CUC DI TN B´ MT CÑA HM ñI HI QUÂN VIT NAM
Häi quân ñåi tá ñ Kim quä quyt không Ç các chin håm Vit Nam lt vào tay ÇÎch
ñ KIM & JULIE KANE
L©i gi§i thiu: Tài liu này trích trong cuÓn HÒi k cûa ñåi tá ñ Kim, bän Anh ng» do Giáo sÜ Julie Kane cûa ñåi hc Lousiana là ÇÒng tác giä. ñoån này vit v chuyn ra khÖi lÀn cuÓi cûa Häi quân Vit Nam Çæng trên báo VIETNAM sÓ tháng 4, 2026. Bän Vit væn ÇÜ®c vit låi bªi NguyÍn Trung Khu, và nhóm Tin Bin San Jose. T¿a do Tin Bin. Giao ChÌ gi§i thiu.
M¥c dÀu Çây không phäi là m¶t chuyn mà gi§i chÙc quân s¿ muÓn làm, song cÛng phäi cÀn có m¶t "lÎch công tác" thích Ùng v§i tình huÓng chin båi và thu xp Ç r©i bÕ ÇÃt nܧc ra Çi. ñiu quan trng ª Çây cûa phe thÃt trÆn là không Ç thÃt thoát nhân s¿ và chin cø quan trng rÖi vào tay ÇÎch. Các chin xa và quân xa thu¶c Løc quân, dÍ bÎ kËt låi, song các phi cÖ cûa Không l¿c có th bay ra khÕi ÇÃt nܧc trܧc khi ÇÎch quân Çn, và tàu bè häi quân có th ra khÖi b¢ng sÙc månh cûa mình. ñ¥c bit Håm Ƕi Häi quân là m¶t phÜÖng tin qu giá có th chª theo rÃt nhiu ngÜ©i cùng v§i thûy thû Çoàn.
Nhiu ngÜ©i MÏ chÜa h bit r¢ng vào ÇÀu thÆp niên 2026, Häi quân Vit Nam C¶ng Hòa là m¶t trong 10 Häi l¿c ÇÙng ÇÀu th gi§i v§i 42,000 Sï quan và thûy thû (không k Thûy quân Løc chin) cùng v§i 1,500 chin håm và phi cÖ. Nu phäi nói r¢ng Çã có nh»ng ngÜ©i nào Çó th¿c hin ÇÜ®c vic di chuyn Çoàn tàu l§n cûa håm Ƕi Häi quân này, trong vòng tuyt ÇÓi bí mÆt, vÜ®t qua hÕa l¿c cûa ÇÎch, xuyên qua nh»ng khúc vòng vèo cûa sông Sài Gòn Ç ra ngoài khÖi Nam Häi, v phía Hoa Kÿ, ngÜ©i Çó là Thiu tá Richard Lee Armitage. Sï quan tÓt nghip tåi Annapolis, ông Armitage Çã phøc vø dܧi c© Häi quân Hoa Kÿ tåi Vit Nam, cho Çn khi ÇÜ®c vinh thæng Thiu tá. Theo bܧc häi hành cûa khu trøc håm trÃn Çóng trên phòng tuyn Vit Nam, anh Çã ghi chin tích v§i ba cu¶c tuÀn dÜÖng chin ÇÃu cùng v§i l¿c lÜ®ng cÓ vÃn Giang thuyn. Ngû trên sàn tàu v§i các sï quan và thûy thû Vit Nam, chia sÈ các khÄu phÀn, vui Çùa v§i các chin h»u ÇÒng minh b¢ng ting Vit thông thåo và không bao gi© ngÀn ngåi tháp tùng h vào nh»ng "vùng sôi Ƕng," thiu tá Armitage không nh»ng ÇÜ®c s¿ kính n mà ÇÜ®c cä lòng yêu thÜÖng cûa h.
Khi ông Phø tá T°ng Trܪng QuÓc phòng Erich Von Marbod hÕi xem anh có muÓn tình nguyn trª låi Sài Gòn không, thì Armitage nhäy lên chøp lÃy dÎp may m¡n này. Ông nói "Sau ngót 6 næm phøc vø tåi Vit Nam, tåi sao tôi låi có th v¡ng m¥t vào dÎp chót. Tôi Çã trª låi Sài Gòn ngày 24-4-75 trên chuyn bay Pan Am cuÓi cùng." Hôm Çó là hai ngày trܧc sinh nhÆt thÙ 30 cûa Armitage. Thiu tá Armitage nh§ låi "Tôi thÃy Sài Gòn lung lay, Çang lâm vào tình trång vô chính phû, chao Çäo vì nh»ng tin ÇÒn, hàng Çêm Çón nhÆn nh»ng tràng hÕa tiÍn 122 ly, và cu¶c chin lan r¶ng Çã dÒn dân quê chåy lên thû Çô mi lúc m¶t nhiu..." Ch£ng mÃy chÓc ông Çã b¡t liên låc v§i ngÜ©i bån cÛ là ñåi tá ñ Kim và nh© tip tay vào k hoåch di tän håm Ƕi. Ông Kim, hÒi Çó 42 tu°i, sinh quán B¡c Vit, tÓt nghip trÜ©ng Häi quân danh ting tåi Brest, Pháp quÓc. Là Tham mÜu Phó Hành quân cûa Häi quân Vit Nam, trách nhim hàng ngày cûa ông là phÓi trí các chin håm.
Nu có ai, ngoåi trØ Armitage, nói Çn ch» "di tän" ñ Kim có th Çã cho ngÜ©i Çó xuÓng chÖi hÕa ngøc, nhÜng v§i Armitage thì khác vì ông tin cÄn nhÜ anh em ru¶t. ñ¥t k hoåch cho cä binh chûng r©i bÕ ÇÃt nܧc là m¶t hành Ƕng phän quÓc. Ông Kim nói "Qu vÎ phäi hiu tình hình trong nh»ng ngày cuÓi cùng Çó. BÃt cÙ ai có khÄu súng cÛng có th b¡t b§ và bÕ tù ngÜ©i khác. Tôi không dám nói Çn danh tØ di tän cho ai nghe thÃy, dù là v® tôi. Chúng tôi phäi tuyt ÇÓi gi» bí mÆt cho Çn phút chót." Thiu tá Armitage cänh giác "ñØng tit l¶ k hoåch này v§i bÃt cÙ ai ngoåi trØ ñô ñÓc Cang. Tôi së trª låi vÃn Ç này cùng qu vÎ trong m¶t ho¥c hai ngày." Phó ñô ñÓc Chung TÃn Cang, TÜ lnh Häi quân Vit Nam C¶ng Hòa, chÌ m§i n¡m quyn chÌ huy ÇÜ®c m¶t tháng sau chín næm làm TÜ lnh Bit khu Thû Çô. ChÙc vø TÜ lnh Phó cûa Häi quân vÅn còn trÓng, và chÙc Tham MÜu Trܪng chÌ có tính chÃt quän trÎ hành chánh. ñô ñÓc Cang không còn l¿a chn nào khác ngoài vic tin tܪng vào vÎ Tham mÜu phó cûa ông qua s¿ tín cÄn và uyn chuyn d¿a theo k hoåch cûa Armitage. V vic này, trong bu°i t°ng kt tình hình sau Çó cûa Häi quân Hoa Kÿ hÒi tháng 7, 2026, Phó ñô ñÓc Chung TÃn Cang Çã xác nhÆn ngÜ©i cÀm ÇÀu k hoåch là ñåi tá Kim.
