[Vnbiz] Chuyện về nông dân sắp thành cổ tích
Tran Ba Thien
tranbathien at gmail.com
Fri Jul 18 00:52:01 PDT 2008
Dear anh Hoanh and anh Shane,
sorry, for not writing in English..
Tôi hoàn toàn đồng ý với cách nhìn của anh Hoành về câu hỏi: ta phải gìn giữ
những điều gì đây?
Sau khi đọc xong bài báo ấy, tôi lại có cách nhìn khác về hiện tượng này.
Trước hết xin phép nói về vài khái niệm cơ bản. Khi nói về nông thôn và phát
triển nông thôn, người ta phải dùng đến 3 khái niệm:
-Nông thôn: là nơi diễn ra các hoạt động nông nghiệp chủ yếu. Có một số tài
liệu của chính phủ có phân biệt rằng nếu một đơn vị xã/phường có dưới 40%
dân cư sống bằng nghề phi nông nghiệp thì đó là nông thôn. Và đơn vị hành
chánh ấy gọi là xã. Nếu trên 40% cư dân sống bằng nghề phi nông nghiệp thì
đó được xem như vùng đô thị và tên gọi cho đơn vị này là phường...
-Nông nghiệp: bao gồm các ngành trồng trọt và chăn nuôi truyền thống để cung
cấp lương thực và các nghề nuôi và trồng thủy hải sản. Phân biệt với nghề
trồng rừng thuộc lâm nghiệp.
-Nông dân: là những người "tự nhận" là sống bằng nông nghiệp. Vì trên thực
tế, ngay cả các vùng nông nghiệp truyền thống cũng không có người nông dân
chỉ biết bán mặt cho đất, bán lưng cho trời. Rất hiếm khi có một người như
bác Hồ Mừng (không nhớ rõ tên). Ông này đã 85 tuổi và 3 lần được phong tặng
danh hiệu anh hùng lao động vì những đóng góp của ông trong việc gây một
giống bò cao sản của Ấn độ tại nước mình. Tôi nói rằng hiếm có nông dân
thuần túy như bác Hồ Mừng vì hầu hết nông dân sử dụng thời gian nhàn rỗi
trong nông nghiệp-nông nhàn để làm các nghề khác. Chẳng hạn là các nghề phục
vụ nông nghiệp như làm lò rèn sản xuất nông cụ cuốc xẻng v.v.. hay làm nghề
kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu, diệt cỏ.. Một số
nông dân có tay nghề về cơ khí đã mở tiệm sửa chữa máy móc nông nghiệp như
máy bơm, máy cày tại nhà. Ngoài thời gian làm nông nông dân cũng còn làm các
nghề khác phục vụ đời sống nông thôn như làm rượu đế, may áo quần, làm đường
nông thôn, làm nhà cửa, làm gạch ngói v.v.. Thế là họ có cả trăm cái nghề
chung quanh nghề nông đấy.
Từ 3 khái niệm vừa nêu ta hãy nhìn lại cái quá trình mà các nước châu Á gọi
chung là hiện đại hóa nông thôn hay phát triển nông thôn trong nửa sau thế
kỷ 20 đến nay. Từ Trung quốc đến, Ấn độ, Thái lan và cả Việt Nam... hầu như
khái niệm hiện đại hóa nông nghiệp không phải là quá trình đầu tư vào nông
nghiệp nhằm tăng năng xuất lao động của nông dân, chuyên nghiệp hóa nông dân
và hạn chế thời gian nông nhàn để đảm bảo nông dân có một nguồn thu nhập
sung túc đảm bảo các nhu cầu phát triển khác. Thực chất của hiện đại hóa
nông thôn lại chính là quá trình đô thị hóa nông thôn.
Người ta về nông thôn đầu tư xây nhà cửa cho dân thành phố, xây sân golf,
xây nhà máy, sân bay v.v.. Họ mở rộng không gian địa lý của thành thị về các
vùng nông thôn một cách hết sức bất cân đối và không có hướng giải quyết chu
đáo với nông dân. Tôi nhớ đến cố thủ tướng Võ Văn Kiệt có nói người nông dân
là người hy sinh nhiều nhất. Thời chiến họ hy sinh xương máu. Thời bình họ
hy sinh ruộng đất con cái cho quá trình đô thị hóa này.
Tôi nghĩ rằng lẽ ra, nếu có một chính sách phát triển nông nghiệp đúng nghĩa
để người nông dân chỉ cần làm nông cũng đủ giàu. Phát triển nông thôn đúng
nghĩa để đảm bảo những người nông dân lớn tuổi có nơi ăn chốn ở, có lương
hưu phù hợp để họ không phải bám vào các mảnh vườn nhỏ nghèo nàn mà mỗi năm
nó lại phải chia nhỏ hơn (cho con cái của họ) và phải nghèo hơn (vì ô nhiễm
môi trường).
Dường như tôi chưa nghe nói đến một mô hình sản xuất lớn ở nông thôn nào đó
có thể đảm bảo được nhu cầu phát triển mà tôi vừa nêu. Ta thấy ở Thái, có
những địa chủ mua đất của nông dân nghèo và cũng để thực hiện một kiểu sản
xuất tập trung chứ chưa có kiểu sản xuất với hiệu quả cao như ở Mỹ, châu Âu.
Thay vì họ làm nông trên một miếng đất nhỏ, giờ đây họ làm trên miếng đất
lớn hơn. Giá trị sản phẩm thu được chủ yếu dựa vào lao động cơ bắp của người
nông dân nghèo làm thuê cho họ. Trong khi ở Mỹ, chỉ cần 4% dân số làm nông
lại có đủ nông sản cho cả nước và cho xuất khẩu.
