[Vacets-local-dc] [VN, con nguoi tu nhung bong ma ... phan 1]
Hai Tran
hai_v_tran at yahoo.com
Thu May 5 11:20:14 PDT 2005
28.4.2005
Nam Dao
Vi#7879;t Nam, con ng#432;#7901;i t#7915; nh#7919;ng bóng ma
Tôi vi#7871;t nh#7919;ng dòng ch#7919; này #273;#7875; tr#7843; n#7907;. N#7907; nh#7919;ng ng#432;#7901;i #273;ã n#7857;m xu#7889;ng. N#7907; nh#7919;ng ng#432;#7901;i còn s#7889;ng. N#7907; nh#7919;ng bóng ma ch#432;a siêu thoát. T#7845;t c#7843;, tôi #273;ã g#7863;p trên n#7867;o #273;o#7841;n tr#432;#7901;ng nh#7919;ng con #273;#432;#7901;ng xa. Cái n#7907; khi nhân cách hóa thành là n#7907; nh#7919;ng khuôn m#7863;t trên nh#7919;ng con #273;#432;#7901;ng tình c#7901;. Và cái n#7907; cu#7889;i cùng là tôi n#7907; m#7897;t ng#432;#7901;i b#7841;n tr#7867;, tên Nguy#7877;n Bình Minh, h#7913;a s#7869; tr#7843; khi chúng tôi cùng #273;#7871;n m#7897;t cái m#7889;c n#259;m tháng khó quên. S#7855;p t#7899;i ngày 30-04. Ð#7871;m, th#7871; là #273;ã 30 n#259;m t#7915; ngày Gi#7843;i Phóng. S#7901; lên, #273;#7847;u tôi nay ch#7853;p ch#7901;n lau tr#7855;ng. Tôi còn bao nhiêu th#7901;i gian? Ðã là lúc ngo#7843;nh nhìn v#7873; sau. Nh#432;ng #273;#7875; làm gì?
Tôi g#7863;p Bình Minh trong chuy#7871;n v#7873; Hu#7871; cách #273;ây d#259;m n#259;m. Ði th#259;m l#259;ng Minh M#7841;ng, l#417; ng#417; th#7871; nào tôi h#7909;t m#7845;t chi#7871;c thuy#7873;n máy ch#7903; khách tham quan #273;#7911;ng #273;#7881;nh r#7901;i b#7871;n m#7863;c cho tôi v#7851;y tôi g#7885;i. M#7897;t thanh niên l#7877; phép #273;#7873; ngh#7883; ch#7903; tôi b#7857;ng Honda r#432;#7907;t thuy#7873;n. Leo lên sau, xe vù #273;i trên nh#7919;ng con d#7889;c ngo#7857;n ngoèo, leo lên r#7891;i tr#432;#7907;t xu#7889;ng, làm xi#7871;c mà không khán gi#7843;, #273;ùa v#7899;i nh#7919;ng tai ho#7841; c#7911;a tình c#7901;. Thôi em, kh#7887;i r#432;#7907;t thuy#7873;n. Xe ng#7915;ng. Tôi th#7903; ra, bu#7897;t mi#7879;ng, #273;#432;#7901;ng xa th#7845;y n#7895;i sau nay mà kinh. Bình Minh tr#7847;m tr#7891;, a... anh c#361;ng thu#7897;c Ki#7873;u. Chuy#7879;n trò, tôi m#7899;i bi#7871;t Bình Minh ng#432;#7901;i Nam Ðàn, Ngh#7879; An. Bình Minh th#7889;t, quê Bác
#273;#7845;y. Tôi m#7881;m c#432;#7901;i, này c#7853;u có bi#7871;t cái câu s#7845;m Tr#7841;ng Trình gì có n#417;i... bò r#7889;ng r#7891;i Nam Ðàn sinh thánh không? Anh h#7887;i th#7853;t hay l#7905;m? Tôi #273;áp, th#7853;t. Tôi h#7887;i, c#7853;u #7903; Ngh#7879;, vô #273;ây làm chi? Bình Minh #273;áp, em #273;i h#7885;c Qu#7843;n Tr#7883; #7903; #273;#7841;i h#7885;c Hu#7871;. Nói #273;#7871;n #273;ó, Bình Minh chép mi#7879;ng, th#7853;t ra thì em thích môn S#7917;, nh#432;ng #273;#7845;t n#432;#7899;c mình c#7847;n làm kinh t#7871; t#7889;t #273;ã! Bình Minh h#7887;i l#7841;i, tôi #273;áp tôi gi#7843;ng d#7853;y Kinh T#7871;, nh#432;ng ch#7881; “lý thuy#7871;t’’ ch#7913; ch#7859;ng th#7875; ki#7871;m ra ti#7873;n #7913;c ti#7873;n tri#7879;u #273;#7875; mà xây d#7921;ng #273;#7845;t n#432;#7899;c #273;âu. Bình Minh có v#7867; th#7845;t v#7885;ng. Tôi th#7845;y th#7871;, #273;ành nói, thì ta trao #273;#7893;i chuy#7879;n S#7917; v#7853;y, #273;ó c#361;ng là #273;i#7873;u tôi
r#7845;t quan tâm. M#7855;t sáng lên, Bình Minh g#7853;t #273;#7847;u. Tôi l#7849;y Ki#7873;u:
Ngo#7843;nh nhìn m#7897;t cu#7897;c v#7847;n xoay.
Ð#432;#7901;ng xa th#7845;y n#7895;i sau này mà kinh...
Nh#7919;ng ngày này #7903; Hu#7871;, sinh viên #273;#432;#7907;c ngh#7881;. N#7871;u anh mu#7889;n, Bình Minh vui v#7867;, em s#7869; h#432;#7899;ng d#7851;n du l#7883;ch cho anh, em r#7843;nh mà!
Ngo#7843;nh nhìn...
Bình Minh #273;#432;a tôi #273;#7871;n #273;àn Nam Giao, n#417;i vua chúa nhà Nguy#7877;n t#7871; l#7877; #273;#7845;t tr#7901;i cho m#432;a hoà n#7855;ng thu#7853;n. Tr#7901;i m#432;a s#7909;t sùi, nay nhìn l#7841;i nh#7919;ng t#7845;m #7843;nh ch#7909;p ngày #273;ó mà t#432;#7903;ng chúng v#7851;n còn hoen #7889; n#432;#7899;c, tiêu #273;i#7873;u d#432;#7899;i b#7847;u tr#7901;i n#7863;ng tr#297;u mây #273;en. Khi #273;ó tôi bu#7897;t mi#7879;ng: Ai vô x#7913; Hu#7871; thì vô... Nay, có #273;âu ng#432;#7901;i s#7907; truông nhà H#7891; s#7907; phá Tam Giang! Bình Minh nói ti#7871;p, r#7891;i n#7917;a #273;ùa n#7917;a th#7853;t, l#7853;p l#7841;i câu danh ngôn, r#7857;ng n#432;#7899;c Vi#7879;t Nam là m#7897;t, dân t#7897;c Vi#7879;t Nam là m#7897;t, sông có th#7875; c#7841;n, núi có th#7875; mòn, nh#432;ng chân lý #273;ó... Tôi nh#7851;n n#7841;i nghe Bình Minh, h#7887;i l#7841;i “Th#7871; c#7853;u có #273;#7885;c Hoàng Lê nh#7845;t th#7889;ng chí ch#432;a? C#7853;u có #273;#7875;
ý khi Nguy#7877;n Nh#7841;c g#7863;p vua Lê, hai ng#432;#7901;i còn nói v#7899;i nhau là n#432;#7899;c tôi v#7899;i n#432;#7899;c ông... N#7871;u b#7843;o n#432;#7899;c Vi#7879;t Nam là m#7897;t, thì ch#7881; b#7855;t #273;#7847;u v#7899;i Gia Long, t#7913;c là t#7915; 1802. K#7875; cái th#7901;i gian 80 n#259;m b#7883; th#7921;c dân Pháp phân ra làm 3 K#7923;, sau là 10 n#259;m kháng chi#7871;n ch#7889;ng Pháp, r#7891;i 20 n#259;m chia c#7855;t t#7915; hi#7879;p #273;#7883;nh Genève #273;#7871;n 1975, thì th#7901;i gian cho n#432;#7899;c Vi#7879;t Nam là m#7897;t quá ít #7887;i...’’. Bình Minh chau mày “...còn dân t#7897;c, là m#7897;t?’’. “C#361;ng không! Vi#7879;t Nam là m#7897;t lãnh th#7893; #273;a s#7855;c t#7897;c. Nh#432;ng chúng ta có m#7897;t ngôn ng#7919; chung cho #273;a s#7889; là ng#432;#7901;i Vi#7879;t. Có chung m#7897;t ngôn ng#7919;, t#7913;c chia chung m#7897;t v#259;n hóa. Th#7875; hi#7879;n c#7911;a v#259;n hóa là nh#7919;ng con ng#432;#7901;i sinh nhai th#7871;
nào, s#7889;ng v#7899;i nhau ra sao, #273;#7891;ng thu#7853;n c#417; b#7843;n v#7873; m#7897;t th#7875; ch#7871; xã h#7897;i, m#7897;t h#432;#7899;ng nhìn t#432;#417;ng lai, và góp tay xây d#7921;ng t#432;#417;ng lai #273;ó! Nhìn d#432;#7899;i góc #273;#7897; này thì ch#432;a là m#7897;t #273;âu ...’’.
Chúng tôi lên Honda. Bình Minh #273;#432;a tôi vào Thành N#7897;i, m#7863;t thoáng nét b#259;n kho#259;n. Ðã #273;#7883;nh thôi không nói chuy#7879;n l#7883;ch s#7917; n#7919;a, tôi l#259;ng nh#259;ng h#7887;i qua quít này n#7885;, nh#432;ng Bình Minh #273;áp nhát g#7915;ng. Ng#7915;ng xe, Bình Minh ch#7881;, #273;ây là Ng#7885; Môn. Nhìn lên, tôi nghe Bình Minh nói, ch#7895; này là n#417;i B#7843;o Ð#7841;i #273;#7885;c chi#7871;u thoái v#7883;. N#417;i #273;ó, nay s#417;n son th#7871;p vàng nh#432; m#7897;t cái c#7893;ng chùa T#7847;u. Ch#7841;nh ngh#297; #273;#7871;n hôm #273;i th#259;m #273;#7873;n vua Ðinh tu#7847;n tr#432;#7899;c #7903; Hoa L#432;, ch#7895; nào c#361;ng m#7897;t ki#7875;u, bôi #273;#7887; loe #273;#7887; loét... T#432;#7907;ng thì v#7869; l#7841;i, m#7897;t anh cán b#7897; ph#7909; trách trùng tu nh#7919;ng di tích l#7883;ch s#7917; b#7843;o, phát hi#7879;n h#7885;a s#297; v#7869; râu, v#7869; c#7843; cho D#432;#417;ng Vân Nga r#7891;i l#7841;i ph#7843;i xóa,
có ai bi#7871;t là #273;àn bà #273;âu! Tôi nhìn nh#7919;ng c#7897;t g#7895; lim hai ng#432;#7901;i ôm. M#7897;t c#7897;t, m#7889;i #259;n th#7911;ng m#7897;t #273;#7847;u, v#7913;t l#259;n lóc c#7841;nh l#7889;i #273;i, lên n#432;#7899;c bóng loáng sau c#7843; nghìn n#259;m tr#417; gan cùng tu#7871; nguy#7879;t. Nh#7919;ng chi#7871;c c#7897;t khác, nay #273;#7873;u s#417;n son th#7871;p vàng, v#7869; r#7891;ng v#7869; ph#432;#7907;ng, và nh#7845;t là nh#7919;ng #273;ám mây cho r#7891;ng bay ph#432;#7907;ng múa. B#7853;t mi#7879;ng, tôi nói c#7913; #273;#7875; nguyên m#7899;i #273;#7865;p. Anh cán b#7897; c#432;#7901;i: “... #273;#7875; nguyên thì l#7845;y #273;âu ra ngân sách, trên #7910;y Ban nhân dân b#7843;o th#7871;, mu#7889;n có ti#7873;n thì ph#7843;i v#7869; ra chuy#7879;n mà làm ch#7913;! Truy#7873;n th#7889;ng bây gi#7901; c#7921;c h#7907;p th#7901;i, anh #7841;!”. Tay xoa cái c#7897;t m#7889;i #259;n, tôi su#7925;t so#7841;t ti#7871;c r#7867;. Anh cán b#7897; b#7843;o,
thích l#7845;y v#7873; mà dùng, tôi #273;#7893;i anh n#7917;a con dê. Lúc #273;ó tôi nhìn ra chân núi. #7902; Hoa L#432;, ng#432;#7901;i ta nuôi dê, hàng #273;àn. V#7845;n #273;#7873; là làm sao chuyên ch#7903; cái c#7897;t m#7889;i #259;n có th#7875; s#7869; b#7883; ch#7867; ra làm c#7911;i. Ðành ch#7883;u!
Bình Minh vào mua vé tham quan. Ð#7913;ng #273;#7907;i, tôi ng#7849;n ng#417; nhìn, nh#432; th#7845;y l#7841;i B#7843;o Ð#7841;i m#7863;c hoàng bào, trân tr#7889;i nhìn lá c#7901; qu#7867; Ly kéo xu#7889;ng, và c#7901; #273;#7887; sao vàng kéo lên. Trao #7845;n ki#7871;m cho Tr#7847;n Huy Li#7879;u, m#7897;t v#432;#417;ng tri#7873;u cáo chung. Gia Long, ng#432;#7901;i #273;ã mang Bá Ða L#7897;c vào #273;#7845;t n#432;#7899;c mình, d#7863;n Minh M#7841;ng ph#7843;i coi ch#7915;ng b#7885;n Tây D#432;#417;ng. Th#7871; là c#7845;m #273;#7841;o, r#7891;i phân tháp, r#7891;i b#7871; quan t#7887;a c#7843;ng. Ch#7881; 60 n#259;m sau khi nhà Nguy#7877;n n#7855;m quy#7873;n, th#7921;c dân Pháp #273;ã chi#7871;m 3 t#7881;nh mi#7873;n Ðông Nam b#7897;. Cu#7897;c xâm l#259;ng ti#7871;p t#7909;c #273;#7871;n 1884 thì T#7921; Ð#7913;c không còn gì ngoài cái #7843;o t#432;#7903;ng tr#7883; vì c#7911;a m#7897;t ông vua ch#7881; còn cái ngai b#7857;ng g#7895; s#417;n son th#7871;p vàng. Khi Nh#7853;t
bi#7871;t s#7869; b#7841;i tr#7853;n, B#7843;o Ð#7841;i #273;#432;#7907;c phép tuyên ngôn #273;#7897;c l#7853;p và xin tr#7843; l#7841;i Nam k#7923; v#7873; m#7897;t n#432;#7899;c Vi#7879;t Nam th#7889;ng nh#7845;t. Nh#432;ng ch#7881; m#7897;t vi#7879;c chuy#7875;n g#7841;o mi#7873;n Nam ra c#7913;u 2 tri#7879;u ng#432;#7901;i ch#7871;t #273;ói #7903; B#7855;c k#7923; c#361;ng không làm n#7893;i. “Thôi”, Bình Minh nói, “B#7843;o Ð#7841;i xu#7889;ng c#361;ng ph#7843;i!’’. D#297; nhiên. Nh#432;ng #273;#7915;ng quên công lao nhà Nguy#7877;n. T#7915; thu#7903; Hoành S#417;n nh#7845;t #273;ái, v#7841;n #273;#7841;i dung thân, h#7885; #273;âu ng#7891;i yên, xua quân Nam ti#7871;n [1] . Ng#432;#7901;i Vi#7879;t chúng ta c#361;ng t#7915;ng #273;i xâm l#259;ng. V#432;#417;ng qu#7889;c Ch#259;m b#7883; tiêu di#7879;t. Ng#432;#7901;i Chân L#7841;p gi#7841;t xu#7889;ng c#7921;c Nam, r#7891;i v#7873; phía Tây, n#417;i nay ta g#7885;i là Campuchia. “Bây gi#7901; l#7841;i có v#7845;n #273;#7873;
#7903; Tây Nguyên #273;#7845;y!’’ Bình Minh chép mi#7879;ng.