Thiu tá Armitage nh§ låi "Ngày 27-4-2026, tôi tháp tùng vÎ Sï quan Häi quân cao cÃp là Phó ñ ñÓc ñinh Månh Hùng Çn ving thæm m¶t cæn cÙ Häi quân Vit Nam ª vùng ngoåi ô Sài Gòn. Cæn cÙ này vØa bÎ tÃn công hôm trܧc, và chúng tôi Çã tÙc kh¡c Çn b¢ng xe jeep sau khi các thûy thû vØa ÇÄy lui xong m¶t Ç®t xung phong khác. Xung quanh trÆn ÇÎa còn räi rác nh»ng tº thi và các lính c¶ng sän B¡c Vit bÎ thÜÖng Çang thoi thóp, dân chúng di tän Çông nghËt trên các con ÇÜ©ng gÀn cæn cÙ, và b¶ Ƕi c¶ng sän B¡c Vit còn thÃp thoáng ª dܧi nh»ng hàng cây xa Çang chuÄn bÎ m¶t cu¶c tÃn công khác. Phó ñ ñÓc ñinh Månh Hùng trao t¥ng Huân chÜÖng cho các chin sï anh dÛng và khích l h tip tøc chin ÇÃu ngay trong gi© phút mà tôi ch¡c là s¡p sºa Çn ngày Sài Gòn thÃt thû." X chiu Thiu tá Armitage trª v B¶ chÌ huy Häi quân Vit Nam Ç cùng v§i ñåi tá Kim phÓi h®p các chi tit v k hoåch di tän bí mÆt. Nh§ låi là có ThÙ trܪng QuÓc phòng Von Marbod hin din trong bu°i hp v§i tÜ cách quan sát viên, và ông Kim nói: "Tôi cäm tܪng ông Marbod Çang Çôn ÇÓc cu¶c di tän cûa Không quân." Các k hoåch gia tin r¢ng h còn ba hay bÓn ngày n»a Ç làm sÓ công vic nhiu hÖn nh»ng gì h Çã làm. Armitage còn nh§ "CÖ quan tình báo Trung ÜÖng (CIA) báo cáo r¢ng c¶ng quân së không chim Sài Gòn cho t§i sau ba ho¥c bÓn tháng Næm. Sau này tôi m§i bit r¢ng bän tin giä måo Çn v§i CIA tØ tay c¶ng sän (tÙc Ba Lan và Hung Gia L®i) nh»ng thành viên H¶i nghÎ BÓn Bên cûa Ñy H¶i QuÓc T Kim Soát ñình Chin (ICCS) - có trách nhim giám thÎ Hip Чc Hòa Bình." (Th¿c s¿, Çã có thÕa hip không chính thÙc v vic này gi»a Hoa ThÎnh ñÓn, Måc TÜ Khoa và Hà N¶i. Tuy nhiên ngày xác ÇÎnh không rõ ràng và tình hình Çã bin chuyn mau hÖn d¿ trù - Ghi chú cûa Tin Bin)
Ông Cang nhÃn månh trong bän thÄm ÇÎnh tình hình næm 2026 "Häi quân không giÓng nhÜ Không quân có th di chuyn mau chóng. Chúng tôi cÀn th©i gian Ç chuÄn bÎ khªi hành và th©i gian Ç di chuyn." NhÜng Häi quân làm cách nào Ç di Ƕng hàng chøc chin håm l§n và hàng ngàn ngÜ©i mà không gây ra hoang mang trong dân chúng?
NhÆn thÃy thûy thû Çoàn ngÀn ngåi di tän nu không Çem theo thân quyn cûa h, Armitage nghï Çn m¶t giäi pháp: "Triu tÆp tÃt cä nhân viên Häi quân và gia quyn v cæn cÙ trên kh¡p min Châu th° vì l do an ninh. M¶t khi Çã tÆp trung xong tåi cæn cÙ, së cho ra lnh tÃt cä ngÜ©i và tàu Çi ra bin là nÖi së có các chin håm l§n cûa Häi quân Çón." Tåi Sài Gòn, vÅn còn hiu l¿c gi§i nghiêm 24/24 là dÎp tÓt Ç¥c bit Ç tÆp trung gia quyn Häi quân tåi cæn cÙ, vì chÌ có nh»ng Sï quan cao cÃp có thÈ công tác m§i Çi qua ÇÜ®c nh»ng tråm kim soát trên ÇÜ©ng phÓ. ñim tÆp trung tåm có th là Trung tâm HuÃn luyn Häi quân. Rút l¿c lÜ®ng ngoài bin vào sông Sài Gòn quá s§m có th tåo ra s¿ hoäng hÓt trong quÀn chúng. NhÜng vÅn còn có th th¿c hin nh»ng giai Çoån chuÄn bÎ khác. Có th thu ng¡n trøc tuÀn duyên låi Ç khi th©i Çim Çn thì triu hÒi các tàu ª min duyên häi v mau chóng. TÃt cä nh»ng công vic sºa ch»a tàu dài hån có th ngÜng låi Ç tÆp trung n l¿c Häi quân vào vic Çiu hành các chin håm Çáp Ùng v§i nhu cÀu häi hành m¶t cách h»u hiu nhÃt. M¶t khu trøc håm (DER), m¶t TuÀn dÜÖng håm (WHEC), 2 TuÀn duyên ÇÌnh (PCS), 2 Häi vÆn håm (LST), và 3 Giang vÆn håm (LSM) phäi bÕ låi Häi quân Công Xܪng Sài Gòn, nhÜng chÜa quyt ÇÎnh xong v sÓ phÆn cûa Giang vÆn håm thÙ tÜ là chic HQ-402. ñim hËn cûa các chin håm g¥p nhau là ª Çäo Côn SÖn. Ngoài vic cÀn cung cÃp m¶t häi cäng trú Än Ç chÙa nh»ng tàu bÎ hÜ vì chin trÆn, còn phäi tính Çn vic sº døng các tiu Çïnh trit thoái khÕi xÙ sª b¢ng nhiu thûy l¶ trong vùng Châu th° sông Cºu Long. Các k hoåch gia lÜ®ng ÇÎnh mÃt chØng bÓn ting ÇÒng hÒ Ç cho ngÜ©i và vÆt liu lên tàu. Thiu tá Armitage dành toàn quyn cho Häi quân Vit Nam ÇÎnh Çoåt ngày gi© di tän. ñåi tá Kim nói: "Không lo th¿c phÄm và nܧc uÓng. ChÌ cÀn chuyn ht tàu bè ra Häi phÆn QuÓc t, rÒi Häi quân Hoa Kÿ së lo tip liu tåi Çó."
Ông Kim nói th£ng v s¿ cÀn thit Ç các vÎ Håm trܪng l¿a chn nhóm quân nhân nòng cÓt tín cÄn làm thûy thû Çoàn hÀu gi» an ninh cho nh»ng con tàu. S¿ n°i loån là m¶t hin tÜ®ng có th xäy ra. SÙc månh v nhân cách và s¿ tín nhim cá nhân có th quan trng hÖn là cÃp bÆc khi b¡t tay vào vai trò lãnh Çåo sÙ mång Ç¥c bit này.
RÒi ông Çã Ç cÆp Çn vÃn Ç sau Çây v§i s¿ quan tâm l§n lao hÖn.
