[Vacets-local-dc] [Mot bai dang doc va suy nghi]

[Hai Tran]

14.4.2005
Ph#7841;m Minh Ng#7885;c
Thi#7871;u v#7855;ng tinh th#7847;n khoa h#7885;c
 
(C#7843;m h#7913;ng khi #273;#7885;c: “V#259;n hoá Vi#7879;t Nam thi#7871;t tha v#7899;i cu#7897;c s#7889;ng con ng#432;#7901;i” c#7911;a Phan Ng#7885;c và bài: “T#7915; thiên ki#7871;n tu#7923; ti#7879;n trong tìm hi#7875;u v#7873; ng#432;#7901;i #273;#7871;n d#7877; dãi và ‘v#417; vào’ khi nói v#7873; mình” c#7911;a V#432;#417;ng Trí Nhàn) 

M#7897;t s#7889; nhà vi#7871;t s#7917; và làm khoa h#7885;c xã h#7897;i c#7911;a ta s#7917; d#7909;ng cái g#7885;i là tâm tình, tình c#7843;m, ý th#7913;c… #273;#7875; x#7917; lí nh#7919;ng v#7845;n #273;#7873; #273;òi h#7887;i tính khách quan, tính khoa h#7885;c, cho nên tác ph#7849;m c#7911;a h#7885; ch#7881; tho#7843; mãn #273;#432;#7907;c tính t#7921; ph#7909; ti#7875;u nông c#7911;a nh#7919;ng ng#432;#7901;i #273;#7885;c h#7901;i h#7907;t ch#7913; không th#7875; là c#259;n c#7913; #273;#7875; #273;ào sâu suy ngh#297;, không th#7875; dùng làm c#7913; li#7879;u #273;#7875; làm vi#7879;c. Ch#7881; xin d#7851;n m#7897;t vài ví d#7909; mà ai c#361;ng bi#7871;t, c#361;ng thu#7897;c: 

Dân ta có lòng yêu n#432;#7899;c n#7891;ng nàn. Th#7917; h#7887;i có dân t#7897;c nào không có lòng yêu n#432;#7899;c n#7891;ng nàn mà gi#7919; #273;#432;#7907;c n#432;#7899;c? Lòng yêu n#432;#7899;c c#7911;a dân ta có n#7891;ng nàn h#417;n ng#432;#7901;i Trung Qu#7889;c, ng#432;#7901;i Nh#7853;t không? Hi#7879;n có nh#7919;ng dân t#7897;c yêu n#432;#7899;c h#7885; n#7891;ng nàn nh#432;ng v#7851;n không có n#432;#7899;c, v#7851;n b#7883; phun h#417;i ng#7841;t, b#7883; tra t#7845;n tù #273;ày ch#7881; vì h#7885; mu#7889;n có m#7897;t n#432;#7899;c riêng mà không #273;#432;#7907;c. Ngay cái “anh” #272;ông Timor bé ch#7881; nh#432; m#7897;t hòn #273;#7841;n, nghèo r#7899;t m#7891;ng t#417;i, mà c#361;ng s#7861;n sàng ch#7845;p nh#7853;n hy sinh, quy#7871;t #273;#7845;u tranh #273;#7875; giành cho #273;#432;#7907;c n#432;#7899;c. Dân #272;ông Timor có lòng yêu n#432;#7899;c n#7891;ng nàn không? H#7859;n câu tr#7843; l#7901;i ph#7843;i #7903; th#7875; kh#7859;ng #273;#7883;nh. Tôi
 ng#7901; r#7857;ng dân ta c#361;ng ch#7881; yêu n#432;#7899;c nh#432; các dân t#7897;c khác mà thôi, không kém, nh#432;ng ch#7855;c c#361;ng không h#417;n, song khi #273;#7885;c câu trên thì chúng ta d#7877; ng#7897; nh#7853;n r#7857;ng ta n#7891;ng nàn h#417;n h#7885;. 

Dân ta c#7847;n cù lao #273;#7897;ng. L#7841;i c#361;ng xin h#7887;i ta có c#7847;n cù h#417;n ng#432;#7901;i Nh#7853;t hay ng#432;#7901;i Trung Qu#7889;c không? Còn n#7871;u so v#7899;i ng#432;#7901;i Hà Lan thì tôi ngh#297; ta không c#7847;n cù b#7857;ng, ho#7863;c ít nh#7845;t là c#361;ng không dám nói r#7857;ng ta c#7847;n cù h#417;n h#7885;. Theo ngu ý trên #273;#7901;i này ch#7881; có dân S#432;-gan là không c#7847;n cù lao #273;#7897;ng mà thôi. 

