[Vacets-local-dc] [thi si Tran Vang Sao: tri thuc Hue, chay nui,
vo bung ...]
Hai Tran
hai_v_tran at yahoo.com
Thu Nov 10 06:17:44 PST 2005
10.11.2005
Trần Vàng Sao
Hồi ức của một ngýời tù không bị giam vào ngục
10 kì
1
Lời ngýời sýu tầm: Tài liệu mà tôi gởi tới ðộc giả sau ðây là một tập hồi ký, dày 134 trang A4 ðánh máy vi tính chữ nhỏ xuất hiện dýới hình thức samizdat ðýợc photocopy (thứ vãn chýõng chuyền tay khá phong phú ở Việt Nam sau những nãm “ðổi mới”) cách ðây có hõn 10 nãm [1] . Tác giả của nó là Trần Vàng Sao (tên thật là Nguyễn Ðính), một ngýời làm thõ ở miền Nam, nhýng vào những nãm 60 của thế kỷ trýớc, ðã cùng với nhiều bạn bè ðồng lứa ðứng lên chống lại chế ðộ chính trị của miền Nam lúc ðó bằng cách “ði lên núi” ðể cuối cùng, sau khi thoát khỏi bom ðạn Mỹ, anh ðã výớng phải một tai hoạ
cực kỳ tệ hại.
Cuốn hồi ký này kể lại cái tai hoạ ðó khi từ chiến khu, anh ðýợc ðýa ra miền Bắc trị bệnh: ở nõi ðây, sau một thời gian quan sát, anh ðã ghi lại những suy nghĩ của mình về cái gọi là “hậu phýõng xã hội chủ nghĩa” ðó bằng nhật ký và chính vì những suy nghĩ ghi thành chữ viết này anh bị các ðồng chí của mình truy bức, nguyền rủa, phỉ nhổ, cô lập, ðến chỗ nhý anh cho biết anh không còn ðýợc coi là con ngýời mà ðã thành “một con vật, một con chó”. Trong rừng, tôi ðã nghe biết một số trýờng hợp những trang nhật ký bị tố cáo, nhýng chýa thấy có trýờng hợp
nào sự tố cáo lại dẫn ðến một cuộc hành hạ, trừng trị ðộc ðịa nhý trýờng hợp của Trần Vàng Sao.
Những ai ðã ðọc Ðặng Thuỳ Trâm cùng những bàn tán về nhật ký của chị, khi ðọc xong hồi ký của Trần Vàng Sao, sẽ thấy rất khó mà coi các tài liệu chiến tranh này là những “bản chứng nghiệm chân thực của lịch sử” – nhý có một tác giả nào ðó ðã cho là vậy. Tuy cùng “chung một chiến hào”, thuộc cùng một thế hệ những ngýời ði vào chiến tranh (Trần Vàng Sao cũng sinh nãm 1942 nhý Ðặng Thuỳ Trâm), nhýng những giá trị mà Ðặng Thuỳ Trâm tin týởng một cách “chân thực” ðể sống và ðể chết thì ðối với Trần Vàng Sao lại chỉ là những ðiều huyễn hoặc ðõn thuần. Không thể nói là không “chân
thực” nỗi thất vọng của một trí thức nhý anh, một ngýời ði qua máu lửa ðể tìm ðýờng chợt thấy trýớc mắt mình hiện ra một khoảng hý vô mù mịt.
Với tai hoạ ấy, anh ðã bị ðẩy vào tình thế ðứng giữa hai lằn lửa. Là ngýời miền Nam, nhýng anh ðã phủ ðịnh cái huyền thoại ngô nghê về một “một miền Nam ðúng nghĩa” dýới một chính thể mệnh danh “dân chủ, tự do, no ấm” ðể chọn lựa ði về “phía bên kia”, cuối cùng ðã bị cả “phía bên kia” lẫn “phía bên này” kết án. Ngày nay, với sự xuất hiện lại của hồi ký này, không thể loại trừ những tố cáo ấy sẽ tái diễn, và nếu nhý vậy thì cũng chẳng có gì khó hiểu. Nhý có ngýời ðã nói rồi, cuộc chiến ðã chấm dứt 30 nãm nhýng những vết thýõng mà nó ðể
lại trong lòng ngýời còn quá sâu ðậm: bên cạnh hàng triệu ngýời vui vẫn còn hàng triệu ngýời buồn. Những výớng mắc trong quá khứ vẫn chýa tìm ðýợc cõ sở chung ðể tháo gỡ một cách thanh thản, hoà bình.
Dù sao, tôi thấy giới thiệu lại những trang hồi ức của Trần Vàng Sao nhý dấu tích của một thời ðã qua vẫn là cần thiết, nhất là với những ai chợt thấy có mong muốn nhìn lại cái thời ðã qua ấy một cách nhiều mặt hõn: ngoài những tiếng nói của hai phe ðối nghịch có ðủ lý do (Bắc/Nam, quốc/cộng
) ðể tố cáo nhau một cách ác liệt, còn có tiếng nói của những ngýời cũng có ðủ lý do ðể không còn phải ðứng về phe nào trong hai phe ấy nữa. Có thể chẳng giải quyết ðýợc gì: nhiều lắm cũng chỉ là trải nghiệm của một cuộc dấn thân máu
lửa, cần ðýợc nhắc ðến ðể rọi sáng thêm một cuộc máu lửa mà những hệ luỵ của nó chýa chịu nằm yên trong những nấm mồ. Sự chân thực mang tính chất nhân chứng ở ðây không có lý do nào chính ðáng ðể nâng mình thành sự chân thực của bản thân lịch sử, dù ðó là sự chân thực của một niềm tin hay là sự chân thực của một hận thù.
Sài Gòn ngày 2.11.2005
Lữ Phýõng
I. Ở K65 thị xã Sõn Tây
1.
“Ngồi ðó!”
“Ngồi ðó!”
“Ngồi xuống!”
“Ngồi xuống ðó!”
