[Vacets-local-dc] [Giao duc VN: thuc trang ...]

[Hai Tran]

Hồ Ngọc Nhuận

LTS : Bài báo này, đăng trên báo Tuổi Trẻ ngày 21-10-2004, tuy đã hơn một năm rồi nhưng vẫn còn rất thời sự. Có lẽ hơn cả lúc nó được viết ra vì tình trạng giáo dục Việt Nam đã bi đát hơn. Không cần một lời bình luận thêm nào cả, các dữ kiện, lập luận cũng như cách diễn đạt của Hồ Ngọc Nhuận đều đặc sắc. Có chăng là một ghi chú về tác giả. 

Hồ Ngọc Nhuận là một dân biểu của Việt Nam Cộng Hòa nhưng làm việc cho cộng sản, như ông nhìn nhận một cách thoải mái trong bài này nhưng trước 1975 thì ông từ chối, ông chỉ nhận là người "quốc gia tiến bộ". Theo những gì ông viết ra thì chế độ Việt Nam Cộng Hòa còn lành mạnh hơn hẳn chế độ hiện nay sau 30 năm hòa bình. Hồ Ngọc Nhuận có tự đặt cho mình câu hỏi nào không ? Chắc chắn là có nơi một trí thức xuất sắc như ông. Nhưng điều chắc chắn hơn là ông không tham gia cuộc đấu tranh cho dân chủ mà ngay cả nhiều người cộng sản cao cấp khác đã dấn
 thân. Tại sao ông không chống lại chế độ cộng sản như hăng say chống chế độ Việt Nam Cộng Hòa trước đây, một chế độ mà lúc đó ông chống vì tham nhũng, nhưng ngày nay là thấy còn hơn chế độ này nhiều ? Một trí thức ở trường hợp tương tự như Hồ Ngọc Nhuận trong một lần sang Paris đã thổ lộ với Thông Luận : "Nếu nó (chế độ cộng sản) hiền một chút thì mình còn dám chống, nhưng nó dữ quá !". Đây là một trường hợp "dũng cảm có giới hạn".

Cách đây đúng một tháng, ngày 20-4-2004, tôi có viết mấy lời, gọi là "lời kêu cứu của con cháu chúng ta về nền giáo dục của chúng ta", với ý định được dịp trình lên Đại hội VI Mặt Trận Dân Tộc Thống Nhất, còn được gọi là Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam, tại Hà Nội. Tuy nhiên, ở tuổi 70 rồi mà tôi vẫn ngây thơ đến nỗi quên rằng một đại hội như vậy là để cho mấy vị quan mặt trận lên tiếng. Còn tuyệt đại đa số, nếu không nói là tất cả đám dân Mặt Trận được mời ủy ban mặt trận địa phương là không như vậy.

Trong mấy lời kêu cứu kể trên, tôi đã nói về nỗi lo tiền trường quanh năm của mọi gia đình có con em đi học ở mọi cấp trên cả nước ; về thảm trạng học sinh bỏ học tràn lan vì nghèo, mặc dù năm nào và đâu đâu cũng báo cáo chương trình phổ cập giáo dục cả tiểu học lẫn trung học đều đạt yêu cầu ; về tệ lãng phí, tệ hà lạm công quỹ sánh ngang với quốc nạn tham nhũng, đặc biệt là nạn sách giáo khoa thay đổi hàng năm làm nghèo nhân dân để làm giàu cho một số lái sách ; về cưỡng bách học sinh tiểu học trả tiền, gọi là phổ cập giáo dục,
 để "nuôi gà chọi" và "nuôi mộng Einstein" của một số người (như trong dân gian từ lâu đã có câu "lấy nhi đồng nuôi người lớn") ; về chính sách tái phân phối lộn ngược đầu ; về tình trạng tạm bợ của nhiều trường lớp trên khắp nước ; về bệnh thành tích với những chỉ tiêu quái dị như chỉ tiêu tốt nghiệp các cấp hay kiểm tra các loại luôn đạt tỷ lệ gần 100% và những hệ lụy, biến chứng của nó ; về việc liên tục lấy tuổi thơ làm vật thí nghiệm ; về nạn "xã hội đen" trong giáo dục ; về nạn mua bán chữ nghĩa, mua bán bằng cấp và gian
 lận bằng cấp ; về tệ học thêm, học hè mà có người gọi là cái "ách văn hóa tròng lên đầu tuổi thơ" ; về hệ thống các trường chuyên lớp chọn trường chuẩn, ở đó con em nhà nghèo không có chổ chen chân và với tối thiểu 80% học sinh bị cận thị theo một báo cáo chuyên khoa về mắt thành phố ngày 23-7-2004, chưa kể khả năng cận thị hay lệch lạc về tinh thần và những rối loạn tiềm ẩn khác ; về nạn áp đặt thiếu dân chủ hay nạn tập trung giáo dục, hệ lụy của tập trung dân chủ ; về tính lệ thuộc, chạy theo đuôi, v.v. của nền giáo dục của chúng ta.