Ta gi#7847;u tài nguyên khoáng s#7843;n. #272;ây có th#7875; nói là m#7897;t #273;#7841;i ng#7897; nh#7853;n, ch#7859;ng ph#7843;i m#7845;t thì gi#7901; tra c#7913;u ta c#361;ng bi#7871;t ngay r#7857;ng v#7873; than ta ít h#417;n Ba Lan, v#7873; d#7847;u m#7887; ta ít h#417;n Ar#7853;p Saudi và Brunei, #273;#7845;y là ch#7881; nói vài n#432;#7899;c có dân s#7889; ít h#417;n ho#7863;c di#7879;n tích nh#7887; h#417;n n#432;#7899;c ta; #273;#7897;c gi#7843; có th#7875; tìm thêm d#7851;n ch#7913;ng, nh#432;ng có th#7875; m#7841;nh d#7841;n phát bi#7875;u mà không s#7907; l#7847;m r#7857;ng n#7871;u l#7845;y tài nguyên khoáng s#7843;n chia cho #273;#7847;u ng#432;#7901;i thì ta c#361;ng ch#7881; #7903; m#7913;c trung bình, th#7853;m chí d#432;#7899;i trung bình so v#7899;i nhi#7873;u n#432;#7899;c khác trên th#7871; gi#7899;i. 

Có th#7875; tìm thêm #273;#432;#7907;c nhi#7873;u thí d#7909; khác #273;#7875; ch#7913;ng t#7887; r#7857;ng nhi#7873;u ng#432;#7901;i vi#7871;t sách l#7883;ch s#7917; #273;ã vi#7871;t b#7915;a, vi#7871;t b#7857;ng cái lòng yêu n#432;#7899;c n#7891;ng nàn c#7911;a chính mình ch#7913; ch#7859;ng d#7921;a trên m#7897;t c#7913; li#7879;u l#7883;ch s#7917;, c#7913; li#7879;u khách quan nào. Nh#7919;ng câu #273;ó có th#7875; vu#7889;t ve #273;#432;#7907;c lòng t#7921; ái r#7845;t vô c#259;n c#7913; c#7911;a nh#7919;ng #273;#7897;c gi#7843; h#7901;i h#7907;t, nh#432;ng xét cho cùng thì r#7845;t có h#7841;i vì nó có th#7875; d#7851;n ng#432;#7901;i ta #273;#7871;n nh#7919;ng suy ngh#297; sai, còn nh#7919;ng ng#432;#7901;i c#7847;m quy#7873;n thì có th#7875; ng#7897; nh#7853;n mà s#7917; d#7909;ng lãng phí lòng yêu n#432;#7899;c, lãng phí s#7913;c lao #273;#7897;ng c#7911;a ng#432;#7901;i dân và có th#7875; c#7913; phá, c#7913; vung tay phung phí tài nguyên mà không h#7873; bi#7871;t xót. 

Th#7871; r#7891;i g#7847;n #273;ây l#7841;i x#7843;y ra v#7909; “V#259;n hoá Vi#7879;t Nam thi#7871;t tha v#7899;i cu#7897;c s#7889;ng con ng#432;#7901;i” c#7911;a nhà nghiên c#7913;u v#259;n hoá Phan Ng#7885;c. N#7871;u nói v#7873; tình c#7843;m thì tôi là ng#432;#7901;i ng#432;#7905;ng m#7897; c#7909; Phan Ng#7885;c l#7855;m l#7855;m vì nghe #273;#7891;n r#7857;ng c#7909; là ng#432;#7901;i bi#7871;t nhi#7873;u ngo#7841;i ng#7919;, #273;#7885;c nhi#7873;u, quen bi#7871;t l#7855;m, s#7913;c vi#7871;t c#361;ng th#7853;t #273;áng n#7875;. Nh#432;ng vì th#7871; tôi càng l#7845;y làm th#7845;t v#7885;ng khi #273;#7885;c “V#259;n hoá Vi#7879;t Nam thi#7871;t tha...” c#7911;a c#7909;. B#7903;i ch#7881; c#7847;n #273;#7863;t m#7897;t câu h#7887;i thôi: Có n#7873;n v#259;n hoá nào không thi#7871;t tha v#7899;i cu#7897;c s#7889;ng con ng#432;#7901;i mà t#7891;n t#7841;i #273;#432;#7907;c không? N#7871;u câu tr#7843; l#7901;i #7903; th#7875; ph#7911; #273;#7883;nh ngh#297;a là m#7885;i
 n#7873;n v#259;n hoá #273;#7873;u thi#7871;t tha v#7899;i cu#7897;c s#7889;ng con ng#432;#7901;i thì V#259;n hoá Vi#7879;t Nam thi#7871;t tha v#7899;i cu#7897;c s#7889;ng con ng#432;#7901;i là m#7897;t câu th#7915;a, ch#7859;ng nh#7919;ng th#7915;a nó còn vô duyên (bi#7871;t r#7891;i, kh#7893; l#7855;m!). D#432;#7899;i #273;ây xin phép #273;#432;#7907;c #273;i vào vài v#7845;n #273;#7873; trong bài c#7911;a c#7909;. 

