[Vacets-local-dc] [Ve vu kien Chat Da Cam ... phan 1]

Tue Mar 29 08:06:43 PST 2005

Th#7913; n#259;m, 24/3/2005, 09:06 GMT+7
Nh#7919;ng #273;i#7875;m m#7841;nh y#7871;u trong phán quy#7871;t c#7911;a M#7929; v#7873; v#7909; dioxin

Ông Andrew Wells-Dang, #273;#7841;i di#7879;n Qu#7929; Hoà gi#7843;i và Phát tri#7875;n, phân tích t#7915;ng m#7909;c trong phán quy#7871;t dài 233 trang c#7911;a th#7849;m phán Jack B.Weinstein ngày 10/3 v#7873; v#7909; ki#7879;n c#7911;a các n#7841;n nhân ch#7845;t #273;#7897;c da cam Vi#7879;t Nam #273;#7889;i v#7899;i các công ty hoá ch#7845;t c#7911;a M#7929;. 

1/ Bên b#7883; cho r#7857;ng n#7871;u c#259;n c#7913; vào lu#7853;t M#7929;, bên nguyên ch#432;a ch#7913;ng minh #273;#432;#7907;c các công ty hoá ch#7845;t #273;ã bi#7871;t #273;#7871;n nh#7919;ng #273;#7863;c tính riêng c#7911;a dioxin mà chính ph#7911; M#7929; không bi#7871;t. Nói cách khác các công ty hoá ch#7845;t có th#7875; tuyên b#7889; r#7857;ng: “Chính ph#7911; b#7843;o chúng tôi làm vi#7879;c này và h#7885; bi#7871;t t#7889;i thi#7875;u ngang v#7899;i chúng tôi v#7873; nh#7919;ng nguy hi#7875;m c#7911;a dioxin”. #272;ây c#361;ng là tr#432;#7901;ng h#7907;p mà các c#7921;u chi#7871;n binh M#7929; b#7883; nhi#7877;m ch#7845;t #273;#7897;c da cam g#7863;p ph#7843;i khi g#7917;i #273;#417;n ki#7879;n tr#432;#7899;c #273;ây. 

#272;i#7873;u này là h#7907;p l#7869;, n#7871;u xét t#7899;i m#7889;i quan h#7879; g#7855;n k#7871;t t#7915; lâu gi#7919;a các nhà th#7847;u quân s#7921; v#7899;i chính ph#7911;. Tuy nhiên, các nguyên #273;#417;n #273;ã #273;#432;a ra #273;#432;#7907;c m#7897;t lu#7853;n c#7913; m#7841;nh m#7869; r#7857;ng chính ph#7911; ch#7881; ra l#7879;nh cho các công ty làm thu#7889;c di#7879;t c#7887; - ch#7913; không ph#7843;i là thu#7889;c di#7879;t c#7887; v#7899;i n#7891;ng #273;#7897; dioxin cao. Quy#7871;t #273;#7883;nh c#7911;a tòa án còn d#7851;n t#7899;i m#7897;t h#7879; qu#7843; x#7845;u là các công ty có th#7875; l#7849;n tr#7889;n trách nhi#7879;m, b#7903;i vì h#7885; l#7853;p lu#7853;n r#7857;ng chính ph#7911; c#361;ng ph#7843;i b#7883; coi là có t#7897;i.  

2/ Các công ty hoá ch#7845;t cho r#7857;ng, không th#7875; #273;#432;a các chu#7849;n m#7921;c c#7911;a lu#7853;t qu#7889;c t#7871; và v#7845;n #273;#7873; vi ph#7841;m nhân quy#7873;n ra áp d#7909;ng trong vi#7879;c này. Còn bên nguyên không ch#7913;ng minh #273;#432;#7907;c vi#7879;c M#7929; s#7917; d#7909;ng ch#7845;t di#7879;t c#7887; vi ph#7841;m lu#7853;t pháp qu#7889;c t#7871;. #272;ây là lý do chính khi#7871;n v#7909; này b#7883; bãi b#7887;.