Chúng tôi vào Thành N#7897;i. Nhìn quanh, không m#7845;y khác v#7899;i C#7845;m Thành #7903; B#7855;c Kinh, ch#7881; nh#7887; h#417;n, nghèo h#417;n. Nh#432;ng khung c#7843;nh chung quanh tuy#7879;t v#7901;i. Tôi h#7887;i, n#417;i nào là n#417;i #7903; sông H#432;#417;ng mà Nguy#7877;n Hu#7879; ch#7885;n làm ch#7895; ti#7871;n công kinh thành Phú Xuân do t#432;#7899;ng nhà Tr#7883;nh tr#7845;n th#7911;. Không ai bi#7871;t. Bình Minh h#7899;n h#7903;: “Tây S#417;n m#7899;i là tri#7873;u #273;#7841;i #273;ã th#7889;ng nh#7845;t #273;#7845;t n#432;#7899;c, có ph#7843;i không anh?’’. Không. Nh#432;ng ch#7859;ng l#7869; c#7913; ti#7871;p t#7909;c th#7871; này, gì c#361;ng không à? L#7905; r#7891;i nên tôi ti#7871;p, Nguy#7877;n L#7919; vào Gia Ð#7883;nh nh#432;ng không bao gi#7901; #7903; lâu, h#7877; có chuy#7879;n #273;ao binh là l#7841;i “z#7885;t’’ v#7873; Qui Nh#417;n. Nh#7841;c thì thích thú làm ông vua m#7897;t cái thành nh#7887;. Ph#7847;n Hu#7879;, tham v#7885;ng l#7899;n
h#417;n, nh#432;ng ch#7881; lên ngôi vua khi #273;#7841;i phá quân Thanh, v#7873; ng#7891;i ch#432;a k#7883;p nóng gh#7871; Hoàng Ð#7871; #7903; Phú Xuân #273;ã v#7897;i ra ng#432;#7901;i thiên c#7893; [2] . Cu#7897;c kh#7903;i ngh#297;a nông dân là chuy#7879;n tào lao, vì d#432;#7899;i th#7901;i nào c#361;ng s#432;u cao thu#7871; n#7863;ng, b#7855;t lính xung quân, b#7887; con th#417; v#7907; d#7841;i, #273;i #273;ánh nhau thì #273;ánh cho ông t#432;#7899;ng bà chúa, làm gì có cái chuy#7879;n ý th#7913;c “giai c#7845;p #273;#7845;u tranh’’ #273;#7901;i sau tô v#7869; ra [3] . Nói xong, tôi bi#7871;t là Bình Minh b#7921;c b#7897;i. Không kìm #273;#432;#7907;c, Bình Minh h#7887;i “Sách v#7903; em h#7885;c, #273;#7873;u nói th#7871;! Anh l#7845;y ch#7913;ng c#7899; gì mà c#7913; nói ng#432;#7907;c?’’.
Th#7871; ai th#7889;ng nh#7845;t #273;#7845;t n#432;#7899;c? Bình Minh th#7855;c m#7855;c. N#7871;u g#7885;i #273;#7845;t n#432;#7899;c là t#7915; Nam Quan #273;#7871;n m#361;i Cà Mâu thì Gia Long là ng#432;#7901;i làm cái vi#7879;c th#7889;ng nh#7845;t #273;#7847;u th#7871; k#7927; 19, tôi #273;áp. Sau, thì sao? Bình Minh g#7863;ng h#7887;i. Khi #7845;y chúng tôi b#432;#7899;c v#7873; phía sau Thành N#7897;i. Tôi không #273;áp, l#7863;ng nhìn m#7897;t b#7913;c t#432;#7901;ng #273;#7893; nát n#7857;m ch#7855;n ngang, s#7841;t hai #273;#7847;u, trên l#7893;n nh#7893;n nh#7919;ng l#7895; #273;#7841;n xoáy v#7905; l#7899;p ngoài #273;#7875; ph#417;i ra l#7899;p trong m#7847;u tr#7855;ng #273;#7909;c nh#432; x#432;#417;ng ng#432;#7901;i. Nh#7919;ng viên #273;#7841;n #273;ó b#7855;n ra trong cu#7897;c t#7893;ng công kích và n#7893;i d#7853;y n#259;m M#7853;u Thân, #273;#7875; l#7841;i cho nh#7919;ng n#259;m sau m#7897;t Hu#7871; ng#7893;n ngang th#432;#417;ng tích. Không th#7845;y tôi
tr#7843; l#7901;i, Bình Minh vung tay, nói nh#432; #273;inh #273;óng c#7897;t: “Sau, Ð#7843;ng C#7897;ng S#7843;n Vi#7879;t Nam #273;ã gi#7843;i phóng dân t#7897;c, giành #273;#7897;c l#7853;p, và th#7889;ng nh#7845;t #273;#7845;t n#432;#7899;c!”.
Tôi nhìn vào c#7863;p m#7855;t Bình Minh trong sáng, lòng b#7895;ng ch#7899;m ng#7853;m ngùi. Em #273;ã #273;#432;#7907;c h#7885;c gì trong l#7883;ch s#7917; c#7853;n #273;#7841;i thì tôi c#361;ng bi#7871;t. Ba m#432;#417;i n#259;m qua, không hi#7875;u bao nhiêu l#7847;n câu trên #273;#432;#7907;c l#7853;p #273;i nh#7855;c l#7841;i #273;#7871;n #273;#7897; ti#7873;m th#7913;c c#361;ng m#7845;t ph#7843;n x#7841;, não b#7897; thu và nu#7889;t thông tin không c#7847;n lý l#7869; #273;#7875; tiêu hóa, t#7845;t c#7843; nh#7857;m #273;#432;a ba vòng hoa vinh quang là #273;#7897;c l#7853;p - gi#7843;i phóng- th#7889;ng nh#7845;t lên bàn th#7901; T#7893; Qu#7889;c nh#432; c#7911;a th#7871; ch#7845;p cho nh#7919;ng k#7867; c#7847;m quy#7873;n, b#7845;t lu#7853;n th#7921;c ti#7877;n nay #7903; #273;âu, và t#432;#417;ng lai mai m#7889;t th#7871; nào. Nguy hi#7875;m h#417;n, ba vòng hoa kia ng#7909;y hóa thành ba vòng kim cô, xi#7871;t vào #273;#7847;u nh#7919;ng k#7867; nào suy ngh#297;
ch#7879;ch #273;#432;#7901;ng phép t#7855;c chính th#7889;ng. Tôi nh#7887; nh#7865;: “Không ai ph#7911; nh#7853;n ki#7875;u ph#7849;y tay b#7843;o Ð#7843;ng không công lao. Nh#432;ng bây gi#7901;, #273;âu ph#7843;i lúc tranh công lu#7853;n t#7897;i, ch#7859;ng ích gì. Có l#7869; #273;i#7873;u ph#7843;i quan tâm là n#7897;i dung th#7921;c ch#7845;t nh#7919;ng #273;i#7873;u em v#7915;a nói và cái giá ph#7843;i tr#7843;, v#7899;i nh#7919;ng s#7921; ki#7879;n l#7883;ch s#7917; nhìn t#7915; nhi#7873;u chi#7873;u và có th#7875; ki#7875;m ch#7913;ng #273;#432;#7907;c. Ph#7843;i tránh ng#7897; nh#7853;n, nh#7919;ng úp m#7903; có ý #273;#7891; #273;ánh l#7853;n con #273;en, nh#7919;ng s#7921; th#7853;t c#7855;t xén ki#7875;u g#7885;t chân cho v#7915;a gi#7847;y...”
Ð#7897;c l#7853;p?
Ngày x#432;a, tôi r#7845;t b#259;n kho#259;n v#7899;i nh#7919;ng #273;i#7873;u Bình Minh v#7915;a m#7899;i #273;#7873; c#7853;p t#7899;i. Tr#432;#7899;c khi ho#7841;t #273;#7897;ng ph#7843;n chi#7871;n v#7899;i nh#7919;ng ng#432;#7901;i trong H#7897;i Vi#7879;t Ki#7873;u Yêu N#432;#7899;c #7903; Canada, tôi b#7887; ra nhi#7873;u th#7901;i gian #273;#7875; tìm hi#7875;u cu#7897;c kháng chi#7871;n ch#7889;ng Pháp. Nh#7899; l#7841;i nh#7919;ng trao #273;#7893;i v#7899;i b#7841;n tôi, m#7897;t ng#432;#7901;i có suy t#432; #273;#7897;c l#7853;p tham gia phong trào th#7901;i #273;ó, tôi k#7875;: “B#7843;n Tuyên Ngôn Ð#7897;c L#7853;p ngày 2-09-1945 là món t#7843; pí lù, tôi ph#7849;m bình, câu #273;#7847;u l#7845;y trong b#7843;n tuyên ngôn M#7929;, vài câu sau thì là tuyên ngôn nhân quy#7873;n c#7911;a Cách M#7841;ng Pháp, r#7891;i 3 ch#7919; Ð#7897;c L#7853;p- T#7921; Do- H#7841;nh Phúc bi#7875;u tr#432;ng cho Vi#7879;t Nam Dân Ch#7911; C#7897;ng Hòa thì l#7841;i t#7915; ch#7911;
ngh#297;a Tam Dân c#7911;a Tôn D#7853;t Tiên bên T#7847;u!”
“À”, b#7841;n tôi chép mi#7879;ng, “khi Nh#7853;t #273;#7847;u hàng, t#7915; v#297; tuy#7871;n 16 tr#7903; ra, quân Anh-#7844;n #273;#7871;n gi#7843;i gi#7899;i. Còn mi#7873;n B#7855;c là quân T#432;#7903;ng Gi#7899;i Th#7841;ch, có h#7853;u thu#7851;n c#7911;a M#7929;. Th#7871; nên ph#7843;i #273;ánh bài ba lá, tuyên ngôn th#7871; nào cho #273;#7865;p lòng t#7845;t c#7843; thôi... Nh#432;ng chuy#7879;n quan tr#7885;ng h#417;n là Hi#7879;p Ð#7883;nh S#417; B#7897; (HÐSB)!”
M#432;#7901;i tám v#7841;n quân Trung Hoa Dân Qu#7889;c vào gi#7843;i gi#7899;i quân Nh#7853;t, theo chân là Qu#7889;c Dân Ð#7843;ng và Vi#7879;t Nam Cách m#7879;nh Ð#7891;ng Minh h#7897;i, #273;#7873;u là nh#7919;ng #273;#7843;ng phái Qu#7889;c Gia ch#7889;ng C#7897;ng, trong khi Vi#7879;t Minh ng#432;#7901;i ít, khí gi#7899;i không có [4] ! Các ‘‘v#7883;’’ lãnh #273;#7841;o Ð#7843;ng C#7897;ng S#7843;n Ðông D#432;#417;ng lo chuy#7879;n s#7889;ng còn, gi#7843;i tán Ð#7843;ng, thành l#7853;p Chính Ph#7911; Liên Hi#7879;p và c#7889; nhanh chóng h#7907;p th#7913;c hóa Chính Ph#7911; qua m#7897;t cu#7897;c b#7847;u c#7917; Qu#7889;c H#7897;i #273;#7875; có cái th#7871; chính danh mà #273;i#7873;u #273;ình. Cu#7889;i tháng 2, hi#7879;p #432;#7899;c Hoa-Pháp ký k#7871;t, quân T#432;#7903;ng rút #273;#7875; quân Pháp vào mi#7873;n B#7855;c, các ‘‘v#7883;’’ #273;ành g#7845;p rút ký HÐSB, b#7887; hai ch#7919; Qu#7889;c Gia #273;#7897;c l#7853;p thay vào b#7857;ng hai ch#7919; t#7921; do, còn
quy#7871;t #273;#7883;nh v#7873; th#7875; ch#7871; #7903; mi#7873;n Nam thì s#7869; thông qua m#7897;t cu#7897;c tr#432;ng c#7847;u dân ý. Nh#432;ng th#7853;t oái o#259;m, t#7921; do trong HÐSB l#7841;i là t#7921; do trong Liên Bang Ðông D#432;#417;ng và Liên Hi#7879;p Pháp, khi #273;ó ch#432;a có qui ch#7871;, r#7845;t mù m#7901; [5] ...H#7891; Chí Minh và các ‘‘v#7883;’’ tìm cách tranh th#7911; thêm khi ký k#7871;t m#7897;t Hi#7879;p Ð#7883;nh Pháp-Vi#7879;t chính th#7913;c #7903; Fontainebleau v#7899;i Chính Ph#7911; Pháp!
Phái #273;oàn Chính Ph#7911; Vi#7879;t Nam b#7887; v#7873; tr#432;#7899;c. H#7891; Chí Minh #7903; l#7841;i, ký #273;#432;#7907;c b#7843;n T#7841;m #431;#7899;c, n#7897;i dung là m#7897;t b#432;#7899;c lùi so v#7899;i HÐSB, chi#7873;u h#432;#7899;ng là Vi#7879;t Nam s#7869; ch#7859;ng có quân #273;#7897;i và ngo#7841;i giao riêng trong Liên Hi#7879;p Pháp [6] . M#7897;t h#7897;i ngh#7883; d#7921; #273;#7883;nh s#7869; h#7885;p #7903; Hà N#7897;i vào tháng 2-1947 #273;#7875; chính th#7913;c hóa nh#7919;ng th#7887;a hi#7879;p trong T#7841;m #431;#7899;c. Nh#432;ng khi H#7891; Chí Minh v#7915;a lên #273;#432;#7901;ng sang Pháp, anh tu xu#7845;t D’Argenlieu, Cao #7910;y Pháp t#7841;i Ðông D#432;#417;ng, #273;ã #273;#417;n ph#432;#417;ng l#7853;p ra Chính Ph#7911; m#7897;t n#432;#7899;c Nam K#7923; t#7921; tr#7883;, ti#7871;n #273;ánh Tây Nguyên và vùng th#432;#7907;ng du B#7855;c K#7923;. #7902; Pháp, m#7863;c d#7847;u #273;#7843;ng C#7897;ng S#7843;n Pháp tr#7903; thành chính
#273;#7843;ng s#7889; m#7897;t và liên minh v#7899;i #273;#7843;ng Xã H#7897;i #273;#7875; thành l#7853;p Chính Ph#7911; phe t#7843;, không có m#7897;t d#7845;u hi#7879;u gì kh#7843; quan cho Vi#7879;t Nam. Ai c#361;ng bi#7871;t chi#7871;n tranh r#7845;t khó tránh [7] !