Cuối thời bao cấp và bước vào thời đổi mới, nông thôn VN chứng kiến cảnh sụp
đổ của các hợp tác xã nông nghiệp. Mô hình sản xuất tập trung không hiệu quả
nên phải xóa bỏ kiểu tập trung ấy. Nhưng điều thất bại là người việt đã đổi
sản xuất tập trung thành sản xuất nhỏ. Lẽ ra nếu tốt hơn, người ta nâng cấp
để sản xuất tập trung dựa vào cơ khí và kỹ thuật nhiều hơn và giảm bớt sức
người trong kiểu sản xuất ấy. Số lao động dư thừa sẽ về các thành phố hay
làm việc tại các khu công nghiệp mới.
Trở lại với bài báo ấy, tôi nghĩ chúng ta đã đi sai đường ở chỗ ta không
hiện đại hóa nông nghiệp mà ta đô thị hóa nông thôn. Các hậu quả về văn hóa,
xã hội đã được tác giả nói ra nên tôi không lập lại. Cái mà tôi cho rằng ta
phải suy nghĩ là làm sao hiện đại hóa chính nền nông nghiệp và giảm các hậu
quả về môi trường, về tài nguyên. Tôi e rằng các biến động xã hội như nạn cờ
bạc, rượu chè, tai nạn giao thông khó mà tránh. Hình ảnh nông thôn truyền
thống với con trâu và cái cày cũng khó mà giữ được. Bởi văn hóa được sinh ra
từ cuộc sống. KHi cuộc sống thay đổi thì văn hóa phải thay đổi theo. Ta
hướng cuộc sống đi vào các thay đổi có lợi dài hạn hơn là việc dụ nông dân
bán đất để ôm một đống tiền rồi chẳng biết đầu tư vào cái gì cho có lời..
Nắm tiền mà không biết nơi đầu tư thì tránh sao được cảnh nông dân lấy tiền
xài phung phí.
Mến
Tran Ba Thien
tranbathien at gmail.com
----- Original Message -----
From: "Shane Wall" <shane.wall at translingualexpress.com>
To: <vnbiz at vietlinks.net>
Sent: Friday, July 18, 2008 12:04 AM
Subject: Re: [Vnbiz] Chuyện về nông dân sắp thành cổ tích
>[ Vietnam Business Forum ]
>
> Dear Bro Hoanh & CACC,
> I totally agree with what you are saying anh Hoanh: what do we keep
> and what do we "upgrade"?
>
> We are in the midst of planning for a "reality tourism" venture in my
> wifes hamlet in the "boonies" of rural Tay Ninh for small private groups
> of foreign tourists to see the reality of life in the countryside in
> Vietnam.
>
> Being from the countryside myself, I wholeheartedly agree with your
> analysis. The only people who think it is 'poetic' or 'romantic' are
> those who have NEVER lived the realities of the pictures. I can tell all
> of you, it is anything BUT!
>
> Our plan will actually pay to preserve some of the old thatched huts,
> etc. so that foreigners can see what the people lived in before they
> could afford brick houses. So far we have secured two with different
> building styles and are negotiating to preserve two more.
>
> We are also tapping into living memory to put actions/events to
> different places in & around the hamlet. As one of the first areas ever
> 'liberated' during the French Indochina War, and remained liberated for
> almost all of the American Indochina War, there are some very unique
> living resources to be tapped and a lot of things to understand that the
> vast majority of foreigners would never have access to otherwise.
>
> Just thought I'd let you know that I do agree with you sometimes bro, :-)
>
> Shane
> ----------------------------------------------------------------------
> Mr. Shane Wall
> Managing Director
>
> Trans Lingual Express
> 188/16 Nguyen Thuong Hien St,
> P.1, Q. Go Vap, HCMC,
> Vietnam
>
> Mail: shane.wall at translingualexpress.com
> Web: www.translingualexpress.com
>
> Ph: +84 (8) 588 1701
>
> Mbl: +84 (090) 9484 753 (English)
> Mbl: +84 (090) 7885 375 (Vietnamese)
>
>
>
> Tran Dinh Hoanh wrote:
>> [ Vietnam Business Forum ]
>>
>>
>>
>> ------------------------------------------------------------------------
>>
>> Dear Brother Khanh, chi Thuy & CACC,
>>
>> Good to hear from you both. As life moves, things change and I am
>> afraid many romantic scenes of the countryside will disapper soon .
>> And as Vietnam's economy one of the fastest growing economies of the
>> world, the disappearance may be rather fast. Sad. But we may want to
>> think about what will be gone and shoud be gone and what we may want
>> to preserve.
>>
>> Thatch huts and buffalo herders may look romantic in pictures, but we
>> don't want to keep them, do we? We want the kids to be in school
>> instead of on the buffalo backs. Open ponds for drinking water look
>> great in pictures too, but they should be replaced with running water
>> eventually, shouldn't they? Rows of farmers breaking their backs
>> under the parching sun in the fields look good too, but we do want
>> them to have a better life than that, don't we? Lots of romantic
>> looking things in pictures indeed show a life most of us don't want to
>> have and most farmers want to get out of. Thatched huts will be and
>> should be replaced with brick houses and buildings, much less
>> romantic, but much better to live in. So let's put the romance aside
>> and get ready to move the rural areas toward a modern life as fast as
>> we can.
>>
>> But what do we want to preserve?
>>
>> The village may have historical landmarks that should be preserved--an
>> old house where a general hid for awhile during the Resistance, the
>> old orchard where there was a battle between a famous general and the
>> French, an old temple that was the first in the province, etc. All
>> these historical landmarks should be preserved. But how?