Ngay ph#7847;n #273;#7847;u c#7909; Phan Ng#7885;c vi#7871;t: “B#7903;i vì Vi#7879;t Nam dù có ti#7871;p xúc v#259;n hoá nào c#361;ng ch#7881; ti#7871;p xúc theo m#7897;t ki#7875;u l#7921;a ch#7885;n #273;#7863;c bi#7879;t Vi#7879;t Nam, do truy#7873;n th#7889;ng Vi#7879;t Nam qui #273;#7883;nh”. Nh#432;ng ngay ti#7871;p #273;ó c#7909; l#7841;i vi#7871;t: “Không ai có gan nói mình hi#7875;u #273;#432;#7907;c v#259;n hoá Trung Hoa”. M#7897;t ng#432;#7901;i nh#432; c#7909; Phan Ng#7885;c mà ph#7843;i nói r#7857;ng không hi#7875;u v#259;n hoá Trung Hoa thì ai hi#7875;u và ai #273;#7913;ng ra l#7921;a ch#7885;n mà l#7841;i l#7921;a ch#7885;n theo cách #273;#7863;c bi#7879;t n#7919;a? Trong su#7889;t chi#7873;u dài l#7883;ch s#7917; c#7911;a mình, chúng ta #273;ã ti#7871;p xúc v#7899;i ba n#7873;n v#259;n hoá l#7899;n: Trung Qu#7889;c, Pháp và Nga. Nh#432;ng ai có gan nói r#7857;ng mình hi#7875;u #273;#432;#7907;c m#7897;t trong nh#7919;ng n#7873;n v#259;n hoá #7845;y m#7897;t cách
 th#7845;u #273;áo? Thi#7871;t ngh#297;, mu#7889;n có l#7921;a ch#7885;n thì ph#7843;i hi#7875;u th#7853;t rõ #273;#7889;i t#432;#7907;ng mình ch#7885;n, còn n#7871;u hi#7875;u nó m#7897;t cách mù m#7901; thì s#7921; l#7921;a ch#7885;n #273;ó ch#7881; là theo ki#7875;u thày bói xem voi mà thôi. Theo thi#7875;n ý, trong khi ti#7871;p xúc v#7899;i n#7873;n v#259;n hoá Trung Hoa cha ông chúng ta #273;ã b#7855;t ch#432;#7899;c m#7897;t cách mù quáng (kém h#417;n h#7859;n ng#432;#7901;i Nh#7853;t và ng#432;#7901;i Tri#7873;u Tiên), t#7915; ch#7919; vi#7871;t, cách thi c#7917;, cách s#7855;p x#7871;p tri#7873;u chính, tôn giáo vân vân và vân vân. M#432;#7901;i th#7871; k#7881; B#7855;c thu#7897;c ta b#7883; ng#432;#7901;i Tàu c#7889; tình #273;#7891;ng hoá, m#7845;y th#7871; k#7881; sau #273;ó vua quan, s#297; phu c#7911;a ta l#7841;i c#7889; tình Hán hoá chính dân t#7897;c mình b#7857;ng cách b#7855;t ch#432;#7899;c, r#7853;p khuôn theo ng#432;#7901;i láng gi#7873;ng to l#7899;n
 ph#432;#417;ng B#7855;c. Nh#432;ng h#7885; #273;ã th#7845;t b#7841;i, th#7845;t b#7841;i không ph#7843;i vì h#7885; có “l#7921;a ch#7885;n #273;#7863;c bi#7879;t” mà vì nh#7919;ng ng#432;#7901;i nông dân c#7911;a chúng ta không th#7875; hay không ch#7883;u h#7885;c ch#7919; Hán, nh#7919;ng ng#432;#7901;i v#7851;n gi#7919; #273;#432;#7907;c ti#7871;ng nói riêng, m#7863;c dù #273;ã ph#7843;i #273;#432;a nhi#7873;u thành t#7889; Hán vào ngôn ng#7919; th#432;#7901;ng ngày c#7911;a mình. 