Hiu r¢ng dÜ luÆn Hoa Kÿ chÓng ÇÓi vic ÇÜa quá Çông ngÜ©i t nån Vit Nam vào nܧc h, ông nói m¶t cách t nhÎ: "Dï nhiên, ngoài thûy thû Çoàn và gia quyn, chúng ta còn ch Ç chª thêm nhiu ngÜ©i. Ðu tiên cûa chúng ta dành cho Häi quân và thân nhân. K t§i là các l¿c lÜ®ng thân h»u. Chúng ta phäi tܧc ht võ khí cûa nh»ng ai không phäi là Häi quân trܧc khi h lên tàu." Thiu tá Armitage không phän ÇÓi, nên ông Kim Çã mau lË tính xem m¶t chic LST (häi vÆn håm) có th chª ÇÜ®c bao nhiêu. Thí dø - m¶t LST - thông thÜ©ng chÌ chª 110 ngÜ©i. M¶t chuyn tàu "thoäi mái" chÙa khoäng 300 ngÜ©i. NhÜng trong hoàn cänh khÄn cÃp, tàu này có th chª cä ngàn. Mi nhân mång Çu phäi ÇÜ®c bäo v cho khÕi bÎ cht, tra tÃn, cÀm tù ho¥c chÎu hình phåt nào khác khi rÖi vào tay kÈ thù. H Çã bàn tính Çn chuyn có th phá hûy m¶t sÓ trung tâm chin lÜ®c và quân døng trܧc khi ra Çi. ñ Kim khuyên không nên cho n° Häi quân Công xܪng. Công vic này cÀn phäi có m¶t tÃn cÓt mìn, ông nói: "Nh»ng ting n° së khin dân chúng Sài Gòn tܪng là c¶ng quân Çã vào thành phÓ rÒi, và do Çó së cän trª cho vic Çào thoát."
Ông Kim làm vic tåi væn phòng Çn khuya, ch®t giÆt mình nghe ting gõ cºa, Çó là ñô ñÓc Cang. Tuy r¢ng tܧng DÜÖng Væn Minh lúc Çó vÅn chÜa nhÆn chÙc T°ng thÓng, ông Cang Çã hp m¥t v§i nh»ng Çåi din cûa tân chính phû. Ông bäo r¢ng "Minh L§n (Big Minh) muÓn quân l¿c hãy tåm ngÜng tay trong vài ngày Ç ông thÜÖng thuyt v§i c¶ng sän." Ông Minh cÓ lÆp m¶t chính phû liên hip. ñåi tá Kim nói "ThÆt quá dÍ dàng cho m¶t chính quyn màu hÒng (thân c¶ng) bin thành m¶t chính quyn ÇÕ (c¶ng sän). Và khi nó ÇÕ cä rÒi, Häi quân së kËt cÙng. ñây là cÖ h¶i duy nhÃt Ç chúng ta ra Çi." ñô ñÓc Cang ÇÒng , và cä hai ngÜ©i cùng tin hành k hoåch di tän.
Ngày 28-4-2026, tܧng Minh nhÆm chÙc tân T°ng thÓng Vit Nam C¶ng Hòa. MÃy gi© sau, ông Cang ÇÜ®c vào yt kin riêng, Tܧng Minh bäo ông Cang r¢ng Çã không còn m¶t chút hy vng nào Ç nói Çn ngÜng b¡n ho¥c bàn luÆn v Çiu kin ÇÀu hàng. "Ông Minh nói r¢ng nu chúng ta chin ÇÃu, së có thit håi sinh mång và Ç° máu vô ích vì tình hình Çã tuyt vng. ñây là trÜ©ng h®p ai nÃy phäi có giäi pháp riêng cho mình." Phó ñô ÇÓc Chung TÃn Cang trª låi B¶ TÜ lnh triu tÆp bu°i hp tham mÜu, và quyt ÇÎnh bây gi© là lúc ra Çi.
Vic xuÓng tàu cûa Häi quân phäi b¡t ÇÀu lúc 18 gi© và së phäi hoàn tÃt lúc 22 gi© ngày 29-4-75 là lúc b¡t ÇÀu khªi hành. ñån rÓc-kt mÜa xuÓng Sài Gòn suÓt cä Çêm. Trܧc Çó vào sáng s§m ngày 29 tháng 4, 2026, Thiu tá Armitage Çã có dÎp r©i B¶ TÜ lnh Häi quân Ç th¿c hin m¶t vòng tuÀn thám trong Çô thành. Ông nh§ là "S¿ kin ÇÀu tiên tôi nhìn thÃy là m¶t phi cÖ cûa Không l¿c Vit Nam C¶ng Hòa trúng hÕa tiÍn trên bÀu tr©i Sài Gòn, Çang tØ tØ lao xuÓng ÇÃt trong m¶t cøm khói Çen." ñã có giao tranh lÈ tÈ nhiu nÖi trong thành phÓ, Ç¥c bit là Ch® L§n. Bit ch¡c s¿ xøp Ç° s¡p t§i nÖi, tôi chåy v cÖ quan Tùy viên QuÓc phòng Hoa Kÿ (DAO) ª Tân SÖn NhÃt, trܧc là B¶ TÜ lnh Vin tr® Quân s¿ Hoa Kÿ tåi Vit Nam (MACV). Phi trÜ©ng Çang bÎ pháo kích n¥ng n. Hai lính Thûy quân Løc chin MÏ bÎ cht sáng hôm Çó tåi cÖ quan DAO - Çây là hai binh sï cuÓi cùng Çã bÕ mình vì chin cu¶c. Khi tôi Çi vào c°ng T°ng hành dinh này, thì bÎ m¶t ngÜ©i Çàn ông Vit Nam chïa súng løc và Çòi ÇÜ®c di tän. Trong chÓc lát khi tôi quay xe v phía sông Sài Gòn qua ngä thành phÓ. Ông ta l¡c ÇÀu, nhét súng vào túi và bÕ Çi.
Sáng hôm Çó nhÜ thÜ©ng l, ñåi tá ñ Kim Çin thoåi v§i tܧng ñÒng Væn Khuyên, tham mÜu trܪng B¶ T°ng Tham MÜu và ñåi tá LÜ®c (Không quân) tåi phi cäng Tân SÖn NhÃt. VÎ trí Tân SÖn NhÃt ª v phía Tây Saigon, nên Không l¿c có trách nhim phòng thû sÜ©n phía Tây thành phÓ. Häi quân chÎu trách nhim phía ñông do sông Saigon bao quanh, trong khi Løc quân có trách nhim cä hai m¥t Nam và B¡c. ñåi tá LÜ®c nói là h mÃt cä hai phi cÖ vào sáng hôm Çó, và nhÆn thÃy tình hình n¥ng n. Ông së thông báo cho hay khi nào Không quân không còn khä næng cÀm c¿ ÇÜ®c n»a, Trung tܧng ñÒng Væn Khuyên hÕi xem sông Saigon có còn an ninh không, và thÓt vài Çiu bÃt bình thÜ©ng, nhÜ "ñåi tá có cÀn gì không? Tôi có th giúp ÇÜ®c gì cho ông không? Thôi ÇÜ®c rÒi. Chào giã bit." Trong mÃy tuÀn qua, k tØ sau ngày trit thoái khÕi Cao nguyên Trung phÀn, ñåi tá Kim và Tܧng Khuyên hÀu nhÜ liên låc thÜ©ng xuyên v§i nhau. Vì h thÓng truyn tin cûa Løc quân mÃt liên låc ª các vùng giao tranh, tܧng Khuyên phäi tùy thu¶c vào truyn tin Häi quân qua các chin håm dc duyên häi Ç theo dõi vic di chuyn cûa quân lính tr¿c thu¶c. Song ông Kim cäm thÃy trܧc Çó Trung tܧng ñÒng Væn Khuyên chÜa h nói l©i "Giã bit" v§i mình.