>>
>> 1. Local people have to know what may be historical landmarks and
>> want to preserve them. This is the education job of the cultural
>> authorities, which should be made a part of rural development.
>>
>> 2. The cultural authorities (national and local) should have plans
>> to help preserve cultural landmarks. (Say, if that is the current
>> residence of someone, there must be ways to encourage the owner to
>> preserve the look of the residence, say, via soft property-maintenance
>> loans).
>>
>> 3. Help local people to be sophisticated and turn historical
>> landmarks into cultural tourist attractions (Give me any poor village
>> in the country, and I will turn that village into a cultural tourist
>> destination, just by working with the villagers and existing
>> historical stories and landmarks of the village). If a historical
>> landmark may help make money, it will be preserved by the people.
>>
>> About the disappearance of the old gentle way, yes, industrialization
>> tends to do that. But we can't just blame industrialization. Another
>> major reason is that the government (most governments of the world,
>> for that matter) focuses solely in economic activities in their
>> development planning and pay no attention to the "intangible things,"
>> which are more spiritual and directly related to the "gentle way" that
>> the author of the posted article is talking about. I travelled
>> through the countryside of Vietnam and was shocked that thieves were
>> every where. In the old days, in the countryside, you can just left
>> your door open and went somewhere and chances are everything would
>> still be there when you got back.
>>
>> That is why in my strategy for rural development, mainstream religions
>> should play a major role. Say, if I am the local chief of an area, I
>> would form a "development team" for my area, and I would invite a
>> couple of local religious leaders and teachers into that team.
>> Here is something to keep in mind: Intangible things are usually
>> crucial but very hard to grasp. That is why only people who is
>> "intelligent at heart" can see and understand intangible things; other
>> people usually only see things they can touch. Ex: Giving your lady a
>> bottle of perfum or a nice shirt is easy; sensing her
>> happiness, sadness, loneliness and anxiety is much more difficult.
>> But which one is more crucial to your relationship?
>>
>> We all know that religion is a key part and very deep part of the
>> culture, but if we look at all the Vietnamese newspapers and TV
>> programs, how much of their time and space is allowed for religion,
>> even in the "Van Hoa" section, especially when you see how much "Van
>> Hoa" is devoted to junk stuffs like what dumbs things some movie stars
>> are doing.
>>
>> I have studied development and philosophy all my life and, for the
>> general public, I know of no better way to train their heart other
>> than religion. If you know of a non-religious way to tame the human
>> heart for the general public, I would love to know. The government
>> should not do religion, but the government should create an
>> environment for mainstream religions to develop healthily. just like
>> music, painting and sports, and incorporate religion, as a major
>> component of culture, into the development scheme. If we don't take
>> care of the human hearts in our development plan, and if we plan only
>> with materialistic elements, we will continue to face the problem that
>> we and many other countries are facing around the world: The more
>> money and better houses we have, the more crimes we have and the more
>> miserable we are. We should be wise enough to have a development
>> scheme that develops both the materialistic and spiritual elements
>> side by side.
>>
>> Another thing I would like to add is that we need to increase
>> grass-root democracy and bring local villagers into the management of
>> their village. Say, the village can vote on a common village
>> regulation, saying that the village will have no houses higher than 2
>> story, and whoever wants to open a factory of a certain big size has
>> to have the majority votes of the village's UBND, and before the vote
>> there must be an open hearing for all villagers to raise their voice,
>> etc.
>>
>> With Internet services, we can find effective ways to pump lots of
>> sophisticate ideas on local management to local leaders to be updated.
>>
>> Thank, brother Khanh and chi Thuy, for sharing on these crucial
>> points. Have a great day!
>>
>> Hoanh
>>
>>
>> 2008/7/16 Thuy Reed <lthh at sbcglobal.net <mailto:lthh at sbcglobal.net>>:
>>
>> [ Vietnam Business Forum ]
>>
>>
>> WOW!...
>>
>>
>> ----- Original Message ----
>> From: Khanh Truong Xuan <truongxuankhanh at gmail.com
>> <mailto:truongxuankhanh at gmail.com>>
>> To: vnbiz at vietlinks.net <mailto:vnbiz at vietlinks.net>
>> Sent: Wednesday, July 16, 2008 8:06:24 AM
>> Subject: Re: [Vnbiz] Chuyện về nông dân sắp thành cổ tích
>>
>> [ Vietnam Business Forum ]
>>
>>
>> Chúng ta bàn nhiều về lạm phát, CPI, IPO, TTCK rồi, có lẽ cũng nên
>> nhìn một chút vào một góc cạnh khác của sự phát triển nhanh của xã
>> hội Việt nam. Đó là sự mất đi những vùng quê, những làng cổ, những
>> tập quán văn hóa đã hình thành qua hàng trăm, nghìn năm phát triển
>> của đất nước. Tôi đi công tác, nhìn những vườn táo, vườn cam rất
>> sai, trải dài hàng cây số ven sống, thấy rất đẹp - nhưng anh lái
>> xe nói một công ty BĐS mới xin được làm chủ dự án phát triển sân
>> golf ở đó, nay mai dân sẽ không còn trồng trái ngọt nữa, mà sẽ
>> trồng cỏ phục vụ cho sân golf. Tôi đi qua vùng quê khác, người dân
>> đang sống khá thanh bình, ruộng vườn còn xanh lắm, ao làng, dòng
>> sông chay qua rất nên thơ - nhưng tôi lại nghe nói dự án du lịch
>> sinh thái, dự án xây dựng khu Công nghiệp sắp được mở ra và sẽ thu
>> hồi đất nông nghiệp và đất công trong một thời gian không xa....