Sau là cu#7897;c xung #273;#7897;t #7903; H#7843;i Phòng, và l#7879;nh Kháng Chi#7871;n Toàn Qu#7889;c vào ngày 19-12-1946. Khi #273;ó, dân khí lên r#7845;t cao, dân #7903; m#7885;i t#7847;ng l#7899;p n#417;i n#417;i t#7843;n c#432;, tòng quân, v#7873; vùng t#7921; do và các chi#7871;n khu, ti#7871;p t#7909;c chi#7871;n #273;#7845;u giành #273;#7897;c l#7853;p. B#7889;n n#259;m #273;#7847;u c#7911;a cu#7897;c kháng chi#7871;n ch#7889;ng Pháp v#7899;i nh#7919;ng anh b#7897; #273;#7897;i c#7909; H#7891; có th#7875; là nh#7919;ng n#259;m #273;#7865;p nh#7845;t c#7911;a c#7843; dân t#7897;c trong th#7871; k#7927; 20. Ð#7865;p và lý t#432;#7887;ng vô cùng! Ch#7881; m#7897;t #273;i#7873;u #273;áng ti#7871;c... là song song v#7899;i cu#7897;c kháng chi#7871;n ch#7889;ng th#7921;c dân, các ‘‘v#7883;’’ l#7841;i #432;#417;m m#7847;m cho m#7897;t cu#7897;c n#7897;i chi#7871;n. Trong cái th#7871; #273;#7845;u tranh chính tr#7883; #273;#7847;u n#259;m 46 gi#7919;a Vi#7879;t Minh và nh#7919;ng
ng#432;#7901;i Qu#7889;c Gia (Vi#7879;t Cách và Vi#7879;t Qu#7889;c), chuy#7879;n kh#7911;ng b#7889; t#7915; c#7843; hai bên #273;áng ti#7871;c nh#432;ng khó tránh. Nh#432;ng sau #273;ó, khi Qu#7889;c Gia #273;ã b#7887; ch#7841;y, Vi#7879;t Minh truy kích và ti#7871;p t#7909;c m#7897;t cu#7897;c tàn sát có th#7875; nói là không m#7845;y c#7847;n thi#7871;t! S#7889; ng#432;#7901;i ch#7871;t có th#7875; lên #273;#7871;n 4,5 v#7841;n [8] , #7903; chi#7871;n khu 3 c#7911;a Vi#7879;t Nam Qu#7889;c Dân Ð#7843;ng, chi#7871;n khu Hòa Bình-Ninh Bình c#7911;a Ð#7841;i Vi#7879;t Duy Dân, nh#7919;ng thành viên c#7911;a Ð#7841;i Vi#7879;t Qu#7889;c Dân #273;#7843;ng, nhóm #273;#7879; t#7913; Tr#7889;t-Kít, ng#432;#7901;i c#7911;a Vi#7879;t Nam Quang Ph#7909;c h#7897;i sau theo Vi#7879;t Cách... R#7845;t nhi#7873;u y#7871;u nhân nh#7919;ng #273;#7843;ng phái Qu#7889;c Gia b#7883; th#7911; tiêu. T#7841;m k#7875;, có Tr#432;#417;ng T#7917; Anh, Lý Ðông A, Phan V#259;n Hùm, T#7841; Thu Thâu,
Hu#7923;nh Phú S#7893;, Khái H#432;ng, Nh#432;#7907;ng T#7889;ng... Tóm l#7841;i, phe Qu#7889;c Gia m#7845;t g#7847;n h#7871;t nh#7919;ng lãnh t#7909; có b#7843;n l#297;nh. Th#7921;c dân Pháp v#7895; tay, vì sau, n#7871;u có chính ph#7911; Qu#7889;c Gia nào thì kh#7843; n#259;ng h#7885; c#361;ng ch#7881; làm bù nhìn, #273;úng nh#432; v#7899;i Chính Ph#7911; B#7843;o Ð#7841;i thành l#7853;p ra cu#7889;i n#259;m 1949 sau khi Pháp ch#7845;p nh#7853;n Vi#7879;t Nam #273;#7897;c l#7853;p trong Liên Hi#7879;p Pháp v#7899;i nh#7919;ng #273;i#7873;u ki#7879;n còn r#7897;ng rãi h#417;n HÐSB trên gi#7845;y t#7901; v#259;n b#7843;n. Và Vi#7879;t Minh, v#7899;i lá c#7901; ch#7889;ng Pháp thu v#7873; tay, khi ph#7845;t s#7869; ph#7845;t m#7897;t mình, ai không theo t#7913;c không yêu n#432;#7899;c, t#7913;c Vi#7879;t gian, t#7913;c ph#7843;n qu#7889;c, #273;úng sách l#432;#7907;c X#7913; #7910;y B#7855;c B#7897; #273;ã v#7841;ch ra t#7915; th#7901;i ti#7873;n kh#7903;i ngh#297;a, vào tháng 3-45,
v#7899;i “Ð#7897;i Danh d#7921; tr#7915; gian’’ mà nhi#7879;m v#7909; là #273;i ám sát...
Tr#7843; giá nào cho m#7897;t chi#7871;n th#7855;ng?
Chúng tôi b#432;#7899;c lên th#7873;m #273;i#7879;n Thái Hòa. Ngai vua, nay c#361;ng l#7841;i s#417;n son th#7871;p vàng, tr#417; tr#7869;n n#7857;m gi#7919;a m#7897;t cái th#7843;m #273;#7887; xung quanh ch#259;ng dây ch#7863;n không #273;#7875; khách tham quan #273;#7871;n g#7847;n. Chi#7871;c ngai nh#7887;, ch#7855;c x#432;a các v#7883; vua tri#7873;u Nguy#7877;n không cao l#7899;n gì, v#7915;a v#7863;n v#7899;i cái t#7847;m nhìn không quá #273;#432;#7907;c tháp chuông chùa Thiên M#7909;, ch#7859;ng bì #273;#432;#7907;c v#7899;i Minh Tr#7883; Thiên Hoàng, k#7867; k#7883;p th#7901;i canh tân n#432;#7899;c Nh#7853;t gi#7919;a th#7871; k#7927; 19. B#432;#7899;c vòng vòng theo chân m#7897;t #273;ám du khách, tôi nói cái ý ng#7897; ngh#297;nh #273;ó r#7891;i im l#7863;ng. Bình Minh có v#7867; nóng ru#7897;t, t#7845;p t#7875;nh r#7911; ra ngoài, tôi trù ch#7855;c th#7871; nào c#361;ng h#7887;i thêm v#7873; n#432;#7899;c Nh#7853;t canh tân. Nh#432;ng tôi #273;oán nh#7847;m. Nhìn sau
không còn th#7845;y ai, b#7845;y gi#7901; Bình Minh l#7845;y gi#7885;ng nghiêm tr#7885;ng:
“Nh#432;ng r#7891;i #273;#7871;n chi#7871;n th#7855;ng Ði#7879;n Biên, c#7843; th#7871; gi#7899;i khâm ph#7909;c ta! Rõ ràng là Pháp thua, ph#7843;i ký Hi#7879;p Ð#7883;nh Genève...”
“Tôi c#361;ng khâm ph#7909;c, nh#432; nhi#7873;u ng#432;#7901;i, d#297; nhiên! Nh#432;ng chúng ta tr#7843; cái giá nào cho chi#7871;n th#7855;ng #7845;y?”
“Cái gì mà không có giá c#7911;a nó. Ðúng là ta thi#7879;t h#7841;i r#7845;t nhi#7873;u, nh#432;ng T#432;#7899;ng Giáp #273;âu có dùng chi#7871;n thu#7853;t bi#7875;n ng#432;#7901;i ki#7875;u các c#7889; v#7845;n T#7847;u #273;#7873; ngh#7883;...”
“Tôi không #273;#7883;nh ch#7881; #273;#7873; c#7853;p #273;#7871;n cái giá tr#7843; b#7857;ng sinh m#7841;ng và th#432;#417;ng t#7853;t c#7911;a hàng v#7841;n con ng#432;#7901;i...”
Bình Minh l#7855;c #273;#7847;u chau mày:
“Sách em h#7885;c l#7841;i vi#7871;t r#7857;ng ngay sau khi ký k#7871;t, ngày 22-07-1954, Bác H#7891; nói: ‘... ngo#7841;i giao ta #273;ã th#7855;ng l#7907;i to’ c#417; mà!”
“Ph#7843;i nhìn l#7841;i cái th#7871; c#7911;a ta trong b#7889;i c#7843;nh toàn c#7909;c th#7871; gi#7899;i. Nh#432;ng ngoài tinh th#7847;n anh d#361;ng c#7911;a b#7897; #273;#7897;i và tài n#259;ng c#7911;a t#432;#7899;ng Giáp, ta c#7847;n gì m#7899;i có th#7875; #273;o#7841;t #273;#432;#7907;c chi#7871;n th#7855;ng Ði#7879;n Biên Ph#7911;? Súng, #273;#7841;n, l#432;#417;ng th#7921;c... Và m#7897;t h#7853;u ph#432;#417;ng ch#7855;c ch#7855;n, là Trung Qu#7889;c, n#259;m 49 #273;ã v#7873; tay Ð#7843;ng C#7897;ng S#7843;n và Mao Tr#7841;ch Ðông. Chúng ta không th#7875; #273;ánh gi#7863;c v#7899;i tay không! Tr#432;#7899;c n#259;m 50, v#7899;i chính sách c#7911;a Pignon, Pháp #273;ã có ý #273;#7891; Vi#7879;t Nam hóa chi#7871;n tranh. Ð#7871;n n#259;m 51-52, l#7921;c l#432;#7907;ng ng#432;#7901;i Vi#7879;t trong quân #273;#7897;i c#361;ng nh#432; B#7843;o Chính Ðoàn, g#7885;i là Quân Ð#7897;i Qu#7889;c Gia, lên trên 220.000 ng#432;#7901;i [9] . Ðó là ch#432;a k#7875; s#7889; quân nhân
Pháp, Mar#7889;c, Sênêgan... trong nh#7919;ng binh ch#7911;ng chính qui, #273;#432;#7907;c M#7929; trang b#7883; v#361; khí t#7889;i tân, v#7899;i không quân và h#7843;i quân c#361;ng nh#432; nh#7919;ng l#7921;c l#432;#7907;ng c#417; #273;#7897;ng áp #273;#7843;o hoàn toàn trên tr#7901;i và d#432;#7899;i bi#7875;n. Tháng 2 n#259;m 50, ông H#7891; Chí Minh sang B#7855;c Kinh r#7891;i M#7841;c T#432; Khoa, #273;#7873; ngh#7883; v#7899;i nh#7919;ng n#432;#7899;c “anh em’’(!) chính th#7913;c công nh#7853;n n#432;#7899;c Vi#7879;t Nam Dân Ch#7911; C#7897;ng Hoà nh#432; m#7897;t Qu#7889;c Gia, và giúp ta trong chi#7871;n tranh ch#7889;ng Pháp. D#297; nhiên, cái giá ph#7843;i tr#7843; là quay theo cái qu#297; #273;#7841;o c#7911;a nh#7919;ng n#432;#7899;c C#7897;ng S#7843;n [10] . Ð#7893;i l#7841;i, là khí gi#7899;i và, #7903; m#7897;t m#7913;c nào #273;ó, c#7843; l#432;#417;ng th#7921;c... Ch#7881; sau Chi#7871;n d#7883;ch Biên gi#7899;i, th#7871; gi#7857;ng co v#7899;i l#7921;c
l#432;#7907;ng quân #273;#7897;i Pháp m#7899;i có chi#7873;u thay #273;#7893;i. Pháp thua, r#7891;i tr#7853;n cu#7889;i cùng là ÐBP. Th#7871; nh#432;ng 9 n#259;m máu x#432;#417;ng kháng chi#7871;n ta l#7845;y l#7841;i #273;#432;#7907;c gì? M#7897;t n#7917;a #273;#7845;t n#432;#7899;c v#7899;i HÐ Genève. Chia c#7855;t #273;#7845;t n#432;#7899;c #273;au lòng l#7855;m ch#7913;. Tr#432;#7903;ng phái #273;oàn Vi#7879;t Nam Dân Ch#7911; C#7897;ng Hòa Ph#7841;m V#259;n Ð#7891;ng #273;#7873; ngh#7883; ch#7845;p nh#7853;n m#7897;t Vi#7879;t Nam th#7889;ng nh#7845;t s#7869; ti#7871;p t#7909;c #7903; l#7841;i trong Liên Hi#7879;p Pháp [11] , t#7913;c là quay l#7841;i kh#7903;i #273;i#7875;m 9 n#259;m tr#432;#7899;c, ngày Hi#7879;p Ð#7883;nh S#417; B#7897; ký k#7871;t vào 6-03-1945. Nh#432;ng quá mu#7897;n, Pháp buông tay #7903; Ðông D#432;#417;ng cho M#7929; nh#7849;y vào [12] ...”
“...còn b#7889;i c#7843;nh qu#7889;c t#7871; anh có #273;#7873; c#7853;p t#7899;i?”, Bình Minh ng#7855;t.
“À, th#7871; này: Ð#7847;u n#259;m 1954 Liên Xô #273;#7873; ngh#7883; nên gi#7843;i quy#7871;t v#7845;n #273;#7873; Ðông D#432;#417;ng. Khi #273;ó, t#7841;i h#7897;i ngh#7883; Berlin, ngo#7841;i tr#432;#7903;ng Pháp, Anh, M#7929; #273;#7891;ng ý s#7869; bàn chuy#7879;n Ðông D#432;#417;ng #7903; Geneve,có thêm Trung Qu#7889;c và #7844;n Ð#7897; tham gia.Th#7911; T#432;#7899;ng #7844;n kêu g#7885;i hai bên ng#432;ng chi#7871;n, nh#432;ng l#7921;c l#432;#7907;ng #273;#7863;c biêt Pháp v#7899;i 500 c#7889; v#7845;n M#7929; v#7851;n mu#7889;n th#7921;c hi#7879;n k#7871; ho#7841;ch Navarre, b#7845;t ng#7901; b#7883; Vi#7879;t Minh pháo kích, và th#7871; là kéo theo b#432;#7899;c leo thang c#7911;a M#7929; trong giúp #273;#7905; máy bay v#7853;n t#7843;i và ném bom. Ð#7875; v#7853;n #273;#7897;ng d#432; lu#7853;n và Th#432;#7907;ng Vi#7879;n, t#7893;ng th#7889;ng M#7929; Eisenhower tuyên truy#7873;n truy#7873;n ch#7911; thuy#7871;t Domino. B#7897; Tr#432;#7903;ng Ngo#7841;i Giao M#7929;
Dulles th#7853;m chí ng#7887; l#7901;i v#7899;i B#7897; Tr#432;#7903;ng Pháp là Bidault v#7873; kh#7843; n#259;ng dùng bom nguyên t#7917; #7903; Ði#7879;n Biên Ph#7911;. Tuy nhiên, không ch#7881; nh#7919;ng n#432;#7899;c XHCN mà ngay c#7843; nh#7919;ng n#432;#7899;c Trung L#7853;p c#361;ng mu#7889;n H#7897;i Ngh#7883; Geneve khai m#7841;c #273;úng th#7901;i h#7841;n. Và th#7871; là H#7897;i Ngh#7883; #273;#432;#7907;c t#7893; ch#7913;c t#7915; 26-04 #273;#7871;n 21-07, v#7899;i ngh#7883; trình #273;#7847;u là chuy#7879;n Tri#7873;u Tiên, sau #273;ó m#7899;i #273;#7871;n Vi#7879;t Nam, vào ngày 9-05, #273;úng m#7897;t ngày sau chi#7871;n th#7855;ng Ði#7879;n Biên Ph#7911;. Ngày 10-05, phó Th#7911; T#432;#7899;ng Ph#7841;m V#259;n Ð#7891;ng #273;#432;a ra quan #273;i#7875;m c#7911;a Vi#7879;t Nam Dân Ch#7911; C#7897;ng Hòa, #273;òi Pháp công nh#7853;n quy#7873;n #273;#7897;c l#7853;p và t#7921; ch#7911; c#7911;a Vi#7879;t Nam, nh#432;ng c#361;ng xác nh#7853;n s#7861;n sàng gia
nh#7853;p Liên Hi#7879;p Pháp. Khi #7845;y, hai kh#7889;i mang tên Th#7871; gi#7899;i T#7921; Do và Xã H#7897;i Ch#7911; Ngh#297;a #273;ã c#7855;t #273;ôi n#432;#7899;c Tri#7873;u Tiên, và th#7871; là hai n#432;#7899;c “anh em’’ Trung Qu#7889;c và Liên Xô ép m#7897;t gi#7843;i pháp t#432;#417;ng t#7921; v#7899;i Vi#7879;t Nam. Nh#432;ng c#7855;t Vi#7879;t Nam #7903; #273;âu? Ta #273;òi v#297; tuy#7871;n 13, r#7891;i lùi d#7847;n... Chu Ân Lai, ng#432;#7901;i ngày x#432;a mai m#7889;i và d#7921; l#7877; c#432;#7899;i c#7911;a H#7891; Chí Minh v#7899;i T#259;ng Tuy#7871;t Minh, nay g#7863;p l#7841;i ông H#7891; #7903; Qu#7843;ng Châu thuy#7871;t ph#7909;c #273;#7875; v#297; tuy#7871;n 17 tr#7903; thành v#7871;t chém ngang l#432;ng T#7893; Qu#7889;c.“
„Sao th#7901;i #273;ó ta không #273;ánh ti#7871;p?“ Bình Minh g#7857;n, gi#7885;ng #7845;m #7913;c.