Một hai ba ông không nhìn tôi chỉ cái ghế quay lýng ngay ở cửa ra vào nói. Tôi ngồi xuống, rồi dớm ngýời kéo vạt áo bông lên. Hình nhý hai cái bàn ðâu lại với nhau. Ghế, ghế xung quanh. Tôi nghe tiếng chân ghế kéo lẹt xẹt trên nền xi mãng. Rất nhiều ông ðã ngồi trýớc. Rất nhiều ông ðội mũ cát dạ, kiểu Trung Quốc, kiểu Liên Xô; một hai ba cái mũ bê-rê. Tất cả ðều mặc áo ấm, áo ðại cán và áo bông, và choàng khãn cùng một loại bằng len, chỉ khác màu, lấm tấm ðỏ ðen xanh trắng. Tôi lấy thuốc ra hút. Trýớc mặt tôi là cái cửa sổ to rộng, nhiều cánh, không có song và tàng cây xanh ở ngoài xa. Sột soạt, với tiếng
ghế ðụng nhau, họ soạn sổ sách, giấy bút. Tất cả bọn họ ðều là một màu xanh ðậm ðen và ðen, và to phồng. Mặt của họ ðỏ, ðen chì, trắng xám, có mặt ðỏ láng. Số ðông bọn họ ðều già, tuổi từ 50 trở lên. Có một hai ngýời suýt soát trên dýới 40. Bọn họ ðều lạ ðối với tôi và hầu hết tôi không biết tên, và nếu tôi có biết thì cũng nghe họ xýng hô với nhau. Tôi cũng không biết rõ họ là ai, ở ðâu ðến.
Tôi nghe có tiếng nói giữa ðám ngýời ðó, giọng Thừa Thiên pha giọng Bắc rất khó chịu:
“Thôi, làm ði!”
Ông vừa nói tên Lai, mặt ðỏ láng.
Một ngýời mở tờ giấy ra ðể trýớc mặt và ðọc:
“Họ và tên: Nguyễn Ðính. Sinh ngày: 12-12-1942
”
Ngýời ðó dýớng hai con mắt khỏi cặp kính ngó tôi; nói bằng giọng Quảng cũng pha Bắc chớt chớt:
“Thật không?”
Tôi ngó ngýời ðó không trả lời. Ngýời ðó cuối xuống ðọc tiếp. Trong lúc ông này ðọc lý lịch của tôi, tất cả bọn họ ðều ngó chằm tôi. Một ông trễ kính xuống ðầu chót mũi dýớng mắt ngó; một ông nghiêng ðầu sang ông bên cạnh miệng mấp máy, mắt liếc xéo tôi; một ông dim mắt tay ðỡ cằm ngó tôi; một ông dựa ngửa nhìn tôi qua khói thuốc; một ông miệng méo nhý cýời, tai ðụng vai ngó tôi, ông nữa phía bên cạnh chống tay một bên ðầu, rãng cắn vào môi ngó tôi; ông nữa cắn gọng kính khịt mũi ngó tôi; ông nữa vừa xoay vừa thổ xuống mặt bàn cái bi-kê Trung Quốc, ðánh hai hàm rãng theo nhịp ngó tôi; ông nữa mím thít
hai hàm rãng, bạnh cằm ra ngó tôi; ông nữa cắn rãng vào khẩu tay ngó tôi; ông nữa ngửa mặt lên trần ngó mắt xuống vào tôi.
Ông kia ðọc xong, một ông khác dựa ngửa gõ gõ cả bàn tay xuống mặt bàn, gục gặc ðầu, hất hàm hỏi:
“Anh khai thật chứ?”
Tôi nghe tiếng nýớc chảy dýới nhà lỏng bỏng. Có tiếng ðàn bà nói:
“Mở nýớc ra rồi thì phải ðóng lại chứ. Lãng phí thế này
”
Tiếng nýớc chảy to hõn, nýớc ðổ vào cái thau men thì phải; tiếng bọt sủi, nýớc tràn rồi. Chỗ này thỉnh thoảng tôi hay rửa chân cho mát khi ði qua ðây. Tiếng nýớc tắt. Tiếng ngýời ðàn bà:
“Ðun nýớc lên con!”
“Từ ngày ra Bắc ðến bây giờ anh ðã làm gì?” Cái ông tên Lai mặt ðỏ láng, ðội mũ cát xanh gần nhý ðen kiểu Trung Quốc, lắc ngýời trên ghế. Khi cái ghế dừng lại, ông ta chồm ngýời ra phía trýớc, nói nhý thế. Hai con mắt ngó thẳng vào tôi. Hết câu ông ta dựa ngửa ngýời lại, mýời ngón tay gõ hết lên mặt bàn, ðiếu Ðiện Biên bao bạc ngậm trên miệng, ðầu hất ra phía trýớc, cằm ðụng vào cái cổ áo lông màu ðà. Hai hàm rãng ông Lai ðó mở ra:
“Nói ði và nói thật!”
Có tiếng kẹt bi-kê. Tôi rút một ðiếu thuốc, rối vuốt ðiếu thuốc cho thẳng. Tôi ðýa ðiếu thuốc lên môi, hai bàn tay ðan vào nhau trên mặt bàn. Tôi không hút. Tôi khịt mũi, rồi lấy ðiếu thuốc ra khỏi miệng và nhổ từng sợi thuốc dính trên môi ra. Tôi hút thuốc.
Hôm ðó là sáng 25 tháng 1 nãm 1972 tại Viện ðiều dýỡng K65 ở Thị xã Sõn Tây.
Ðêm hôm qua, khoảng bảy tám giờ, tôi thấy có một ngýời ðàn ông trên 50 tuổi vào phòng tôi ngồi nói chuyện với ông già ngýời Phú Yên tên Giác ở cùng phòng với tôi. Trong khi nói chuyện, thỉnh thoảng ông ngýời lạ này giả ðò bâng quõ nhìn tôi. Lúc ðó tôi ngồi ở phòng trong. Tôi không ðể ý ðến thái ðộ của ông ta. Tôi ðang ðọc và viết.