>> Tôi cảm giác chúng ta đang CNH, HĐH quá gấp gáp mà dường như không
>> tính toán hết những giá trị vô hình như văn hóa, tinh thần, khiến
>> những quyết định xóa bỏ những làng quê biến nó thành đô thị hay
>> khu công nghiệp trở nên quá đơn giản. Nếu tính toán không hết, thì
>> quyết định đưa ra có thể rất sai lầm. Nhân tiện đọc trên báo Tuổi
>> trẻ có bài viết đăng lại trên tạp chí Tia Sáng, tôi muốn chia sẻ
>> cùng các ACE ở đây. Không biết với những ACE khác nghĩ thế nào, cá
>> nhân tôi cảm thấy rất yêu quý những làng quê Việt Nam, và không
>> khỏi xót xa khi nhìn thấy những nét văn hóa và giá trị nhân văn
>> gắn liền với những làng quê cổ bị xóa đi, không phục hồi được.
>>
>>
>> http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=268989&ChannelID=330
>>
>> <http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=268989&ChannelID=330>
>>
>> Chuyện về nông dân sắp thành cổ tích
>>
>> Khi những dòng sông Tiêu Tương, sông Dâu đã chết, sông Châu Giang
>> không chảy đục ngầu, sông Đáy trong xanh giờ thành ao rau muống.
>> Khi đầm hồ bị lấp dần, đình chùa bị tô vẽ xanh đỏ sặc sỡ, khi
>> những nhà bê tông thay cho nhà đất nhà gạch với kiến trúc, vì kèo
>> thì con người cũng đổi khác...
>>
>> ..........................................
>>
>> /Áo xông hương của chàng vắt mắc
>> Đêm em nằm em đắp lấy hơi
>> Gửi khăn gửi túi gửi lời
>> Gửi đôi chàng mạng cho người đường xa /
>>
>> Tôi là một nông dân, biết đọc, biết viết và làm những con tính
>> cộng trừ nhân chia đơn giản. Trước đây như vậy đã được coi là xóa
>> nạn mù chữ, nhưng so với học vấn bây giờ, thì coi như chưa biết
>> gì. Việc nhà nông cày bừa gặt hái, trồng lúa và trồng màu, chăn
>> nuôi và làm nhà, tôi đều làm được cả bằng kiến thức cha truyền con
>> nối. Xem âm lịch, nhìn trời đất thì biết thời tiết, tính toán ít
>> nhiều cho phù hợp với vụ mùa. Ốm đau thì đánh gió bằng gừng, xông
>> hơi bằng lá tre, ngải cứu, tía tô và xả.
>>
>> Tóm lại là một người nông dân có thể hoàn toàn sống tự cung tự
>> cấp, cốt yếu là giữ đạo gia phong: kính cha mẹ, thuận vợ chồng,
>> con cái biết nghe lời, yên vui với làng xóm, thế cũng tạm gọi là
>> hạnh phúc. Chính sách của Nhà nước vừa nhiều vừa ở xa, chúng tôi
>> chỉ có thể hiểu bằng sự cụ thể hóa trong hành vi của cán bộ xã
>> thôn. Chủ trương tốt thì làng xóm yên bình, nhà nhà no đủ. Chủ
>> trương có điều bất cập thì đời sống lộn xộn, lòng người phân tán,
>> nhà ai biết nhà ấy, chuyện hay dở ngoài đường mặc kệ.
>>
>> Khi đời sống phát triển, khoa học kỹ thuật ít nhiều cũng đã về đến
>> làng quê, tuy nhiên phần nhiều không phải do trí thức kỹ sư từ
>> thành phố, mà do nhu cầu của nông dân và sự buôn bán các máy móc
>> công cụ. Máy bơm, máy tuốt, máy xay xát, xe công nông, máy kéo,
>> máy cày, người quê mày mò học lấy, điều khiển và sửa chữa. Nhiều
>> xưởng cơ khí, sản xuất và chữa máy móc ra đời. Kỹ thuật tuy thô
>> sơ, nhưng tay nghề không phải là kém và ứng dụng được, thay cho
>> lao động thủ công.
>>
>> Tiện thì có tiện, nhưng tai nạn do thiếu hiểu biết cũng nhiều. Kỹ
>> thuật hiện đại thay thế cho các kinh nghiệm cổ truyền, cũng làm
>> mất đi hầu hết những chế tác cũ. Nông dân trẻ không còn biết cày
>> bừa và chữa bệnh theo kinh nghiệm nữa. Ốm đau nhất định phải đi
>> viện, tốn kém vô cùng. Người nông dân là nơi đào mỏ của các bác sĩ
>> thành phố. Ruộng đất không tăng, nhưng người lại đẻ nhiều, làng
>> xóm trở nên chật chội. Đất canh tác đã ít, nay lại càng thu hẹp
>> cho các doanh nghiệp. Thanh niên không có việc làm tràn ra thành
>> phố, làm cửu vạn, ôsin, buôn bán, thậm chí làm đĩ điếm, khá giả
>> thì chạy chọt đi xuất khẩu lao động. Nếu học không giỏi hơn người,
>> một con em nông dân muốn vào một trường đại học mất từ 30 – 50
>> triệu đồng hối lộ, đi lao động nước ngoài mất từ 120 – 150 triệu.
>> Số tiền đó là mấy cơ nghiệp đối với những gia đình nông dân Bắc
>> Bộ, mà cả họ phải góp lại cho một cháu.
