TRUNG NGÔN
Ngày 25 tháng 5, 1995, m¶t sÓ báo Vit Nam tåi Hoa Kÿ Çã ÇÜa tin "chin th¡ng", m¶t "tin vui" v tái ÇÎnh cÜ thuyn nhân tØ các tråi t nån ñông Nam Á hin Çang phäi lÀn lÜ®t "t¿ nguyn hÒi hÜÖng" vì không Çû tiêu chuÄn tÎ nån chính trÎ.
N¶i dung cûa D¿ LuÆt HR 1561 cho phép sº døng ngân khoän 30 triu Çô la Ç tái ÇÎnh cÜ khoäng 20,000 ngÜ©i tÎ nån Vit Nam và Lào tåi các tråi ñông Nam Á.
Tin tØ QuÓc H¶i MÏ cho hay là d¿ luÆt trên Çã ÇÜ®c thông qua vòng ÇÀu v§i sÓ phiu thuÆn 266/156 trong ngày thÙ tÜ 24-5-2026. Vòng thÙ nhì d¿ trù së biu quyt vào ngày 06-6-1995.
Trên trang nhÃt cûa nhiu t© báo, ngÜ©i ta Çc ÇÜ®c nh»ng ÇÀu Ç l§n nhÜ "trong cu¶c chin th¡ng him thÃy tåi QuÓc H¶i MÏ" Hå vin MÏ vØa thuÆn tái ÇÎnh cÜ 20,000 dân tÎ nån Vit Nam tØ các tråi cÃm ñông Nam Á" (Cñ)...D LUT CU THUYN NHÂN THNG ñÐC V¼NG ñU"..."TIN VUI T NN" "D THO LUT GIÚP THUYN NHÂN VO ñNH CÐ M³".... v..vv
Các báo cÛng Çã loan tin v các n l¿c cûa các h¶i Çoàn, các cá nhân trong c¶ng ÇÒng Vit Nam và MÏ Çã Çóng góp nhiu công lao và trí tu cho cu¶c vÆn Ƕng các dân biu MÏ, Ç có th¡ng l®i này tåi quÓc h¶i.
"T° chÙc LAVAS" Çã thông báo cho toàn th c¶ng ÇÒng Vit Nam vÆn Ƕng v§i các dân biu toàn quÓc.
- Væn phòng ngoåi vø Liên H¶i B¡c Cali Çáp Ùng l©i kêu gi Çã gªi Çin væn lên ting 3 ngày cho tÃt cä các sÓ Çin thÜ cûa dân biu Hoa Kÿ, Ç¥c bit là tåi California. T°ng c¶ng là 120 nÖi nhÆn." (Tin bin S.J)
- Ban Çåi din CñVN B¡c Cali, "Ông NguyÍn Anh Tùng Çã nói r¢ng "Çiu này cho thÃy r¢ng nܧc MÏ l¡ng nghe ting nói cûa các nhóm dân thiu sÓ khác nhau"...Ông NguyÍn Anh Tùng cÛng Çã nói r¢ng, ông ta Çã hài lòng khi bit r¢ng d¿ thäo bây gi© trª thành m¶t phÀn cûa d¿ luÆt. Chúng tôi Çã bÕ rÃt nhiu n l¿c cho d¿ luÆt này..." (Trích Báo Chánh ñåo và Th¢ng Mõ).
K giä Ken McLaughlin cûa t© San Jose Mercury News ghi nhÆn r¢ng: "Trong vài ngày vØa qua các nhà ÇÃu tranh ngÜ©i MÏ gÓc Vit ª kh¡p nܧc MÏ Çã phát Ƕng m¶t n l¿c vÆn Ƕng ht sÙc månh më v§i møc Çích là bäo Çäm vic thông qua d¿ luÆt Çính kèm tåi Hå Vin." (SJMN 25-5-95)
Qua báo chí Vit Ng» và qua thái Ƕ låc quan cûa các t° chÙc vÆn Ƕng cÙu ngÜ©i tÎ nån, nhiu ngÜ©i Çã tܪng nhÜ ch£ng còn bao lâu n»a, gÀn 20,000 ngÜ©i tÎ nån së ÇÜ®c nhÆn vào MÏ, thoát khÕi nån cÜ«ng bách trª v quÓc gia mà tØ Çó h ra Çi...Th¡ng l®i ÇÜ®c xem nhÜ Çã dÙt Çim!