Khoäng 11 gi© sáng, ñåi tá Kim chÌ tip xúc riêng v§i các håm trܪng trong phòng h¶i cûa B¶ TÜ Lnh Häi quân Vit Nam. "RÃt có th chúng ta së lên ÇÜ©ng hôm nay, Hãy l¿a chn nh»ng quân nhân tín cÄn nhÃt làm thûy thû Çoàn. Chª tÓi Ça hành khách, nhÜng nh§ kÏ là tܧc ht võ khí cûa nh»ng ngÜ©i ngoài häi quân. Không cÀn th¡c m¡c v th¿c phÄm và nܧc uÓng. Trên ht mi s¿, nu bÎ b¡n vào tàu, ÇØng b¡n låi. Nhim vø Çó dành cho L¿c lÜ®ng Giang thuyn. Nu ch£ng may m¶t tàu l§n bÎ nån trên sông, các chuyn tàu Çi së bÎ ngÜng tr. ñim hËn cûa chúng ta là VÎnh phía ñông Nam Côn SÖn. Có ai hÕi gì không?" Các sï quan nghe ông nói rÃt sºng sÓt. M¶t thuyn trܪng trÈ tu°i cÙng cÕi lên ting "Nu chúng tôi không muÓn Çi thì sao? M¶t sÓ chúng tôi có gia Çình ª ngoài Saigon, ho¥c có nh»ng thân thu¶c trong chính quyn m§i."
Ông Kim nói "Không ai b¡t bu¶c phäi Çi cä. NhÜng nu qu vÎ không Çi, xin vui lòng giúp cho nh»ng ngÜ©i khác muÓn Çào thoát. Xin nh§ r¢ng chúng ta cùng là Häi quân."
Trª låi væn phòng, ñåi tá Kim bÓc Çin thoåi g¥p m¶t ñåi tá trên B¶ T°ng Tham MÜu, ông này nói v§i ging hÓt hoäng, nh¡c Çi nh¡c låi "Mi ngÜ©i Çi ht rÒi. Tôi là ngÜ©i cuÓi cùng còn låi Çây."
"Còn tܧng Khuyên thì sao?" "ñi rÒi, Çi rÒi. ChÌ có mình tôi. Bên ông còn ai là vÎ tܧng cao cÃp nhÃt?" ñåi tá Kim Çáp: "Phó ñô ñÓc Cang, Ba sao, TÜ lnh Häi quân." "M©i ông Ãy là v Çây ngay tÙc kh¡c và gi» chÙc TÜ lnh quân l¿c." "Tôi së thÜa låi." Ông Kim Çáp v§i ging hÒ nghi.
Ông ÇÎnh quay Çin thoåi Çn væn phòng tܧng Cang, nhÜng rÒi quyt ÇÎnh Çích thân Çi g¥p. Løc quân mà Çi ht à? Sao tin ÇÜ®c. ñiu khin ñåi tá Kim ngåc nhiên khi thÃy ông Cang bÆt ngºa ngÜ©i ra sau lÜng gh và cÜ©i v§i hai hàng nܧc m¡t ràn røa, "Th là bây gi© tôi là tܧng bÓn sao! MÖ Ü§c cûa tôi Çã thành rÒi!" ñåi tá Kim không d¢n lòng n°i, dù ông vÅn ráng gi», song cÛng cÜ©i xòa: "Sao ñô ñÓc không thæng cÃp cho tôi? G¡n lon ba sao cho tôi làm Tham MÜu Trܪng cho ông chÙ?" Ting cÜ©i cûa hai ngÜ©i xen lÅn v§i nh»ng ting Àm ì cûa Çåi bác, ting Çì Çùng cûa súng tay và ting vi vu cûa Ƕng cÖ máy bay. Ông Kim trª låi làm vic v§i m¶t cäm giác kÿ dÎ.
ñn gÀn trÜa, ông Ƕi nón s¡t, m¥c áo giáp và lÃy xe jeep Çi thæm gia Çình, bà v® Lê thÎ ThÖm, và 5 con. Ông do d¿ chÜa Çem gia Çình vào trong cæn cÙ. V® ông có th tham phin vì phäi ngû trên sàn, mà ông thì vÅn còn thÃy mÃy ngÜ©i hàng xóm cÙ Ç nhÃt cº Ƕng cûa v® con ông. Song Çiu quan trng là ông muÓn Çoan ch¡c sao cho nh»ng con tàu ÇÀu tiên tØ Saigon ra Çi không bÎ lt vào ° phøc kích cûa Vit c¶ng trܧc khi ông giao phó sÓ phÆn gia Çình ông vào cái ÇÎnh mnh cûa häi quân. Dù sao thì cÛng phäi sÓng gÀn cæn cÙ Ç có th hÓt Çi ht vào phút chót.
M¶t tuÀn lÍ trܧc khi ra Çi, bån ÇÒng nghip cûa ông Kim Çã có nhã giúp giÃy t© Ç ÇÜa gia Çình Çi b¢ng máy bay, nhÜng ông Çã khܧc tØ vì không muÓn dành mÃt nh»ng Ç¥c quyn cûa các quân nhân khác. Gi© Çây Çang t¿ hÕi là ông xº s¿ nhÜ vÆy có Çúng không? nhà, ông Çã d¥n mi ngÜ©i chuÄn bÎ s¤n sàng chÌ m¶t b¶ quÀn áo và bàn chäi Çánh ræng rÒi ngÒi ch© ông gi Çin thoåi v. Bà ThÖm tÕ ra rÃt tÙc giÆn vì ông không d¥n dò gì cho bà rõ hÖn. Ông vë sÖ sÖ m¶t bän ÇÒ trên mänh giÃy: "Nu có gì trøc tr¥c, anh có m¶t ông bån có tàu Çánh cá trên con sông nhÕ gÀn Çây. Bäo ông ta cÙ treo m¶t lá c© Pháp và chåy ra cºa khÄu." RÒi æn ngÃu nghin m¶t bát cÖm, b»a ÇÀu tiên trong hai ngày. Khi bܧc ra, m¶t ngÜ©i hàng xóm ÇÎnh Çút lót Ç nh© ông ÇÜa gia Çình vào B¶ TÜ Lnh. Ông hàng xóm ÇÜa 10 lång vàng mi ngÜ©i. ñ Kim tØ chÓi và bÕ Çi. Trên ÇÜ©ng v B¶ TÜ Lnh, ông Kim suy tÜ v cái cÖ may sinh tÒn cûa gia Çình. Có lë cÖ may cûa v® con Çi thoát và còn sÓng chim khoäng 30% - còn gÃp Çôi cái cÖ may cûa chính ông.
