bài trØ di dân và bài trØ ngÜ©i thiu sÓ do nh»ng ngÜ©i MÏ có khuynh hܧng bäo thû và nh»ng ngÜ©i MÏ chû trÜÖng "White Supremacy" (NgÜ©i Da Tr¡ng TÓi ThÜ®ng) khªi xܧng. Tuy nhiên nu Çã chÎu Ç¿ng ÇÜ®c nh»ng thº thách cûa phong ba bão táp trên bin cä và nu Çã vÜ®t ÇÜ®c nh»ng chông gai cûa rØng thiêng nܧc Ƕc trong nh»ng chuyn måo him Çi tìm t¿ do và ÇÃt hÙa thì së ch£ng có gì có th làm nän lòng chùng bܧc nh»ng ngÜ©i Vit t-nån tåi Hoa-kÿ và trên kh¡p th gi§i cä.
CuÓi cùng, nhÜ Çã Ç cÆp ª trên, cä hai th h già trÈ trong c¶ng ÇÒng ngÜ©i Vit häi ngoåi vÅn chÜa ra khÕi mÓi bæn khoæn "làm sao Ç giúp dân Vit ?" và "V hay không v Vit-nam trong th©i gian t§i ?".
Kt luÆn.
Cºa vào th k 21 Çang hé mª và ÇÜ©ng vào th k 21 ch£ng còn bao xa. Cä th gi§i së bÎ cuÓn hút vào cÖn lÓc cách mång kÏ thuÆt do nh»ng siêu kÏ thuÆt mang Çn. Con ngÜ©i trong th k 21 së ÇÜ®c thø hܪng nh»ng phúc l®i cÛng nhÜ së bÎ änh hܪng bªi nh»ng phin toái do chính nh»ng tin b¶ khoa hc mang t§i. Là m¶t quÓc gia n¢m trong vùng Á châu, m¶t vùng Çang trên Çà phát trin v§i m¶t thÎ trÜ©ng tiêu thø ÇÀy hÙa hËn, dân Vit và nܧc Vit Çang ÇÙng trܧc m¶t vÆn h¶i m§i. CÖ h¶i phát trin kinh-t và xây d¿ng m¶t xã h¶i th¿c s¿ t¿ do dân chû Çang n¢m trong tÀm tay cûa tÃt cä nh»ng ngÜ©i Vit trong nܧc cÛng nhÜ khÓi ngÜ©i Vit häi ngoåi. Dù muÓn dù không, nh»ng ngÜ©i cÀm quyn tåi Vit-nam hin nay cÛng khó mà cÜ«ng låi ÇÜ®c nh»ng áp l¿c tØ kh¡p nÖi - cä trong và ngoài nܧc - trong vic th¿c hin nh»ng cäi t° kinh t, xã h¶i và chính trÎ sâu r¶ng. M¶t trong nh»ng áp l¿c Çáng k nhÃt Çang Çn tØ phía Hoa-kÿ. Tín Çip Çã ÇÜ®c chính Warren Christopher, T°ng Trܪng Ngoåi giao Hoa-kÿ, gºi Çn gi§i cÀm quyn Vit-nam trong chuyn ving thæm vØa qua: "Tôi mong qúy vÎ xem vic cäi t° nhÜ vic vÜ®t qua khe núi : Qúy vÎ không th th¿c hin công vic Çó b¢ng m¶t vài bܧc Çi nhÕ bé ; chÌ có bܧc nhäy vt thÆt l§n m§i ÇÜa qúy vÎ vÜ®t qua khe núi ÇÜ®c"."(I would ask you to look at reform as a passage over a ravine: you cannot do it by taking several little steps; only one giant leap will get you across". DÜ©ng nhÜ tín hiu này Çã ÇÜ®c gi§i cÀm quyn Vit-nam hin nay Çáp Ùng khá tÓt ÇËp, qua l©i phát biu m§i Çây cûa Ngoåi Trܪng Vit-nam NguyÍn Månh CÀm khi Ç cÆp Çn vÃn Ç cäi t° kinh t, chính trÎ và xã h¶i tåi Vit-nam " Chúng tôi së th¿c hin vic cäi t° thÆt nhanh trong khä næng cûa chúng tôi và m¶t cách tích c¿c nhÃt , phù h®p v§i nh»ng Çiu kin Ç¥c bit cûa xã h¶i Vit-nam." (We will carry it out as high speed as we can and in the most active way, in conformity with the specific conditions of Vietnamese society).
ñiu Çáng k nhÃt là thái Ƕ và cách suy nghï cûa th h trÈ Vit-nam qua l©i m¶t sinh viên tham d¿ bu°i nói chuyn cûa Christopher: "Th h cûa chúng tôi muÓn t¿ quyt ÇÎnh tÜÖng lai mình. Chúng tôi cäm thÃy chúng tôi có khä næng Çó." (Our generation wants to decide our own future. We feel that we can). Phäi chæng Çó là dÃu hiu v s¿ trܪng thành cûa th h trÈ Vit-nam, m¶t th h lãnh Çåo m§i không l thu¶c vào l§p lãnh Çåo cÛ và muÓn Ƕc lÆp ÇÓi v§i nh»ng áp l¿c cûa các th l¿c quÓc t trong tÜÖng lai ? Ch£ng bao lâu n»a chúng ta së tìm thÃy câu trä l©i cho nghi vÃn trên.
Dù sao Çi n»a thì ngÜ©i vit vÅn tin tܪng mãnh lit r¢ng v§i sÙc sÓng hùng månh và v§i trí thông minh tr©i phú , cuÓi cùng ngÜ©i Vit chúng ta së sánh vai cùng các dân t¶c Á châu khác tÜÖi cÜ©i bܧc vào th k 21.