H quä cûa nim hy vng trên Çây là:
Tåi Kuala Lumpur - Mã Lai, khoäng 2026 ngÜ©i tÎ nån Vit Nam Çã phá rào tråi tuôn ra ÇÜ©ng biu tình phän ÇÓi cÜ«ng bách hÒi hÜÖng. ñoàn biu tình da t¿ sát tÆp th nu bÎ tÃn công....Tin AFP cho Çây là m¶t vø n°i loån có vÛ khí tÃn công.
- Tåi HÒng Kông, m¶t chuyn bay d¿ trù chª trên 200 ngÜ©i Vit tình nguyn hÒi hÜÖng Çã phäi hûy bÕ vì chÌ có 4 ngÜ©i hin din.
- Tåi Thái Lan, hÀu ht sÓ 2026 thuyn nhân Vit Çã tình nguyn hÒi hÜÖng nay rút låi quyt ÇÎnh hÒi hÜÖng.
- Tåi Nam DÜÖng, khoäng 1000 thuyn nhân Çã rút låi quyt ÇÎnh hÒi hÜÖng...
Công tác hÒi hÜÖng tÎ nån Vit Nam tåi các tråi ñông Nam Á bÎ xáo tr¶n, tình hình ª các tråi trª nên cæng th£ng v m¥t an ninh cÛng nhÜ np sinh hoåt vì các gi§i chÙc chính quyn sª tåi phäi tæng cÜ©ng các bin pháp canh phòng nghiêm kh¡c hÖn Ç Ç phòng båo Ƕng chÓng ÇÓi tØ phía các thuyn nhân.
Th¿c chÃt cûa d¿ luÆt tái ÇÎnh cÜ thêm 20,000 dân tÎ nån Vit và Lào tØ các tråi ñông Nam Á là gì?
Khác v§i các tin tÙc quá mÙc låc quan ÇÜ®c m¶t sÓ nhà tranh ÇÃu c¶ng ÇÒng Çæng täi. D¿ luÆt HR 2026 chÌ là m¶t trong 12 d¿ thäo Çính kèm ÇÜ®c thông qua vòng ÇÀu ª Hå Vin. Nó còn phäi qua bao nhiêu "quan äi" n»a. Quan äi gÀn nhÃt ÇÜ®c d¿ trù là ngày 6/6/95 là vòng 2. NhÜng ngày 6/6 Çã trôi qua thÀm l¥ng vì quÓc h¶i MÏ còn bao nhiêu vÃn Ç cæng th£ng v ngân sách thâm thøt phäi giäi quyt.
S¿ chÓng ÇÓi vic ÇÎnh cÜ thêm ngÜ©i t nån tØ các tråi ñông Nam Á cÛng rÃt g¡t gao và có h thÓng.
M¶t viên chÙc ngoåi giao MÏ không tin r¢ng d¿ thäo cûa Smith ÇÜ®c thông qua thành luÆt. M¶t nguÒn tin khác Çoán r¢ng các quÓc gia có liên quan Çn t nån ch¡c së không nghe theo quÓc h¶i MÏ. Viên chÙc ngoåi giao Çã nói thêm là "nh»ng nܧc Çang có tråi tÎ nån Çã phát biu r¢ng h không tái thanh lc n»a". Gi§i chÙc này Çã cäm thÃy r¢ng Çây chÌ là m¶t äo tܪng cho dân tÎ nån.
Phe chÓng ÇÓi d¿ luÆt Çã lên án vic làm cûa Hå Vin vì Çã tåo ra m¶t hi vng sai lÀm v tái ÇÎnh cÜ tåi MÏ tØ 20,000 Çn 40,000 tÎ nån Çang ª trong các tråi t nån tåi HÒng Kông, Thái Lan, Phi LuÆt Tân, Nam DuÖng và Mã Lai Á...