Bảy giờ sáng hôm sau, ngày 25-1-1972, ông trýởng khối bệnh nhân ðến gặp tôi nói:
“Anh qua gác hai nhà C, có mấy anh ở trên gặp.”
Thôi, tôi bị rồi. Tôi ði dọc dãy hành lang. Những con mắt, những con mắt ngó tôi không nhý thýờng. Họ biết hết tôi rồi. Họ ðã cùng nhau họp hành, sắp xếp hết cho tôi rồi. Tôi bị dòm ngó nhý một con quỷ sứ bắt ðầu từ dãy hành lang này, từ ngày này.
Gần một tháng nay tôi ðã ðoán biết mọi sự rồi sẽ xảy ra cho tôi. Nhýng tôi không biết ngýời ta sẽ xử tôi nhý thế nào và bằng cách nào. Cách ðây một tháng, bà bác sĩ chủ nhiệm khoa tôi ở, tên Quy, ðến báo cho tôi biết:
“Sáng mai anh về E2 kiểm tra sức khỏe và nhất là ðể chụp phim lại cái dạ dày. Anh nhớ mang theo quần áo ðể dùng trong một tuần.”
E2 là bệnh viện dành cho cán bộ miền Nam ra Bắc chữa bệnh. Bệnh viện này ở làng Cổ Nhuế cách trýờng ðảng Nguyễn Ái Quốc ðộ ba trãm mét. Về E2 kiểm tra sức khỏe là phải ở lại ðó một tuần. Tôi hoàn toàn không biết ðây là sự sắp xếp của Ban bảo vệ Ðảng (thuộc Ban Thống nhất của Chính Phủ) (?) và Cục ðón tiếp cán bộ B. (Tất cả các cõ quan bí mật hay công khai này tôi không biết rõ, chỉ gọi chung là Ban Thống nhất hoặc Cục ðón tiếp).
Tôi lại cho là tôi gặp may, vì ðây là một dịp tôi ở gần Hà Nội ðể ði chõi với Nguyễn Hữu Ngô, Hồ Tính Tình (bí danh là Hồ Thanh) và những anh em bạn bè khác. Hõn nữa, thýờng sau một thời gian chữa bệnh, ngýời nào ðýợc kiểm tra lại sức khỏe tức là sắp sửa chuẩn bị vào Nam lại. Lúc này tôi rất muốn trở lại chiến trýờng. Tôi vui. Những ngày ở E2 thỉnh thoảng tôi về Hà Nội ở chõi với bạn bè. Thời gian này tôi viết tiếp cho xong bài thõ dài trên 500 câu: “Bản Thánh ca của một ngýời dựa cột ðình liếm lá bánh”. Một sáng thứ bảy tôi thanh toán tiền ãn của tôi những ngày ở E2 (tất
cả ðều trên giấy tờ). Sáng Chủ nhật tôi qua K10 ở Gia Lâm thãm ông Sự. Ông Sự là Phó ban tuyên huấn Thành ủy Huế ra Bắc chữa bệnh và học tập. Lúc ðó, ông ta ðang ở K10 bồi dýỡng sức khỏe chuẩn bị vào Nam. Tôi ngỏ ý với ông Sự là tôi muốn trở lại chiến trýờng và nhờ ông tạo ðiều kiện cho tôi vào càng sớm càng tốt. Khác với những lần gặp trýớc, bao giờ ông Sự cũng hỏi tôi ðã khỏe chýa, vết thýõng ở ðầu gối và cái bụng thế nào, có ðủ sức leo dốc không. Lần này ông Sự chỉ ậm à ậm ừ với tôi. Tôi không ðể ý ðến thái ðộ lạnh nhạt của ông ðối với
tôi. Tôi hỏi ông:
“Bao giờ anh vào lại?”
Ông Sự loay hoay xếp dọn, lục lọi, tìm kiếm những thứ vặt vãnh giấy má gì ðó giữa giýờng, trong ba lô với những cử chỉ, ðộng tác của chân tay quờ quạng lúng túng, thừa một cách vô ích, thỉnh thoảng lại khịt mũi vài cái. Ông nói không nhìn tôi:
“Cũng chýa biết nữa.”
Rồi xoay qua xoay lại Ông nói lảng một mình:
“Chà không biết ðể mô hè?”
Tôi ði gặp một vài ngýời quen ở các phòng gần ðó. Lúc tôi quay lại thì ông Sự ðã ði ðâu rồi. Tôi tìm một miếng giấy loại ðể ði cầu. Tôi thấy ở dýới ðất phía trên ðầu giýờng của ông Sự một tờ giấy vo tròn lại. Tôi nhặt lên. Vào ngồi trong cầu, tôi trãn tờ giấy ra, hoàn toàn tình cờ. Chữ của thằng Trần Nguyên Vấn, bằng bút bi bấm màu xanh viết trên giấy kẻ ngang, tờ ét, xếp ðôi. Hèn gì ông Sự ðối xử với mình lạnh nhạt và ðờ ðẫn. Lâu nay tôi có hõi nghi thằng Nguyễn Viết Trác (chứ không nghĩ nó có thể phản tôi), tôi nghi ngờ về lòng thành thật và thẳng
thắn của hắn. Khi nói chuyện với tôi, nhất là về chuyện chính trị, về tình trạng xã hội ở miền Bắc, về chiến tranh, về Ðảng
hắn bao giờ cũng chỉ ậm ờ và làm ra vẻ lắng nghe, và không bao giờ tỏ vẻ phản ðối hay ðồng ý. Còn thằng Trần Nguyên Vấn, hắn ở với tôi cùng một cõ quan trong rừng. Lúc ra Hà Nội cho ðến lúc này, hình nhý tôi có gặp một hai lần gì ðó. Nó không biết gì về tôi lúc ở miền Bắc hết. Chỉ có thằng Trác. Tôi giật mình và ðắng cuống cổ. Tôi hoàn toàn không ngờ và cho ðến hôm nay, ngày 25 tháng 1 nãm 1972, ngýời ta ðem xử tôi, tôi cũng không
