[Vnbiz] Land rights for farmers

[Tran Dinh Hoanh]

Thanks, brother Hung, for posting this good reminder.  Let's think about
rural development and our farmer.  Rural development needs a lot of work and
thinking.  CACC, please chip in.

Great day.

Hoanh




2008/7/1 Doan Viet Hung <VietHung.Doan at gmail.com>:

> [ Vietnam Business Forum ]
>
>
> Dear CACC,
>
> Vietnamese farmers still left behind in the economic boom. Is the
> conception about land rights in Vietnam (that is different from many other
> countries) is the main cause of the problem?  The following is an article
> that discusses about land rights for farmers.
>
> Have a great day!
> Viet Hung
>
> http://www.tuanvietnam.net//vn/tulieusuyngam/4149/index.aspx
>   Bàn về nông thôn từ góc nhìn sở hữu ruộng đất 01/07/2008 11:22 (GMT + 7)
> *"Muốn dân không mất ruộng, phải xem lại chế độ sở hữu áp dụng đối với
> ruộng đất của nông dân. Muốn dân không chán ruộng, phải xem lại các chính
> sách tác động tới nông sản nhằm giúp nông dân được lợi. Muốn dân không chán
> quê, phải xem lại ai được lợi từ chi dùng tài chính công." - TS. Phạm Duy
> Nghĩa *
>
>
> Dù nhìn gần hay xa, bao giờ nông thôn cũng là tương lai của một xứ nông
> nghiệp. Ai giữ được nông dân, người ấy thường kiểm soát được nhiệt độ của
> chảo lửa chính trị quốc gia. Sự ổn định của nước ta phụ thuộc vào cách mà
> các nhà chính trị đối xử với nông dân.
>
> Hiện nay có ba nguy cơ rất rõ ràng đối mặt với những người dân quê, đó là:
> (i) nông dân mất ruộng, (ii) nông dân chán ruộng, (iii) nông dân chán chốn
> thôn quê. Ly nông, ly hương, ly tán bất đắc dĩ, những vấn đề xã hội của nông
> dân có thể trở thành những quả bom nổ chậm.
>
> *Muốn dân không mất ruộng,* phải xem lại chế độ sở hữu áp dụng đối với
> ruộng đất của nông dân.
>
> *Muốn dân không chán ruộng,* phải xem lại các chính sách tác động tới nông
> sản nhằm giúp nông dân được lợi. Có vẻ như một hạt thóc mang lại nhiều lời
> hơn cho người giữ độc quyền buôn bán giống, phân bón hay kênh xuất nhập khẩu
> gạo hơn là chút lợi rơi sót lại cho người nông dân.
>
> *Muốn dân không chán quê,* phải xem lại ai được lợi từ chi dùng tài chính
> công. Một khi điện, đường, trường, trạm, y tế, cây xanh, điện thoại cho tới
> truyền hình cáp ở đô thị đều sẵn, tốt và rẻ hơn ở nông thôn, thật chẳng ngạc
> nhiên khi phố chật chội với lao động nhập cư, trong khi thôn quê dần trở nên
> heo hút với người già và con trẻ.
>
> *Nông dân mất ruộng
> *
>
>    "Muốn dân không mất ruộng, phải xem lại chế độ sở hữu áp dụng đối với
> ruộng đất
> của nông dân" - Ảnh: Sơn Lâm
>
>
> Có vẻ như khẩu hiệu "dân cày có ruộng" nhiều thời đã lôi cuốn được nông dân
> đi theo vô số cuộc cánh mạng. Thì vẫn thế, quyền tài sản tư nhân của nông
> dân vẫn bỏng giãy thời nay. Chỉ có điều trước những ánh mắt thèm khát tài
> nguyên của các ông chủ tư bản và sự im lặng của người có quyền, đôi khi
> người ta lảng tránh bàn về đề tài này. Song càng lảng tránh, đơn thư khiếu
> nại nhà đất càng chồng chất.
>
> Hơn 80% trong số gần 2 vạn đơn thư khiếu nại của cử tri gửi tới các cơ quan
> và đại biểu dân cử có nội dung liên quan đến quyền tài sản nhà đất của người