Tuy liệt kê nhiều như vậy và tuy mỗi tệ nạn cũng chỉ mới được tóm tắt bằng mươi dòng, như chỉ mới nắm được cái chóp của những tảng băng trôi, nhưng tôi đã cảm thấy mình đang bơi cùng đồng bào trong một bể khổ mênh mông. Tôi nói bể khổ là hoàn toàn không cường điệu vì không ai có khả năng nói hết những nỗi khổ hiện nay của người dân về giáo dục. Nếu ai không tin, xin cứ mở thử các tờ báo mỗi ngày ra xem : nếu ngày nào, và cả ngày hôm nay, các bạn không thấy có ai lên tiếng kêu than về giáo dục thì tôi xin bồi hoàn tất cả tiền mua báo cho các bạn. Và những
 tiếng kêu than đó không phải ngày một ngày hai, mà đã kéo dài ngày càng tăng cường độ từ vài chục năm nay


Hôm nay, đứng trước đề tài cụ thể nhưng khá bao quát về "tình hình giáo dục, thực trạng, nguyên nhân và giải pháp", với thời lượng cho phép, tôi không có tham vọng nói hết cả ba phần, cũng không có khả năng nối kết cả ba phần với nhau, vì chỉ với một việc rất nhỏ thôi như là về việc bắt tựu trường ngày chủ nhật vì cái gọi là truyền thống
 thì cũng có cái tình hình, cái nguyên nhân và cái hệ quả cùng giải pháp của nó. Hay về việc tại sao huyện Cần Giờ của chúng ta đến nay vẫn có nhiều trẻ bỏ học và vẫn "đói" giáo viên, nhất là giáo viên cấp 3, thì vẫn có nguyên nhân và
 giải pháp của nó. Vì vậy tôi chỉ xin nói lên một số thông tin, vừa mới vừa cũ, rồi xin để quý bạn tùy nghi xâu kết nó lại xem đâu là nguyên nhân, đâu là hậu quả, đâu là giải pháp


Thông tin thứ nhất là về ông tổng thống Pháp J. Chirac đi thăm Hà Nội kết hợp với với việc tham dự hội nghị Asem vừa qua. Ông Chirac đã quảng cáo với sinh viên ta ở Hà Nội về nền giáo dục hoàn toàn miễn phí của Pháp, tử tiểu học đến đại học. Điều này thì tôi có thể làm chứng (vì nhiều lý do). Học sinh Pháp chẳng những đi học không phải trả tiền, nếu học trường công (và trường công thì không có bất kỳ sự hạn chế nào), mà còn có trợ cấp tựu trường và trợ cấp hàng tháng suốt niên học. Trợ cấp này không chỉ đủ để học sinh không sống bám vào cha
 mẹ mà còn có thể để dành mua sắm chút đỉnh hay đi nghỉ hè. Đặc biệt hể còn tiếp tục đi học thì còn nhận trợ cấp và còn được hoãn đi quân dịch. Ai không muốn cho con học trường công thì trả tiền học trường tư, nhưng trường tư luôn được đối xử công bằng với trường công và cho ra kết quả giáo dục luôn ngang bằng với trường công. (Còn du học sinh nước ngoài ở Pháp thì có thể nói được trả học phí rẻ nhất thế giới, kể cả ở Việt Nam nếu có một cuộc nghiên cứu đối chiếu)