Ti#7871;p theo c#7909; Phan Ng#7885;c vi#7871;t: “V#259;n hóa Trung Qu#7889;c là #273;#7875; ph#7909;c v#7909; các v#432;#417;ng công giàu n#7913;t #273;#7889; #273;#7893; vách, có th#7875; nuôi trong nhà hàng ngàn th#7921;c khách, nh#7919;ng th#432;#417;ng nhân giàu #273;#7883;ch qu#7889;c”. C#7909; vi#7871;t nh#432; th#7871; là vì khi ti#7871;p xúc n#7873;n v#259;n hoá #7845;y c#7909; ch#7881; th#7845;y hay ch#7881; c#7889; tình tr#432;ng ra: “dài thì V#7841;n Lý Tr#432;#7901;ng Thành, kênh V#7841;n Hà... r#7897;ng thì Di Hòa Viên... cao thì t#432;#7907;ng Ph#7853;t #7903; Hong Kong,... l#7899;n thì Thiên An Môn...”. Th#7871; là th#7845;y cây mà không th#7845;y r#7915;ng, #273;ành r#7857;ng #273;#7845;y là nh#7919;ng bi#7875;u hi#7879;n d#7877; th#7845;y c#7911;a n#7873;n v#259;n hoá Trung Hoa, nh#432;ng n#7873;n v#259;n hoá #7845;y còn nhi#7873;u bi#7875;u hi#7879;n khác n#7919;a ch#7913;. S#7903; t#7915;, Kinh Thi, #272;#432;#7901;ng Thi, Tây du kí, H#7891;ng lâu m#7897;ng, Liêu
 trai chí d#7883; #273;âu r#7891;i? Nh#7919;ng tác ph#7849;m #273;ó có thi#7871;t tha v#7899;i cu#7897;c s#7889;ng con ng#432;#7901;i không? Ch#7855;c ch#7855;n r#7857;ng nh#7919;ng bài dân ca, nh#7919;ng bài #273;#7891;ng dao, nh#7919;ng bài hát ru c#7911;a ng#432;#7901;i Trung Hoa c#361;ng ph#7843;i thi#7871;t tha v#7899;i cu#7897;c s#7889;ng l#7855;m ch#7913;, hay #273;#7845;y là nh#7919;ng bài r#7845;t tàn nh#7851;n, ph#7881; nh#7893; vào lòng yêu s#7889;ng c#7911;a con ng#432;#7901;i? Xin #273;#432;#7907;c ch#7881; giáo! T#7841;i sao l#7841;i có th#7875; l#7845;y m#7897;t vài bi#7875;u hi#7879;n mà mình cho là kì qu#7863;c (th#7921;c ra #273;#7845;y c#361;ng là nh#7919;ng bi#7875;u hi#7879;n c#7911;a sáng t#7841;o ngh#7879; thu#7853;t, nói cho cùng thì cái con kh#7881; #273;#7847;u tiên #273;em #273;#7853;p hai hòn #273;á vào nhau #273;#7875; t#7841;o ra m#7897;t hòn nh#7885;n h#417;n c#361;ng b#7883; nh#7919;ng con cùng bày coi là ki c#7909;c mà thôi) #273;#7875; nói r#7857;ng
 v#259;n hoá c#7911;a ng#432;#7901;i là c#7921;c #273;oan, #273;i ng#432;#7907;c l#7841;i cái nhìn c#7911;a loài ng#432;#7901;i nh#7857;m #273;#7889;i ch#7885;i l#7841;i, th#7853;m chí nh#7845;n m#7841;nh thêm cái s#7921; chu#7897;ng cái bình th#432;#7901;ng, v#7915;a ph#7843;i g#7847;n g#361;i, quen thu#7897;c, tránh m#7885;i c#7921;c #273;oan c#7911;a mình? #272;#7845;y có ph#7843;i ch#259;ng c#361;ng là bi#7875;u hi#7879;n c#7911;a vi#7879;c l#7845;y tình c#7843;m, l#7845;y ý mu#7889;n vu#7889;t ve cái lòng t#7921; hào thi#7875;n c#7853;n c#7911;a mình mà vi#7871;t hay không? Nh#432;ng c#361;ng không th#7875; nói nh#432; V#432;#417;ng Trí Nhàn là: “Ð#7875; thái #273;#7897; c#7847;n có sang m#7897;t bên, hãy ch#7881; nói v#7873; nh#7853;n th#7913;c”, không th#7875; nào có nh#7853;n th#7913;c mà l#7841;i thi#7871;u thái #273;#7897; #273;#432;#7907;c, nh#432;ng #273;#7845;y ph#7843;i là thái #273;#7897; khách quan, khoa h#7885;c hay nói nh#432; Kh#7893;ng T#7917; là cách v#7853;t trí
 tri ch#7913; không th#7875; là m#7897;t thái #273;#7897; tu#7923; ti#7879;n, yêu nên t#7889;t ghét nên x#7845;u. Nói n#7919;a e là th#7915;a, c#7909; Phan Ng#7885;c và ông V#432;#417;ng Trí Nhàn ph#7843;i là nh#7919;ng ng#432;#7901;i hi#7875;u rõ h#417;n ai h#7871;t thái #273;#7897; #7845;y. 