Th#7849;m phán Weinstein công nh#7853;n tính hi#7879;u l#7921;c c#7911;a lu#7853;t pháp qu#7889;c t#7871; #273;#7889;i v#7899;i n#432;#7899;c M#7929;, #273;i#7873;u mà bên b#7883; #273;ã c#7889; g#7855;ng ph#7911; nh#7853;n. Lu#7853;t c#7909; th#7875; c#7911;a M#7929; có th#7875; áp d#7909;ng trong tr#432;#7901;ng h#7907;p này là Alien Tort Statute, còn có tên g#7885;i khác là Alien Tort Claims Act, t#7913;c ATCA. (Alien Tort Claims Act #273;#432;#7907;c Qu#7889;c h#7897;i #273;#7847;u tiên c#7911;a M#7929; thông qua n#259;m 1789. Lu#7853;t này quy #273;#7883;nh r#7857;ng toà án M#7929; có th#7849;m quy#7873;n xét x#7917; các v#7909; ki#7879;n c#7911;a nh#7919;ng ng#432;#7901;i n#432;#7899;c ngoài, n#7871;u h#7885; ch#7883;u th#432;#417;ng t#7893;n vì "lu#7853;t pháp c#7911;a các n#432;#7899;c" hay m#7897;t hi#7879;p #432;#7899;c c#7911;a M#7929; b#7883; vi ph#7841;m). Vì v#7853;y, #273;#7875; th#7855;ng ki#7879;n, các n#7841;n nhân c#7847;n ph#7843;i ch#7913;ng minh các công ty hoá
 ch#7845;t vi ph#7841;m lu#7853;t pháp qu#7889;c t#7871;. Vi#7879;c này không d#7877; dàng, nh#7845;t là t#7841;i m#7897;t toà án M#7929;. 

3/ Th#7849;m phán Weinstein cho r#7857;ng, các l#7853;p lu#7853;n c#7911;a bên nguyên v#7873; nguyên nhân gây ra nh#7919;ng th#432;#417;ng t#7853;t c#7911;a h#7885; ch#432;a #273;#7911; thuy#7871;t ph#7909;c. M#7863;c dù ông #273;#7891;ng ý r#7857;ng bên nguyên có ti#7871;p xúc v#7899;i thu#7889;c di#7879;t c#7887;, theo ông, các s#7889; li#7879;u nghiên c#7913;u ch#432;a ch#7913;ng minh #273;#432;#7907;c là #273;i#7873;u này d#7851;n t#7899;i th#432;#417;ng t#7853;t c#7911;a h#7885;. Th#7849;m phán còn cho r#7857;ng nh#7919;ng l#7901;i k#7875; c#7911;a bên nguyên mang tính “giai tho#7841;i” và ch#432;a có #273;#7911; b#7857;ng ch#7913;ng #273;#7875; #273;#432;a ra tr#432;#7899;c m#7897;t toà án M#7929;. 

Ti#7873;n l#7879; các c#7921;u chi#7871;n binh M#7929; ch#7883;u ch#7845;t #273;#7897;c da cam nh#7853;n b#7891;i th#432;#7901;ng bên ngoài toà n#259;m 1984 c#361;ng không giúp #273;#432;#7907;c gì, vì trong tr#432;#7901;ng h#7907;p #273;ó, vi#7879;c tr#7907; c#7845;p cho các c#7921;u chi#7871;n binh không #273;òi h#7887;i b#7845;t k#7923; b#7857;ng ch#7913;ng nào v#7873; nguyên nhân th#432;#417;ng t#7853;t. 

Th#7849;m phán không nói r#7857;ng l#7853;p lu#7853;n c#7911;a bên nguyên là sai hay không liên quan #273;#7871;n dioxin, ch#7881; là ch#432;a có #273;#7911; b#7857;ng ch#7913;ng #273;#7875; #273;#432;a ra tr#432;#7899;c toà án. L#7853;p lu#7853;n tr#432;#7899;c #273;ây c#7911;a các c#7921;u chi#7871;n binh M#7929; #273;#432;#7907;c toà công nh#7853;n, vì xét theo khía c#7841;nh chính tr#7883;, ch#7881; c#7847;n th#7849;m phán tin r#7857;ng h#7885; có v#7845;n #273;#7873; v#7873; s#7913;c kho#7867; #273;#7875; nh#7853;n ti#7873;n b#7891;i th#432;#7901;ng là #273;#432;#7907;c. Trong nh#7919;ng tr#432;#7901;ng h#7907;p quy trách nhi#7879;m c#7911;a các công ty hoá ch#7845;t khác (ch#7859;ng h#7841;n nh#432; v#7909; ki#7879;n #7903; California #273;#432;#7907;c miêu t#7843; chi ti#7871;t trong b#7897; phim “Erin Brockovich”), ng#432;#7901;i ta ch#7881; c#7847;n ch#7913;ng minh là có m#7897;t t#7927; l#7879; cao nhi#7877;m b#7879;nh trong c#7897;ng #273;#7891;ng dân chúng ti#7871;p xúc
 v#7899;i ch#7845;t #273;#7897;c. #272;i#7873;u này #273;ã #273;#432;#7907;c ch#7881; rõ #7903; Vi#7879;t Nam, trong các công trình nghiên c#7913;u do các nhà khoa h#7885;c Vi#7879;t Nam và qu#7889;c t#7871; ti#7871;n hành. Vì v#7853;y, vi#7879;c ông Weinstein #273;òi h#7887;i “các b#7857;ng ch#7913;ng” theo nh#7919;ng chu#7849;n m#7921;c áp #273;#7863;t t#7915; bên ngoài là m#7897;t khía c#7841;nh chuyên môn t#7871; nh#7883;.