>>
>> Làng quê tôi vốn rất thuần hậu tươi đẹp. Lũy tre xanh bao phủ xóm
>> làng. Đồng ruộng rập rờn cánh cò bay. Bãi ngô ven sông xanh xa
>> tắp. Cua cá, chim thú đầy đồng ruộng bụi cây, sống hài hòa với con
>> người, thỉnh thoảng bắt ăn không mất tiền. Trong làng có ngôi đình
>> mái cong duyên dáng, có việc làng các cụ và hội đồng kỳ mục kỳ lão
>> tới họp, ngày hội trai gái tới vui chơi. Có ngôi chùa nhiều tượng
>> Phật đẹp, thập phương xa xôi cũng đến hương khói. Có nghề in tranh
>> khắc gỗ dân gian, nghề làm tương, làm bún, làm đậu phụ. Mùa đông
>> có mía ngọt ăn không hết thì kéo mật. Mùa thu có bưởi và hồng. Mùa
>> hạ có nhãn, vải và chuối. Mùa xuân thì đủ các thức bánh chưng,
>> bánh dày, bánh tét, bánh giò, bánh gio, chè lam, chè bà cốt. Rượu
>> nấu bằng lá men lá thơm và nồng, có thể ngâm thuốc chữa bệnh.
>>
>> Tất cả những thứ giản dị ấy dần dà chìm vào trong giấc mộng. E
>> rằng mươi năm nữa không biết có còn cái làng cổ truyền từ ngàn đời
>> nữa không? Có còn ai là người nông dân không? Và không biết chúng
>> tôi có trở thành công nhân nông nghiệp như các nhà khoa học vẫn
>> nói hay không.
>>
>> Ruộng cấy lúa ngày một mất dần vì dành cho công nghiệp. Đương
>> nhiên phát triển kinh tế cần có công nghiệp, nhưng tôi nghĩ khu
>> công nghiệp phải tập trung và xa dân cư. Đằng này huyện nào cũng
>> xây nhà máy, chất thải cứ tự nhiên tuôn ra đồng ruộng, khác nào
>> đem thuốc chuột rải ra toàn tỉnh. Khi khu công nghiệp hình thành,
>> hàng trăm đến hàng nghìn công nhân tới, đông hơn cả dân làng, lại
>> còn vợ con bè bạn của họ. Hàng quán, cờ bạc, hút xách, nhà thổ kéo
>> theo, thanh niên làng tôi đâm hỏng cả. Lời hứa sau khi lấy đất sẽ
>> cho con em nông dân vào làm trong nhà máy phần nhiều là hão huyền,
>> vì nông dân lấy đâu ra trình độ mà trúng tuyển.
>>
>> Nhiều gia đình trong cảnh lộn xộn cải biến dần đất ruộng thành đất
>> vườn. Đất vườn khó bị lấy hơn và nếu có giải tỏa thì đền bù lại
>> cao hơn. Nhiều nhà máy do cổ phần của quan lại trong tỉnh chứ
>> chẳng phải ai khác. Với đồng lương Nhà nước, họ đào đâu ra hàng
>> chục, hàng trăm tỉ mà đầu tư như vậy. Đất ruộng là cả quá trình
>> đào luyện của nhà nông mới trồng được lúa, không dễ gì có được.
>> Vậy tại sao không dùng đất đồi, bãi hoang mà cứ nhè vào đồng ruộng.
>>
>> Làng dần thành phố. Thuần phong mĩ tục chẳng còn ý nghĩa gì. Chẳng
>> còn lá lành đùm lá rách, tắt lửa tối đèn hàng xóm có nhau. Tôi nhớ
>> lắm những ngày chạy ra cánh đồng, triền đê hứng gió thả diều.
>> Những ông đồ cẩn thận điền từng nét chữ Nho vào tờ sớ. Những bà
>> già váy đụp quần chùng gánh nồi đất ra giếng khơi. Nhớ những ngày
>> năm ba đứa trẻ vít dây đạp cối giã gạo. Nhớ hình ảnh mẹ và chị
>> buông mái tóc dài gội nước hoa bưởi và quay tóc nước tung bay như
>> mưa phùn. Nhớ ông già làng đóng dại cửa, đan thuyền thúng, cẩn
>> trọng chuốt từng cật tre quây rổ rá.
>>
>> Nhớ con giẻ cùi màu lông sặc sỡ chuyên ăn cứt chó, nhớ tiếng ễnh
>> ương lộng trong đêm mưa rào. Nhớ căn nhà lá vách đất trộn rơm hăng
>> mùi bùn, mẹ già tựa liếp khóc ngày chúng tôi ra trận. Nhớ những
>> cây đa, cây đề đầu làng, ven đường treo cái bình vôi, cạnh những
>> miếu hoang, không thấy thần linh mà thấy rờn rợn thế nào.
>>
>> Mọi người thường bảo trước đây quê hương nghèo nàn lạc hậu, nay ai
>> nấy đều khá giả, có xe máy ti vi, thóc gạo dồi dào. Thế nhưng để
>> đổi lấy những cái như thế mà thay đổi cả làng cổ xưa thì thật đắt
>> giá. Người nông dân trước thì phụ thuộc vào thiên nhiên, giờ thì
>> phụ thuộc vào biến động xã hội. Văn hóa đất Việt sinh ra từ nông
>> thôn và nông dân. Khi hai cái đó mất đi hoặc biến đổi thì ta sẽ có
>> thứ văn hóa gì.
>>
>> Kiến thức trong nông dân không nhiều, nhưng có tính chất thực tiễn
>> và truyền thừa, là kết quả của nhiều đời trồng cấy và sinh sống.