Tôi cho r#7857;ng “Trong v#259;n hóa c#7911;a ng#432;#7901;i Vi#7879;t Nam không có cái gì có th#7875; g#7885;i là hoành tráng, kì v#297;, làm ng#432;#7901;i ta s#7907;” là vì chúng ta nghèo, chúng ta kém v#7873; t#432; t#432;#7903;ng, chúng ta không có v#7853;t li#7879;u #273;#7875; xây d#7921;ng ch#7913; ch#7859;ng ph#7843;i chúng ta không thích cái kì v#297;, hoành tráng. Thích quá #273;i #7845;y ch#7913;; nh#432;ng m#7897;t ngôi #273;ình, m#7897;t ngôi chùa, m#7897;t toà thành #273;#7913;ng gi#7919;a nh#7919;ng khu nhà l#7907;p r#7841;, c#7897;t là m#7845;y cây tre ch#7881; to b#7857;ng c#7893; tay, gi#7919;a nh#7919;ng ng#432;#7901;i nông dân mà hai b#7889; con chung nhau m#7897;t cái kh#7889;, có nh#7887; b#7857;ng m#7897;t ph#7847;n m#432;#7901;i ch#7913; m#7897;t ph#7847;n tr#259;m cái nguyên m#7851;u #7903; Trung Qu#7889;c thì trông c#361;ng #273;ã hoành tráng l#7855;m r#7891;i, có th#7875; an tâm mà t#7921; hào #273;#432;#7907;c r#7891;i. #7902; #273;ây tôi xin
 #273;#432;#7907;c trích d#7851;n m#7897;t ng#432;#7901;i, #7845;y là ông Henri Gourdon, nguyên là giám #273;#7889;c H#7885;c chánh #272;ông D#432;#417;ng. Ông #273;#432;#7907;c ông Ph#7841;m Qu#7923;nh [1] thu#7853;t l#7841;i nh#432; sau: “Nói ngay v#7873; m#297; thu#7853;t Vi#7879;t Nam, cái gi#7899;i h#7841;n nó phân bi#7879;t v#7899;i m#297; thu#7853;t Tàu c#361;ng m#7853;p m#7901; l#7855;m. Tàu v#7899;i Vi#7879;t Nam v#7851;n là h#7895;n h#7907;p v#7899;i nhau, khó lòng mà bi#7879;n bi#7879;t cho rành #273;#432;#7907;c”. R#7891;i #7903; m#7897;t #273;o#7841;n sau ông nói ti#7871;p: “...nh#432; v#7853;y th#7901;i thu#7853;t ki#7871;n trúc là tiêu bi#7875;u #273;#432;#7907;c rõ nh#7845;t cái t#432; t#432;#7903;ng chung, cái c#7889;t cách tinh th#7847;n c#7911;a m#7897;t gi#7889;ng ng#432;#7901;i. Trong ngh#7873; ki#7871;n trúc c#7911;a Vi#7879;t Nam, không t#7915;ng có m#7897;t ki#7879;t tác nào. Lí do th#7913; nh#7845;t là b#7903;i thi#7871;u v#7853;t li#7879;u. X#7913; #272;ông
 D#432;#417;ng không có #273;á #273;#7875; xây... Song g#7895; và g#7841;ch là nh#7919;ng v#7853;t li#7879;u t#7847;m th#432;#7901;ng l#7855;m, không th#7875; xây cu#7889;n, xây to #273;#432;#7907;c và c#361;ng không lâu b#7873;n #273;#432;#7907;c n#7919;a. Cho nên nh#7919;ng #273;#7873;n #273;ài c#7893;, nh#7919;ng cung #273;i#7879;n x#432;a #7903; n#432;#7899;c Nam h#7847;u nh#432; không còn cái nào v#7853;y. Không b#7883; l#7917;a cháy ra tro th#7901;i lâu n#259;m c#361;ng b#7883; #273;#7893; nát mau l#7855;m.” 