Thông tin thứ hai là về thời sự tranh cử ở Hoa Kỳ. Để hốt phiếu cử tri, đương kim tổng thống Bush vừa qua đã tuyên bố nếu tái đắc cử sẽ tiến hành chế độ cấp "bon" để đi học trường tư cho trẻ nào không muốn học trường công. Còn ông J. Kerry thì chống lại việc này. Khỏi nói, ai cũng thấy đây là một trò mị dân câu phiếu của Bush, vì ai cũng biết học sinh trường tư ở các nước Âu Mỹ thường là con nhà có của, lại chê trường công vì những lý do riêng. Không tập trung lo cho trường công là nơi có tuyệt đại đa số học sinh nghèo theo học,
 lại lấy ngân sách chung, trong đó có đóng góp không nhỏ của tuyệt đại đa số người nghèo, để lo cho một thiểu số người giàu là một kiểu tái phân phối lộn ngược đầu mà chỉ có người như Bush mới dám làm, nhưng không phải lúc nào ông ta cũng dám làm


Có bạn sẽ nói : nước ta nghèo, đem so với hai nước giàu nhất nhì đó để làm gì ? Tôi hoàn toàn đồng ý. Nhưng ta so với Cuba được không ? Ta với Cuba ai nghèo hơn ai ? Ai phải thỉnh thoảng viện trợ gạo cho ai ? Nhưng ai cho đến nay vẫn giữ được hai bông hoa đẹp vô song của chủ nghĩa xã hội là giáo dục và y tế, Cuba hay Việt Nam ? Hay có nên chăng ta thử trở lại với Sài Gòn hồi còn đi xe ngựa hay xe điện ? Thời đó là thời còn rất trẻ của đa số chúng ta đang ngồi đây. Chúng ta và đàn anh, đàn chị chúng ta thời đó đi học trường công đâu phải trả tiền và
 trả tiền muốn chết như bây giờ
 Hay ta thử trở lại gần đây thôi, trở lại với nền giáo dục ở Sài Gòn những năm trước 1975 thôi. Thời đó xuất khẩu của Sài Gòn không đủ tiền mua phụ tùng xe Honda, nhưng một giáo sư trung học công lập lãnh lương mỗi tháng, ngoài việc nuôi cả gia đình nhỏ và gia đình lớn, tức cả vợ chồng con cái và cha mẹ, còn có thể dư tiền mua một cây vàng hay bỏ băng tùy thích.

Nhưng mỗi thời mỗi khác, thời nay tôi phải mở cửa hội nhập, phải phát triển, phải làm cầu, làm trụ sở, làm cung văn hóa thể thao, làm metro, v.v. Có người nghĩ vậy và tôi cũng nghĩ vậy. Tôi phải làm và cứ làm, tôi không cản, nhưng tôi xin nhắc lại thông tin sau đây. Hồi tháng 4 vừa qua, bà Huỳnh Thị Nhân, thứ trưởng bộ tài chính, đã cho biết : "Kiểm toán nhà nước đã phát hiện được nhiều "vấn đề" trong thu chi ngân sách. Về tình trạng công trình xây dựng cơ bản chậm phê duyệt quyết toán gồm 13.972 dự án đầu tư với tổng số vốn 31.000 tỉ đồng" (1)


Phát hiện này đã khiến ông Nguyễn Đức Kiên, chủ nhiệm ủy ban kinh tế ngân sách của quốc hội, ngày 9-4-2004 đã phải than : "Mới kiểm toán 17 tỉnh thành, 6 bộ
 mà đã phát hiện những con số này (dù đã có sự điều chỉnh của bộ tà i chính và kiểm toán nhà nước), còn "tảng băng chìm" thì sao !?" (1).

Tôi xin được than tiếp sức với ông Kiên : "Đây chỉ mới nói về kiểm toán, quyết toán năm 2002, còn những năm khác thì sao ?". Cũng trong tháng 4 vừa qua, ông Tào Hữu Phùng, phó chủ nhiệm ủy ban kinh tế ngân sách của quốc hội, đã phát biểu : "Qua kết quả kiểm toán, tôi thấy quản lý tài chính, quản lý doanh nghiệp có nhiều vấn đề bất cập, như để ngoài ngân sách, chi thu sai chế độ, cho vay ngân sách, khai khống khối lượng, lấy tiền ngân sách gửi tiết kiệm lấy lãi, lãi nhiều thành lãi ít" (1).