> dân. Tranh kiện liên quan đến nhà đất, đền bù, giải toả, khi chuyển đổi đất
> ruộng thành đất kinh doanh là mầm mống cho vô số vụ "khiếu kiện tập thể" lan
> dần từ thôn quê lên thành thị.
>
> Chẳng cần tốn kém điều tra, chỉ tắt máy điều hoà, mở cửa sổ và nhìn ra cái
> oi bức của xứ nhiệt đới, quan chức nước ta sẽ cảm nhận được cái nóng từ
> quyền sở hữu ruộng đất đôi khi áp sát cổng chính quyền.
>
> Không thể im lặng mãi trước vấn đề quyền tài sản của nông dân đối với ruộng
> đất. Ngược lại muốn bảo vệ nông dân, Nhà nước phải bảo vệ quyền tài sản tư
> của họ, giúp họ tự do hưởng dụng quyền ấy phù hợp với quy hoạch quốc gia và
> địa phương.
>
> Tại sao việc giao đất cho các ông chủ tư bản (trong và nước ngoài) đều có
> thể dài tới 50 năm, trong khi ruộng đất giao cho nông dân canh tác bị giới
> hạn 20 năm? Tại sao ông chủ tư nhân có hầu hết các quyền sở hữu trên đất đã
> được giao (tuỳ nghi khai thác, hưởng dụng, chuyển bán, thế chấp); trong khi
> nông dân chỉ có quyền trồng cấy và thu lượm hoa lợi, thậm chí bị hạn định rõ
> là cây trồng hằng năm hay lưu niên?
>
> Đất trở thành vàng, khi ruộng muống biến thành đất ở, đất kinh doanh. Chỉ
> tiếc rằng, khi ấy ruộng đất bị "thu hồi", người nông dân canh tác bị "giải
> toả" và được đền bù "theo quy định của pháp luật".
>
> Chỉ riêng cách dùng từ ngữ và thái độ của người làm luật đã cho thấy nông
> dân không được xem là ông chủ tài sản có được từ nhiều đời cha ông của họ;
> ruộng đất của họ có thể bị dễ dàng tước đi vài các dự án sân golf, khu công
> nghiệp. Các ông chủ đích thực chính là những người có quyền lực lập dự án và
> hô biến ruộng lúa thành sân golf.
>
> Vì lẽ ấy, muốn thành thực với nông dân không thể né tránh một cuộc cách tân
> đến tận gốc rễ, đó là minh định quyền tài sản của người nông dân Việt Nam
> đối với ruộng đất.
>
> Đối với đất canh tác đã đươc chia, được giao, đươc người dân tự khẩn hoang,
> Nhà nước phải cho một thời hạn để họ tự đăng ký và long trọng tuyên bố quyền
> sở hữu bất khả xâm phạm của họ.
>
> Quyền tài sản ấy không bị giới hạn về thời gian, người dân tuỳ nghi canh
> tác, nhượng đổi phù hợp với quy hoạch của chính quyền, tuỳ nghi bán lại cho
> các ông chủ tư bản theo giá thoả thuận hoặc góp vốn kinh doanh như cổ phần
> trong các công ty.
>
> Các ông chủ tịch tỉnh chỉ có quyền xây dựng quy hoạch, không thể có quyền
> thu hồi đất của nông dân giao cho các dự án, trừ khi Nhà nước bỏ tiền mua
> lại đất của nông dân vì các mục đích công cộng theo nguyên tắc thoả thuận
> dựa trên giá đất của thị trường.
>
> Đất đai của toàn dân thì Nhà nước trả lại cho người dân cũng là một lẽ
> đương nhiên. Nói cách khác, phải thay đổi cách nhìn về sở hữu toàn dân, tăng
> quyền tài sản tư đối với ruộng đất cho các gia đình nông dân, tôn trọng và
> nêu rõ thái độ của Nhà nước sẽ bảo vệ sở hữu của họ khi cần thiết. Hiến pháp
> 1992 và Luật Đất đai 2003 cần đựoc viết lại vì quyền lợi của nông dân.
>
> Khác với động sản, đất không thể di dời, ngày càng có giá nếu được đầu tư
> cơ sở hạ tầng tiện cho dân sinh, ngày càng mất giá nếu môi trường sống suy
> thoái.
>
> Bởi lẽ đó, kể cả khi ruộng đất đã là của tư, bằng chính sách quy hoạch và