Bi#7871;t mình là ng#432;#7901;i không có #273;#7911; th#7849;m quy#7873;n #273;#7875; nói v#7873; t#432;#417;ng quan v#259;n hoá Vi#7879;t Nam – Trung Hoa, tôi xin nh#432;#7901;ng l#7901;i cho nh#7919;ng ng#432;#7901;i có th#7849;m quy#7873;n h#417;n, ý ki#7871;n c#7911;a h#7885; ch#7855;c ch#7855;n s#7869; #273;#432;#7907;c nhi#7873;u #273;#7897;c gi#7843; chia s#7867;. 

Tr#432;#7899;c h#7871;t là nhà s#7917; h#7885;c Tr#7847;n Tr#7885;ng Kim. Ông vi#7871;t trong cu#7889;n Vi#7879;t Nam s#7917; l#432;#7907;c [2] nh#432; sau: “Phàm phong t#7909;c và chính tr#7883; là do s#7921; h#7885;c thu#7853;t và tôn giáo mà ra. Mà ng#432;#7901;i mình #273;ã theo h#7885;c thu#7853;t và tôn giáo n#432;#7899;c Tàu thì #273;i#7873;u gì ta c#361;ng noi theo ng#432;#7901;i Tàu h#7871;t c#7843;. Nh#432;ng xét ra thì #273;i#7873;u gì mình c#361;ng thua kém Tàu, mà t#7921; ng#432;#7901;i mình không th#7845;y có tìm ki#7871;m và bày #273;#7863;t ra #273;#432;#7907;c cái gì cho xu#7845;t s#7855;c, g#7885;i là có cái gì riêng c#7911;a nòi gi#7889;ng mình, là t#7841;i làm sao v#7853;y?”. R#7891;i ông l#7841;i vi#7871;t ti#7871;p nh#432; sau: “Ng#432;#7901;i mà c#7843; #273;#7901;i không #273;i #273;#7871;n #273;âu, m#7855;t không trông th#7845;y cái hay cái d#7903; c#7911;a ng#432;#7901;i, thì ti#7871;n hoá làm sao #273;#432;#7907;c? Mà s#7921; h#7885;c c#7911;a
 ng#432;#7901;i mình thì ai c#361;ng yên trí r#7857;ng cái gì #273;ã là c#7911;a Tàu là hay, là t#7889;t h#417;n c#7843;: t#7915; s#7921; t#432; t#432;#7903;ng cho chí công #259;n vi#7879;c làm, #273;i#7873;u gì mình c#361;ng l#7845;y Tàu làm g#432;#417;ng. H#7877; ai b#7855;t ch#432;#7899;c #273;#432;#7907;c Tàu là gi#7887;i, không b#7855;t ch#432;#7899;c #273;#432;#7907;c là d#7903;. Cách mình sùng m#7897; v#259;n minh c#7911;a Tàu nh#432; th#7871;, cho nên không ch#7883;u so sánh cái h#417;n cái kém, không tìm cách phát minh nh#7919;ng #273;i#7873;u hay t#7889;t ra, ch#7881; #273;inh ninh r#7857;ng ng#432;#7901;i ta h#417;n mình, mình ch#7881; b#7855;t ch#432;#7899;c ng#432;#7901;i ta là #273;#7911;.” 