4/ Ch#7845;t #273;#7897;c da cam (agent orange) nên #273;#432;#7907;c g#7885;i là thu#7889;c di#7879;t c#7887;, ch#7913; không ph#7843;i ch#7845;t #273;#7897;c, m#7863;c dù dioxin là m#7897;t ch#7845;t #273;#7897;c. Tác #273;#7897;ng tiêu c#7921;c c#7911;a ch#7845;t #273;#7897;c da cam là “vô tình gây th#432;#417;ng vong”, m#7909;c #273;ích c#7911;a thu#7889;c di#7879;t c#7887; ch#7881; là gi#7871;t cây c#7889;i ch#7913; không ph#7843;i làm t#7893;n th#432;#417;ng cho con ng#432;#7901;i. 

Quan #273;i#7875;m này có v#7867; r#7889;i r#7855;m. Ch#7845;t #273;#7897;c da cam có ch#7913;a dioxin, b#7903;i v#7853;y n#7871;u dioxin b#7883; coi là #273;#7897;c thì t#7841;i sao ch#7845;t #273;#7897;c da cam l#7841;i không b#7883; coi nh#432; v#7853;y? Li#7873;u l#432;#7907;ng c#7911;a nó #273;#7911; #273;#7875; gây h#7841;i cho ng#432;#7901;i. #272;ây là m#7897;t #273;i#7875;m y#7871;u quan tr#7885;ng trong phán quy#7871;t c#7911;a Weinstein mà bên nguyên có th#7875; khai thác thêm khi khi#7871;u n#7841;i.

5/ Vi#7879;c toà án ra l#7879;nh c#7913;u tr#7907; là “không kh#7843; thi”, vì nh#432; v#7853;y m#7897;t toà án M#7929; s#7869; ph#7843;i #273;#7871;n m#7897;t n#432;#7899;c khác #273;#7875; giám sát, trong tr#432;#7901;ng h#7907;p này là ho#7841;t #273;#7897;ng ti#7871;n hành xét nghi#7879;m t#7841;i môi tr#432;#7901;ng và công tác thu d#7885;n h#7853;u qu#7843;. #272;i#7873;u #273;ó có th#7875; xâm ph#7841;m #273;#7871;n ch#7911; quy#7873;n c#7911;a Vi#7879;t Nam. Nói cách khác, m#7897;t toà án M#7929; không có th#7849;m quy#7873;n #273;#7875; ra l#7879;nh ti#7871;n hành c#7913;u tr#7907;. 

Th#7921;c ra, l#7879;nh c#7913;u tr#7907; có ngh#297;a là toà án ra l#7879;nh bên b#7883; ph#7843;i có hành #273;#7897;ng c#7909; th#7875;, khác v#7899;i b#7891;i th#432;#7901;ng b#7857;ng ti#7873;n. Tuy nhiên, Weinstein lo#7841;i tr#7915; tr#432;#7899;c kh#7843; n#259;ng này, l#7845;y lý do hoàn c#7843;nh th#7921;c t#7871;. M#7897;t l#7847;n n#7919;a, nó cho th#7845;y nh#7919;ng h#7841;n ch#7871; c#7911;a toà án M#7929;. Các công ty có th#7875; #273;i kh#7855;p th#7871; gi#7899;i và phá hu#7927; môi tr#432;#7901;ng, nh#432;ng các toà án M#7929; l#7841;i không có quy#7873;n ra l#7879;nh gi#7843;i quy#7871;t h#7853;u qu#7843;? D#297; nhiên, Vi#7879;t Nam và nhi#7873;u n#432;#7899;c khác c#361;ng thi#7871;u nh#7919;ng lu#7853;t #273;#7875; áp d#7909;ng trong nh#7919;ng tr#432;#7901;ng h#7907;p nh#432; th#7871; này. Vi#7879;t Nam là m#7897;t qu#7889;c gia coi tr#7885;ng ch#7911; quy#7873;n, nh#432;ng th#7853;t khó t#432;#7903;ng t#432;#7907;ng h#7885; s#7869; ph#7843;n #273;#7889;i
 l#7879;nh gi#7843;i quy#7871;t h#7853;u qu#7843; nh#7919;ng #273;#7883;a #273;i#7875;m b#7883; nhi#7877;m ch#7845;t #273;#7897;c da cam hay các c#417; s#7903; quân s#7921; c#361; c#7911;a M#7929;.