Nhưng các bạn có biết số tiền 31.000 tỉ đồng của năm 2002 "thu sai chế độ", quản lý "có nhiều vấn đề" như nêu trên là gì so với tổng ngân sách của cả nước hay không ? Thưa là hơn 1/4 tổng thu ngân sách của cả nước (120.000 tỉ), là hơn số thu ngân sách của Hà Nội 7.000 tỉ và chỉ thua số thu ngân sách của thành phố Hồ Chí Minh có 6.000 tỉ mà thôi ! Vậy xin hỏi : nếu quý vị quản lý nhà nước, quản lý doanh nghiệp nhà nước, bớt "có vấn đề" một chút thôi, thì ta có thể nào trở lại với tình hình giáo dục của Sài Gòn thời ngay trước 1975, với tiền học không tràn lan và quá sức
 như bây giờ, và với tệ nạn tham nhũng nặng nhất lúc bấy giờ hay không ?

Ông phó chủ nhiệm ủy ban kinh tế ngân sách của quốc hội còn cho biết thêm : "Về nợ đọng xây dựng cơ bản, theo tôi, là phải 11.000 tỉ đồng". Và theo ông Vương Đình Huệ, phó tổng kiểm toán nhà nước , thì : "...Trong xây dựng cơ bản qua nhiều khâu, mà lớn nhất là chủ trương đầu tư sai, gây lãng phí nhiều nhất. Có nhiều công trình làm xong nhưng để "đắp chiếu", hoặc chuyển sang loại không cần dùng. Tính 30% (thất thoát trong xây dựng cơ bản)
 là tính cả những loại công trình như thế. Khâu tư vấn, thiết kế, thông đồng với nhau" (1).

Như vậy nếu ta bớt đi được vài công trình đắp chiếu, bớt vài phần trăm "rút ruột" các công trình, bớt để cho các đơn vị liên kết thông đồng ăn chia với nhau
 thì phải chăng ta đã có thể bớt đi phần nào gánh nặng học phí cho con cháu các gia đình nghèo chúng ta hay không ?

Thông tin thứ ba của tôi, cũng là tin vừa mới đăng trên báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 15-10-2004. Tôi xin đọc : 
"Chuyện giáo dục ở Cần Giờ. Năm học 2003-2004, chỉ tính riêng bậc trung học cơ sở đã có gần 200 học sinh bỏ học. Đội ngũ giáo viên biến động đã làm ngành giáo dục nhiều phen điêu đứng
. Những kiến nghị của Cần Giờ :
1. Học sinh thuộc 40% hộ có thu nhập thấp dưới 6 triệu đồng/năm được miễn hoàn toàn học phí buổi thứ hai hoặc tiền học thêm (khoản này xin ngân sách nhà nước cấp bù).
2. Sau năm 2010, Cần Giờ mới thu học phí học sinh nhằm hoàn thành phổ cập giáo dục bậc trung học. Do vậy, từ nay đến 2010 thành phần cho Cần Giờ tồn tại duy nhất mô hình trường công lập.
3. Đề nghị trợ cấp 200.000 đồng/tháng cho thầy cô đang công tác tại xã Thạnh An và An Thới Đông do điều kiện đi lại khó khăn, ít thu hút giáo viên".

Tôi rất thông cảm với Cần Giờ nhưng thấy không có lý do gì phải để cho ngân sách nhà nước cấp bù những khoản kể trên. Theo bà Huỳnh Thị Nhân, thứ trưởng bộ tài chánh, cho biết thì bộ giáo dục đào tạo từ 10 năm nay đã đem 200.000 USD kinh phí nhà nước cấp để cho vay. Thiết nghĩ ông bộ trưởng bộ giáo dục đào tạo có thể chiếu cố chia cho Cần Giờ vài phần trăm tiền lãi thì cũng đỡ khổ cho con cháu và giáo viên Cần Giờ lắm rồi


Chỉ với vài tin trên thôi cũng đủ cho thấy thực trạng đau lòng của đất nước, nhưng không phải là chúng ta hoàn toàn không có giải pháp. Thiết nghĩ chỉ với vài biện pháp khả thi để chận bớt ăn cắp công quỹ thôi thì mọi người có thể thấy rằng việc cưỡng bách giáo dục, ít nhất ở bậc tiểu học, là hoàn toàn có thể thực hiện được, mà không cần phải theo Tây hay theo Mỹ ; rằng cãi thiện đời sống giáo chức lên gấp đôi bây giờ không phải là điều không tưởng ; rằng không phải là nhà nước ta thiếu tiền để thay thế hơn 30.000 trường lớp
 tranh tre tạm bợ khắp nơi
 Nhưng vấn đề là chúng ta, những người có trách nhiệm, có muốn làm hay không và làm như thế nào. Vì vậy, tôi xin cung cấp thêm hầu các bạn tin này. Vừa qua bộ công an có văn bản số 771, gửi các tổng cục, công an các tỉnh, thành phố, chỉ đạo việc xử lý cán bộ, chiến sĩ trong ngành sử dụng văn bằng chứng chỉ không hợp pháp, nguyên văn như sau :
"Cán bộ chiến sĩ do sử dụng văn bằng trung học phổ thông không hợp pháp để đưa vào hồ sơ dự thi và học, tốt nghiệp đại học, cao đẳng, trung cấp, ngoài việc xử lý kỷ luật theo quy định, phải tiếp tục theo học thi lấy bằng trung học phổ thông hợp pháp để được công nhận trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp. Nếu sau một hai năm mà không có bằng trung học phổ thông hợp pháp thì thu hồi văn bằng cao hơn". Để ra chỉ đạo này, bộ công an nêu rõ "đã căn cứ tình hình chung của các bộ ngành khác" (Tuổi Trẻ, ngày 6-5-2004). 