NgÜ©i chÓng ÇÓi månh më và dÙt khoát nhÃt là T°ng ThÓng Bill Clinton, ông së dùng quyn phû quyt (Vito). Thêm vào Çó, Hà N¶i Çang muÓn MÏ tip tøc chi tin giúp chÜÖng trình HÒi HÜÖng TÎ Nån, cÛng có thái Ƕ bÃt bình khi Hå vin MÏ ngæn cÃm vic dùng 30 triu MÏ Kim cûa chÜÖng trình ÇÎnh cÜ vào møc Çích hÒi hÜÖng.
Sau khi Hå vin thông qua d¿ thäo HR 2026 n¶i dung cho thêm 20,000 tÎ nån Vit Nam - Lào tØ các tråi ñông Nam Á vào MÏ... thì báo chí MÏ Çã có nhiu bài Ç cÆp Çn sinh hoåt cûa c¶ng ÇÒng Vit trong Çó phÀn ÇÜ®c nói Çn nhiu nhÃt là các khía cånh tiêu c¿c nhÜ vÃn Ç bài båc, gian lÆn tr® cÃp xã h¶i, y t và nån tÃn công và æn c¡p các "chip" Çin tº v§i sÓ lÜ®ng l§n... M¶t sÓ ngÜ©i Çã bæn khoæn không hiu Çây là nh»ng tÜ©ng thuÆt bình thÜ©ng cûa báo chí hay ngÜ©i ta Çã cÓ tình mô tä lên nh»ng hình änh không ÇËp Ç tåo Ãn tÜ®ng xÃu... nh¢m tåo cÖ sª cho khuynh hܧng chÓng di dân ñông Nam Á...
Phía Cao Ñy TÎ Nån Liên Hip QuÓc cÛng cho r¢ng d¿ thäo cûa Hå Vin Hoa Kÿ chÌ nhen nhóm lên m¶t hy vng sai lÀm tÆp th làm cho thuyn nhân tÎ nån có äo tܪng së có cÖ h¶i ÇÎnh cÜ tåi Hoa Kÿ. o tܪng này Çã gây ra m¶t sÓ bi kÎch ÇÅm máu tåi các tråi, tåo thêm nhiu mâu thuÅn và båo hành... trong k hoåch hÒi hÜÖng tÎ nån Çang ÇÜ®c diÍn ra tÜÖng ÇÓi tÓt ÇËp.
Trª låi quá khÙ, tØ næm 2026 Liên Hip QuÓc Çã b¡t ÇÀu k m¶t thÕa ܧc gÒm 78 quÓc gia và t° chÙc nhÆn tham gia vào công tác hÒi hÜÖng nh»ng ngÜ©i Vit, Lào, và Miên bÎ xp vào din "Di dân vì kinh t" và cho tái ÇÎnh cÜ nh»ng ngÜ©i th¿c s¿ Çû tiêu chuÄn "tÎ nån chính trÎ". (Theo công ܧc L.H.Q.)
K hoåch "T¿ nguyn HÒi HÜÖng" ÇÜ®c ÇÜa ra vào tháng 3-2026.
Tip theo là "HÒi hÜÖng trong trÆt t¿" b¡t ÇÀu ngày 12-12-1989.
TØ næm 1992, các thuyn nhân n¢m trong din phäi hÒi hÜÖng Çã phän Ùng d» d¶i tØ tuyt th¿c, t¿ sát Çn biu tình, båo Ƕng có vÛ khí (Çã có khoäng trên 30 ngÜ©i cht và hàng træm ngÜ©i bÎ thÜÖng) nhÜng công tác hÒi hÜÖng vÅn tin hành tØ các tråi ñông Nam Á ÇÜa ngÜ©i v Vit Nam, theo các thÕa ܧc gi»a HÒng Kông, Philippine, Cao ûy TÎ nån L. H.Q. và chính phû Hà N¶i.