6/ H#7897;i N#7841;n nhân Ch#7845;t #273;#7897;c Da cam Vi#7879;t Nam (VAVA) là m#7897;t t#7893; ch#7913;c h#7907;p pháp có #273;#7911; t#432; cách #273;#7875; g#7917;i #273;#417;n ki#7879;n. Nó không ph#7843;i là m#7897;t c#417; quan c#7911;a chính ph#7911; và có kh#7843; n#259;ng #273;#7841;i di#7879;n cho các thành viên c#7911;a mình, nh#7919;ng ng#432;#7901;i c#361;ng có quy#7873;n #273;âm #273;#417;n v#7899;i t#432; cách cá nhân.

#7902; #273;ây, th#7849;m phán Weinstein bác b#7887; l#7853;p lu#7853;n c#7911;a bên b#7883; khi h#7885; t#7887; ra nghi ng#7901; tính h#7907;p pháp c#7911;a VAVA.

7/ Trong m#7897;t s#7889; tr#432;#7901;ng h#7907;p, có kh#7843; n#259;ng ki#7879;n các công ty vi ph#7841;m lu#7853;t pháp qu#7889;c t#7871;. Các công ty không th#7875; lúc nào c#361;ng #273;#432;#7907;c mi#7877;n tr#7915; trách nhi#7879;m.

#272;ây có v#7867; là #273;i#7873;u hi#7875;n nhiên. Tuy nhiên, trên th#7921;c t#7871;, #7903; Washington, các nhóm v#7853;n #273;#7897;ng hành lang #273;#7841;i di#7879;n các t#7853;p #273;oàn nhi#7873;u l#7847;n gây s#7913;c ép lên Qu#7889;c h#7897;i và Toà án t#7889;i cao #273;òi ph#7843;i #273;#432;#7907;c mi#7877;n tr#7915; trách nhi#7879;m #273;#7889;i v#7899;i lu#7853;t pháp qu#7889;c t#7871;. #272;i#7873;u thú v#7883; là các công ty có th#7875; t#7921; coi mình là “các cá nhân” trong lu#7853;t pháp n#7871;u vi#7879;c #273;ó phù h#7907;p v#7899;i l#7907;i ích c#7911;a h#7885;, nh#432;ng l#7841;i t#7921; x#7871;p mình vào m#7897;t h#7841;ng m#7909;c khác, khi nó b#7845;t l#7907;i cho h#7885;. 

Quy#7871;t #273;#7883;nh c#7911;a th#7849;m phán có th#7875; giúp t#7841;o nên m#7897;t ti#7873;n l#7879; cho phép các v#7909; ki#7879;n trong t#432;#417;ng lai ch#7889;ng l#7841;i các công ty #273;ã vi ph#7841;m lu#7853;t pháp qu#7889;c t#7871;. 

8/ Lu#7853;t Alien Tort Statute (#273;#7873; c#7853;p #7903; trên) không nêu rõ nh#7919;ng m#7913;c h#7841;n #273;#7883;nh c#7909; th#7875; trong vi#7879;c áp d#7909;ng, các lu#7853;t l#7879; qu#7889;c t#7871; #273;#432;#7907;c xét trong tr#432;#7901;ng h#7907;p này c#361;ng v#7853;y. “Vì th#7871; nên tránh t#7841;o ra hay áp d#7909;ng nh#7919;ng quy #273;#7883;nh c#7913;ng nh#7855;c, h#7841;n h#7865;p m#7899;i xu#7845;t hi#7879;n trong l#297;nh v#7921;c lu#7853;t pháp qu#7889;c t#7871; còn #7903; th#7901;i k#7923; phát tri#7875;n”. Weinstein m#7903; ra kh#7843; n#259;ng là v#7845;n #273;#7873; này có th#7875; #273;#432;#7907;c khai thác thêm, khi bên nguyên khi#7871;u n#7841;i.