Ng#432;#7901;i th#7913; hai là nhà v#259;n Nguy#7877;n Huy Thi#7879;p. Trong tác ph#7849;m Vàng l#7917;a [3] Nguy#7877;n Huy Thi#7879;p vi#7871;t: “#272;#7863;c #273;i#7875;m l#7899;n nh#7845;t c#7911;a x#7913; s#7903; này là nh#432;#7907;c ti#7875;u. #272;ây là m#7897;t cô gái #273;#7891;ng trinh b#7883; n#7873;n v#259;n minh Trung Hoa c#432;#7905;ng hi#7871;p. Cô gái #7845;y v#7915;a thích thú, v#7915;a nh#7909;c nhã, v#7915;a c#259;m thù nó. Vua Gia Long hi#7875;u #273;i#7873;u #7845;y và #273;#7845;y là n#7895;i cay #273;#7855;ng l#7899;n nh#7845;t mà ông cùng c#7897;ng #273;#7891;ng ph#7843;i ch#7883;u #273;#7921;ng”. R#7891;i ti#7871;p theo: “Ng#432;#7901;i m#7865; c#7911;a Nguy#7877;n Du (t#7913;c n#7873;n chính tr#7883; #273;#432;#417;ng th#7901;i) gi#7845;u gi#7871;m con mình s#7921; ê ch#7873; và ch#7883;u #273;#7921;ng v#7899;i tinh th#7847;n cao c#7843;, ki#7873;m ch#7871;. Ph#7843;i ba tr#259;m n#259;m sau ng#432;#7901;i ta m#7899;i th#7845;y #273;i#7873;u này vô
 ngh#297;a.” 

#272;#7875; không làm m#7845;t thì gi#7901; c#7911;a #273;#7897;c gi#7843; ch#7881; xin #273;#432;#7907;c trích d#7851;n m#7897;t ng#432;#7901;i n#7919;a; #273;#7845;y là ông V. Malyavin, m#7897;t nhà #272;ông ph#432;#417;ng h#7885;c ng#432;#7901;i Nga. Trong bài: “M#7897;t ngày #7903; Hà N#7897;i” [4] , ông #273;ã vi#7871;t nh#432; sau: “Ng#432;#7901;i Vi#7879;t Nam, có th#7875; t#7915; lâu, không t#7921; nh#7853;n ra r#7857;ng h#7885; #273;ã ti#7871;p thu nh#7919;ng #273;i#7873;u s#417; #273;#7859;ng nh#7845;t c#7911;a v#259;n hoá Trung Hoa, t#7915; cách tính l#7883;ch, cách #273;#7863;t tên #273;#7871;n tôn giáo và c#7843; phong cách ngh#7879; thu#7853;t n#7919;a. Tôi th#7853;t s#7921; ng#7841;c nhiên khi nh#7853;n ra r#7857;ng nhi#7873;u t#7915; #273;#432;#7907;c phát âm không khác gì ti#7871;ng Hán, ngh#297;a là n#7871;u mu#7889;n ta có th#7875; g#7885;i ti#7871;ng Vi#7879;t là m#7897;t ph#432;#417;ng ng#7919; c#7911;a ti#7871;ng Hán. Nh#432; v#7851;n th#432;#7901;ng th#7845;y
 #7903; ngo#7841;i vi, h#417;i h#432;#7899;ng c#7911;a quá kh#7913; #7903; #273;ây còn #273;#7853;m h#417;n c#7843; #7903; ngay chính n#432;#7899;c Trung Hoa”. R#7891;i #7903; m#7897;t #273;o#7841;n sau ông vi#7871;t thêm: “Còn #273;ây là V#259;n Mi#7871;u, th#7901; Kh#7893;ng giáo: nh#7919;ng b#7913;c t#432;#7907;ng Kh#7893;ng T#7917; và các h#7885;c trò c#7911;a ông #273;#432;#7907;c #273;#7855;p trong th#7901;i gian g#7847;n #273;ây, dành cho du khách và nh#7919;ng phi#7871;n #273;á kh#7855;c #273;#7847;y nh#7919;ng ch#7919; t#432;#7907;ng hình, #273;#7913;ng nghiêm nh#432; m#7897;t #273;#7897;i quân. Nh#7919;ng ch#7919; t#432;#7907;ng hình trên c#7893;ng ngách ghi: “Ng#432;#7901;i #273;#7895; #273;#7847;u #273;#432;#7907;c vinh danh trên toàn V#432;#417;ng Qu#7889;c”. Trong nh#7919;ng t#7845;m b#432;u thi#7871;p dành cho du khách bán trong các qu#7847;y báo là hình các toà mi#7871;u theo ki#7875;u Trung Hoa v#7899;i nh#7919;ng ông thánh Trung Hoa.” 