Trong khi Çó Thiu tá Armitage quay v B¶ TÜ lnh Häi quân Vit Nam, và k låi r¢ng "Sau khi ÇÜ®c bit SÙ quán Hoa Kÿ b¡t ÇÀu di tän và h¶i hp v§i tܧng Al Gray - (v sau là TÜ Lnh Thûy Quân Løc Chin) - chÌ huy l¿c lÜ®ng trong Chin dÎch Gió Chܧng. Tôi lái xe v B¶ ChÌ huy Häi quân Vit Nam xuyên qua nh»ng ÇÜ©ng phÓ càng lúc càng m¡c kËt. Chúng tôi lái xe qua nh»ng vùng n° súng. vài khu phÓ khác, lính Çã trút bÕ quân phøc Ç m¥c quÀn áo dân s¿.
Tôi báo cáo nh»ng tin tÙc di tän lên cÃp lãnh Çåo và quyt ÇÎnh së t° chÙc tØng Çoàn tàu trÆt t¿ kéo ra Côn SÖn theo chÌ thÎ cûa TÜ lnh Häi quân Vit Nam. Tôi làm sï quan liên låc cho m¶t h¶ tÓng Håm Häi quân Hoa Kÿ v§i hy vng së g¥p nhau ngoài Çó."
Khi Çåi tá Kim v Çn B¶ ChÌ huy, ông ÇÜ®c tin ñåi tá LÜ®c, không quân, có gi Çin thoåi, ông bèn kêu Tân SÖn NhÃt nhÜng không ÇÜ®c hÒi Çáp. NhÜ vÆy là Không quân cÛng thôi không chin ÇÃu n»a rÒi. ChÌ còn Häi quân. Vì Saigon bÕ ngÕ cä ba m¥t B¡c, Nam, và Tây. ñô ñÓc Cang và ñåi tá Kim Çã quyt ÇÎnh gi© di tän s§m hÖn 4 ting. Ông Kim gi cho các chin håm vùng duyên häi. Phái m¶t LST (Häi vÆn håm) và 2 LSSL ra VÛng Tàu Ç di tän vùng 2 Duyên Häi. Phái Çi Næm Cæn và Phú QuÓc, m¶t LSM (Giang vÆn håm) 2 LST (Häi vÆn håm) và m¶t AGP. K Çó, ông triu tÆp bu°i hp tham mÜu ngay tåi sân B¶ chÌ huy Häi quân. Ông Çã gào l§n ting cho ai nÃy Çu nghe thÃy vì âm thanh bÎ át do ting Òn cûa Çåi bác và phi cÖ tr¿c thæng. "ñã Çn gi© Çi! Quân ÇÎch Çang tin gÀn. Qu vÎ có hai ting ÇÒng hÒ Ç gom gia Çình và Çem xuÓng tàu. ñØng hÓt hoäng - ai cÛng có ch cä. ñØng Çem theo gì ht, dù là th¿c phÄm." M¶t ngÜ©i hÕi "Có nghïa là chúng ta bÕ nܧc ra Çi?" "ñúng vÆy chÙ không së bÎ b¡t ht." Có ting kêu thäm thit vang lên, rÒi tip theo là cä 300 ngÜ©i ª ÇÎa Çim tÆp trung cùng âu sÀu than khóc. Có ngÜ©i ngã læn xuÓng ÇÃt, dãy døa, tay ôm ÇÀu. Có ngÜ©i chåy b° ra ngoài. HÀu ht ai cÛng trÓ m¡t nhìn, chÜng hºng. Có ngÜ©i chÌ suy nghï vÄn vÖ, vô vng.
Ông Kim räo bܧc xuÓng bn sông, nÖi có 4 tàu l§n Çang bnh bÒng trên sóng nܧc. Ba chic ª bn A và 1 chic ª bn B. Bn C n¢m ª dܧi mån sông, hai bn D và E ª bên trong Häi quân Công Xܪng, cách khoäng m¶t phÀn tÜ d¥m. Ông hÓi thúc các thuyn trܪng "ChuÄn bÎ vÛ khí, ChuÄn bÎ vÛ khí!" Cho Çn lúc Çó, mi vic Çu trong vòng trÆt t¿.
Quay v væn phòng, ñåi tá Kim gi Çin thoåi v nhà, không ai trä l©i. Quay tip nhÜng Çin thoåi vÅn cÙ reo hoài. Ông phái Sï quan tùy viên, Trung úy Sº, lÃy xe jeep Çi m¶t vòng xem sao. BÓn chøc phút sau Trung úy Sº quay v m¶t mình và báo cáo là cºa trܧc nhà ông Çã mª toang, mà trong nhà thì trÓng rng. Ch®t Çin thoåi reo, ông v¶i chøp lÃy Ç trä l©i. NhÜng Çây chÌ là Thiu tá Armitage, v§i ging nói kÿ lå và ª rÃt xa, nghe có vÈ vng tØ Çáy bin lên: "Quá trÍ rÒi, ñåi tá, quá trÍ rÒi..." "ñÜ®c rÒi, Chúng tôi di tän ngay bây gi©." Quá trÍ rÒi..." và ging nói yu dÀn Çi.
------------
H Çã tính cÀn 4 gi© Ç chÃt ÇÀy các tàu, song th¿c ra Çã mÃt cä m¶t ngày và thêm gÀn nºa Çêm. Ông Kim dÒn ht n l¿c giäi quyt tØ vø r¡c rÓi này Çn vø r¡c rÓi khác, cÓ không nghï Çn sÓ phÆn gia Çình. Khªi ÇÀu là toàn b¶ tÜ lnh bÎ cúp Çin, k t§i là chic HQ.01, con tàu bänh bao Çû tin nghi vÓn là m¶t khu trøc håm Çã dành riêng cho các sï quan cao cÃp, nhÜng thûy thû Çoàn låi không chÎu Ç dân biu và sï quan Løc quân lên tàu. Ông cÓ làm cho các thûy thû dÎu b§t gay cÃn Çi, và nghï r¢ng Çiu hay nhÃt là Ç tܧng Cang và gia quyn dùng m¶t tàu nhÕ hÖn. Dù sao các thûy thû chÜa bit nhiu v ñô ñÓc Cang; h có th trách cÙ ông tÜ lnh v cái thäm ha thình lình này. NhÜng ñåi tá Kim Çã quên r¢ng vÎ thuyn trܪng cûa chic tàu mà ông muÓn chª tܧng Cang låi là con trai cûa vÎ tÜ lnh tin nhim. Håm trܪng này lên m¥t g¡t: "Ch£ng còn ai là tÜ lnh cä, mà tôi cÛng së không Çi Çâu ht." Phäi sau cùng, ông ta ÇÒng chª m¶t chuyn ÇÀy hành khách ra Côn SÖn rÒi së trª v. "Ông Kim, tôi làm vic này vì ông yêu cÀu chÙ tôi không còn chÃp hành mnh lnh n»a Çâu."
Tåi Häi quân Công xܪng, ông Kim bæng qua m¶t Çám Çông và thÃy c°ng còn khóa và bÓn con tàu còn trÓng. Khi ông ra lnh cho vÎ thuyn trܪng phø trách cho mª c°ng thì Çám Çông chåy ùa vào. Các xe hÖi, xe g¡n máy Çu bÕ rÖi trên ÇÜ©ng phÓ mà máy vÅn n°. LÜu thông ngÜng Çng. Tài x nhÃn còi. ñ Kim bæng ngang ÇÜ©ng sang bnh vin Häi quân là nÖi tØng nhóm Bác sï và y tá ÇÙng trên sân cÕ quan sát các bin cÓ. Vì thu¶c gi§i quân y, h không s® hãi c¶ng sän b¢ng các gi§i khác. Dï nhiên h ª låi. Ông bäo h cÙ vic lÃy nh»ng xe hÖi và xe g¡n máy Çó và lái dùm Çi nÖi khác. Th là ht kËt xe.