>> Nhà nông có thể cảm nhận những biết đổi của thời tiết, trông trời
>> đất mà đoán mưa nắng, hiểu rõ cỏ cây cũng sinh trưởng như con
>> người. Tháng giêng trồng khoai, tháng hai trồng đậu, tháng ba
>> trồng cà, Thấy trăng quầng thì biết có hạn, trăng tán thì biết có
>> mưa. Thấy gió hanh thì lật đất cho khô, vung vài nhát vồ là vỡ
>> vụn, đợi mưa phùn cấy vụ đông xuân. Cây quả chua như me, khế, sấu
>> gặp khói lò thường sớm rụi vì chúng nhạy cảm. Cây quả ngọt chịu
>> môi trường ô nhiễm tốt hơn. Bùn lầy tưởng bẩn, chát vào vết thương
>> lại mau lành. Đồ gốm đất nung nấu cơm kho cá thường ngon, lại giảm
>> triệt được độc tố. Nhà tường đất chống ẩm mùa nồm ấm áp mùa đông.
>>
>> Những kinh nghiệm đó chẳng những không được sách vở tổng kết mà
>> những thế hệ trẻ ở nông thôn không còn biết nữa. Chúng thích mặc
>> quần bò áo phông, phóng xe bạt mạng, bật nhạc rất to, và sẵn sàng
>> rời bỏ quê hương ra thành phố, hoặc không ngần ngại kết hôn với
>> một người nước ngoài xa lạ.
>>
>> Tôi thuộc về một nền văn hóa khác, lạc lõng trước dòng chảy hào
>> nhoáng của cuộc sống công nghiệp. Một nền văn hóa đang tàn lụi,
>> đang trở lại với ông bà, không có cách gì ngăn được. Có lẽ không
>> còn lâu nữa chuyện về người nông dân Bắc Bộ chỉ còn giống như
>> trong truyện cổ tích và truyền thuyết Tấm Cám, Sơn Tinh - Thủy
>> Tinh, Cây khế, hay trong những câu ca dao, những lời Quan họ thấm
>> đẫm tình người. Thơ rằng:
>>
>> /"Thân em như giếng giữa đàng
>> Người khôn rửa mặt, người quàng rửa chân"/
>>
>> Khi những dòng sông Tiêu Tương, sông Dâu đã chết, sông Châu Giang
>> không chảy đục ngầu, sông Đáy trong xanh giờ thành ao rau muống.
>> Khi đầm hồ bị lấp dần, đình chùa bị tô vẽ xanh đỏ sặc sỡ, khi
>> những nhà bê tông thay cho nhà đất nhà gạch với kiến trúc, vì kèo
>> thì con người cũng đổi khác. Tôi là một người nông dân già nua như
>> cây cổ thụ, lưu luyến cởi bỏ chiếc áo nâu sồng cuối cùng của mình.
>>
>> Chuyện về nông dân sắp thành cổ tích
>>
>> Khi những dòng sông Tiêu Tương, sông Dâu đã chết, sông Châu Giang
>> không chảy đục ngầu, sông Đáy trong xanh giờ thành ao rau muống.
>> Khi đầm hồ bị lấp dần, đình chùa bị tô vẽ xanh đỏ sặc sỡ, khi
>> những nhà bê tông thay cho nhà đất nhà gạch với kiến trúc, vì kèo
>> thì con người cũng đổi khác...
>>
>> ..........................................
>>
>> /Áo xông hương của chàng vắt mắc
>> Đêm em nằm em đắp lấy hơi
>> Gửi khăn gửi túi gửi lời
>> Gửi đôi chàng mạng cho người đường xa /
>>
>> Tôi là một nông dân, biết đọc, biết viết và làm những con tính
>> cộng trừ nhân chia đơn giản. Trước đây như vậy đã được coi là xóa
>> nạn mù chữ, nhưng so với học vấn bây giờ, thì coi như chưa biết
>> gì. Việc nhà nông cày bừa gặt hái, trồng lúa và trồng màu, chăn
>> nuôi và làm nhà, tôi đều làm được cả bằng kiến thức cha truyền con
>> nối. Xem âm lịch, nhìn trời đất thì biết thời tiết, tính toán ít
>> nhiều cho phù hợp với vụ mùa. Ốm đau thì đánh gió bằng gừng, xông
>> hơi bằng lá tre, ngải cứu, tía tô và xả.
>>
>> Tóm lại là một người nông dân có thể hoàn toàn sống tự cung tự
>> cấp, cốt yếu là giữ đạo gia phong: kính cha mẹ, thuận vợ chồng,
>> con cái biết nghe lời, yên vui với làng xóm, thế cũng tạm gọi là
>> hạnh phúc. Chính sách của Nhà nước vừa nhiều vừa ở xa, chúng tôi
>> chỉ có thể hiểu bằng sự cụ thể hóa trong hành vi của cán bộ xã
>> thôn. Chủ trương tốt thì làng xóm yên bình, nhà nhà no đủ. Chủ
>> trương có điều bất cập thì đời sống lộn xộn, lòng người phân tán,
>> nhà ai biết nhà ấy, chuyện hay dở ngoài đường mặc kệ.
>>
>> Khi đời sống phát triển, khoa học kỹ thuật ít nhiều cũng đã về đến
>> làng quê, tuy nhiên phần nhiều không phải do trí thức kỹ sư từ
>> thành phố, mà do nhu cầu của nông dân và sự buôn bán các máy móc
>> công cụ. Máy bơm, máy tuốt, máy xay xát, xe công nông, máy kéo,
>> máy cày, người quê mày mò học lấy, điều khiển và sửa chữa. Nhiều
>> xưởng cơ khí, sản xuất và chữa máy móc ra đời. Kỹ thuật tuy thô
>> sơ, nhưng tay nghề không phải là kém và ứng dụng được, thay cho
>> lao động thủ công.