nghĩ là ngýời ta ðã xử sự với tôi nhý thế. Không phải là công việc của họ ðã ðýợc tổ chức và âm mýu một cách bí mật, rất tài nên tôi không biết ðýợc. Thực sự lúc này ðây, lúc tôi ðang ngồi trong cầu tiêu của K10 này, tôi ðã dự ðoán ðýợc một ðôi ðiều sẽ xảy ðến cho tôi và tôi ðã biết ngýời muốn “lật tẩy phản ðộng, chống Ðảng” của tôi là ai. Tôi cho rằng tôi không có gì phải sợ về những ðiều tôi viết trong nhật ký và trong những bài thõ của tôi lúc tôi ở miền Bắc. Trong thý gửi cho ông Sự mà tình cờ tôi týởng là giấy loại ðó và lúc này tôi ngồi trong nhà cầu ðang ðọc ðây,
thằng Vấn báo cho ông Sự biết công việc của hắn và thằng Trác, ðại ý thế này: Cả hai ðứa ðã làm việc với Ban bảo vệ Ðảng và Cục ðón tiếp cán bộ B về tôi và hỏi ý kiến ông Sự với tý cách là thủ trýởng của tôi về cách xử lý trýờng hợp của tôi nhý thế nào. Cứ nhý lời lẽ trong thý thì thằng Vấn không nói trắng ra nhýng cố giành phần lớn công cho hắn về việc “phát hiện tôi là một tên phản ðộng chống Ðảng”. Khoảng nãm 1978, 1979 gì ðó; Võ Quê có nói với tôi “ông Trác luôn vỗ ngực cho là mình ðã lập ðýợc một công lớn là phát hiện Trần Vàng Sao là một tên
phản ðộng”. Võ Ðại Ngẫu kể hồi 1976 hắn gặp thằng Vấn ở Hà Nội, thằng Vấn cũng vỗ ngực giành công kịp thời tố cáo tôi là một tên phản ðộng chống Ðảng.
Tôi vò lá thý của thằng Vấn lại nhý cũ và xé bao thuốc thay vào cho việc riêng của tôi trong nhà cầu. Tôi bỏ lại lá thý vào chỗ cũ dýới thềm nhà trên ðầu giýờng của ông Sự. Tôi nghĩ một cách dại rằng nhý thế làm nhý tôi không biết gì về âm mýu của thằng Trác, thằng Vấn với ông Sự. Tiếc là tôi ðã không giữ ðýợc lá thý ðó. Nhýng nếu tôi có giữ thì sau này cũng bị tịch thu.
Tôi chào ông Sự rồi về Hà Nội. Gặp Nguyễn Hữu Ngô, Hồ Tính Tình tôi chỉ nói: Sáng thứ hai tao lên Sõn Tây. Loanh quanh luẩn quẩn trong Hà Nội với anh em bè bạn, mýợn một vài cuốn sách, mua một vài tờ báo rồi về bệnh viện E2. Tôi hoàn toàn không biết kể từ lúc này tôi ðang bị theo dõi sát nút. Tôi ði ðâu, ðến nhà ai, gặp ai ở Hà Nội ngýời ta ðều biết.
Sáng thứ hai có xe, tôi lên Sõn Tây. Tôi sống trong một tâm trạng bồn chồn, lo lắng, không yên. Trýớc sau tôi cũng bị. Thằng Trác cố tránh tôi. Tôi hoàn toàn không biết là thời gian tôi ở bệnh viện E2, va ly của tôi ðã bị lục soát. Và thằng Trác chủ mýu trong việc này. (Lúc tôi về E2 tôi gửi chìa khóa va ly cho hắn). Vài ngày sau ðó tôi tìm cách ðốt mấy tập nhật ký của tôi rất dày, khoảng 4, 5 tập vở một trãm trang viết hai mặt. Việc ðốt tập nhật ký rất khó. Tôi ðã ðốt và làm nhý việc ðốt giấy loại. Có khi tôi ðốt trýớc mặt mọi ngýời, nhýng không ai ðể ý. Có khi nhân chuyện làm vệ sinh ðốt rác, tôi xé
nhỏ các tập vở lấp rác lên rồi ðốt. Tôi làm nhý một kẻ không có việc chi làm lấy chuyện ðốt rác nhìn lửa cháy khói bay cho vui.
Và bây giờ ðây tôi ðang bị tra tấn trong cái phòng của cãn nhà C này.
“Từ ngày ra Bắc ðến nay anh ðã làm gì? Hãy khai ði, khai cho thật.”
Bây giờ cái ông tên Lai mặt ðỏ láng này không nói “hãy nói” nữa mà “hãy khai ði”.
Những ngýời chung quanh tôi mặt mày lạnh tanh. Tôi có cảm týởng họ bất ðộng. Tôi nói:
“Tôi không biết các anh muốn tôi khai cái gì?”
Cái ông Lai ðó ngó cãm vào tôi:
“Anh khai hết tất cả những việc mà anh ðã làm từ ngày ra Bắc ðến nay.”
“Nhýng mà việc gì mới khai ðýợc chứ? Tại sao tôi lại phải khai? Tôi không biết các anh muốn gì?”
Những ngýời chung quanh tôi ðộng ðậy. Có ngýời cầm tách nýớc lên uống; có ngýời ðổi thế ngồi; có ngýời phịp phịp trong miệng. Ông tên Lai trề môi dýới, gật gật cái ðầu, dim mắt nhìn tôi. Ông ta hừ trong miệng một tiếng:
“Anh ðừng có giả vờ. Anh týởng anh qua mặt ðýợc chúng tôi hả? Chúng tôi biết hết anh rồi. Anh thành thật ði cho rồi.”
Ðến lúc này thành thật mà nói tôi không hiểu họ muốn gì ở tôi. Tôi nói:
“Tôi ra Bắc làm gì các anh ðều ðã biết.”
Có tiếng “hử” và tiếng khịt mũi.
“Này, tôi nói cho anh biết. Anh không giấu ðýợc chúng tôi ðâu. Tất cả những việc làm của anh chúng tôi ðã biết và có ðầy ðủ tài liệu làm bằng cớ. Anh thành khẩn sẽ ðýợc khoan hồng.” Cũng cái ông tên Lai ðó nói.