„Súng #273;#7841;n là do ‚anh em’ cung c#7845;p thì th#7855;ng b#7841;i là có ph#7847;n ‚anh em’ quy#7871;t #273;#7883;nh! Khi #273;ó, cái kinh nghi#7879;m chi#7871;n tranh Tri#7873;u Tiên cho th#7845;y M#7929; #273;ã #273;#7893; quân tr#7921;c ti#7871;p tham chi#7871;n, t#7915; phía Nam #273;ánh b#7853;t lên phía B#7855;c Tri#7873;u Tiên, ch#7855;c ‚anh em’ không mu#7889;n phiêu l#432;u thêm m#7897;t b#432;#7899;c!“
„...và hai n#259;m sau là T#7893;ng Tuy#7875;n C#7917; theo nh#432; HÐ Genève!“
„Chuy#7879;n này thì nói #273;#7875; mà ‚ch#417;i’ thôi! Hoa K#7923; không ký Tuyên Cáo chung, ch#7881; xác nh#7853;n là có ghi nh#7853;n v#259;n b#7843;n này tr#7915; #273;i#7875;m 13, t#432;#417;ng t#7921; nh#432; phái #273;oàn c#7911;a chính ph#7911; mi#7873;n Nam Ngô Ðình Di#7879;m. Ý #273;#7891; nh#432; th#7871; thì tr#7867; con c#361;ng có th#7875; #273;oán ra. Nghe k#7875;, khi #259;n b#7919;a ‚liên hoan’ chia tay sau h#7897;i ngh#7883; ‘#273;#7841;t th#7855;ng l#7907;i’, ng#7891;i gi#7919;a hai v#7883; tr#432;#7903;ng #273;oàn c#7911;a hai Chính Ph#7911; mi#7873;n Nam và mi#7873;n B#7855;c, Chu Ân Lai h#7887;i ông mi#7873;n Nam có #273;#7879; #273;#417;n xin vào Liên Hi#7879;p Qu#7889;c không, và n#7871;u có, Trung Qu#7889;c s#7861;n sàng #7911;ng h#7897;. Ông mi#7873;n B#7855;c, t#7913;c Ph#7841;m V#259;n Ð#7891;ng, nghe mà ch#7871;t s#7919;ng... Ch#7881; t#7897;i cho ti#7871;ng sáo trên h#7891; Lehman!“
Ðó là m#7897;t ng#432;#7901;i h#7885; Võ v#7845;n tóc m#7863;c áo the #273;#7871;n ng#7891;i b#7901; h#7891; Lehman g#7847;n n#417;i di#7877;n ra H#7897;i Ngh#7883; th#7893;i sáo #273;#7875; nói cho nhân lo#7841;i bi#7871;t cái n#7895;i #273;au c#7911;a v#7871;t chém ngang l#432;ng. Bình Minh có nghe có bi#7871;t nhà th#417; Tr#7847;n D#7847;n không?
...Tôi #273;i gi#7919;a tr#7901;i m#432;a #273;#7845;t B#7855;c
Ð#7845;t hôm nay t#7847;m tã m#432;a phùn
B#7895;ng nhói ngang l#432;ng máu nh#7887; xu#7889;ng bùn
L#432;ng tôi có tên nào chém tr#7897;m ?
A, cái l#432;#7905;i dao cùn!
Không #273;#7913;t #273;#432;#7907;c mà #273;au
...L#432;ng T#7893; Qu#7889;c hôm nay r#7899;m máu...
A, cái l#432;#7905;i dao cùn? Nh#432;ng súng #273;#7841;n hai bên l#7841;i r#7845;t hi#7879;n #273;#7841;i. Và khi#7871;n trên d#432;#7899;i b#7889;n tri#7879;u ng#432;#7901;i c#7843; quân l#7851;n dân hai bên #273;ã m#7841;ng vong trong chi#7871;n tranh ch#7889;ng M#7929; c#7913;u n#432;#7899;c? Nh#7919;ng bóng ma v#7851;n #273;âu #273;ây. C#7911;a Hu#7871; M#7853;u Thân. C#7911;a An L#7897;c t#7917; th#7911;. C#7911;a thành c#7893; Qu#7843;ng Tr#7883; th#432;#417;ng tích v#7899;i g#7841;ch #273;á hoang tàn. Bóng ma h#7885;Võ bên b#7901; h#7891; tu#7889;t tr#7901;i Tây, cây sáo cong queo n#7857;m trong r#7849;y b#7909;i v#7845;y s#432;#417;ng. Bóng ma Tr#7847;n D#7847;n, v#7899;i v#7871;t s#7865;o c#7913;a c#7893; r#7855;p ranh tr#7889;n s#7893; #273;o#7841;n tr#432;#7901;ng, nh#432;ng không thành nên l#7841;i m#7897;t mình kh#7853;p kh#7877;nh #273;i, không th#7845;y ph#7889;, không th#7845;y nhà, ch#7881; th#7845;y m#432;a sa trên m#7847;u c#7901; #273;#7887;, su#7889;t trên
d#432;#7899;i b#7889;n m#432;#417;i n#259;m. Tôi b#432;#7899;c, #273;âu #273;ó nh#7919;ng bóng ma quây quanh, tai ch#7907;t nghe th#7845;y ti#7871;ng sáo v#259;ng v#7859;ng ven sông #273;#7879;m cho nh#7919;ng l#7901;i th#417; c#7911;a m#7897;t ng#432;#7901;i #273;ã t#7915;ng c#7913;a c#7893; vì không ch#7883;u khu#7845;t ph#7909;c. B#7895;ng Hu#7871; r#7843;i vào th#7871; gian nh#7919;ng b#7909;i m#432;a, r#7845;t Hà N#7897;i... Bình Minh bu#7897;t mi#7879;ng nh#432; #273;#7875; t#7921; tr#7845;n an: “Ðình chi#7871;n #273;#7875; có th#7901;i gian xây d#7921;ng mi#7873;n B#7855;c xã h#7897;i ch#7911; ngh#297;a là m#7897;t sách l#432;#7907;c #273;úng, ph#7843;i không anh?”
Ð#7845;t b#7857;ng sóng d#7853;y!
Không #273;áp câu h#7887;i gi#7885;ng có ch#7899;m chút hoài nghi, tôi ch#7881; m#7897;t quán ven sông, r#7911; Bình Minh vào u#7889;ng n#432;#7899;c. Ch#7885;n m#7897;t góc v#7855;ng nhìn ra c#7847;u Tràng Ti#7873;n, chúng tôi nghe m#432;a n#7863;ng h#7897;t gõ nh#432; c#432;#7901;i trên mái tôn. Nhìn d#259;m con #273;ò #7911; d#7897;t xuôi dòng #273;#7875; l#7841;i nh#7919;ng vòng n#432;#7899;c xoáy h#7901; bên mái chèo, tôi không bi#7871;t nói gì cho ng#432;#7901;i b#7841;n tr#7867; yên lòng. Bình Minh h#7887;i l#7841;i, m#7855;t b#7895;ng d#432;ng ánh lên nét lo l#7855;ng. Tôi #273;áp:
“Ch#7881; 5 n#259;m, làm sao xây d#7921;ng gì ngay #273;#432;#7907;c trên cái n#7873;n m#7897;t xã h#7897;i #273;ã hàng ngàn n#259;m phong ki#7871;n, l#7841;i m#7899;i thoát ách th#7921;c dân? Tr#7903; l#7841;i cái v#7871; th#7913; hai, là khi ph#7843;i d#7921;a vào hai n#432;#7899;c ‘anh em’ #273;#7875; chi#7871;n th#7855;ng ÐBP, ta không còn #273;#7897;c l#7853;p trong v#7845;n #273;#7873; xây d#7921;ng xã h#7897;i nh#432; ta mong mu#7889;n. Tài li#7879;u do chính Ð#7843;ng sau này khéo léo ph#7893; bi#7871;n khi#7871;n ng#432;#7901;i dân có th#7875; ngh#297; r#7857;ng ông H#7891; Chí Minh không c#432;#7905;ng n#7893;i áp l#7921;c c#7911;a Stalin và Mao trong ph#432;#417;ng sách ti#7871;n hành nh#7919;ng c#7843;i t#7841;o xã h#7897;i ki#7875;u XHCN giáo #273;i#7873;u. Ngay 1953, Vi#7879;t Nam ta #273;ã phát #273;#7897;ng m#7897;t chính sách #273;i#7873;n #273;#7883;a b#7855;t ch#432;#7899;c ki#7875;u Mao bên C#7897;ng Hoà Nhân Dân Trung Qu#7889;c. B#7855;t #273;#7847;u là 4
#273;#7907;t Gi#7843;m Tô Gi#7843;m T#7913;c, r#7891;i sau là 5 #273;#7907;t C#7843;i Cách Ru#7897;ng Ð#7845;t (CCRÐ), ch#7845;m d#7913;t vào 56, t#7913;c 2 n#259;m sau Genève. Song song v#7899;i CCRÐ là phong trào Ch#7881;nh Ð#7889;n T#7893; Ch#7913;c (CÐTC), ti#7871;n hành v#7899;i s#7921; ch#7881; #273;#7841;o c#7911;a các c#7889; v#7845;n Trung Qu#7889;c có kinh nghi#7879;m là La Quí Ba v#7873; chính tr#7883;, Vi Qu#7889;c Thanh v#7873; quân s#7921; và Ki#7873;u Hi#7875;u Quang v#7873; CCRÐ. Chính sách thành ph#7847;n-lý l#7883;ch ra #273;#7901;i, v#7899;i giai c#7845;p nông dân là #273;#7897;i quân ch#7911; l#7921;c xây d#7921;ng XHCN. Các #273;#7897;i C#7843;i Cách v#7873; nông thôn th#259;m nghèo h#7887;i kh#7893;, b#7855;t r#7877;, xâu chu#7895;i, tranh th#7911; b#7847;n nông c#7889;t cán #273;#7875; phóng tay phát #273;#7897;ng #273;#7845;u tranh ch#7889;ng giai c#7845;p #273;#7883;a ch#7911;, tàn d#432; phong ki#7871;n và (nhân ti#7879;n!) b#7885;n Vi#7879;t gian Qu#7889;c
Dân #273;#7843;ng, b#7885;n ph#7843;n #273;#7897;ng, b#7885;n làm ‘gián #273;i#7879;p’ tay sai cho nh#7919;ng th#7871; l#7921;c ngo#7841;i xâm, vân vân... R#7853;p khuôn Trung Qu#7889;c, ta c#361;ng ph#7843;i tìm cho b#7857;ng #273;#432;#7907;c 5% #273;#7883;a ch#7911; c#432;#7901;ng hào, t#7883;ch thu c#7911;a c#7843;i - g#7885;i là qu#7843; th#7921;c - #273;#7875; phân phát cho b#7847;n nông. Nh#7845;t #273;#7897;i nhì Tr#7901;i. Và qui thành ph#7847;n, #273;em #273;#7845;u t#7889;, r#7891;i mang tr#432;#7899;c Toà Án Nhân Dân mà k#7871;t t#7897;i, nh#7865; thì tù #273;#7847;y c#7843;i t#7841;o, n#7863;ng thì t#7917; hình. Ai không ch#7883;u tham gia, t#7913;c có liên quan thành ph#7847;n, và th#7871; là c#361;ng có t#7897;i, b#7883; cách ly v#7899;i qu#7847;n chúng cách m#7841;ng, b#7883; ru#7891;ng b#7887;. A, cái ch#7881; tiêu 5% khó làm sao! Và ch#7895; nào c#361;ng thi #273;ua #273;#7845;u t#7889;, c#361;ng #273;#7841;t th#7855;ng l#7907;i, c#361;ng nêu thành tích...nên
#273;#7883;a ph#432;#417;ng nào không có, hay không #273;#7911;, #273;#7883;a ch#7911; c#432;#7901;ng hào thì ‘#273;ánh lên’ thành ph#7847;n. Ti#7871;ng hát vang vang ‘Nông dân là quân ch#7911; l#7921;c’, l#7851;n trong ti#7871;ng tr#7889;ng #7871;ch thi#7871;u nhi, bi#7871;n nông thôn thành n#417;i b#7847;n nông có k#7867; ‘t#7889; #273;iêu’, có ng#432;#7901;i ‘t#7889; v#7845;y’, r#7911; nhau hôi c#7911;a, tranh c#7917;a c#432;#7899;p nhà. B#7845;y gi#7901;, không thi#7871;u nh#7919;ng chuy#7879;n v#7907; t#7889; ch#7891;ng, con t#7889; cha, anh em, chú bác t#7889; nhau, gi#7871;t nhau. Làng xã Vi#7879;t Nam, n#7873;n t#7843;ng truy#7873;n th#7889;ng và #273;#7841;o lý c#7911;a xã h#7897;i, b#7883; x#7899;i tung lên, ch#7867; nát ra, cùng v#7899;i nh#7919;ng con ng#432;#7901;i không còn gì ngoài cái b#7843;n n#259;ng mà ph#7847;n thú tính nghi#7873;n ph#7847;n nhân tính ra thành nh#7919;ng m#7843;nh v#7905; khó lòng hàn g#7855;n l#7841;i [13] . Ð#7891;ng th#7901;i, CÐTC
#273;#432;#7907;c ti#7871;n hành, th#7921;c ch#7845;t là Ð#7843;ng c#7911;a các ‘v#7883;’ thanh tr#7915;ng n#7897;i b#7897; #273;#7875; s#7855;p x#7871;p l#7841;i b#7897; máy quy#7873;n l#7921;c t#7915; trên xu#7889;ng d#432;#7899;i. Bao nhiêu #273;#7843;ng viên oan, bao nhiêu ch#7871;t, bao nhiêu gia #273;ình tan nát? Ông Võ Nguyên Giáp nói #273;#7897; 8.000 ng#432;#7901;i. Có k#7867; b#7843;o 20.000. Con s#7889; #273;ích xác thì Ð#7843;ng bi#7871;t, nh#432;ng 60 n#259;m qua r#7891;i v#7851;n c#7913; ‘b#7843;o m#7853;t’. CCRÐ #273;#432;a #273;#7871;n nh#7919;ng công ph#7851;n ngay trong giai c#7845;p nông dân ch#7911; l#7921;c. N#7841;n nhân #273;#7845;u t#7889; là c#432;#7901;ng hào ác bá #273;#7883;a ch#7911; thì #273;ã #273;ành, nh#432;ng ch#7881; 5% và #273;ã b#7883; #273;#7845;u. Nh#432;ng còn chuy#7879;n qu#7843; th#7921;c chia không công b#7857;ng. Ru#7897;ng th#7845;p ru#7897;ng cao ru#7897;ng x#7845;u ru#7897;ng t#7889;t phân cho b#7847;n c#7889; c#361;ng không công
b#7857;ng. H#7887;i ai #273;ây? Nh#432;ng c#7913; nh#7845;t Ð#7897;i thì h#7887;i Tr#7901;i c#361;ng vô ích. Tr#7901;i h#7841;ng nhì, v#7843; l#7841;i qui thành ph#7847;n thì qui th#7871; nào? Tháng 9 n#259;m 1956, Trung #431;#417;ng Ð#7843;ng h#7885;p #273;#7875; t#7893;ng k#7871;t thành qu#7843; CCRÐ. Ð#7841;i T#432;#7899;ng Giáp, ng#432;#7901;i anh hùng ÐBP, thay m#7863;t Ð#7843;ng ra nh#7853;n sai l#7847;m tr#432;#7899;c nhân dân. Nh#432;ng s#7889; n#7841;n nhân là bao nhiêu #7903; mi#7873;n B#7855;c? Không ai trong nh#7919;ng k#7867; có th#7849;m quy#7873;n nói gì c#7843;. C#7913; coi nh#432; nông thôn mi#7873;n B#7855;c khi #7845;y #273;#7897; 10, 12 tri#7879;u ng#432;#7901;i, th#7871; thì 5% s#7889; ng#432;#7901;i ch#7855;c ph#7843;i x#7845;p x#7881; 600.000 n#7841;n nhân, v#7899;i có th#7875; kho#7843;ng 60.000 ng#432;#7901;i b#7883; sát h#7841;i?”