Quy#7871;t #273;#7883;nh #273;ã làm suy y#7871;u m#7897;t trong nh#7919;ng v#7853;t c#7843;n chính c#7911;a v#7909; ki#7879;n. Các lu#7853;t l#7879; khác nhau có nh#7919;ng m#7913;c h#7841;n #273;#7883;nh khác nhau, nh#7845;t là lu#7853;t pháp trong n#432;#7899;c M#7929;. Tuy nhiên, ông Weinstein #7911;ng h#7897; áp d#7909;ng lu#7853;t m#7897;t cách linh ho#7841;t. 

9/ Th#7849;m phán bác b#7887; l#7853;p lu#7853;n c#7911;a bên b#7883; r#7857;ng v#7909; ki#7879;n can thi#7879;p vào #273;#432;#7901;ng l#7889;i #273;#7889;i ngo#7841;i c#7911;a M#7929;. Ông c#361;ng phê phán B#7897; T#432; pháp, vì h#7885; không th#7915;a nh#7853;n M#7929; c#361;ng b#7883; ràng bu#7897;c b#7903;i lu#7853;t pháp qu#7889;c t#7871;. Th#7901;i chi#7871;n c#361;ng không ngo#7841;i l#7879;, quy#7873;n l#7921;c c#7911;a t#7893;ng th#7889;ng khi #273;ó c#361;ng ph#7843;i b#7883; gi#7899;i h#7841;n. Các toà án luôn ph#7843;i #273;#7913;ng ra, khi có v#7845;n #273;#7873; liên quan #273;#7871;n lu#7853;t qu#7889;c t#7871;.

#7902; #273;ây, Weinstein bác b#7887; tuyên b#7889; c#7911;a chính ph#7911; M#7929;, nh#7845;t là quan #273;i#7875;m cho r#7857;ng bên hành pháp có th#7875; t#7921; mình quy#7871;t #273;#7883;nh nên theo nh#7919;ng lu#7853;t l#7879; nào c#7911;a qu#7889;c t#7871;. Thay vào #273;ó, ông #273;#7891;ng tình v#7899;i Trung tâm Quy#7873;n Hi#7871;n pháp và các t#7893; ch#7913;c phi chính ph#7911; khác. 

10/ B#7891;i th#432;#7901;ng chi#7871;n tranh không t#432;#417;ng #7913;ng v#7899;i tr#432;#7901;ng h#7907;p này. #272;ây không ph#7843;i là m#7897;t v#7909; vi#7879;c gi#7919;a m#7897;t chính ph#7911; v#7899;i m#7897;t chính ph#7911; mà m#7897;t v#7909; ki#7879;n gi#7919;a các cá th#7875;. Weinstein c#361;ng nh#7853;n #273;#7883;nh r#7857;ng vi#7879;c b#7891;i th#432;#7901;ng ch#432;a #273;#432;#7907;c th#7921;c hi#7879;n, c#361;ng ch#432;a #273;#432;#7907;c th#7843;o lu#7853;n sau chi#7871;n tranh Vi#7879;t Nam, khác v#7899;i Th#7871; chi#7871;n II và nhi#7873;u cu#7897;c chi#7871;n khác. 

Th#7849;m phán bác b#7887; l#7853;p lu#7853;n c#7911;a bên b#7883; và B#7897; T#432; pháp r#7857;ng bên nguyên #273;ang #273;òi b#7891;i th#432;#7901;ng chi#7871;n tranh. Tuy nhiên, ông không #273;#7873; c#7853;p #273;#7871;n vi#7879;c ngo#7841;i tr#432;#7903;ng tr#432;#7899;c kia c#7911;a M#7929; Kissinger t#7915;ng h#7913;a b#7891;i th#432;#7901;ng trong th#432;#417;ng thuy#7871;t hoà bình Paris n#259;m 1973, sau #273;ó th#7845;t h#7913;a. 

Ph#7847;n II


=====
You shall know the truth and the truth shall set you free.
__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Tired of spam?  Yahoo! Mail has the best spam protection around 
http://mail.yahoo.com 
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://www.le.org/pipermail/vacets-local-dc/attachments/20050329/68cd40a0/attachment-0001.html