Trª v B¶ ChÌ huy Häi quân, vØa chÆp tÓi thì Trung úy Sº chåy v báo là có r¡c rÓi l§n trong công xܪng: N°i loån. Ông chåy ra bn tàu và nhäy xuÓng m¶t thuyn máy. N¶i trong mÃy phút ông xông th£ng vào ø Çóng tàu. VÅn ba chic tàu chÃt ngÜ©i tØ hÒi x trÜa hôm Çó còn n¢m ch© ª bn D. Con tàu ÇÆu phía trong và ª gi»a Çu chÆt ních ngÜ©i, nhÜng chic tàu ÇÆu phía ngoài - häi vÆn håm HQ-503 - trông có vÈ trÓng rng m¶t cách lå lùng. Ông Kim leo con tàu ª gi»a và cÃt ting gi các thûy thû HQ-503 "ñây là ñåi tá Kim. Tôi xin nói chuyn v§i Håm trܪng cûa các bån." Thûy thû bäo là Håm trܪng khܧc tØ trä l©i. Ông Kim tip tøc "Tôi không nói v§i tÜ cách là m¶t ChÌ huy Trܪng, nhÜng là m¶t thûy thû nói v§i m¶t thûy thû." H bäo ông là Håm trܪng vÅn tØ chÓi. "Tåi sao các bån không c¡t ÇÙt dây thØng ch¥n ngang Ç cho các chin håm bên trong ra Çi? Tàu không di chuyn ÇÜ®c nu các bån còn ch¥n dây thØng." Các thûy thû bäo ông ta là vÎ thuyn trܪng vÅn khܧc tØ. ñ Kim ngä mÛ ra và nói v§i sÓ hành khách Çang ÇÙng chung quanh. "ñÒng tin trong túi qu vÎ së vô giá trÎ khi sang nܧc ngÜ©i, xin qu vÎ tin tôi Çi, nhÜng ngay gi© phút này tin Ãy có th mua ÇÜ®c t¿ do." Th là mi ngÜ©i b¡t ÇÀu chuyn tay nhau nhét ÇÀy tin vào chic mÛ, luôn cä chìa khóa cºa và chìa khóa xe hÖi. "M¶t chic mÛ n»a! Ông nào cho tôi xin thêm chic mÛ n»a Çi!" ñåi tá Kim chuyn sÓ tin thu ÇÜ®c qua cái Çà ngang Çn tay các thûy thû và h Çón món tin này trên boong tàu nhÜ m¶t mÈ cá vÆy.
Th là ÇÜ®c vic. Lính Häi quân Çã c¡t dây thØng.
Màn sôi Ƕng k tip là do Trung tá Dip, ChÌ huy Quân cäng chân nam Çá chân xiêu và s¥c søa mùi rÜ®u whisky, khõ súng løc vào sÜ©n ông Kim, "Tåi sao ông ra lnh... cho nh»ng chin håm... cûa tôi phäi Çi?" ñ Kim giäi thích là tøi c¶ng sän Çang tin vào. Dip dí månh súng vào Kim "Có... thÆt... không...?" Ông Kim Çáp "Trܧc Çây anh là sinh viên sï quan khóa 10 cûa tôi tåi trÜ©ng Häi quân mà. Tôi có nói dÓi anh Çiu gì không?" KhÄu súng løc lách cách r§t xuÓng ÇÃt, Dip läm nhäm: "Sï quan tùy viên... cûa Minh l§n... là... bån tôi... Bån cûa khóa 10... Së giúp chúng ta có vic làm... trong cái tân... cái tân chính phû."
Låi Çn m¶t chuyn tÒi t nhÃt. Khoäng nºa Çêm, vào lúc nh»ng chuyn tàu Çang chÃt ÇÀy ngÜ©i và vÆt liu thì có xe jeep chåy vào Ç Çèn sáng trÜng ngay tåi bn tàu. M¶t sï quan Häi quân nhäy ra khÕi xe và nói b¢ng loa phóng thanh "Chú , chú ! ñây là vÎ tân TÜ lnh Håm Ƕi cûa các bån. TÃt cä mi tàu Häi quân phäi ª nguyên tåi ch. ñó là m¶t mnh lnh." Lúc Çó ñ Kim Çang ÇÙng trên cÀu tàu HQ-07. Máy vô tuyn cûa tàu låi vang lên l©i chát chúa "ñây là ñåi tá Phú, tân Tham mÜu phó Hành quân. Toàn th mi chin håm phäi trª v Sài Gòn ngay tÙc kh¡c. Xin nh¡c låi. Toàn th mi tàu Häi quân phäi quay v nÖi xuÃt phát." ñ Kim chøp lÃy máy truyn tin cûa con tàu: "Không phäi, Çây là ñåi tá Kim, tôi m§i là Tham MÜu phó Hành quân. Và anh kia, anh Phú, tÓt hÖn nên câm hng Çi. Anh là ÇÒ måo danh. Toàn th các chin håm Çu phäi ra Çi."
NhÜng ting cûa ông Phú vÅn vang vang qua h thÓng cûa Trung tâm truyn tin hành quân mà ngÜ©i ta có th nghe rõ suÓt ch¥ng ÇÜ©ng t§i Phú QuÓc, trong khi Çó lnh cûa ông Kim chÌ nghe rõ trong vùng lân cÆn mà thôi.
Nh»ng chuyn r¡c rÓi vÅn còn tip tøc "Chú . ñây là ñåi tá Tân, tÜ lnh hành quân cûa các bån. Tôi ra lnh Çóng tÃt cä các lÓi vào Häi quân Công xܪng. TÃt cä các chin håm Çu phäi gi» nguyên vÎ trí tåi bn. TÃt cä ÇÖn vÎ phäi báo cáo v cæn cÙ cûa mình." "ñây là ñåi tá Kim. Câm Çi, tÃt cä các anh là m¶t lÛ bÎp! TÃt cä các tàu Çu phäi Çi ht." Ông Kim nhìn låi quanh bn Cäng, hình nhÜ m¶t sÓ tàu tip tøc chÃt hàng - nh»ng chic khác còn låi ra sao, thÆt không rõ?
"Toàn th Çoàn tàu nh° neo. Thä ht bánh lái; máy chåy 1/3." ñåi tá ñ Kim ra lnh và g¡n mình vào gh håm trܪng trên chic HQ-07, con tàu ông Çã tØng chÌ huy tØ thuª còn tuÀn phòng duyên häi. Lúc này m§i quá nºa khuya, và Çây là con tàu thÙ ba trong ba chic cuÓi cùng ra Çi. Nh»ng chic thuyn nhÕ chåy phóng theo chª ÇÀy ngÜ©i và xin ÇÜ®c lên tàu. Có tàu ngØng låi Çáp Ùng, có nh»ng chic Çi luôn. Không sao tin ÇÜ®c là không có ai b¡n vào h. Khi Çn gÀn VÛng Tàu, nghe nói là ÇÖn vÎ Häi quân tåi Çó Çã n° súng vào các con tàu mª ÇÜ©ng hôm trܧc. VÆy mà ông Çã trông cÆy h gi» an ninh lÓi ra Häi phÆn QuÓc t. Có lë Çám này quá giÆn d» nên h quay súng l§n và b¡n vào tàu Häi quân. Ông bèn ra lnh cho tàu t¡t ht Çèn hiu truyn tin khi Çi qua VÛng Tàu. Trên l¶ trình, có nh»ng chic tàu Çánh cá bÕ låi và bÓc cháy trên bin nhÜ m¶t Óng quËt Zippo, ông phäi cÓ nén lòng không dám nghï Çn gia quyn.