Theo thÕa ܧc m§i nhÃt k vào tháng 2 næm 2026 gi»a Cao ûy tÎ nån L.H.Q., Vit Nam và các nܧc Çang có tråi tåm trú thuyn nhân Vit Nam thì: tÃt cä nh»ng ai bÎ lit vào din "di dân kinh t" Çu së bÎ trä v Vit Nam trܧc cuÓi næm 1995. Chính phû CSVN Çã ÇÒng nhÆn 3,600 thuyn nhân hÒi hÜÖng mi tháng. Chính phû các nܧc ñông Nam Á Çã trao danh sách các thuyn nhân còn tåi tråi cho Hà N¶i vào ÇÀu tháng næm 1995. ñåi din Cao ûy TÎ nån, ông Sergio de Mello, Çåi din Toàn quyn Cao ûy TÎ nån L.H.Q. Çã Çn Hà N¶i v§i møc Çích tåo Çiu kin vÆt chÃt Ç Vit Nam nhÆn låi sÓ thuyn nhân, Ç ÇÄy månh vic "giäi toä" các tråi. Cao ûy TÎ nån L.H.Q. hÙa së trä tin Ç Hà N¶i nhÆn thuyn nhân hÒi hÜÖng. Chính Çåi din Cao ûy TÎ nån Çã xin Hoa Kÿ cÃp cho Cao ûy TÎ nån sÓ tin 300 triu MÏ Kim Ç lo vic này!
Ngày 16-3-1995, hai nܧc Anh và MÏ Çã tØ chÓi mi khoän Çóng góp Ç trä món n® m¶t t MÏ Kim do vic duy trì tråi tÎ nån HÒng Kông gây nên.
ñÀu tháng 5-1995 Cao ûy TÎ nån quyt ÇÎnh Çóng cºa tråi Bataan trao trä chû quyn cho chính phû Philippines. Tråi này, th©i gian qua Çã chÙa hÖn 300 ngàn thuyn nhân, hin còn låi hÖn hai træm ngÜ©i Çi theo con lai nhÜng Hoa Kÿ tØ chÓi cho ÇÎnh cÜ vì "giÃy t© giä måo".
Trung C¶ng së lÃy låi quyn kim soát HÒng Kông vào ngày 1-7-2026, h tuyên bÓ là không chÎu trách nhim v tÎ nån. Do Çó, chính quyn HÒng Kông phäi giäi quyt vÃn Ç này trܧc cuÓi næm 1996, b¢ng mi giá. HÒng Kông Çã nói cho hÖn 21 ngàn thuyn nhân hin còn ª Çây là: ho¥c h t¿ nguyn ghi tên Ç trª v quê hÜÖng trên các chuyn bay do Cao ûy TÎ nån bäo tr®, ho¥c là h phäi bÎ trøc xuÃt b¢ng các chuyn bay do chính quyn HÒng Kông thuê mܧn Ç áp täi!
Th¿c chÃt cûa vÃn Ç "hÒi hÜÖng thuyn nhân" Çã hin rõ hÖn qua bÙc thÜ ngày 14-6-1995 Chính Phû MÏ gºi thuyn nhân Vit Nam, n¶i dung khuyên h nên hÒi hÜÖng. ThÜ nói rõ là "Chính phû Clinton chÓng låi Ç nghÎ cûa QuÓc H¶i kêu gi ÇÎnh cÜ thêm tÎ nån Vit Nam tØ các tråi ñông Nam Á. BÙc thÜ nhÃn månh: "Chính phû Hoa Kÿ có lÆp trÜ©ng v»ng ch¡c Ç tin tܪng r¢ng trª v quê hÜÖng là m¶t giäi pháp duy nhÃt còn låi cho nh»ng ai không phäi là nh»ng ngÜ©i tÎ nån."
Th¿c chÃt cûa vÃn Ç này Çã quá rõ ràng lë nào Dân biu Christopher Smith không n¡m v»ng? Huyn thoåi v 30 triu MÏ Kim Ç ÇÎnh cÜ 20,000 thuyn nhân mà Hå vin MÏ vØa g®i ra së Çi v Çâu ngoài vic gây m¶t äo vng nguy håi Çn nhân mång các thuyn nhân! Chia ra thì mi ÇÀu ngÜ©i ÇÜ®c 1,500 Çô-la chÌ Çû Ç chi cho thû tøc giÃy t© và máy bay Çn MÏ, Çâu phäi là ngân khoän Ç ÇÎnh cÜ theo Çúng nghiã cûa nó!