Bây gi#7901;, gió xào x#7841;c th#7889;c vào quán n#432;#7899;c. Cô ti#7871;p #273;ãi viên kéo áo len lên che c#7893;, nhìn chúng tôi, #273;ôi m#7855;t long lanh nh#432; th#7845;m n#432;#7899;c m#432;a c#7911;a Hu#7871; da di#7871;t, Hu#7871; #273;#7871; #273;ô ngày x#432;a, và Hu#7871; hôm nay nghèo nàn t#7913;c t#7917;i nh#7919;ng ti#7871;ng hò m#7845;t hút cu#7889;i m#7897;t th#7901;i s#7855;c h#432;#417;ng phai nh#7841;t. V#361; vô ki#7873;m t#7887;a n#259;ng l#432;u khách! Tôi ng#7853;m ngùi, c#7847;n chi ph#7843;i nh#7855;c s#7855;c b#7845;t ba #273;ào... trên cái #273;#7845;t n#432;#7899;c ba #273;ào này, chòng chành #273;#7871;n chóng m#7863;t!
“R#7891;i s#7917;a sai th#7871; nào, anh?”
“S#7917;a thì có Ð#7897;i s#7917;a sai v#7873; thay Ð#7897;i c#7843;i cách. Sai có, và s#7917;a thì ông Tr#432;#7901;ng Chinh, T#7893;ng Bí th#432; Ð#7843;ng và Ch#7911; nhi#7879;m #7911;y ban C#7843;i Cách thành Ch#7911; T#7883;ch Qu#7889;c H#7897;i. Ông Hoàng Qu#7889;c Vi#7879;t, phó ch#7911; nhi#7879;m #273;#7863;c trách CCRÐ, #273;#432;a qua n#7855;m Ban Ki#7875;m Sát. Ông Lê V#259;n L#432;#417;ng, phó ch#7911; nhi#7879;m lo CÐTC, v#7873; nh#7853;m ch#7913;c Ch#7911; t#7883;ch UBND Thành Ph#7889; Hà N#7897;i. Riêng H#7891; Vi#7871;t Th#7855;ng, u#7927; viên th#432;#7901;ng tr#7921;c c#7911;a U#7927; ban CCRÐ thì có xu#7889;ng, b#7883; v#259;ng ra kh#7887;i Trung #431;#417;ng nh#432;ng l#7841;i v#7873; trách nhi#7879;m #7910;y ban K#7871; Ho#7841;ch Nhà N#432;#7899;c. H#7891; Chí Minh thành T#7893;ng Bí Th#432; Ð#7843;ng, c#7913; nh#432; ng#432;#7901;i vô can! Và sai gì thì sai, có sai là ch#7881; ch#7845;p hành sai ch#7913; v#7873; ‘c#417; b#7843;n v#7851;n #273;úng’, #273;ã ‘cào
b#7857;ng’, chia bình quân ru#7897;ng #273;#7845;t cho nông dân canh tác trong giai #273;o#7841;n #273;#7847;u, và s#7869; ‘vào h#7907;p tác’ trong t#432;#417;ng lai m#7897;t xã h#7897;i #273;úng bài b#7843;n xã h#7897;i ch#7911; ngh#297;a. Dân #273;ùa, có sai có s#7917;a, sai #273;âu s#7917;a #273;#7845;y, nh#432;ng sai #273;#7845;y s#7917;a #273;âu!”
“Vào h#7907;p tác là th#7871; nào? B#7885;n em sinh sau #273;#7867; mu#7897;n, không bi#7871;t là gì!”
“Ban #273;#7847;u, #7903; m#7913;c th#7845;p cho m#432;#417;i m#432;#7901;i l#259;m gia #273;ình, h#7907;p tác v#7899;i nh#7919;ng t#7893; #273;#7893;i công. Sau, #7903; m#7913;c cao h#417;n, là H#7907;p Tác Xã, lao #273;#7897;ng tính theo công #273;i#7875;m, và t#7915; #273;ó qui ra thu nh#7853;p c#7911;a nông dân. N#259;m 60, h#7907;p tác trong nông nghi#7879;p #273;#432;#7907;c hoàn thành v#7873; c#417; b#7843;n. Ch#7881; ít n#259;m sau, s#7843;n l#432;#7907;ng xu#7889;ng, dân b#7855;t #273;#7847;u #259;n #273;#7897;n. Không #273;#7893; cho th#7901;i ti#7871;t #273;#432;#7907;c, trong chi#7871;n tranh ng#432;#7901;i ta b#7843;o là vì bom M#7929;. Ðâu c#361;ng m#7897;t gi#7885;ng, chi#7871;n tranh là cách #273;#7893; t#7897;i #273;#7875; bi#7879;n minh cho s#7921; th#7845;t b#7841;i c#7911;a nh#7919;ng c#7843;i cách th#7901;i bình. Nh#432;ng ngoài chi#7871;n tranh, cái nghi#7879;p d#297; c#7911;a dân t#7897;c t#7915; su#7889;t m#7845;y tr#259;m n#259;m nay, còn nh#7919;ng
chuy#7879;n khác...”
“Chuy#7879;n gì?”
“S#7921; th#7911; tiêu m#7897;t xã h#7897;i dân s#7921;. V#7899;i cái kh#7849;u hi#7879;u ‘chính tr#7883; là th#7889;ng soái’, ph#432;#417;ng th#7913;c t#7893; ch#7913;c m#7897;t n#7873;n chuyên chính vô s#7843;n ki#7875;u Lênin, l#7841;i kèm vào li#7873;u l#432;#7907;ng Mao-ít xu#7845;t phát t#7915; truy#7873;n th#7889;ng phong ki#7871;n Trung Qu#7889;c. T#7915; #273;ó, xã h#7897;i #273;#432;#7907;c t#7893; ch#7913;c theo ki#7875;u m#7897;t tr#7841;i t#7853;p trung. Và nh#432; th#7871;, l#7841;i c#7847;n #273;#7871;n chi#7871;n tranh, #273;i#7873;u ki#7879;n ‘khách quan’ #273;#7875; xây d#7921;ng m#7897;t xã h#7897;i-tr#7841;i lính!”
Bình Minh ch#7857;m ch#7857;m nhìn, #273;#7907;i tôi nói ti#7871;p. Lúc #7845;y, m#432;a t#7841;nh h#7897;t. Tr#7901;i b#7855;t d#7847;u t#7889;i d#7847;n, ánh #273;èn bên kia b#7901; sông H#432;#417;ng #273;ã nh#7845;p nháy th#7855;p sáng. Cô ti#7871;p #273;ãi viên nhìn chúng tôi, v#7867; mu#7889;n #273;óng c#7917;a quán, thu x#7871;p l#259;ng qu#259;ng nh#432; gi#7909;c chúng tôi #273;i. Nhìn Bình Minh, tôi nói kh#7869;: “Ta #273;i... Tìm cái gì #259;n. Em có bi#7871;t quán c#417;m Âm Ph#7911; không?”
Mi#7873;n Nam c#7911;a tôi!
Ng#7891;i sau Bình Minh, xe chúng tôi v#7915;a qua c#7847;u Tràng Ti#7873;n thì m#432;a thình linh n#7863;ng h#7897;t r#7891;i x#7889;i x#7843; trút xu#7889;ng nh#432; #273;#7875; h#7843; m#7897;t c#417;n #7845;m #7913;c. G#7847;n khách s#7841;n n#417;i tôi #7903;, tôi #273;#7873; ngh#7883; Bình Minh ghé l#7841;i, v#7915;a trú, v#7915;a m#432;#7907;n thêm m#7897;t chi#7871;c áo m#432;a tr#432;#7899;c khi #273;i #259;n. Ng#7891;i trong phòng khách, chúng tôi #273;#7907;i cho m#432;a ng#7899;t n#432;#7899;c, nghe ti#7871;ng gió rít qua nh#7919;ng tàn cây và ti#7871;ng s#7845;m #273;#7897;ng t#7915; xa v#7885;ng l#7841;i. Bình Minh b#7845;t thình lình h#7887;i: “Nh#432; em hi#7875;u thì anh #273;i di c#432; vào Nam, r#7891;i du h#7885;c, nh#432;ng l#7841;i #7911;ng h#7897; mi#7873;n B#7855;c. R#7891;i nghe anh v#7915;a nói, thì mi#7873;n B#7855;c có nh#7919;ng #273;i#7873;u anh không #432;ng... T#7841;i sao anh... b#7887; mi#7873;n Nam?”
Tr#7901;i h#7905;i, tôi nào #273;âu có b#7887; mi#7873;n Nam c#7911;a tôi! Chín n#259;m s#7889;ng #7903; Sài Gòn thu#7903; thanh thi#7871;u niên là quãng th#7901;i gian tôi l#7899;n lên #273;#7875; bi#7871;t yêu bi#7871;t ghét, bi#7871;t khinh bi#7871;t tr#7885;ng, bi#7871;t hy v#7885;ng và bám vào t#432;#417;ng lai b#7857;ng t#7845;t c#7843; nhi#7879;t huy#7871;t tu#7893;i tr#7867;. Ch#7871; #273;#7897; Ð#7879; Nh#7845;t C#7897;ng Hoà “th#7883;nh” nh#7845;t là cho #273;#7871;n n#259;m 1958, sau khi chính quy#7873;n Di#7879;m d#7865;p xong Ð#7841;i Vi#7879;t và Qu#7889;c Dân Ð#7843;ng #7903; mi#7873;n Trung, r#7891;i Bình Xuyên, Hòa H#7843;o và Cao Ðài trong Nam. T#7915; ch#7889;i hi#7879;p th#432;#417;ng Nam-B#7855;c và #273;#7875; dân chúng t#7921; do #273;i l#7841;i v#7899;i lý do là mi#7873;n Nam không ký vào HÐ Genève, chính quy#7873;n Di#7879;m bi#7871;t s#7869; có chi#7871;n tranh nh#432;ng ch#7911; quan cho r#7857;ng có th#7875; gi#7919; #273;#432;#7907;c mi#7873;n Nam
b#7857;ng ph#432;#417;ng ti#7879;n quân s#7921; v#7899;i h#7853;u thu#7851;n c#7911;a M#7929;. V#7873; m#7863;t chính tr#7883;, chính sách t#7889; c#7897;ng và di#7879;t công tung ra v#7899;i nh#7919;ng #273;oàn th#7875; nh#432; Thanh Niên C#7897;ng Hòa, Ph#7909; N#7919; Liên Ð#7899;i làm nòng c#7889;t trong dân chúng. #7902; nông thôn Di#7879;m t#7893; ch#7913;c Dân V#7879; #273;#7875; gi#7919; an ninh, có trang b#7883; v#361; khí thô s#417;, nh#432;ng không hi#7879;u qu#7843; gì, nên gi#7843;i pháp là ph#7843;i gom dân. L#7921;c l#432;#7907;ng ‘n#7857;m vùng’ c#7911;a mi#7873;n B#7855;c, kho#7843;ng #273;âu #273;ó 60.000 ng#432;#7901;i, b#7883; cô l#7853;p v#7899;i chính sách Khu Trù M#7853;t, r#7891;i #7844;p Chi#7871;n L#432;#7907;c, và sau có nguy c#417; b#7883; tiêu di#7879;t v#7899;i Lu#7853;t 9/59 #273;#7863;t C#7897;ng S#7843;n ra ngoài vòng pháp lu#7853;t. Trong b#7889;i c#7843;nh #273;ó, chính quy#7873;n Di#7879;m t#7915;ng b#432;#7899;c phô khuôn m#7863;t #273;#7897;c
tài. C#7889; V#7845;n Ngô Ðình Nhu, em Di#7879;m, lý thuy#7871;t gia c#7911;a Ð#7843;ng C#7847;n Lao Nhân V#7883; (CLNV). Lý thuy#7871;t kh#7853;p khi#7877;ng, nh#432;ng Di#7879;m-Nhu l#7841;i dùng Ð#7843;ng CLNV nh#432; bàn #273;#7841;p ch#7889;ng C#7897;ng. Cu#7889;i cùng Ð#7843;ng CLNV ch#7881; thành cách ti#7871;n thân quan tr#432;#7901;ng c#7911;a nh#7919;ng k#7867; qui ph#7909;c Di#7879;m-Nhu, v#7915;a có tính #273;#7883;a ph#432;#417;ng, v#7915;a nhu#7889;m m#7847;u s#7855;c tôn giáo, t#7853;p trung vào mi#7873;n Trung và Công giáo. T#7853;p h#7907;p “B#7855;c di c#432;”, m#7897;t thành t#7889; quan tr#7885;ng c#7911;a L#7921;c L#432;#7907;ng Qu#7889;c Gia và là ch#7895; d#7921;a ban #273;#7847;u c#7911;a n#7873;n Ð#7879; Nh#7845;t C#7897;ng Hòa m#7845;t d#7847;n th#7871; #273;#7913;ng. Cái nhân #273;#7913;c n#7893;i ti#7871;ng c#7911;a “c#7909;” Di#7879;m, bu#7891;n c#432;#7901;i nh#7845;t là c#7909; nh#7853;n m#7897;t s#7889; t#432;#7899;ng lãnh làm “con nuôi” nh#432;
Nguy#7877;n Chánh Thi ch#7859;ng h#7841;n, tr#7903; thành cách c#7909; #273;i#7873;u khi#7875;n m#7897;t qu#7889;c gia trong tinh th#7847;n gia #273;ình g#7889;c #273;#7841;o, anh có, em có, em dâu có, v#7899;i các lo#7841;i con nuôi chia ra n#7855;m quân nh#7919;ng vùng chi#7871;n thu#7853;t, ai n#7845;y v#7915;a hi#7871;n mình ph#7909;ng s#7921; Chúa, và v#7915;a ch#7889;ng C#7897;ng! Kéo máy chém #273;i kh#7855;p n#417;i v#7899;i cái lu#7853;t 9/59, chính quy#7873;n Di#7879;m-Nhu phá tan tành c#417; s#7903; C#7897;ng S#7843;n trong Nam, t#7841;o ra phong trào h#7891;i k#7871;t #7903; mi#7873;n B#7855;c. S#7889; ng#432;#7901;i mi#7873;n Nam t#7853;p k#7871;t n#259;m 55, kho#7843;ng 80.000, nóng lòng quay v#7873; quê quán là m#7897;t trong nh#7919;ng nhân t#7889; thúc #273;#7849;y m#7903; r#7897;ng cu#7897;c #273;#7845;u tranh b#7857;ng võ l#7921;c. Tr#7853;n th#7917; l#7917;a v#7899;i s#432; #273;oàn 23 và v#7909; n#7893; bom trong c#259;n c#7913; Biên Hòa b#7855;t #273;#7847;u
m#7897;t th#7917; thách. Và sau, phong trào Ð#7891;ng Kh#7903;i #7903; B#7871;n Tre. N#259;m 60, M#7863;t Tr#7853;n Gi#7843;i Phóng mi#7873;n Nam #273;#432;#7907;c thành l#7853;p, v#7899;i Nguy#7877;n H#7919;u Th#7885; làm Ch#7911; T#7883;ch. Th#7901;i gian #273;ó, Di#7879;m-Nhu #273;ã #273;#7849;y tính cách “gia #273;ình tr#7883;” #273;#7871;n m#7913;c khó ch#7845;p nh#7853;n. N#259;m sau, cu#7897;c #273;#7843;o chánh Nguy#7877;n Chánh Thi- V#432;#417;ng V#259;n Ðông ch#7871;t s#7849;y nh#432; m#7897;t cái bào thai còn non tháng, thi#7871;u s#7917;a so#7841;n và h#7853;u thu#7851;n chính tr#7883; ngo#7841;i giao.