Tr©i Çã sáng. Bin ñông trÀm l¥ng trong suÓt nhÜ gÜÖng. NhÜng cái trÀm l¥ng thiên nhiên Çang bÎ t°n thÜÖng vì nh»ng xác tàu và hàng hóa cÛng nhÜ nh»ng chic thuyn vô chû trôi giåt Çó Çây. Gi© Çây Çoàn tàu Çã ra khÕi tÀm súng cûa ÇÎch quân, nhÜng cÛng là lúc phäi lo âu v Không quân và Häi quân CSBV có ba chic tuÀn dÜÖng håm Komar cûa Liên Sô trang bÎ hÕa tiÍn SS-N-2. CÛng cÀn phäi quan ngåi hÖn n»a v nh»ng tim thûy ÇÌnh P4 và P6 và các thuyn võ trang cûa Häi quân B¡c Vit.
Ch®t có tín hiu cÀu cÙu tØ m¶t thuyn nhÕ chª các sï quan cao cÃp b¶ binh bÎ cån dÀu gÀn Soài Råp. NhÆn ra danh tính cûa h, ñ Kim gi vô tuyn cho Håm Trܪng HQ-17, Çang r©i Phú QuÓc, nh© ông này chåy vòng ra v§t h. Ông phäi khÄn khoän hai lÀn, vÎ Thuyn trܪng sau cùng m§i ÇÒng Çi kim soát låi các cºa khÄu Cºu Long nÖi có nh»ng thuyn nhÕ khác Çang m¡c cån Ç cÃp cÙu.
Liên låc b¢ng vô tuyn v§i thiu tá Armitage ÇÜ®c bit ông này lên tàu USS Blue Ridge mà không có giÃy t© tùy thân nên phäi nh© tÜ lnh ñ thÃt Håm Ƕi, Donald Whitmire liên låc v§i NgÛ Giác ñài Ç xác nhÆn cæn cܧc. Sau Çó, b¶ QuÓc phòng cho phép hai chin håm USS Cook và USS Tuscaloosa tip xúc v§i Çoàn tàu di tän Ç ÇÜa v Çim an toàn. Tàu USS Vega ÇÜ®c phái Çn cung cÃp tip liu. Có ít nhÃt 34 tàu cûa Häi quân r©i khÕi Vit Nam chª theo khoäng chØng 30,000 dân t nån. V sau 30 chic ÇÜ®c chuyn giao cho Häi quân Phi LuÆt Tân. Có bÓn chic sau khi chuyn dân t nån sang các tàu khác, ñ ThÃt Håm ñ¶i Çã Çánh Ç¡m ngoài bin.
Ngoài sÓ tàu ÇÜ®c xác nhÆn, còn có Ƕ trên dܧi 10 tuÀn duyên nhÕ bÕ trôi ngoài bin sau khi chuyn ht ngÜ©i lên tàu khác. CÛng có nhiu thuyn trܪng trª låi Sài Gòn sau khi chuyên chª m¶t sÓ anh em Häi quân Çi tìm t¿ do.
ñoàn tàu ra Çn Côn SÖn sáng mùng 1 tháng Næm 2026. K hoåch d¿ trù là cä Çoàn së Çi sang Phi LuÆt Tân n¶i trong vài gi©. ñ Kim Çi tØ tàu này sang tàu khác Ç tìm v® con rÒi yêu cÀu Armitage giao phó cho ông m¶t trong nh»ng chin håm Hoa Kÿ ÇÆu ngoài häi phÆn, Ç hܧng dÅn l¿c lÜ®ng Giang thuyn ra khÖi. Thiu tá Armitage tÕ vÈ ÇÒng , song cÃp trên ông ta nói không ÇÜ®c. Vì th ông Kim låi nói v§i các vÎ tܧng lãnh r¢ng së lÃy m¶t tàu quay nhanh v Sài Gòn Ç tìm kim v® con. H nói, cÙ vic Çi, nhÜng chúng tôi không th ch© Ç®i ÇÜ®c. Ba sï quan trÈ, gÒm cä Trung úy Sº, tình nguyn cùng v v§i ông.
Sau vài gi© chåy trên bin, máy tàu bÎ hÜ. Sï quan cÖ khí trông thÃy thû Çoàn cÓ sºa ch»a và bÕ dª, nói r¢ng vø này hình nhÜ có bàn tay phá hoåi. Ông hÕi "Ai n« làm håi tôi nhÜ vÆy? Ai låi ghét tôi Çn nhÜ th" Trung úy Sº nói "ThÜa ông, có lë vì ngÜ©i Çó thÜÖng mn ông."
Sau vài gi© lênh Çênh trên bin, nhóm này ÇÜ®c chic HQ-17 v§t lên, cÛng chính là chic tuÀn dÜÖng håm mà ông Çã yêu cÀu quay låi Çón chic tàu cûa b¶ binh m¡c nån. H v¶i vã Ç chåy theo kÎp Çoàn tàu Çã s¤n sàng khªi hành Çi Phi LuÆt Tân. Cu¶c hành trình Çi Phi LuÆt Tân mÃt bäy ngày. Armitage k låi: "Vào bu°i sáng ÇÀu tiên, có mÃy chic oanh tåc cÖ Con GÃu cûa Nga bay trên ÇÀu chúng tôi. Song ngoài vø này, không có s¿ xuÃt hin nào cûa ÇÎch quân cä."
ñã có m¶t thäm kÎch làm Çau buÒn cho cu¶c di tän gÀn nhÜ Çåt k løc hoàn toàn tÓt ÇËp. ñó là trong lúc di chuyn hành khách tØ chic tàu hÜ sang tàu HQ-3, m¶t thanh niên hoäng s® Çã xô ÇÄy m¶t thiu n» xuÓng bin cht. Armitage ngÒi cùng tàu chÌ huy v§i Phó ñô ñÓc Cang ÇÜ®c báo cáo r¢ng: "Anh này bÎ m¶t thûy thû Vit Nam b¡n cht tåi ch. Sau Çó tÃt cä các quân nhân Çu bÎ tܧc ht vÛ khí. M¶t sÓ vÛ khí Çáng k Çã thu ÇÜ®c chÃt ª khoang cuÓi tàu."
B¶ Ngoåi Giao Hoa Kÿ Çã thu xp trܧc v§i chính phû Phi LuÆt Tân v vic giúp Ç« 50,000 dân t nån Vit Nam và Cam BÓt trܧc khi chuyn h sang lÜu trú lâu ngày ª tråi t nån Guam. NhÜng vÃn Ç chÜa h£n hoàn toàn suông sÈ chÌ vì có cä m¶t håm Ƕi tàu chin ngoåi quÓc kéo vào vÎnh Subic. T°ng thÓng F. Romulo, Ç¥c bit không yên tâm vì s® làm buÒn lòng tân chính phû Cách mång lâm th©i Vit Nam, m¶t "hàng xóm gÀn nhà" cûa Phi.