Ðã ðến nýớc này, tôi bực lắm rồi:
“Tôi không hiểu các anh muốn tôi nói gì. Tôi ra Bắc nằm ở E2, lên E1 và bây giờ ở K65. Những việc ðó các anh ðã biết rồi.”
“Anh ngoan cố, không chịu thành khẩn.”
Ông Lai ðó hất hàm cho một ngýời trong bọn. Ông này khoảng dýới bốn mýõi tuổi. Ông ta thủng thẳng hỏi tôi:
“Anh Ðính, chúng tôi gặp anh hôm nay là tạo cho anh một cõ hội ðể anh sớm thức tỉnh, ðừng ði sâu thêm nữa vào con ðýờng tội lỗi của anh. Anh nên thành thật khai hết những việc làm của anh.”
Ông ta nghỉ một lát, rồi nói tiếp:
“Khi ra Bắc, ai giao nhiệm vụ cho anh? Nhiệm vụ ðó là nhiệm vụ gì? Anh ðã gặp ai, ở ðâu, bao giờ? Anh ðã tổ chức họ nhý thế nào? Công việc của anh hiện nay ðã tiến hành ðến ðâu? Anh phải nói thật, nói hết, không ðýợc giấu giếm. Sinh mạng của anh là do nõi sự thành khẩn của anh quyết ðịnh ðó.”
Ðợi cho ông này nói xong, một ông khác một tay dựa lên thành ghế, một tay ðặt trên bàn, nghiêng ngýời về phía tôi, nó thêm vào:
“Chúng tôi biết hết những việc anh làm, nhýng chúng tôi muốn tự anh nói ra hết. Vì chỉ có nhý thế, anh mới hýởng ðýợc lýợng khoan hồng của Ðảng.”
A, thì ra nhý thế. Bây giờ thì tôi hiểu ra rồi, họ nói tôi là CIA. Nhý thế tôi chẳng cần gì phải ðối phó gì với họ về ðiều này nữa. Tôi dựa ngửa ngýời ra và hút thuốc. Thái ðộ của tôi làm cho họ bực tức. Tôi nói:
“Tôi ðau dạ dày và bị thýõng. Tôi ðýợc Thành ủy Huế cho ra Bắc chữa bệnh.”
Ông tên Lai ðó chồm ngýời ra phía trýớc, cùi tay chống lên bàn, rung rung ngón tay trỏ chỉ vào tôi, lần này ông ta nói to, dằn từng tiếng một:
“Ðến lúc này mà anh vẫn còn ngoan cố. Ðýợc, chúng tôi có cách ðể cho anh phải khai thật, nhýng chúng tôi vẫn muốn chính anh thành thật khai báo ðể cho anh có cõ hội ðýợc hýởng khoan hồng của Ðảng. Anh nghe chýa?”
“Tôi có gì mà ngoan cố. Tôi ðýợc Thành ủy Huế cho ra Bắc chữa bệnh. Tôi có làm gì ðâu mà các anh bảo tôi phải khai báo.”
“Thôi ðýợc. Anh không nói, nhýng rồi anh cũng phải nói.”
Cái ông ðộ dýới bốn mýõi tuổi mở cặp ra, cái cặp da rất to màu ðen, loại cặp ðựng sách vở của học trò (loại cặp bấy giờ khó thấy có ở miền Bắc). Bây giờ tôi mới ðể ý ngýời nào trong bọn họ cũng có cặp xách riêng. Một hai ngýời có cặp to, còn phần ðông là xách. Ông này lấy trong cặp ra một cái cặp bìa cứng dày to ðựng toàn giấy. Ông ta lật lật giấy tờ. Trong lúc ðó, ông tên Lai vẫn cái giọng dữ tợn hỏi tôi:
“Anh ðã viết gì trong nhật ký?”
Hỏi chi lạ. Tôi nói:
“Tôi không thể nhớ hết ðýợc.”
“Ðýợc rồi, anh phải nhớ.”
Cái ông dýới bốn mýõi tuổi ðó ðể hai tay lên cặp giấy mở ra trýớc mặt, nói:
“Anh Ðính, tất nhiên ðã gọi anh ðến ðây ðể làm việc, chúng tôi phải có ðầy ðủ hồ sõ và bằng chứng về anh. Anh ðừng týởng là tôi nói thế ðể dọa anh ðâu, cũng không phải nói thế ðể lừa anh. Chúng tôi chỉ muốn cứu anh. Một ngýời có học nhý anh tôi chắc anh hiểu ðýợc những hậu quả của việc làm của mình lâu nay.”
Tôi uống nýớc và ngó ra ngoài cửa sổ. Trời khô và lạnh. Không khí bắt ðầu cãng thẳng. Trên mặt của họ ðã lộ vẻ cãm tức. Họ không còn nhý bất ðộng nữa. Tiếng giày dép kéo trên sàn nhà; tiếng áo quần xát trên ghế; chân ghế ðụng chân bàn. Bọn họ xoay ngýời, nghiêng, ngửa, ðổi thế ngồi, chống tay lên cằm, cắn môi, cắn ngón tay, ðẩy gýõng sát vào mắt, ðẩy tách nýớc ra xa, bẻ ngón tay.
Ông tên Lai, chắc ông ta là trýởng ðoàn của ðoàn ngýời tra khảo tôi, nói, nói nhanh:
“Tôi biết hiện nay anh ðang nghĩ gì về chúng tôi. Tôi biết những gì ðang chứa trong ðầu óc của anh. Tôi nói thẳng anh là một tên phản ðộng, chống Ðảng. Anh cãm thù chúng tôi, cãm thù chủ nghĩa xã hội, cãm thù chế ðộ này. Anh ðang âm mýu lật ðổ chế ðộ này. Có phải chính anh ðã kêu gọi biểu tình, viết báo chữ to lật ðổ chế ðộ này hay không? Anh sợ? Anh chối à? Nói ði, nói ði, có phải không?”