Ai cũng thấy nếu muốn làm và làm như vậy thì rõ ràng là "hết nước nói" và "hết thuốc chữa" !
Tuy nhiên, để có một cái nhìn căn cơ toàn diện và những giải pháp căn cơ toàn diện hơn, tôi đề nghị các trường đại học của ta và các nhà giáo chân chính của chúng ta nên vào cuộc. Tin tức mới nhất cho biết hai trường đại học Cornell và Massachussetts Hoa Kỳ vừa hoàn thành một nghiên cứu cho thấy rằng năm 2004 này công nhân Hoa Kỳ bị mất hết 400.000 chỗ làm, gấp đôi con số năm ngoái, vì các công ty Hoa Kỳ đưa các xí nghiệp sang các nước có thị trường lao động rẻ tiền. Có cách nào các trường đại học của chúng ta cũng thử có một nghiên cứu cơ bản và toàn diện về
 nền giáo dục của chúng ta hay không ? Chỉ có một nghiên cứu như vậy mới có thể đưa ra một thực trạng giáo dục và những giải pháp đáng tin cậy, chứ không phải là của bộ giáo dục. Nhưng một nghiên cứu báo cáo đáng tin cậy chỉ có thể có nếu nền giáo dục đại học của chúng ta được tự chủ, tự trị rộng rải, chứ không phải cứ tiếp tục là một loại trường phổ thông cấp 4 như hiện nay.

Nhưng dù với nghiên cứu báo cáo nào đi nữa thù cũng không thể không giải quyết một loạt các tệ nạn nhức nhối kéo dài quá lâu như tóm tắt ở trên, trong đó có nạn "trường hai hệ hai đầu", nghĩa là vừa công lập vừa bán công, nạn phân biệt đối xử với một số công dân Việt Nam có đủ điều kiện, không cho họ mở trường trong khi người ngoại quốc được mở thả giàn ; nạn chọn môn thi độc đoán như xổ số đề, nguồn gốc của dạy tủ, học tủ ; nạn xáo trộn liên miên trong học hành, trong thi cử, tạo căng thẳng thần kinh, mầm mống
 của "bệnh ói mửa định kỳ" phổ biến trong học sinh, v.v.

Thưa quý vị và các bạn,
Hồi đầu tháng 4 năm nay, khi cơn sốt giá thuốc trị bịnh lên cao nhất, cao hơn gấp vài trăm lần giá thuốc các nước, tôi đã có một điều ước : tôi ước gì được làm bộ trưởng bộ dược (xin các bạn đừng cười, bộ dược là không có nên tôi mới ước. Nhưng ở ta, nếu muốn thì cái gì mà ta không làm được, kể cả làm bộ trưởng một bộ nào đó trong vài chục năm). Tôi ước, không phải vì tôi có chiếc đũa thần, mà vì tôi nhớ đến những biện pháp của một thời kỳ trước đây. Ai trong chúng ta cũng biết các xí nghiệp quốc doanh, ngay trong
 một nước tư bản là để làm gì, nếu không là để cho nhà nước chủ đạo nền kinh tế quốc dân, bình ổn giá cả, bảo vệ tuyệt đại đa số người tiêu dùng có thu nhập thấp, tránh không cho tư sản mại bản thao túng thị trường, không cho tài phiệt nước ngoài lũng đoạn đất nước
 Thế nhưng các xí nghiệp dược quốc doanh của chúng ta, một nước xã hội chủ nghĩa thì sao ? Báo chí chánh thức ngày 23-3-2004 đưa tin, tôi xin đọc nguyên văn : "Nhiều doanh nghiệp nhà nước tiếp tay đẩy giá thuốc tăng cao"
 Vậy thì tại sao ta không thể bắt họ nhả ra
 cho bằng hết những gì họ đã tích lũy bất chánh trên đau khổ của đồng bào, mà không cần phải tập trung cải tạo ?