Theo mô tä cûa tuÀn báo Newsweek, håm Ƕi này "không Çû th¿c phÄm và nܧc uÓng, chÆm chåp tin vào quÀn Çäo Phi LuÆt Tân và không ÇÜ®c hoan nghênh." Các viên chÙc Hoa Kÿ Çã phäi duyt låi m¶t vài Çiu khoän trong nguyên bän ThÕa ܧc chuyn giao tàu chin cûa Hoa Kÿ cho Vit Nam. Chiu theo thÕa ܧc Çó, quyn sª h»u së trä v cho Hoa Kÿ khi nào nh»ng chin håm không còn trong quân vø cûa Vit Nam C¶ng Hòa n»a. Do Çó, chin håm Häi quân Vit Nam gi© Çây là chin håm Hoa Kÿ, có quyn tin vào trú Çóng ª cæn cÙ Häi quân MÏ là Subic Bay. Dù vÆy, chính phû cách mång lâm th©i Vit Nam cÛng Çã gºi m¶t Çin væn cho chính phû Phi Çòi quyn sª h»u các tàu Çó. Tip theo là nh»ng thÜÖng lÜ®ng ngoåi giao ª cÃp thÜ®ng ÇÌnh. Nu chính phû Phi không cho phép Çoàn tàu buông neo, thì ch£ng còn cách nào mà thÃy ÇÜ®c nh»ng con tàu cùng Çám dân t nån Çã quá mt mÕi Ç¥t chân lên Çäo Guam. Mãi Çn ngày 7 tháng 5, 2026 là ngày håm Ƕi Çã Çn Phi, tܧng Romulo còn Çe da r¢ng phäi tåm giam các chin håm Vit Nam trong khi ch© Ç®i Hoa Kÿ và chính phû Cách mång Vit Nam bàn chi tit v vÃn Ç sª h»u.
NhÜng khi ñåi sÙ MÏ tåi Phi LuÆt Tân Çã khôn khéo nêu lên vÃn Ç tåm giam cä 30 ngàn dân t nån - ñây là m¶t nhu cÀu v tip vÆn mà chính quyn Phi chÜa s¤n sàng Çäm trách - thì tܧng Romulo bÃt thÀn thay Ç°i lÆp trÜ©ng tuyên bÓ r¢ng vic chuyn giao sÓ tàu Çó cho Hoa Kÿ là sáng kin tuyt v©i.
Trܧc khi các tàu cûa Häi quân Vit Nam ÇÜ®c ÇÜa vào quân cäng (Subic), së phäi tháo g« ht trng pháo, bÕ ht Çån dÜ®c, sÖn pht låi nh»ng ch» và sÓ hiu trên thân tàu, hå c© Vit Nam xuÓng và kéo c© MÏ lên. Nghe ÇÜ®c các chi tit này, ñåi tá Kim lÀn ÇÀu tiên thÙc tÌnh Ç bit r¢ng Çây quä là m¶t chin båi th¿c s¿ trong trÆn chin mà ông Çã Çem cä cu¶c Ç©i thanh xuân tham d¿. Song le, vÅn còn m¶t chút gì Çó Ç làm cho các chin h»u ÇÒng minh khÕi bë bàng. M¶t lÍ nghi chính thÙc thuyên chuyn hiu kÿ së không làm thÜÖng t°n lá quÓc kÿ Vit Nam khi hå xuÓng. ñn chiu, các bu°i lÍ hå kÿ ÇÜ®c t° chÙc trên mi chin håm Häi quân Vit Nam. Các vÎ Håm trܪng Çc diÍn væn chuyn giao. Mi khi cu¶n giây hå c© r§t xuÓng sàn tàu, là mi lÀn ngÜ©i dân t nån cÃt ting hát QuÓc Ca "Này công dân Öi! QuÓc gia Çn ngày..." Ting hát vang Àm trên sóng nܧc Thái Bình DÜÖng. Th rÒi, thay vào Çó là nh»ng c© MÏ ÇÜ®c kéo lên trên mi chin håm. Các sï quan Häi quân Vit Nam chåy xuÓng cuÓi tàu, l¶t ht cÃp bÆc ling xuÓng bin, luôn cä nh»ng chic mÛ. Lúc Çó, không còn cæn cܧc quân nhân n»a, h không còn cäm thÃy h° thËn khi ÇÜa con tàu vào VÎnh.
ñ Kim vÅn chÜa tìm thÃy v® con, nhÜng may m¡n thay, chính bà Ãy Çã tìm thÃy ông sau næm tuÀn lÍ. Bà và næm cháu bình an vô s¿. Vì quá s® hãi do ting n° gÀn Sài Gòn, cä nhà Çã lên tàu Çánh cá cûa ông bån phóng ra bin và ÇÜ®c ñ ThÃt Håm ñ¶i MÏ v§t rÒi ÇÜa lên phi cÖ bay v Çäo Wake.
Chính quyn Phi LuÆt Tân khin trách Thiu tá Armitage vì gây ra nh»ng phin toái liên h Çn Häi quân Vit Nam nên Ç¥t ông vào tình trång quän thúc tåi gia trong ba ngày tåi cæn cÙ Häi quân Subic. Ông ta cÜ©i nói: "ThÆt là tÓt cho tôi. CÙ vic æn Hamburger và uÓng bia." Quä thÆt chính phû Phi lúc Çó không bit là Çã giam gi» m¶t ngÜ©i mà tÜÖng lai së trª thành phø tá B¶ trܪng QuÓc Phòng Ç¥c trách ñông Nam Á, Thái Bình DÜÖng và QuÓc T vø, và cÛng së là m¶t thÜÖng thuyt gia Ç¥c bit thu¶c T°ng ThÓng Phû lo v vÃn Ç liên quan Çn cæn cÙ Hoa Kÿ tåi Philippines. ñn nay, ông Armitage vÅn còn gi» làm k nim lá quÓc kÿ Vit Nam do thûy thû Çoàn HQ-03 trao t¥ng.
Sau khi r©i bÕ quê hÜÖng, ông ñ Kim và gia Çình Çã ÇÎnh cÜ tåi MÏ. Ông ÇÆu b¢ng Cao hc Quän TrÎ Kinh Doanh và Çang là KÏ sÜ giúp vic cho hãng Entergy Operation. Ông cÛng là m¶t trong nh»ng nhà lãnh Çåo cûa c¶ng ÇÒng Vit Nam tåi New Orleans.
Ba mÜÖi chin håm cûa Häi quân Vit Nam sang t§i Phi Çã ÇÜ®c chuyn giao cho Häi quân Phi LuÆt Tân. Cho Çn bây gi© vÅn còn 11 chin håm trong sÓ k trên vÅn còn hiên ngang phøc vø dܧi c©.
(Tài liu này vit phÕng theo bài báo trên tåp chí Anh ng» VIETNAM, trích trong tÆp HÒi k cûa ñåi tá ñ Kim có tên là Cánh ñÒng Dâu: Vit Nam 1933-2026. Tin sï Julie Kane thu¶c ñåi hc Tiu bang Lousiana cÛng là ÇÒng tác giä. NguyÍn Trung Khu và Tin Bin San Jose).
Go back to VIET Magazine 406 Home Page