>>
>> Tiện thì có tiện, nhưng tai nạn do thiếu hiểu biết cũng nhiều. Kỹ
>> thuật hiện đại thay thế cho các kinh nghiệm cổ truyền, cũng làm
>> mất đi hầu hết những chế tác cũ. Nông dân trẻ không còn biết cày
>> bừa và chữa bệnh theo kinh nghiệm nữa. Ốm đau nhất định phải đi
>> viện, tốn kém vô cùng. Người nông dân là nơi đào mỏ của các bác sĩ
>> thành phố. Ruộng đất không tăng, nhưng người lại đẻ nhiều, làng
>> xóm trở nên chật chội. Đất canh tác đã ít, nay lại càng thu hẹp
>> cho các doanh nghiệp. Thanh niên không có việc làm tràn ra thành
>> phố, làm cửu vạn, ôsin, buôn bán, thậm chí làm đĩ điếm, khá giả
>> thì chạy chọt đi xuất khẩu lao động. Nếu học không giỏi hơn người,
>> một con em nông dân muốn vào một trường đại học mất từ 30 – 50
>> triệu đồng hối lộ, đi lao động nước ngoài mất từ 120 – 150 triệu.
>> Số tiền đó là mấy cơ nghiệp đối với những gia đình nông dân Bắc
>> Bộ, mà cả họ phải góp lại cho một cháu.
>>
>> Làng quê tôi vốn rất thuần hậu tươi đẹp. Lũy tre xanh bao phủ xóm
>> làng. Đồng ruộng rập rờn cánh cò bay. Bãi ngô ven sông xanh xa
>> tắp. Cua cá, chim thú đầy đồng ruộng bụi cây, sống hài hòa với con
>> người, thỉnh thoảng bắt ăn không mất tiền. Trong làng có ngôi đình
>> mái cong duyên dáng, có việc làng các cụ và hội đồng kỳ mục kỳ lão
>> tới họp, ngày hội trai gái tới vui chơi. Có ngôi chùa nhiều tượng
>> Phật đẹp, thập phương xa xôi cũng đến hương khói. Có nghề in tranh
>> khắc gỗ dân gian, nghề làm tương, làm bún, làm đậu phụ. Mùa đông
>> có mía ngọt ăn không hết thì kéo mật. Mùa thu có bưởi và hồng. Mùa
>> hạ có nhãn, vải và chuối. Mùa xuân thì đủ các thức bánh chưng,
>> bánh dày, bánh tét, bánh giò, bánh gio, chè lam, chè bà cốt. Rượu
>> nấu bằng lá men lá thơm và nồng, có thể ngâm thuốc chữa bệnh.
>>
>> Tất cả những thứ giản dị ấy dần dà chìm vào trong giấc mộng. E
>> rằng mươi năm nữa không biết có còn cái làng cổ truyền từ ngàn đời
>> nữa không? Có còn ai là người nông dân không? Và không biết chúng
>> tôi có trở thành công nhân nông nghiệp như các nhà khoa học vẫn
>> nói hay không.
>>
>> Ruộng cấy lúa ngày một mất dần vì dành cho công nghiệp. Đương
>> nhiên phát triển kinh tế cần có công nghiệp, nhưng tôi nghĩ khu
>> công nghiệp phải tập trung và xa dân cư. Đằng này huyện nào cũng
>> xây nhà máy, chất thải cứ tự nhiên tuôn ra đồng ruộng, khác nào
>> đem thuốc chuột rải ra toàn tỉnh. Khi khu công nghiệp hình thành,
>> hàng trăm đến hàng nghìn công nhân tới, đông hơn cả dân làng, lại
>> còn vợ con bè bạn của họ. Hàng quán, cờ bạc, hút xách, nhà thổ kéo
>> theo, thanh niên làng tôi đâm hỏng cả. Lời hứa sau khi lấy đất sẽ
>> cho con em nông dân vào làm trong nhà máy phần nhiều là hão huyền,
>> vì nông dân lấy đâu ra trình độ mà trúng tuyển.
>>
>> Nhiều gia đình trong cảnh lộn xộn cải biến dần đất ruộng thành đất
>> vườn. Đất vườn khó bị lấy hơn và nếu có giải tỏa thì đền bù lại
>> cao hơn. Nhiều nhà máy do cổ phần của quan lại trong tỉnh chứ
>> chẳng phải ai khác. Với đồng lương Nhà nước, họ đào đâu ra hàng
>> chục, hàng trăm tỉ mà đầu tư như vậy. Đất ruộng là cả quá trình
>> đào luyện của nhà nông mới trồng được lúa, không dễ gì có được.
>> Vậy tại sao không dùng đất đồi, bãi hoang mà cứ nhè vào đồng ruộng.
>>
>> Làng dần thành phố. Thuần phong mĩ tục chẳng còn ý nghĩa gì. Chẳng
>> còn lá lành đùm lá rách, tắt lửa tối đèn hàng xóm có nhau. Tôi nhớ
>> lắm những ngày chạy ra cánh đồng, triền đê hứng gió thả diều.
>> Những ông đồ cẩn thận điền từng nét chữ Nho vào tờ sớ. Những bà
>> già váy đụp quần chùng gánh nồi đất ra giếng khơi. Nhớ những ngày
>> năm ba đứa trẻ vít dây đạp cối giã gạo. Nhớ hình ảnh mẹ và chị
>> buông mái tóc dài gội nước hoa bưởi và quay tóc nước tung bay như
>> mưa phùn. Nhớ ông già làng đóng dại cửa, đan thuyền thúng, cẩn
>> trọng chuốt từng cật tre quây rổ rá.