Khi #7845;y, tôi #7903; v#7899;i ông b#7889; nuôi, nhà trên #273;#432;#7901;ng Nguy#7877;n B#7881;nh Khiêm g#7847;n #273;ài phát thanh, nghe ti#7871;ng súng n#7893; ròn rã m#7897;t ch#7863;p r#7891;i theo gia #273;ình lên trú nhà ông V#361; Qu#7889;c Thông tránh #273;#7841;n bay bom n#7893;. Ðó là l#7847;n #273;#7847;u tôi nghe nói #273;#7871;n M#7863;t Tr#7853;n Qu#7889;c Dân Ðoàn K#7871;t ch#7889;ng #273;#7897;c tài #7903; mi#7873;n Nam v#7899;i s#7921; tham gia c#7911;a nhà v#259;n Nh#7845;t Linh, ng#432;#7901;i #273;ã t#7909;c b#7843;n V#259;n Hóa Ngày Nay cu#7889;i th#7853;p niên 50. B#7889; nuôi tôi th#7901;i #7845;y h#7907;p tác v#7899;i B#7897; Tr#432;#7903;ng Tr#7847;n Chánh Thành, là T#7893;ng Giám Ð#7889;c Thông Tin Báo Chí, trách nhi#7879;m m#7897;t gu#7891;ng máy khi#7871;n nhà tôi t#7845;p n#7853;p t#7915; nh#7919;ng ng#432;#7901;i làm chính tr#7883; cho #273;#7871;n #273;#7911; lo#7841;i v#259;n ngh#7879; s#297;. Sau cu#7897;c #273;#7843;o chính h#7909;t, ông b#7883;
h#7841; xu#7889;ng, tr#7903; thành Ch#7911; T#7883;ch H#7897;i Ð#7891;ng Ki#7875;m Duy#7879;t, d#297; nhiên v#7851;n là m#7897;t vai trò quan tr#7885;ng trong b#7897; máy tuyên truy#7873;n ch#7889;ng C#7897;ng. Không hi#7875;u th#7871; nào mà b#7889; nuôi tôi, kín ti#7871;ng v#7899;i nh#7919;ng #273;#7913;a con #273;#7867;, nh#432;ng v#7899;i tôi, #273;#7913;a con nuôi, l#7841;i th#7881;nh tho#7843;ng g#7885;i lên, nói cho nghe #273;#7911; #273;i#7873;u v#7873; #273;#7911; m#7885;i nhân v#7853;t. Nào Tr#7847;n Kim Tuy#7871;n, Phan Quang Ðán. R#7891;i Nguy#7877;n Ð#7913;c Qu#7923;nh, Phan Huy Quát... Bên v#259;n ngh#7879; báo chí, Ph#7841;m Vi#7879;t Tuy#7873;n, V#259;n Giang, Lý Th#259;ng, anh Tám X#7841;c Ne (v#7889;n h#7885; hàng nhà bà Nhu), Ph#7841;m Duy, Nguy#7877;n M#7841;nh Côn... B#7889; tôi d#7863;n, ph#7843;i có d#361;ng, nh#432;ng không th#7875; thi#7871;u trí, nh#432;ng trên n#7873;n t#7843;ng là ch#7919; nhân. Th#7903; dài, ông chán n#7843;n, chúng nó ch#7881; có khôn
v#7863;t. Ð#7871;n nay, chúng nó là nh#7919;ng ai tôi c#361;ng ch#432;a k#7883;p h#7887;i!
Ng#432;#7901;i tôi có nhi#7873;u g#7855;n bó là nhà th#417; Tr#7847;n Vi#7879;t Hoài, anh ru#7897;t Tu#7879; Mai, h#7853;u du#7879; c#7911;a c#7909; Á Nam Tr#7847;n Tu#7845;n Kh#7843;i. Khi #273;ó, chú Hoài vi#7871;t Tro Tàn Ði#7879;n Ng#7885;c, m#7897;t t#7853;p k#7883;ch th#417; v#7873; th#7901;i chi#7871;n qu#7889;c, có Ph#7841;m Lãi v#7899;i Tây Thi. Chú #7903; m#7897;t mình trong m#7897;t c#259;n gác xép g#7847;n ch#7907; Phú Nhu#7853;n, vi#7871;t báo ki#7871;m s#7889;ng, và, có l#7869;, tham gia vào cái vi#7879;c chú g#7885;i l#417; l#7917;ng là ho#7841;t #273;#7897;ng xã h#7897;i. Khi in cu#7889;n k#7883;ch, chú t#7863;ng tôi, #273;#7873;: Còn gì #273;âu sau dâu bi#7875;n #273;#7893;i d#7901;i. S#7921; nghi#7879;p ng#432;#7901;i rã tan nh#432; b#7885;t sóng. H#7885;a ch#259;ng khi s#7889;ng cu#7897;c #273;#7901;i ho#7841;t #273;#7897;ng. Mòn tim gan, m#7887;i óc, ráo máu h#7891;ng. Ta #273;#432;#7907;c nh#7855;p ly r#432;#7907;u m#7841;nh say n#7891;ng. C#7911;a Ð#7845;ng Toàn
N#259;ng vô hình t#7863;ng th#432;#7903;ng... Mà nh#7919;ng k#7867; y#7871;u hèn không bao gi#7901; dám h#432;#7903;ng. #7902; cái tu#7893;i 15, tôi m#417; m#7897;ng “ho#7841;t #273;#7897;ng’’. Và trong b#7889;i c#7843;nh ngày nào c#361;ng nghe r#7857;ng Di#7879;m-Nhu #273;#7897;c tài, gia #273;ình tr#7883;, không #273;#7911; tài #273;#7913;c nên th#7871; nào r#7891;i c#361;ng l#7841;i thua C#7897;ng S#7843;n. Và l#7847;n này mà thua thì #273;úng là theo L#7841;c Long quân ra bi#7875;n Ðông ch#7913; #273;#7845;t li#7873;n làm gì còn ch#7895; s#7889;ng. R#7891;i cái tu#7893;i tr#7867; #259;m #7855;p nh#7919;ng gi#7845;c m#417; phiêu l#432;u b#7845;t ch#7845;p th#7921;c t#7841;i, tôi “thoát ly” (tr#7889;n kh#7887;i gia #273;ình #273;i hoang), #273;i “ho#7841;t #273;#7897;ng”, chèo kéo #273;ám h#417;n tôi d#259;m ba tu#7893;i thi r#7899;t Trung H#7885;c Ð#7879; Nh#7845;t C#7845;p nên ph#7843;i vào “Dân V#7879;”, mua (khi #259;n c#7855;p #273;#432;#7907;c ti#7873;n) ho#7863;c tr#7897;m
súng #7889;ng, #273;#7841;n d#432;#7907;c... (r#7845;t c#7843;i l#432;#417;ng) #273;#7907;i ngày kh#7903;i ngh#297;a! Ch#7889;ng #273;#7897;c tài #273;#7843;ng tr#7883; và gia #273;ình tr#7883; nhà Ngô n#259;m sau có thêm m#7897;t y#7871;u t#7889; thôi thúc là cu#7897;c #273;àn áp Ph#7853;t giáo mi#7873;n Trung c#7911;a c#7853;u C#7849;n, em Di#7879;m, #7903; Hu#7871;. H#7885; #273;#7841;o H#7889; Nai tay dao tay mác lên Sài Gòn. Chùa T#7915; Ðàm b#7883; C#7843;nh Sát Dã Chi#7871;n vây. R#7891;i chùa Xá L#7907;i trong Sài Gòn. Tôi b#7887; h#7885;c. Làm cách m#7841;ng v#7915;a b#7853;n v#7915;a vui, nh#432;ng nh#7845;t là vô cùng h#7891;i h#7897;p ki#7875;u truy#7879;n trinh thám Ðoan Hùng-L#7879; H#7857;ng... v#7899;i h#7853;u qu#7843; là tôi tr#432;#7907;t khi #273;i thi Tú Tài toàn ph#7847;n k#7923; 1. “Nhà” cách m#7841;ng b#7883; m#7865; nuôi #273;#7871;n vây b#7855;t, mang v#7873; nhà, nh#7889;t lên gác khóa c#7917;a l#7841;i, và b#7855;t b#7887; công #273;èn sách h#7885;c thi
k#7923; 2, #273;#7895; và sau #273;ó thi vào d#7921; b#7883; y khoa.
Cu#7897;c #273;àn áp Ph#7853;t Giáo c#7911;a chính quy#7873;n Di#7879;m-Nhu ch#7899;m tr#7893; nét thánh chi#7871;n quá khích là b#432;#7899;c cáo chung c#7911;a n#7873;n Ð#7879; Nh#7845;t C#7897;ng Hòa. Dinh Ð#7897;c L#7853;p b#7883; không kích. Sinh viên h#7885;c sinh xu#7889;ng #273;#432;#7901;ng. Trí th#7913;c lên ti#7871;ng ph#7843;n #273;#7889;i. Ng#432;#7901;i M#7929; b#7855;t #273;#7847;u buông tay Di#7879;m-Nhu, và m#7863;c d#7847;u tung l#7921;c l#432;#7907;ng cãnh sát dã chi#7871;n, công an m#7853;t v#7909; ra kh#7911;ng b#7889;, nh#7919;ng cu#7897;c ch#7889;ng #273;#7889;i chính quy#7873;n ngày m#7897;t công khai tr#7921;c di#7879;n. Ð#7881;nh cao là ngày hoà th#432;#7907;ng Thích Qu#7843;ng Ð#7913;c t#7921; thiêu trên m#7897;t ngã ba góc #273;#432;#7901;ng Lê V#259;n Duy#7879;t. B#7845;y gi#7901;, tôi #273;ã tham gia vào t#7893; ch#7913;c nh#7919;ng cu#7897;c ch#7863;n xe gây t#7855;c giao thông trên hai cây c#7847;u n#7889;i Sài Gòn vào Gia Ð#7883;nh, r#7843;i
truy#7873;n #273;#417;n, #273;i v#7853;n #273;#7897;ng h#7885;c sinh trung h#7885;c #7903; các tr#432;#7901;ng nh#432; Cao Th#7855;ng, Võ Tr#432;#7901;ng To#7843;n... ch#7889;ng nhà Ngô. M#7853;t v#7909; lùng, tôi “rút vào bí m#7853;t”, tr#7889;n v#7873; vùng ph#7909; c#7853;n, khi Gia Ð#7883;nh, khi Th#7911; Ð#7913;c... #273;inh ninh mình “làm cách m#7841;ng” cho #273;#7871;n khi b#7889; nuôi tôi tìm #273;#432;#7907;c, m#7855;ng “ Con #7841;! mày là #273;#7913;a manh #273;#7897;ng, tao #273;ã xin h#7885; nh#7855;m m#7855;t b#7887; qua vì con còn v#7883; thành niên. Thôi v#7873; mà #273;i h#7885;c...”. Di#7879;m #273;#432;a nhà v#259;n Nh#7845;t Linh ra tòa, #273;#7883;nh x#7917; t#7897;i #273;#7875; d#7885;a d#7851;m, nh#432;ng Nh#7845;t Linh t#7921; sát, tr#259;n tr#7889;i ch#7881; #273;#7875; cho l#7883;ch s#7917; phán quy#7871;t ông. Sinh viên chúng tôi t#7893; ch#7913;c #273;#432;a #273;ám Nh#7845;t Linh, và trên nh#7919;ng con #273;#432;#7901;ng Sài Gòn, tu#7893;i tr#7867;
#273;ã ng#7917;ng cao #273;#7847;u m#7863;c d#7847;u n#432;#7899;c m#7855;t có #7913;a ra khóc m#7897;t b#7853;c trí gi#7843; #273;ã s#7889;ng và hành x#7917; #273;#7911; trách nhi#7879;m v#7899;i #273;#7845;t n#432;#7899;c và con ng#432;#7901;i.
Nh#7853;n #273;#432;#7907;c m#7897;t h#7885;c b#7893;ng trong ch#432;#417;ng trình Colombo #273;i Canada, tôi b#7887; y khoa, ai n#7845;y trong gia #273;ình th#7903; phào b#7899;t #273;i cái gánh lo m#7897;t #273;#7913;a con c#7913;ng c#7893; mà m#7865; tôi c#7913; rên là to #273;#7847;u mà d#7841;i. Ph#7847;n tôi, #273;i là cái gi#7845;c m#417; h#7843;i h#7891;, #273;#7891; ch#7915;ng d#259;m n#259;m sau s#7869; v#7873;, có chi mà g#7885;i là sông D#7883;ch #273;#7875; t#432;#7903;ng ra ti#7871;ng sáo h#7885; Cao v#7899;i chén r#432;#7907;u ti#7877;n Kinh Kha. Hai tháng sau khi tôi #273;#7863;t chân #273;#7871;n Montreal, Di#7879;m và Nhu b#7883; #273;#7843;o chánh và b#7855;n ch#7871;t m#7863;c d#7847;u #273;ã xin #273;#7847;u hàng m#7897;t H#7897;i #273;#7891;ng quân nhân cách m#7841;ng v#7899;i nh#7919;ng Big Minh, Tr#7847;n V#259;n Ðôn, Tôn Th#7845;t Ðính, Tr#7847;n Thi#7879;n Khiêm, Nguy#7877;n Khánh... H#7885; là nh#7919;ng k#7867; #273;ã #273;#432;#7907;c Ð#7841;i S#7913;
M#7929; Cabot Lodge b#7853;t #273;èn xanh và #273;i#7879;p viên CIA là Conein cho... ti#7873;n th#432;#7903;ng. S#7921; can thi#7879;p c#7911;a M#7929; vào n#7897;i tình Vi#7879;t Nam rõ nh#432; ban ngày, và th#7901;i nh#7919;ng t#432;#7899;ng lãnh nh#7849;y lên bàn #273;#7897;c #273;#432;#7907;c khai tr#432;#417;ng v#7899;i ti#7871;ng gi#7847;y #273;inh ch#432;a n#7879;n nh#432;ng #273;ã vang vang kh#7855;p ph#7889; ph#432;#7901;ng. Th#7871; r#7891;i Hi#7871;n Ch#432;#417;ng V#361;ng T#7847;u v#7899;i t#432;#7899;ng Nguy#7877;n Khánh nh#432; c#7885;ng r#417;m cháy, và sau, n#7873;n Ð#7879; Nh#7883; C#7897;ng Hòa v#7899;i #273;#7911; b#7847;u bán Th#432;#7907;ng, H#7841; Vi#7879;n r#7845;t Made in USA. Chi#7871;n tranh leo thang, v#7899;i s#7921; hi#7879;n di#7879;n c#7911;a quân #273;#7897;i M#7929; và Ð#7891;ng Minh, r#7891;i ti#7871;p theo #273;ó là s#7921; ki#7879;n v#7883;nh B#7855;c B#7897;, #273;#432;a #273;#7871;n phong t#7887;a H#7843;i Phòng, #273;ánh bom mi#7873;n
B#7855;c tháng 8-65. N#259;m sau, vào tháng 3, hai L#7919; Ðoàn M#7929; #273;#7893; b#7897; vào Ðà N#7861;ng. Th#7871; gi#7899;i lên ti#7871;ng: Ð#7871; Qu#7889;c M#7929; xâm l#432;#7907;c m#7897;t n#432;#7899;c nh#7887; #7903; bên kia Thái Bình D#432;#417;ng!