Ông ta chồm ngýời ra trýớc dằn giọng:
“Ðây, ðây này, anh ðòi bắn, ðòi treo cổ tất cả bọn chúng nó; ðã ðến lúc phải biểu tình, viết báo chữ to tố cáo tội ác của chúng nó.”
Ông ta dừng lại, bỏ kính xuống bàn nghe cạch:
“Có phải anh ðã viết trong nhật ký nhý thế không?”
“Tôi không nhớ.”
“Anh viết mà anh lại không nhớ à?”
“Làm sao tôi nhớ hết những gì tôi viết.”
Cái ông trẻ dýới bốn mýõi tuổi ðứng dậy, xoay ngýời ra phía sau lấy cái cặp da ðể ðứng dýới sàn nhà. Cái cặp ðã mở sẵn. Ông ta xây lýng về phía tôi. Ông rút ra một tờ giấy ðýa ra trýớc mặt tôi:
“Cái gì ðây? Có phải chữ của anh không?”
“Phải?”
Ðó là bức ảnh chụp một trang nhật ký của tôi, khổ bằng tờ giấy kẻ ngang. Ðến lúc này tôi mới biết là toàn bộ nhật ký của tôi ðã bị chụp ảnh trong thời gian tôi về bệnh viện E2 ðể kiểm tra sức khỏe, và bây giờ tôi mới biết việc tôi ði E2 kiểm tra sức khỏe là một sự xếp ðặt của Ban Thống nhất Trung ýõng, Cục ðón tiếp cán bộ B và Cục 78.
Ông Lai nói:
“Anh hết chối chýa?’’
Mọi ngýời ở ðây ðều ðã biết trýớc sự việc sẽ diễn tiến ra sao rồi. Tối hôm qua họ ðã họp với nhau bàn kế hoạch.
“Tại sao anh lại ðòi bắn, ðòi treo cổ? Bắn ai, treo cổ ai? Nói ði!”
Tôi nói:
“Tôi ðòi bắn tất cả những kẻ nào, ngýời nào ðã ãn ðýờng, sữa, tã lót của trẻ con, ãn hòm, vải liệm của ngýời chết, những kẻ ðã ðẩy con dân vào chiến trýờng còn con cháu họ thì qua Liên Xô, Bulgari, Hungari
”
“Anh ðòi bắn cả Trung ýõng Ðảng kia mà.”
“Nếu trong Trung ýõng Ðảng, trong Chính phủ có ngýời nào ðã ãn nhý thế, theo tôi, ðều ðem bắn ðýợc hết.”
“Anh lại còn kêu gọi biểu tình?”
“Tôi ðâu có kêu gọi ai. Tôi nói là ðã ðến lúc phải làm nhý thế.”
“Vì sao lại viết báo chữ to?”
“Viết báo chữ to ðể mọi ngýời ðều biết.”
“Mọi ngýời là ai?”
“Nhân dân.”
“Nhân dân, hừ”, một ông chỉ vào mặt tôi, “nhân dân! Anh làm gì có nhân dân. Nhân dân theo Ðảng làm cách mạng, ðổ xýõng, ðổ máu ðể có ðýợc nhý ngày nay. Nhân dân của anh là nhân dân kiểu Mỹ Ngụy. Anh là kẻ thù của nhân dân thì có.”
Giọng ông ta mỗi lúc một to, mỗi lúc mỗi gấp.
“Anh là một tên gian dối. Anh khai lý lịch không thật. Anh bảo anh thuộc tầng lớp dân nghèo thành thị. Anh týởng anh qua mặt ðýợc tổ chức à? Dân nghèo thành thị dýới chế ðộ Mỹ Ngụy mà học hành ðýợc nhý anh à, mà lại lên ðýợc ðại học nhý anh à? Không phải là tý sản thì gia ðình anh cũng thuộc tầng lớp tay sai Mỹ Ngụy. Ðúng là Mỹ Ngụy ðã ðào tạo anh không uổng. Anh chui rúc vào tổ chức cách mạng cũng khá sâu, anh Ðính.”
Ông ta dừng lại. Một vài ngýời trong ðám ngýời này gật gật ðầu tán thýởng ý kiến của ông ta. Một vài ngýời ghé ðầu vào nhau to nhỏ. Ông ta nói tiếp vừa nói vừa nhìn xuống cuốn sổ:
“Theo tôi, tất cả những tý týởng phản ðộng của anh trong nhật ký, trong thõ không phải chỉ là lẻ tẻ, ngây thõ, không phải là do nhận thức bị hạn chế. Tất cả ðều có hệ thống, ðều nằm trong một hệ thống, từ vãn chýõng ðến triết học, chế ðộ xã hội chủ nghĩa, Quốc hội, chuyên chính vô sản, sự lãnh ðạo của Ðảng, các tổ chức quần chúng, hạn chế sinh ðẻ, sinh hoạt xã hội, chiến tranh, các ðồng chí lãnh tụ, thậm chí cái áo, cái quần, lon sữa miếng ðýờng, rác rýởi ðều có trong nhật ký của anh, ðều bị anh xuyên tạc, nói xấu. Anh xem cuộc kháng
chiến chống Mỹ của nhân dân ta hiện nay là máu, là chết chóc. Anh không phân biệt ðýợc chiến tranh chính nghĩa với chiến tranh xâm lýợc của bọn ðế quốc. Anh lên án tất cả mọi cuộc chiến tranh, cho chiến tranh là ghê tởm.’’
Cái ông dýới 40 tuổi lại chìa ra một bức ảnh:
“Có phải nhý thế không?’’
Ðó là bức ảnh chụp một trang nhật ký của tôi, trong ðó có ðoạn tôi nói về chiến tranh. Tôi không nhớ nguyên vãn, ðại ý tôi cho rằng tất cả mọi cuộc chiến tranh ðều là thảm họa, ðều là máu và xác chết. Tôi ghê tởm và sợ chiến tranh. Hình nhý tôi có dẫn lời của một ngýời nào ðó nói về trận ðánh ở Nam Lào: “Ðó là một chiến thắng vĩ ðại, nhýng hết sức ðau lòng, vì có quá nhiều ngýời chết mà ðều là ngýời Việt Nam”.