>>
>> Nhớ con giẻ cùi màu lông sặc sỡ chuyên ăn cứt chó, nhớ tiếng ễnh
>> ương lộng trong đêm mưa rào. Nhớ căn nhà lá vách đất trộn rơm hăng
>> mùi bùn, mẹ già tựa liếp khóc ngày chúng tôi ra trận. Nhớ những
>> cây đa, cây đề đầu làng, ven đường treo cái bình vôi, cạnh những
>> miếu hoang, không thấy thần linh mà thấy rờn rợn thế nào.
>>
>> Mọi người thường bảo trước đây quê hương nghèo nàn lạc hậu, nay ai
>> nấy đều khá giả, có xe máy ti vi, thóc gạo dồi dào. Thế nhưng để
>> đổi lấy những cái như thế mà thay đổi cả làng cổ xưa thì thật đắt
>> giá. Người nông dân trước thì phụ thuộc vào thiên nhiên, giờ thì
>> phụ thuộc vào biến động xã hội. Văn hóa đất Việt sinh ra từ nông
>> thôn và nông dân. Khi hai cái đó mất đi hoặc biến đổi thì ta sẽ có
>> thứ văn hóa gì.
>>
>> Kiến thức trong nông dân không nhiều, nhưng có tính chất thực tiễn
>> và truyền thừa, là kết quả của nhiều đời trồng cấy và sinh sống.
>> Nhà nông có thể cảm nhận những biết đổi của thời tiết, trông trời
>> đất mà đoán mưa nắng, hiểu rõ cỏ cây cũng sinh trưởng như con
>> người. Tháng giêng trồng khoai, tháng hai trồng đậu, tháng ba
>> trồng cà, Thấy trăng quầng thì biết có hạn, trăng tán thì biết có
>> mưa. Thấy gió hanh thì lật đất cho khô, vung vài nhát vồ là vỡ
>> vụn, đợi mưa phùn cấy vụ đông xuân. Cây quả chua như me, khế, sấu
>> gặp khói lò thường sớm rụi vì chúng nhạy cảm. Cây quả ngọt chịu
>> môi trường ô nhiễm tốt hơn. Bùn lầy tưởng bẩn, chát vào vết thương
>> lại mau lành. Đồ gốm đất nung nấu cơm kho cá thường ngon, lại giảm
>> triệt được độc tố. Nhà tường đất chống ẩm mùa nồm ấm áp mùa đông.
>>
>> Những kinh nghiệm đó chẳng những không được sách vở tổng kết mà
>> những thế hệ trẻ ở nông thôn không còn biết nữa. Chúng thích mặc
>> quần bò áo phông, phóng xe bạt mạng, bật nhạc rất to, và sẵn sàng
>> rời bỏ quê hương ra thành phố, hoặc không ngần ngại kết hôn với
>> một người nước ngoài xa lạ.
>>
>> Tôi thuộc về một nền văn hóa khác, lạc lõng trước dòng chảy hào
>> nhoáng của cuộc sống công nghiệp. Một nền văn hóa đang tàn lụi,
>> đang trở lại với ông bà, không có cách gì ngăn được. Có lẽ không
>> còn lâu nữa chuyện về người nông dân Bắc Bộ chỉ còn giống như
>> trong truyện cổ tích và truyền thuyết Tấm Cám, Sơn Tinh - Thủy
>> Tinh, Cây khế, hay trong những câu ca dao, những lời Quan họ thấm
>> đẫm tình người. Thơ rằng:
>>
>> /"Thân em như giếng giữa đàng
>> Người khôn rửa mặt, người quàng rửa chân"/
>>
>> Khi những dòng sông Tiêu Tương, sông Dâu đã chết, sông Châu Giang
>> không chảy đục ngầu, sông Đáy trong xanh giờ thành ao rau muống.
>> Khi đầm hồ bị lấp dần, đình chùa bị tô vẽ xanh đỏ sặc sỡ, khi
>> những nhà bê tông thay cho nhà đất nhà gạch với kiến trúc, vì kèo
>> thì con người cũng đổi khác. Tôi là một người nông dân già nua như
>> cây cổ thụ, lưu luyến cởi bỏ chiếc áo nâu sồng cuối cùng của mình.
>>
>>
>> _______________________________________________
>> To subscribe/unsubscribe, please contact admins at
>> vnbizadmin at vietlinks.net <mailto:vnbizadmin at vietlinks.net>
>> Info at http://mail.saigon.com/mailman/listinfo/vnbiz
>> Archive at http://groups.yahoo.com/group/vnbiz/
>> or http://groups-beta.google.com/group/VNBIZforum/
>> or http://mail.saigon.com/pipermail/vnbiz
>>
>>
>>
>>
>> --
>> Tran Dinh Hoanh, Esq., LLB, JD
>> Washington DC
>> ------------------------------------------------------------------------
>>
>> _______________________________________________
>> To subscribe/unsubscribe, please contact admins at
>> vnbizadmin at vietlinks.net
>> Info at http://mail.saigon.com/mailman/listinfo/vnbiz
>> Archive at http://groups.yahoo.com/group/vnbiz/
>> or http://groups-beta.google.com/group/VNBIZforum/
>> or http://mail.saigon.com/pipermail/vnbiz
>
> _______________________________________________
> To subscribe/unsubscribe, please contact admins at
> vnbizadmin at vietlinks.net
> Info at http://mail.saigon.com/mailman/listinfo/vnbiz
> Archive at http://groups.yahoo.com/group/vnbiz/
> or http://groups-beta.google.com/group/VNBIZforum/
> or http://mail.saigon.com/pipermail/vnbiz
More information about the Vnbiz
mailing list