Mi#7873;n Nam c#7911;a tôi #417;i! Nh#7919;ng ngày l#7841;nh l#7869;o x#7913; ng#432;#7901;i, tôi m#7895;i ngày chúi m#361;i vào nh#7919;ng trang báo, #273;#7885;c toàn nh#7919;ng tin t#7913;c v#7845;y máu và s#7921;c mùi thu#7889;c súng, v#7899;i nh#7919;ng hình #7843;nh tàn phá man dã, ki#7875;u Trung úy Calley châm l#7917;a #273;#7889;t mái tranh m#7897;t c#259;n nhà #7903; M#7929; Lai. A, oái o#259;m thay, m#7929; lai nôm na là (ng#432;#7901;i) m#7929; #273;#7871;n, v#7899;i súng M.16, t#259;ng M.113, F 101, C-130... N#259;m 66, M#7929; phát #273;#7897;ng chi#7871;n d#7883;ch ‘’Tìm và Di#7879;t’’ v#7899;i 2 tri#7879;u cu#7897;c hành quân, dùng pháo #273;ài bay B 52 #273;ánh bom. N#259;m 67, #273;ã có 1 tri#7879;u t#7845;n bom trút xu#7889;ng mi#7873;n Nam, 2 tri#7879;u xu#7889;ng mi#7873;n B#7855;c. R#7891;i chi#7871;n d#7883;ch Johnson City, tr#7921;c th#259;ng v#7853;n, và pháo 360,000 qu#7843; #273;#7841;n, nh#432;ng c#7913; 100 qu#7843; m#7899;i gi#7871;t #273;#432;#7907;c 1
VC! C#361;ng n#259;m #273;ó, M#7929; dùng t#259;ng #273;ánh vào ‘’Tam Giác S#7855;t’’ v#7899;i 3 s#432; #273;oàn, xe san b#7857;ng th#7883; xã B#7871;n Xúc, #273;#7849;y 6000 dân vào c#7843;nh màn tr#7901;i chi#7871;u #273;#7845;t. Th#7843;m h#7885;a trùm lên m#7841;ng s#7889;ng nh#7919;ng ng#432;#7901;i nông dân ch#7845;t phác cùng m#7897;t giòng máu v#7899;i tôi, m#7897;t k#7867; may m#7855;n #7903; bên ngoài, ng#432;#7907;ng ngùng m#7895;i l#7847;n ng#432;#7901;i b#7843;n #273;#7883;a chép mi#7879;ng, gi#7885;ng th#432;#417;ng xót, x#7913; anh qu#7843; là t#7897;i nghi#7879;p v#7899;i m#7897;t cu#7897;c chi#7871;n ch#7889;ng tên kh#7893;ng l#7891; không tim nh#432;ng th#7915;a bom #273;#7841;n. V#7899;i vài ng#432;#7901;i b#7841;n, chúng tôi khai sinh giai ph#7849;m C#7843;m Thông n#259;m 64-65, ra #273;#432;#7907;c ba s#7889;, kêu g#7885;i hòa bình, và th#7871; là không ch#7889;ng C#7897;ng, sau b#7883; cái c#7897;ng #273;#7891;ng nh#7887; bé t#7849;y chay. #7902; thành ph#7889;
Quebec, t#7901; báo Ð#7845;t L#7841;nh chuy#7875;n mình v#7899;i m#7897;t s#7889; du h#7885;c sinh qua n#259;m 65 nên có d#7883;p ch#7913;ng ki#7871;n s#7921; vong b#7843;n c#7911;a n#7873;n Ð#7879; Nh#7883; C#7897;ng Hòa v#7899;i nh#7919;ng t#432;#7899;ng lãnh #273;i gi#7847;y #273;inh, vai #273;eo sao, l#432;ng gi#7855;t súng l#7909;c, ch#7917;i ÐM và hung hãn hô hào B#7855;c Ti#7871;n! Trong khi #273;ó, Sài Gòn ph#7891;n vinh m#7863;c cho s#7889; tr#7867; em b#7909;i #273;#7901;i và các cô gái #259;n s#432;#417;ng tràn ng#7853;p v#7881;a hè, và OK Salem thành ngôn ng#7919; Vi#7879;t, v#7899;i s#7921; t#7911;i nh#7909;c khó mà tránh #273;#432;#7907;c #7903; tu#7893;i chúng tôi, l#7913;a tu#7893;i m#7899;i hai m#432;#417;i, không th#7875; s#7889;ng mà không t#7921; hào ng#432;#7899;c m#7863;t nhìn tr#7901;i.
Th#7871; cho nên chúng tôi #273;#7885;c 10 #273;i#7875;m c#7911;a M#7863;t Tr#7853;n Gi#7843;i Phóng Mi#7873;n Nam, #273;#7891;ng thu#7853;n vì ch#7881; mong h#7871;t chi#7871;n tranh, và hi#7875;u nh#432; th#7871; là #273;#7891;ng ngh#297;a v#7899;i s#7921; ch#7845;m d#7913;t can thi#7879;p c#7911;a ng#432;#7901;i M#7929; vàoVi#7879;t Nam. Ph#7847;n tôi, tôi ho#7841;t #273;#7897;ng ti#7871;p tay l#7921;c l#432;#7907;ng th#7913; ba trong n#432;#7899;c, nh#7855;m m#7909;c #273;ích l#7853;p l#7841;i hòa bình, xây d#7921;ng m#7897;t mi#7873;n Nam trung l#7853;p r#7891;i t#7915;ng b#432;#7899;c th#7889;ng nh#7845;t #273;#7845;t n#432;#7899;c qua gi#7843;i pháp chính tr#7883;. Nghe tôi k#7875; #273;#7871;n #273;ây, Bình Minh ng#7841;c nhiên h#7887;i:
“M#7863;t Tr#7853;n là do Ð#7843;ng l#7853;p ra mà, các anh không bi#7871;t th#7871; sao?”
“Bi#7871;t là có Ð#7843;ng, nh#432;ng c#361;ng bi#7871;t có nh#7919;ng ng#432;#7901;i trong M#7863;t Tr#7853;n không là c#7897;ng s#7843;n...”
Ch#7885;n l#7921;a nào?
Ði t#7915; mi#7873;n Nam, l#7841;i thu#7897;c thành ph#7847;n qu#7889;c gia có nòi, di c#432; và ch#7889;ng c#7897;ng, nên b#7913;c th#432; tôi báo cho cha #273;#7867; c#361;ng nh#432; b#7889; nuôi tôi bi#7871;t r#7857;ng tôi #7911;ng h#7897; L#7921;c l#432;#7907;ng th#7913; ba và M#7863;t Tr#7853;n Gi#7843;i Phóng mi#7873;n Nam có l#7869; là v#7871;t c#7855;t b#7853;t máu #273;#7847;u tiên gi#7919;a tôi và nh#7919;ng ng#432;#7901;i ru#7897;t th#7883;t. V#7899;i cha #273;#7867;, v#7871;t c#7855;t #273;ó không bao gi#7901; lành. V#7873; n#432;#7899;c n#259;m 77, c#7913; m#7895;i l#7847;n tôi có m#7863;t là c#7843; gia #273;ình tôi b#7895;ng nhiên ki#7879;m l#7901;i, có nói v#7899;i nhau thì nói th#7847;m, và tuy không nói ra nh#432;ng tôi hi#7875;u b#7845;y gi#7901; tôi là nh#7919;ng k#7867; phía bên kia - mang #273;#7911; tính tam vô: vô gia #273;ình, vô t#7893; qu#7889;c, vô tôn giáo - và gia #273;ình tôi n#7871;u không thù thì c#361;ng oán tôi, m#7897;t th#7857;ng Vi#7879;t
C#7897;ng, #273;úng là nuôi ong tay áo. Ba n#259;m sau, khi th#7845;y m#7845;y cô em u#7889;ng thu#7889;c ng#7915;a thai tr#432;#7899;c m#7897;t chuy#7871;n v#432;#7907;t biên không thành, tôi làm m#7897;t chuy#7879;n mà n#7871;u nh#432; không làm tôi s#7869; ch#7859;ng có th#7875; nhìn mình trong g#432;#417;ng mà không x#7845;u h#7893;: tôi b#7843;o lãnh cho t#7845;t c#7843; nh#7919;ng ng#432;#7901;i trong gia #273;ình #273;i chính th#7913;c #273;#7875; r#7891;i ra m#7899;i bi#7871;t là cái v#7871;t c#7855;t kia s#7869; #7913;a máu su#7889;t #273;#7901;i. V#7899;i b#7889; nuôi, tôi may m#7855;n h#417;n. Tr#432;#7899;c ngày ông qua #273;#7901;i #7903; Cali, tôi có h#7887;i, vào #273;#7883;a v#7883; ông n#259;m 46, tôi ch#7855;c ch#7855;n #273;ã theo kháng chi#7871;n, và lý do gì #273;ã khi#7871;n ông ch#7889;ng l#7841;i mi#7873;n B#7855;c. B#7889; tôi k#7875;, ông #273;#432;#7907;c b#7897; ph#7853;n công an c#7911;a chính ph#7911; c#7909; H#7891; ch#7881; #273;#7883;nh #7903;
l#7841;i Hà N#7897;i #273;#7875; v#7853;n #273;#7897;ng và t#7893; ch#7913;c thành ph#7847;n nhân s#297; qu#7889;c gia ti#7871;p t#7909;c ch#7889;ng th#7921;c dân Pháp trong khi m#7865; nuôi tôi và 3 #273;#7913;a con #273;#432;#7907;c #273;#432;a lên chi#7871;n khu Vi#7879;t B#7855;c. Nh#432;ng ông ng#7841;c nhiên khi th#7845;y nh#7919;ng ng#432;#7901;i ông liên l#7841;c lôi kéo #273;#432;#7907;c c#7913; l#7847;n l#432;#7907;t ho#7863;c b#7883; Tây b#7855;t ho#7863;c b#7883; th#7911; tiêu m#7901; ám. Ð#7871;n khi ông anh con cô con c#7853;u c#7911;a ông là Nh#432;#7907;ng T#7889;ng b#7883; sát h#7841;i thì ông hi#7875;u ra, r#7857;ng có th#7875; ông là m#7897;t mi#7871;ng m#7891;i, và chính ông c#361;ng có th#7875; b#7883; thí ch#7889;t b#7845;t c#7913; lúc nào. Tìm cách #273;#432;a #273;#432;#7907;c v#7907; con v#7873; Hà N#7897;i, ông #273;#7847;u hàng Pháp hòng c#7913;u m#7841;ng mình. T#7915; #273;ó, ông thành #273;#7889;i th#7911; c#7911;a nh#7919;ng ng#432;#7901;i x#432;a ông
tin là #273;#7891;ng chí. Sau 75, ông không di t#7843;n dù có th#7875; #273;i d#7877; dàng, #7903; l#7841;i #273;òi #273;#7889;i ch#7845;t v#7899;i Hoàng Ð#7841;o, ng#432;#7901;i ch#7883;u trách nhi#7879;m liên l#7841;c v#7899;i ông nh#432;ng #273;ã tìm cách h#7841;i ông, khi #273;ó #273;ã là m#7897;t Thi#7871;u T#432;#7899;ng công an t#259;m ti#7871;ng. Chính ông Tr#432;#7901;ng Chinh nh#7855;n qua bà V#361; Ðình Hoè b#7843;o ông #273;i #273;i, #273;#7889;i ch#7845;t mà làm gì, và Tr#7847;n B#7841;ch Ð#7857;ng #7903; Sài Gòn làm th#7911; t#7909;c cho ông lên #273;#432;#7901;ng qua Pháp m#7897;t cách chính th#7913;c n#259;m 80. Ông b#7843;o tôi, con #7841;, b#7889; nào có #273;#432;#7907;c l#7921;a ch#7885;n! Nh#432;ng b#7889; hi#7875;u cái #273;#7897;ng c#417; #273;ã #273;#432;a con #273;#7871;n nh#7919;ng l#7921;a ch#7885;n c#7911;a con. R#7891;i ông chép mi#7879;ng, th#7911;ng th#7881;nh #273;#7885;c, #273;ã mang l#7845;y nghi#7879;p vào thân, thì #273;#7915;ng trách oán
Tr#7901;i g#7847;n Tr#7901;i xa...
Tôi v#7851;n ngh#297;, cái th#7871; c#7911;a nh#7919;ng ng#432;#7901;i nh#432; tôi th#7853;t mà nói không có ch#7885;n l#7921;a nào khác là mong mu#7889;n hòa bình, ch#7889;ng m#7841;nh hi#7871;p y#7871;u, và hy v#7885;ng góp ph#7847;n xây m#7897;t xã h#7897;i công b#7857;ng nhân ái. Tu#7893;i ch#7899;m thanh xuân, ai l#7841;i ch#7859;ng m#417; m#7897;ng m#7897;t xã h#7897;i h#432;#7899;ng #273;#7871;n công chính lý t#432;#7903;ng. Thu#7903; #273;ó, tình th#7853;t, cái ki#7871;n th#7913;c c#7911;a tôi là ki#7871;n th#7913;c thu#7847;n sách v#7903;, và l#7841;i là sách v#7903; v#7873; ch#7911; ngh#297;a Mác và s#7921; d#7921; t#432;#7903;ng m#7897;t XHCN do ph#432;#417;ng Tây truy#7873;n #273;#7841;t: tôi #273;#7885;c Althusser, r#7891;i Fromn, Marcuse, Sartre... t#7913;c là th#7875; lo#7841;i kinh #273;i#7875;n c#7911;a th#7871; h#7879; tháng 5-68. Ðó là th#7871; h#7879; sinh viên c#7911;a phong trào ph#7843;n kháng (contestation) c#7853;y #273;á lát #273;#432;#7901;ng khu Quartier
Latin #7903; Paris ném vào xã h#7897;i t#432; b#7843;n Tây Âu, là th#7871; h#7879; râu tóc #273;#7875; dài, mi#7879;ng hô Peace and Love, tay c#7847;m hoa h#7891;ng, tay kia châm l#7917;a #273;#7889;t c#7901; hoa Hi#7879;p Ch#7911;ng Qu#7889;c ch#7889;ng chi#7871;n tranh Vi#7879;t Nam #7903; Berkeley. Tu#7893;i tr#7867; v#7899;i Mác, và Che Guevara... là ng#7885;n tri#7873;u cách m#7841;ng lãng m#7841;n ào lên nh#432; m#7897;t con sóng h#7891;n nhiên. Nh#432;ng bèo b#7885;t. S#7921; bèo b#7885;t n#7857;m ngay trong cái h#7891;n nhiên bây gi#7901; ngh#297; l#7841;i th#7845;y sao mà ngây ngô k#7923; l#7841;.
Trong không khí b#7891;ng b#7897;t #273;ó, phong trào #7903; Canada là s#7921; t#7921; phát cùa nh#7919;ng sinh viên, t#7915; lòng yêu quê h#432;#417;ng và vi#7877;n c#7843;nh m#7897;t cu#7897;c chi#7871;n tang th#432;#417;ng, v#7873; sau ít nhi#7873;u #273;#432;#7907;c h#7895; tr#7907; v#7873; m#7863;t thông tin c#7911;a phong trào bên Pháp #273;ã có kinh nghi#7879;m t#7915; th#7901;i giành #273;#7897;c l#7853;p n#259;m 45-46. Riêng tôi, tôi quen anh Ph#432;#417;ng, #273;#7871;n t#7915; Paris, làm vi#7879;c trong phòng thí nghi#7879;m Sinh Hóa #7903; Ð#7841;i H#7885;c Montreal. Sau này, anh b#7883; chính ph#7911; Canada tr#7909;c xu#7845;t. Khi b#7883; d#7851;n #273;#7897; v#7873; Sài Gòn thì anh tr#7889;n #273;#432;#7907;c, qua Chili làm vi#7879;c trong ban c#7889; v#7845;n c#7911;a Th#7911; T#432;#7899;ng Allende, và b#7883; b#7855;n ch#7871;t khi Pinochet #273;#7843;o chính. Anh cho tôi m#432;#7907;n cu#7889;n Th#7901;i d#7921;ng Ð#7843;ng c#7911;a Thép M#7899;i. Ð#7885;c xong,
th#7845;y tôi thòm thèm, anh #273;#432;a t#7853;p Lu#7853;n C#432;#417;ng c#7911;a Lê-nin. Tôi không nh#7899; #273;ã nói gì, nh#432;ng anh b#7843;o tôi thi#7871;u ki#7871;n th#7913;c c#417; b#7843;n, ph#7843;i h#7885;c t#7915; #273;#7847;u. Anh giúi vào tay cu#7889;n T#432; B#7843;n Lu#7853;n. Tôi #273;#7885;c, không hi#7875;u, ph#7843;i tìm b#7843;n ti#7871;ng Pháp và t#7915;ng b#432;#7899;c l#7847;n mò g#7905; nh#7919;ng gút ch#7881; r#7889;i r#7855;m, nh#432;ng ngay cho #273;#7871;n nay, tôi thú th#7853;t v#7899;i Bình Minh, r#7857;ng tôi ch#7859;ng th#7845;y kinh #273;i#7875;n Mácxít dính gì #273;#7871; nh#7919;ng th#7875; lo#7841;i th#7921;c ti#7877;n XHCN.