Với nền giáo dục khủng hoảng kéo dài quá lâu như hiện nay, tôi cũng bạo phổi có một điều ước tương tự. Không phải tôi có tài cán gì đâu, mà vì tôi thành thật nghĩ rằng, tin rằng chỉ cần trả lại cho nền giáo dục quốc gia những gì đã làm nên thế hệ chúng ta, đã làm nên các thế hệ đàn anh, đàn chị chúng ta, trong đó có không biết bao nhiêu vị lãnh đạo cách mạng lão thành ưu tú mà thế giới phải nể phục.

Tuy nhiên, khi nghĩ lại tôi thấy tình hình bây giờ không là đơn giản, là đã thay đổi rất nhiều so với trước đây, nhất là về CON NGƯỜI. Thí dụ : trước đây, trước năm 1975, ở cái đất Sài Gòn này, số đảng viên, tôi không biết có bao nhiêu, nhưng chắc chắn là ít hơn bây giờ nhiều. Nhưng mà cộng sản thì đi đâu cũng "đụng", không trừ cả ở chùa và nhà thờ
 và người như tôi đây mà cũng được cho là "cộng sản". Nhưng bây giờ thì hình như là khác rất nhiều, nếu không muốn nói là ngược lại.

Cách đây vài tuần, tôi đã được cùng với hai phó chủ tịch ủy ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam thành phố và vị chánh văn phòng mặt trận đến viếng linh cữu cố giáo sư bác sĩ Ngô Gia Hy khả kính của chúng ta. Bất ngờ có vài vị khách bỗng mừng rỡ nhận ra đã từng theo học với tôi cách nay hơn 40 năm. Tôi cũng mừng, mặc dù không nhớ ra ai hết. Tôi nói điều này là để thành thật thưa rằng, dù đã thôi nghề dạy học khá lâu, tôi luôn luôn hãnh diện về nghề dạy học khiêm tốn của mình, và những gì tôi nói trên đây, những gì tôi nói trước đây, và những gì tôi sẽ nói sau này là hoàn toàn vì
 lương tâm chức nghiệp, là vì lòng yêu thương con trẻ, chứ không vì một lý do nào khác.

Nhưng tôi cũng là một người làm báo và làm chánh trị. Trước năm 1975 ai cũng biết tôi làm báo và làm chánh trị đối lập, luôn sát cánh đấu tranh với các tầng lớp dưới với các đảng viên cộng sản bí mật hiện nay vẫn còn sống và một số còn tại vị, nói theo cách thông thường thì tôi thuộc phe thiểu số và luôn bị phe đa số lấn át, đàn áp. Nhưng rồi thì ai cũng thấy, đất nước đã sang trang, phe đa số hồi đó không còn nữa. Mà tôi và một số người như tôi thì vẫn còn đây, vẫn còn thỉnh thoảng có được bài lai rai trên một tờ báo nhỏ, và vẫn có mặt trong tổ
 chức quần chúng của chế độ mới. Vậy tôi và những người như tôi bây giờ là thuộc phe đa số hay thiểu số ?

Nhưng dù thuộc phe nào, thiết nghĩ những điều tôi thành tâm thưa thốt chỉ là một phần rất nhỏ của muôn vàn "thao thức" của tuyệt đại đa số đồng bào, cả ngoài lẫn trong đảng. Và tôi thành thật nghĩ rằng ngày nào ta đáp ứng được những nguyện vọng khẩn thiết nhất của đa số thì tôi mới mong thoát khỏi những khủng hoảng, không những trong giáo dục mà cả trong lòng tin của nhân dân.
Xin cám ơn quý bạn và các bạn.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 21-10-2004
Hồ Ngọc Nhuận

(1) Trích báo Tuổi Trẻ ngày 10-4-2004.



=====
You shall know the truth and the truth shall set you free.
__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Tired of spam?  Yahoo! Mail has the best spam protection around 
http://mail.yahoo.com 
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://www.le.org/pipermail/vacets-local-dc/attachments/20050715/26c184be/attachment-0001.html