> đầu tư công, chính quyền dư sức làm tăng hay giảm một cách đáng kể giá trị
> của đất.
>
> Không chỉ đòi quyền tài sản, muốn bảo vệ sản hữu của mình, nông dân phải
> được tổ chức để can dự vào các chính sách công, ví dụ như tham gia vào quá
> trình quy hoạch địa phương, quy hoạch vùng và các dự án hạ tầng.
>
> Công khai quy hoạch, tạo cơ hội cho các nhóm lợi ích phản biện chính sách,
> tạo cơ hội cho cơ quan dân cử đại diện khách quan cho lợi ích các nhóm cử
> tri, xây dựng các thiết chế giải quyết bất đồng về lợi ích, có lẽ với nhiều
> cách ấy hi vọng sự tham gia của nông dân trong quy hoạch địa phương mới có
> thể xuất hiện.
>
> *Nông dân chán ruộng*
>
>    " Muốn dân không chán quê, phải xem lại ai được lợi từ chi dùng tài
> chính công"
> (Ảnh nguồn: ngoisaoblog.com)
>
>
> Vừa mất ruộng, vừa chán ruộng có thể sẽ là một xu thế khó tránh khỏi mà
> người nông dân nước ta chắc chắn còn phải trải nghiệm ít nhất trong vài thập
> kỷ nữa.
>
> Làm ruộng thời thị trường cũng tựa kinh doanh, khôn sống mống chết, cuộc
> ganh đua tự nhiên sẽ dồn đẩy người nông dân theo nhiều thái cực, trong đó
> chắc sẽ có những người có năng lực quy tụ tài nguyên đất đai và nguồn lực
> con người, tổ chức kinh doanh nông nghiệp một cách hiệu quả trên quy mô rộng
> hơn.
>
> Những người còn lại có thể bị bần cùng hoá, trở thành vô sản, tìm kiếm cơ
> hội bằng cách bán sức lao động của mình.
>
> Có lẽ Nhà nước khó có thể làm thay hay ngăn cản thị trường; chính sách hạn
> điền chỉ có thể làm chậm lại hoặc biến dạng sự xuất hiện của các địa chủ
> mới.
>
> Theo một tư duy thị trường, người có năng lực phải được ban thưởng cho
> những nỗ lực của mình, tích tụ ruộng đất chắc phải là một nền tảng cho một
> nền công nghiệp mang tính cạnh tranh.
>
> Khuyến khích và bảo hộ những sự tích luỹ tự nhiên đó, đồng thời với những
> chính sách khuyến khích doanh nghiệp kinh doanh chế biến nông sản, liên kết
> chuyển giao công nghệ cho nhà nông, hạn chế độc quyền cung cấp nguyên liệu
> cho nông nghiệp và tiêu thụ sản phẩm, Nhà nước cần có một thái độ rõ rệt
> trong khuyến khích cạnh tranh.
>
> Có vẻ như việc tổ chức thu mua, xuất khẩu gạo còn hàm chứa vô số độc quyền;
> những độc quyền ấy thường ít mang lại lợi ích cho nông dân.
>
> Đã chấp nhận gia nhập WTO với những cam kết không bảo hộ đáng kể gì cho
> nông sản Việt Nam, điều còn lại mà Nhà nước phải làm là vận dụng được tất cả
> những cơ hội mà luật lệ khắt khe của WTO cho người sản xuất nông nghiệp.
>
> Phần từ hạt gạo xuất khẩu dành cho nông dân có đủ lớn mới giữ được họ ở lại
> với ruộng đồng. Phần ấy có từ việc hạn chế độc quyền xuất nhập khẩu, hạn chế
> trung gian, song phần ấy cũng có thể khéo léo được tạo ra dưới đủ  loại hình
> thức hỗ trợ mà quốc gia nào cũng hỗ trợ cho nông dân của mình, ví dụ dưới
> dạng các tài trợ hợp pháp cho thuỷ lợi, giống, phòng trừ sâu bệnh, hỗ trợ kỹ
> thuật.
>
> Thêm một điều mà Nhà nước đáng ra phải làm đó là khéo léo nâng cao thái độ
> trân trọng nông sản Việt Nam trong nhận thức và thói quen của dân chúng. Gọi
> là khéo léo bởi dưới ánh mắt soi mói của các nhà tư bản nước ngoài bất kỳ