“Vậy là anh ðã không phân biệt ðịch và ta, tức là anh ðứng về phía kẻ thù. Anh ghê tởm cuộc chiến tranh này, tức là anh chấp nhận cuộc chiến tranh xâm lýợc, anh cho ðế quốc Mỹ và bè lũ tay sai là chính nghĩa.’’
Một ông khoảng 57, 58 tuổi mặc áo ðại cán màu nâu, ngồi ðối diện với tôi ở cuối hai cái bàn ðâu lại, từ nãy giờ không nói, bây giờ výõn hai tay ra trýớc và nhìn vào xấp giấy ðể trên bàn, nói:
“Ðây này, anh viết bằng tiếng Pháp, ðại ý: ‘Chiến tranh là thế ðấy con hãy nhìn và nhớ lấy, vâng, chiến tranh là thế ðấy, là chết chóc, hận thù, hủy diệt, là làm cho con ngýời quên tất cả những tình cảm nhân loại’. Hừ, nhân loại, nhân dân! Nhân loại, nhân dân của anh là nhân loại, nhân dân của bọn tý sản, ðế quốc. Chủ nghĩa của bọn thực dân ðã làm cho anh trở nên ngu ðần.’’
Tôi nhớ tôi có ghi lại trong nhật ký lần tôi, Nguyễn Hữu Ngô, Hồ Tính Tình ði thãm ông Nguyễn Ðóa, ông Tôn Thất Dýõng Tiềm và bà Nguyễn Ðình Chi ở phố Nguyễn Du, Hà Nội. Lúc ðó những ngýời này ở trong Mặt trận Liên minh thành phố Huế ra Hà Nội cý trú. Ông Ðóa là thầy dạy Pháp vãn, ông Tiềm là thầy dạy quốc vãn của tôi nãm ðệ tứ ở trýờng Bồ Ðề Huế. Tôi nói với thầy Ðóa: “Thýa thầy, con nhớ mãi câu mà thầy dạy bọn con nãm học ðệ tứ ở Bồ Ðề”. Tôi ðọc câu nói về chiến tranh ðó bằng tiếng Pháp. Thầy Ðóa xua tay: “Thôi, thôi
..”. Tôi biết lúc ðó, trong hoàn cảnh ðó thầy ngại.
Cái ông trẻ dýới 40 này (thôi cứ tạm gọi ông ta tên Thanh) nói tiếp theo liền:
“Rõ ràng ðây anh Ðính này. Anh viết: ‘Ðâm mũi chông vào ngực kẻ thù, tôi tự do và trở thành thi sĩ’’’.
Ông ta ðọc thêm một số câu trích trong bài “Những con ðýờng ðã ði qua và những con ðýờng sẽ ði tới” của tôi viết khoảng ðầu nãm 1968 lúc còn ở trong rừng, trong ðó có những câu nói về những bàn tay rýớm máu vì kéo thép gai (tôi không nhớ rõ nguyên vãn). Hình nhý ông ta có ðọc câu: “hàng cờ bay trên ðống thịt ngýời” thì phải.
Ông mặc áo ðại cán màu nâu giải thích thêm:
“Kẻ thù? Hừ! Anh ðã ðể lộ rõ con ngýời thật của anh rồi. Kẻ thù ở ðây, thýa các ðồng chí, là kẻ thù của anh ta, là cách mạng, là chúng ta ngồi ở ðây. Anh ta ðâm vào cách mạng, vào Ðảng ðể anh ðýợc tự do và trở thành nhà thõ. Kinh thật! Còn những ngýời kéo thép gai tay rýớm máu, ðó là anh muốn ám chỉ các chiến sĩ giải phóng phải sống cuộc sống ðọa ðày
chớ gì nữa.’’
Tôi không cãi gì thêm mệt. Khoảng tháng 11-1968, tôi có làm bài thõ týởng niệm Trần Quang Long (hy sinh tháng 10-1968 tại chiến trýờng Tây Ninh) và dán trên tờ báo týờng của Chi ðoàn Thanh niên thuộc cõ quan Thanh vận Thành Uỷ Huế (C90). Tôi nhớ mấy câu của Trần Quang Long trong bài “Thýa mẹ trái tim”:
Con sẽ vót nhọn thõ thành chông
Xuyên vào gan lũ giặc
Và tôi viết:
Ðâm mũi chông vào ngực kẻ thù
tôi tự do
và trở thành thi sĩ
Tôi chỉ nói:
“Chỉ có ta mới dùng chông chứ ðịch không dùng chông. Còn những bàn tay kéo thép gai rýớm máu là tôi nói ðến những ngýời sống trong vùng ðịch bị bắt ði xây ðồn ðắp lũy.’’
Cái ông 57, 58 tuổi mặc dại cán màu nâu, xoay sang hỏi tôi:
“Trong nhật ký anh có viết mấy chữ tắt C. C., nghĩa là gì?’’
“Comité Central.’’
“Vì sao anh lại viết tắt mà không viết thẳng ra là Trung ýõng Ðảng?’’
“Ðó là thói quen ghi chép của tôi. Tôi viết cho tôi.’’
“Anh cố ý che mắt những ngýời nào ðó tình cờ ðọc nhật ký của anh chứ gì nữa? Ðây, anh viết
’’
Ông ta chìa cho tôi một tấm ảnh khác.
“Một câu tiếng Pháp có nghĩa nhý thế này: “Cách mạng cần lao muôn nãm!” Anh có giấu ý ðồ của anh ở ðâu cho ðýợc. Anh vẫn nuôi mộng Bắc tiến của bọn Cần lao nhân vị Ngô Ðình Diệm.’’
Tôi cấm bức ảnh ðọc và nói:
“Không phải nhý thế. Tôi viết thế này: “Vive la révolution prolétarienne!”, nghĩa là “cách mạng vô sản muôn nãm!”. Ðó không phải tôi nói, câu ðó là của Lenine.’’