“Th#7921;c ti#7877;n?”
“#7902; Liên Xô, nh#7919;ng n#432;#7899;c Ðông Âu, và Trung Qu#7889;c, tôi ch#7881; th#7845;y nh#7919;ng t#7893; ch#7913;c chính quy#7873;n chuyên chính, v#7899;i t#7847;ng l#7899;p nomenklatura #273;#7897;c quy#7873;n #273;#7863;c l#7907;i! Lý t#432;#7903;ng c#7897;ng s#7843;n #273;#7847;y tính nhân #273;#7841;o, nh#432;ng con #273;#432;#7901;ng th#7921;c hi#7879;n thì ng#432;#7907;c l#7841;i toàn là tù #273;#7847;y, máu me và n#432;#7899;c m#7855;t...”
“Nh#432;ng t#7841;i sao anh v#7851;n ti#7871;p t#7909;c #7911;ng h#7897;?”
“Ð#7847;u tiên, tôi ch#7881; ch#7889;ng s#7921; xâm l#432;#7907;c c#7911;a M#7929; trong chi#7871;n tranh. Ai có th#7875; ng#7891;i yên khi bi#7871;t s#7889; l#432;#7907;ng bom M#7929; r#417;i trên quê h#432;#417;ng mình g#7845;p n#259;m ba l#7847;n t#7893;ng s#7889; bom th#7843; trong su#7889;t Th#7871; Chi#7871;n th#7913; 2? Sau 75, tôi hão huy#7873;n hy v#7885;ng Cách M#7841;ng Vi#7879;t Nam có th#7875; khác, v#7899;i nh#7919;ng con ng#432;#7901;i tôi thành tâm c#7843;m ph#7909;c. B#7903;i #273;#7845;t n#432;#7899;c #273;ã tr#7843;i m#7897;t cu#7897;c tang th#432;#417;ng kh#7911;ng khi#7871;p, nên tôi tin khó mà ch#7881; vì #273;#7863;c quy#7873;n #273;#7863;c l#7907;i t#7847;ng l#7899;p lãnh #273;#7841;o có th#7875; nh#7855;m m#7855;t không #273;#7863;t ra câu h#7887;i ng#432;#7901;i dân hy sinh giành #273;#7897;c l#7853;p th#7889;ng nh#7845;t #273;#7875; làm gì? Không l#7869; #273;#7875; ti#7871;p t#7909;c nghèo, d#7889;t, và l#7841;i o#7857;n ng#432;#7901;i d#432;#7899;i
nh#7919;ng cái ách m#7899;i? Sau Ð#7841;i H#7897;i V n#259;m 81, tôi t#7921; nh#7911;, d#7851;u gì #273;i n#7919;a thì tôi c#7913; gi#7919; s#7921; #7911;ng h#7897; c#417; b#7843;n thêm 10 n#259;m. Ph#7843;i nói, khi n#432;#7899;c ta b#432;#7899;c vào th#7901;i Ð#7893;i M#7899;i, tôi #273;ã nuôi nhi#7873;u hy v#7885;ng. Nh#432;ng #7911;ng h#7897; #273;#7889;i v#7899;i tôi không là thái #273;#7897; ng#7853;m mi#7879;ng mà là phát bi#7875;u ‘#273;úng n#417;i #273;úng lúc #273;úng ng#432;#7901;i’. Nh#432;ng th#7871; nào là #273;úng, mà #273;úng #273;#7871;n ba l#7847;n. Tôi sau l#7841;i m#7855;c t#7897;i tr#7901;i ch#432;a sáng #273;ã gáy!”
---------------------------------
[1]#7897;t s#7889; nh#7919;ng tr#7841;m tham kh#7843;o trong bài vi#7871;t là: AMVC: amvc.free.fr; BBC: www.bbc.co,uk/vietnamese; Di#7877;n Ðàn: zdfree.free.fr/diendan/; talawas: www.talawas.org; Thông Lu#7853;n: www.thongluan.org; H#7907;p L#432;u: www.hopluu.net
Tr#7847;n Tr#7885;ng Kim, Vi#7879;t Nam s#7917; l#432;#7907;c, Saigon, NXB Tân Vi#7879;t, 1956, B#7897; Qu#7889;c Gia Giáo D#7909;c, 1971.
[2]T#7841; Trí Ð#7841;i Tr#432;#7901;ng, L#7883;ch s#7917; n#7897;i chi#7871;n #7903; Vi#7879;t Nam 1771-1802, An Tiêm, 1991.
[3]George Dutton, Rethinking the Tay S#417;n Era, UCLA working paper, 2004.
[4]Hu#7923;nh Kim Khánh, Vietnamese Communism 1925-1945, Cornell University Press, Ithaca (USA), 1982.
[5]Devillers Philippe, Histoire du Vietnam de 1940-1952, Edition du Seuil, Paris 1952 và Võ Nguyên Giáp, Nh#7919;ng ch#7863;ng #273;#432;#7901;ng l#7883;ch s#7917;, Nxb V#259;n H#7885;c, 1977
[6]Devillers Philippe, Paris-Saigon-Hanoi 1944-1947, Gallimard-Julliard, Paris, 1988.
[7]Salan Raoul, Fin d’un Empire, Edition Presse de la Cité, Paris, 1970.
[8]Goscha Christopher và Benoit de Tréglodé, The Birth of a Party-State : Vi#7879;t Nam since 1945, edition Les Indes Savantes, Paris, 2004. Tham kh#7843;o ch#432;#417;ng 4, Shaw McHale, Freedom, Violence, and the Struggle... và nh#7845;t là ch#432;#417;ng 10, Francois Guillermont, Au coeur de la fracture vietnamienne. Ti#7871;n s#297; Guillermont d#7921;a trên nhi#7873;u tài li#7879;u c#7911;a Nhà XB Công an Nhân dân (NXBCAND) c#7911;a các B#7897; Công An, B#7897; N#7897;i v#7909; Vi#7879;t Nam (c#7909;c C#7843;nh V#7879;, c#7909;c Tình báo) c#361;ng nh#432; h#7891;i ký c#7911;a nh#7919;ng nhân v#7853;t ch#7881; #273;#7841;o công an và tình báo nh#432; Lê Gi#7843;n, Lê V#259;n Vi#7877;n... Ð#7863;c bi#7879;t trong th#7901;i gian 45-54, xin tham kh#7843;o Công an Thành Ph#7889; Hà N#7897;i, Nh#7919;ng ch#7863;ng #273;#432;#7901;ng l#7883;ch s#7917;, NXB CAND, 1990.
[9]Devillers Philippe (s#273;d, 1988).
[10]Võ Nguyên Giáp, Chi#7871;n #273;#7845;u trong vòng vây, Quân d#7897;i Nhân Dân, Hà N#7897;i, 2001
[11]V#7873; HÐ Genève, t#7841;m chia di#7877;n bi#7871;n ra 2 giai #273;o#7841;n: Giai #273;o#7841;n 1 (8/5 - 23/6): Ðây là giai #273;o#7841;n các bên trình bày l#7853;p tr#432;#7901;ng c#7911;a mình v#7873; cách gi#7843;i quy#7871;t v#7845;n #273;#7873; Vi#7879;t Nam và Ðông D#432;#417;ng. Thay m#7863;t #273;oàn Vi#7879;t Nam Dân ch#7911; C#7897;ng hoà, Tr#432;#7903;ng #273;oàn Ph#7841;m V#259;n Ð#7891;ng #273;ã trình bày l#7853;p tr#432;#7901;ng 8 #273;i#7875;m t#7841;i h#7897;i ngh#7883;: 1- Pháp công nh#7853;n #273;#7897;c l#7853;p, ch#7911; quy#7873;n và toàn v#7865;n lãnh th#7893; c#7911;a Vi#7879;t Nam, Lào và Campuchia. 2- Ký m#7897;t hi#7879;p #273;#7883;nh v#7873; vi#7879;c rút quân #273;#7897;i n#432;#7899;c ngoài ra kh#7887;i 3 n#432;#7899;c Ðông D#432;#417;ng trong th#7901;i h#7841;n do các bên tham chi#7871;n #7845;n #273;#7883;nh. Tr#432;#7899;c khi rút quân, #273;#7841;t tho#7843; thu#7853;n v#7873; n#417;i #273;óng quân c#7911;a l#7921;c l#432;#7907;ng Pháp hay
Vi#7879;t Nam trong m#7897;t s#7889; khu v#432;c h#7841;n ch#7871;. 3- T#7893; ch#7913;c t#7893;ng tuy#7875;n c#7917; t#7921; do trong 3 n#432;#7899;c nh#7857;m thành l#7853;p Chính ph#7911; duy nh#7845;t cho m#7895;i n#432;#7899;c. 4- Vi#7879;t Nam Dân ch#7911; C#7897;ng hoà tuyên b#7889; ý #273;#7883;nh xem xét vi#7879;c t#7921; nguy#7879;n gia nh#7853;p Liên hi#7879;p Pháp và nh#7919;ng #273;i#7873;u ki#7879;n c#7911;a vi#7879;c gia nh#7853;p #273;ó. 5- Ba n#432;#7899;c Ðông D#432;#417;ng th#7915;a nh#7853;n các quy#7873;n l#7907;i kinh t#7871;, v#259;n hoá c#7911;a Pháp t#7841;i m#7895;i n#432;#7899;c. Sau khi Chính ph#7911; duy nh#7845;t #273;#432;#7907;c thành l#7853;p, các quan h#7879; kinh t#7871; và v#259;n hoá #273;#432;#7907;c gi#7843;i quy#7871;t theo #273;úng các nguyên t#7855;c bình #273;#7859;ng và c#7911;ng c#7889;.6- Hai bên cam k#7871;t không truy t#7889; nh#7919;ng ng#432;#7901;i h#7907;p tác v#7899;i #273;#7889;i ph#432;#417;ng trong th#7901;i gian chi#7871;n
tranh. 7- Trao #273;#7893;i tù binh. 8- Các bi#7879;n pháp nói trên s#7869; #273;#432;#7907;c th#7921;c hi#7879;n sau khi #273;ình ch#7881; chi#7871;n s#7921;. Giai #273;o#7841;n 2 (24/6 - 20/7): Tr#432;#7903;ng #273;oàn Pháp và Tr#432;#7903;ng #273;oàn Vi#7879;t Nam Dân ch#7911; C#7897;ng hoà #273;àm phán tr#7921;c ti#7871;p #273;#7875; gi#7843;i quy#7871;t các v#7845;n #273;#7873; c#7909; th#7875;. Ðoàn #273;#7841;i bi#7875;u VNDCCH kiên trì #273;#7845;u tranh cho m#7845;y v#7845;n #273;#7873; c#417; b#7843;n bao g#7891;m: quy#7873;n tham gia h#7897;i ngh#7883; c#7911;a các #273;#7841;i bi#7875;u chính ph#7911; kháng chi#7871;n Lào và chính ph#7911; kháng chi#7871;n Campuchia; ch#7885;n v#297; tuy#7871;n #273;#7875; kh#7859;ng #273;#7883;nh gi#7899;i tuy#7871;n quân s#7921; th#7841;m th#7901;i #7903; Vi#7879;t Nam và th#7901;i h#7841;n t#7893; ch#7913;c t#7893;ng tuy#7875;n c#7917; t#7921; do th#7889;ng nh#7845;t n#432;#7899;c ta. Hai v#7845;n #273;#7873; ch#7911; ch#7889;t phía
sau mãi #273;#7871;n g#7847;n lúc H#7897;i ngh#7883; k#7871;t thúc m#7899;i #273;#432;#7907;c gi#7843;i quy#7871;t. Ngày 20/7/1954, Hi#7879;p #273;#7883;nh Genève v#7873; Ðông D#432;#417;ng b#7855;t #273;#7847;u #273;#432;#7907;c ký k#7871;t v#7899;i nhi#7873;u v#259;n ki#7879;n, ch#7911; y#7871;u là: 1- Ba hi#7879;p #273;#7883;nh #273;ình ch#7881; chi#7871;n s#7921; t#7841;i 3 n#432;#7899;c Vi#7879;t Nam, Lào và Campuchia; 2- B#7843;n tuyên b#7889; riêng ngày 21/7/1954 c#7911;a M#7929; t#7841;i H#7897;i ngh#7883; Genève, #273;ã không ký vào HÐ; 3- B#7843;n tuyên b#7889; c#7911;a chính ph#7911; Pháp ngày 21/7/1954 trong #273;ó nêu rõ Pháp s#7861;n sàng rút quân ra kh#7887;i lãnh th#7893; Vi#7879;t Nam, Lào, Campuchia theo l#7901;i yêu c#7847;u c#7911;a chính ph#7911; nh#7919;ng n#432;#7899;c có liên quan trong m#7897;t th#7901;i gian do các bên tho#7843; thu#7853;n; 4- Nh#7919;ng hi#7879;p #273;#7883;nh v#7873; Vi#7879;t Nam v#7899;i n#7897;i dung: i- Các n#432;#7899;c tham gia
h#7897;i ngh#7883; tôn tr#7885;ng quy#7873;n dân t#7897;c c#417; b#7843;n là #273;#7897;c l#7853;p, ch#7911; quy#7873;n, th#7889;ng nh#7845;t và toàn v#7865;n lãnh th#7893; c#7911;a Vi#7879;t Nam; ìi- Ng#7915;ng b#7855;n #273;#7891;ng th#7901;i #7903; Vi#7879;t Nam và trên toàn chi#7871;n tr#432;#7901;ng Ðông D#432;#417;ng; ììi- V#297; tuy#7871;n 17 là gi#7899;i tuy#7871;n quân s#7921; t#7841;m th#7901;i chia c#7855;t Vi#7879;t Nam làm hai mi#7873;n. Pháp rút quân v#7873; phía nam v#297; tuy#7871;n #273;ó; iv- T#7893;ng tuy#7875;n c#7917; t#7921; do trong c#7843; n#432;#7899;c sau hai n#259;m #273;#7875; th#7889;ng nh#7845;t n#432;#7899;c Vi#7879;t Nam.
[12]Devilliers, P. (s#273;d, 1988).
[13]Xin tham kh#7843;o Nguy#7877;n Minh C#7847;n, «Xin #273;#7915;ng quên, n#7917;a th#7871; k#7927; tr#432;#7899;c: V#7845;y máu C#7843;i Cách Ru#7897;ng Ð#7845;t», Thông Lu#7853;n, 01-2003; D#432;#417;ng Thu H#432;#417;ng, Nh#7919;ng thiên #273;#432;#7901;ng mù, 1987; Lê L#7921;u, Chuy#7879;n làng Cu#7897;i, 1991; Tô Hoài, Chuy#7879;n ba ng#432;#7901;i (ch#432;a xu#7845;t b#7843;n), Tr#7847;n D#7847;n, Ghi 1954-1960, td memoire, Paris 2001.
=====
You shall know the truth and the truth shall set you free.
---------------------------------
Yahoo! Mail Mobile
Take Yahoo! Mail with you! Check email on your mobile phone.
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://www.le.org/pipermail/vacets-local-dc/attachments/20050505/a955278a/attachment-0001.html
More information about the Vacets-local-dc
mailing list