Các nhà tranh ÇÃu cho thuyn nhân, các nhà hoåt Ƕng c¶ng ÇÒng Çã reo mØng và tuyên bÓ chin th¡ng vì Çã cÙu ÇÜ®c gÀn 20,000 thuyn nhân! M¶t vài t© báo Çã phao tin v nh»ng Ç®t tái thanh lc... TÃt cä Çang tung thêm mây mù huyn thoåi d làm nhòa th¿c tåi bi Çát mà chính các nhà phát Ƕng chin dÎch bäo v quyn tÎ nån là ngÜ©i bit rõ hÖn ht: "Cánh cºa lÜÖng tâm th gi§i Çã khép låi."
Th gi§i Çã mt mÕi, nhÃt là Hoa Kÿ Çang muÓn phûi tay! ñÒng bào khÓn kh° ª các tråi tÎ nån chÌ trông ch© s¿ cÙu giúp cûa chúng ta! VÆy thì chúng ta phäi làm gì? Th¿c tâm và th¿c l¿c cûa Ñy Ban Bäo V quyn tÎ nån và Lavas, và m¶t sÓ H¶i doàn trong C¶ng ñÒng Vit Nam nhÜ th nào? "Lá lành Çùm lá rách" nhÜng Çùm b¢ng cách nào? Phäi chæng chÌ kêu gi, thÌnh nguyn Hoa Kÿ? Phäi chæng chÌ nh© luÆt sÜ kin chính quyn các nܧc có tråi tåm trú vì h Çã dám ÇÓi xº t v§i thuyn nhân Vit Nam?
Vài næm trÜóc Çây Çã có huyn thoåi v m¶t hòn Çäo nào dó, do m¶t vÎ giáo chû bÕ tin thuê mܧn, Ç ÇÎnh cÜ thuyn nhân bÎ thanh lc sai lÀm, bÃt công... VÎ giáo chû có hàng træm triu MÏ Kim, có th vÆn Ƕng các nܧc t¿ do khác tip nhÆn ÇÒng bào... cÀn gì Çn Hoa Kÿ. Nu có th thì các nhà tranh ÇÃu nên thúc ÇÄy huyn thoåi này thành s¿ thÆt Ç cÙu thuyn nhân m¶t cách th¿c tiÍn.
"Còn nܧc, còn tát" nhÜng tát nܧc ra hay tát nܧc vào? Có th¿c l¿c m§i Çû sÙc v¿c Çu®c Çåo. Mi vic làm dù l§n dù nhÕ luôn luôn phäi nghï Çn nh»ng h løy cûa nó.
ñ¢ng sau s¿ chin th¡ng ÇÜ®c hô hoán, Çã xäy ra bao nhiêu h løy cho ÇÒng bào tåi các tråi tÎ nån. Xin ÇØng tåo nên nhiu huyn thoåi và äo tܪng quá l§n. Nên hip l¿c Ç tìm nh»ng bin pháp cø th h»u hiu hÖn cho thuyn nhân: nhÜ vÆn Ƕng các nܧc ÇÃt r¶ng khác, trong khÓi t¿ do, rÒi vÆn Ƕng c¶ng ÇÒng häi ngoåi Çóng góp tài chánh h° tr® cho vic di dân. Không nên quá chæm vào nܧc MÏ, vì hin tåi kinh t MÏ cÛng không khá l¡m.
Không ai dám phû nhÆn thin và các cÓ g¡ng ÇÃu tranh cho thuyn nhân tÎ nån, nhÜng không ai khÕi Çau lòng khi nhìn các hÆu quä tai håi xäy ra m¶t cách vô ích! Hy vng càng l§n thì tuyt vng càng sâu. Hãy thÆn trng!