Tôi biết ðây là một sự cố tình xuyên tạc của ông ta. Ông ta có lẽ là ngýời duy nhất trong ðoàn khảo tra tôi biết tiếng Pháp. Ông ta là ngýời tra vấn tôi về những ðoạn ghi chép, trích dẫn của tôi bằng tiếng Pháp. Nhýng từ ðó, ngýời ta vẫn cứ buộc tôi là một tên CIA-Cần-lao-nhân-vị-tay-sai-Mỹ-Ngụy, “muốn phục hồi một chế ðộ ðã từng lê máy chém khắp miền Nam sát hại nhân dân, tiêu diệt cách mạng, một chế ðộ mà ngay nhân dân miền Nam ðã ðạp ðổ từ nãm 1963”.
Ông này nói tiếp, ông coi nhý không có những lời của tôi nói vừa rồi.
“Cho nên tôi nói thẳng cho anh biết rằng trong máu anh ðã có sẵn máu phản ðộng chống Cộng rồi. Những tý týởng suy nghĩ nhý thế sẽ dẫn anh ðến hành ðộng chống ðối, làm loạn.’’
Rồi ông ta chuyển sang vấn ðề khác:
“Trýờng Nguyễn Ái Quốc là một trýờng Ðảng nổi tiếng khắp thế giới mà anh cũng không trừ ra. Anh cho trýờng Nguyễn Ái Quốc chỉ ðào tạo những mẫu ngýời trung thành với chế ðộ, với Ðảng mà không có ðầu óc suy nghĩ ðộc lập, thậm chí anh còn nói là có những ngýời mới học có lớp bốn trên danh nghĩa, chữ viết còn sai chính tả mà cũng học lớp trung cấp, cao cấp Nguyễn Ái Quốc.’’
Trong nhật ký tôi có ghi lại lần Nguyễn Hữu Ngô, Hồ Tính Tình và tôi gặp ông Phạm Nhý Cýõng với ông Tịnh và một bà nào ðó (hình nhý tên Quỳ thì phải) tại Viện Triết học ở Hà Nội. Trong câu chuyện tôi có nói ðại ý: trýờng Nguyễn Ái Quốc ðã ðào tạo ðýợc những cán bộ trung thành với ðýờng lối và chủ trýõng của Ðảng, nhýng không ðào tạo ðýợc những con ngýời có ðầu óc phản tỉnh, suy nghĩ ðộc lập, nhất là về mặt tý týởng triết học. Hình nhý ít có ngýời (hay là không có ngýời) sau khi học xong có thể viết ðýợc một bài ngắn về triết học Mác-Lênin, một vài dòng về
bản tuyên ngôn Ðảng Cộng sản
Nguyễn Hữu Ngô, Hồ Tính Tình nói: “Những thứ mà các anh gọi là triết học ðã dạy ở các trýờng Ðảng chỉ là một thứ triết học hành chính, mà hết chữ cho nên phải dùng hai chữ triết học ðó
”.
Tôi có nói: “Theo tôi, tinh thần triết học trýớc hết là ðối thoại. Ðối với triết học Mác-Lênin thì không có ðối thoại. Vì chủ nghĩa Mác-Lênin là vô ðịch, là bách chiến bách thắng, là muôn nãm. Ðối thoại ở ðây là vô ích mà còn bị
tù nữa là khác. Bởi vì các anh hãy cất khẩu súng trong hộc bàn ði khi nói chuyện triết học, vãn chýõng với ngýời khác
Ðối với các anh, chủ nghĩa Mác-Lênin là ðỉnh cao tuyệt vời nhất của nhân loại, và xýa nay, chỉ có tý týởng, triết học Mác-Lênin là triết học chân chính, duy nhất vĩ ðại. Thậm chí, trong các bài giảng, sách vở của các anh, các anh ðã khinh bỉ Hegel. Các anh cố
tìm xem trong nhân loại xýa nay, có ai có tý týởng duy vật hay không. Và nếu có ai, na ná nhý thế, hoặc các anh tự gán ép na ná nhý thế, và kết luận: một thứ chủ nghĩa duy vật ngây thõ, tự phát
và những ngýời ðó, các anh cho là
tiến bộ
còn toàn thể là duy tâm phản ðộng
”.
Tôi nói, thằng Ngô nói, thằng Tình nói
Ông Phạm Nhý Cýõng (tôi không nhớ lúc ðó có phải ông ta là Viện trýởng Viện triết học hay không) vẫn ðể tay trên cuốn sách mở ra làm nhý ðang ðọc nữa chừng: Les Problèmes de la dialectique dans le Capital de Karl Marx của Rosenthal (bản dịch từ tiếng Nga, cuốn này ðã có bản dịch tiếng Việt). Sau này khi nghe tin tôi là một tên phản ðộng, ông ta nói: “CIA giỏi thật, cài anh ta vào sâu ðến nhý thế”.
© 2005 talawas
---------------------------------
[1]Tôi có ðýợc một bản do bạn bè cho mýợn nhýng lại là một bản không bìa, nên không biết nhan ðề của tập hồi ký là gì. Ðáng lẽ tôi phải nhờ tác giả xác minh, nhýng do không quen biết anh, lại ðọc thấy ở trang cuối trong hồi ký của anh dòng sau ðây: “Tôi muốn yên ổn. Nhýng cho ðến bây giờ tôi vẫn cứ bị nhòm ngó”, nên rất ngại phải liên lạc với anh trong việc này. Vì vậy (trong khi chờ ðợi ðýợc bổ sung), tôi tạm ðặt cho cuốn hồi ký của anh cái tên Hồi ức của một ngýời tù không bị giam vào ngục, nhý anh ðã viết về mình trong hồi ký là “trýờng hợp một
thằng tù không bị giam vào ngục”.
=====
You shall know the truth and the truth shall set you free.
---------------------------------
Yahoo! FareChase - Search multiple travel sites in one click.
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://www.le.org/pipermail/vacets-local-dc/attachments/20051110/67f257a1/attachment-0001.html
More information about the Vacets-local-dc
mailing list