> hành vi phân biệt đối xử nào cũng có thể dẫn đến nhiều hệ lụy.
>
> Nhìn người Hàn rầm rộ biểu tình chống thịt bò Mỹ chợt thấy lo khi dân tộc
> không biết cách phản ứng trước gạo mốc hay nội tạng bảo quản bằng chất hại
> người được luồn về từ bên ngoài.
>
> Nông dân chỉ bám ruộng khi nông sản được giá, nông sản chỉ có giá khi được
> người mua tin dùng, cái vốn xã hội lớn lao dành cho nông sản Việt Nam chỉ có
> thể tạo ra với một thái độ rõ rệt của nhà nước.
>
> *Nông dân chán chốn thôn quê
> *
>
>    Muốn dân không chán ruộng, phải xem lại các chính sách tác động tới
> nông sản nhằm giúp nông dân được lợi" - Ảnh: Sơn Lâm
>
>
> Không ai muốn và có lẽ cũng chăng ai có thể chối bỏ quê hương, song nếu mức
> sống đô thị và nông thôn quá xa khác thì nước ta còn chứng kiến những cuộc
> di dân to lớn hơn nữa hướng ra phố. Điều này phá nát đô thị và cũng xô đổ
> văn hoá nông thôn. Việc điều tiết lớn lao này không thể do thị trường, đó là
> trách nhiệm của Nhà nước, càng bắt đầu muộn càng thêm tốn kém và bất lực.
>
> Chính sách công có một tác động rất lớn có thể chèo lái tâm lý dân chúng,
> giúp họ vì những lợi ích cá nhân mà ở lại với nông thôn. Có người ta bảo nếu
> Nhà nước chi 10 đồng cho y tế, thì đến 8 đồng chỉ có lợi cho khu vực đô thị,
> chỉ còn hai dồng rơi xuống y tế xã, y tế cộng đồng, các trung tâm cấp huyện
> và địa phương.
>
> Thì cũng thế đối với chi tiêu giao thông công cộng, giáo dục, điện nước và
> các hạng mục ngân sách khác, có vẻ như Nhà nước càng tăng chi thì đôi khi
> người ở phố và người giàu càng được lợi.
>
> Vì lẽ ấy, muốn làm cho cuộc sống nơi thôn quê tiện ích chẳng kém nơi đô
> thị, cần có một cuộc kiểm định lại tác động của chi dùng tài chính công đối
> với khu vực nông thôn và xây dựng các chính sách điều tiết phù hợp. Chẳng
> hạn, nếu thu nhập cho công chức, viên chức nhận nhiệm sở thì các địa phương
> cũng đỡ than phiền về nguồn nhân lực.
>
> Tương tự như vậy, nếu khuyến khích thoả đáng, các nhà kinh doanh hạ tầng
> (như điện, nước, truyền thông) mới có động lực để vươn tới nông thôn. Nếu mở
> rộng tranh luận, người dân sẽ có đủ muôn ngàn kế giúp phát triển nông thôn.
>
> Chỉ riêng chi tiêu ngân sách cho các bộ ngành, chẳng hạn nếu Bộ Nông nghiệp
> và Phát triển Nông thôn được đặt tại vựa lúa Cửu Long, Tổng cục du lịch điều
> hành toàn ngành từ Quảng Ninh hay Bộ LĐ-TB-XH được đặt tại những miền quê
> Nam Định dư thừa lao động.
>
> Chắc rằng nguồn kinh phí quốc gia sẽ không quá dồn vào những đô thị trọng
> tâm mà lan toả ra rất nhiều vùng. Điều quan trọng đối với chính quyền, vì lẽ
> ấy, cho hôm nay và những ngày sau.
>
>    - *TS Phạm Duy Nghĩa    *
>
>
>
> _______________________________________________
> To subscribe/unsubscribe, please contact admins at
> vnbizadmin at vietlinks.net
> Info at http://mail.saigon.com/mailman/listinfo/vnbiz
> Archive at http://groups.yahoo.com/group/vnbiz/
> or http://groups-beta.google.com/group/VNBIZforum/
> or http://mail.saigon.com/pipermail/vnbiz
>



-- 
Tran Dinh Hoanh, Esq., LLB, JD
Washington DC
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://mail.saigon.com/pipermail/vnbiz/attachments/20080704/a65ce9d6/attachment.html