Nh#432; v#7853;y là c#7843; m#7845;y v#7883; #273;#432;#7907;c trích d#7851;n #273;#7873;u nói r#7857;ng ta b#7855;t ch#432;#7899;c ng#432;#7901;i Tàu, nh#432;ng là b#7855;t ch#432;#7899;c ch#432;a #273;#7871;n n#417;i, r#7857;ng n#7873;n v#259;n minh Vi#7879;t ch#7881; là cái bóng c#7911;a v#259;n minh Trung Hoa mà thôi. Nh#7919;ng b#7853;c th#7913;c gi#7843; l#7845;y thái #273;#7897; yêu ghét, l#7845;y ý th#7913;c dân t#7897;c, ý th#7913;c giai c#7845;p, nh#7919;ng ng#432;#7901;i #273;em tâm tình ra vi#7871;t l#7883;ch s#7917; và các lu#7853;n v#259;n khoa h#7885;c s#7869; tr#7843; l#7901;i sao tr#432;#7899;c nh#7919;ng #273;i#7873;u kh#7859;ng #273;#7883;nh v#7915;a nêu? Hay th#7845;y cha ông ta #273;ã “ê ch#7873; và ch#7883;u #273;#7921;ng v#7899;i tinh th#7847;n cao c#7843;, ki#7873;m ch#7871;” mà nay các h#7885;c gi#7843; c#7911;a ta ph#7843;i dùng thái #273;#7897; c#7847;n có, ph#7843;i dùng thu#7853;t nói ng#432;#7907;c cho “#273;ã” t#7913;c ch#259;ng? 

Vi#7871;t #273;#7871;n #273;ây tôi b#7895;ng ngh#297; r#7857;ng ngay cái c#7863;n bã c#7911;a “anh” Tàu, #273;#7845;y là tác ph#7849;m Chinh ph#7909; ngâm, m#7897;t tác ph#7849;m làm theo l#7889;i t#7853;p c#7893;, #272;#7863;ng Tr#7847;n Côn không sáng t#7841;o m#7897;t câu nào, không #273;#432;a m#7897;t m#7897;t tên ng#432;#7901;i, tên #273;#7845;t An Nam nào vào mà sao các b#7853;c th#7913;c gi#7843; c#7911;a ta không th#7845;y “ch#432;#7899;ng”, không th#7845;y d#7883; h#7907;m, gàn d#7903; mà v#7851;n ca ng#7907;i, v#7851;n coi là thu#7897;c lo#7841;i “oách” c#7911;a v#259;n ch#432;#417;ng ta? Cái c#7863;n bã #7845;y mà còn thi#7871;t tha v#7899;i cu#7897;c s#7889;ng con ng#432;#7901;i #273;#7871;n th#7871; thì nh#7919;ng cái chính ph#7849;m c#7911;a h#7885; ph#7843;i thi#7871;t tha b#7857;ng m#7845;y #7845;y ch#7913;. Th#7871; mà nay có ng#432;#7901;i c#7889; tình nói khác #273;i, c#7889; tình làm m#7845;t giá ng#432;#7901;i #273;#7875; tô h#7891;ng mình thì thiên h#7841; coi
 là ch#7859;ng gi#7889;ng gì v#7899;i quan ni#7879;m thông th#432;#7901;ng c#7911;a ta v#7873; v#259;n hoá Trung Hoa c#361;ng là ph#7843;i thôi. 

V#259;n mình, v#7907; ng#432;#7901;i, d#297; nhiên là th#7871;. Nh#432;ng khi vi#7871;t sách s#7917; #273;#7875; làm g#432;#417;ng cho #273;#7901;i, khi vi#7871;t sách báo khoa h#7885;c #273;#7875; d#7841;y #273;#7901;i, d#7841;y ng#432;#7901;i thì thi#7871;t ngh#297; ng#432;#7901;i vi#7871;t ph#7843;i cân nh#7855;c, ph#7843;i #273;#7855;n #273;o, ph#7843;i d#7921;a trên ch#7913;ng c#7913; khoa h#7885;c ch#7913; #273;#7915;ng nên d#7921;a vào c#7843;m tính và dùng x#7843;o thu#7853;t #273;#7875; d#7889;i mình và d#7889;i ng#432;#7901;i. Bài này #273;#432;#7907;c vi#7871;t ra v#7899;i #432;#7899;c mong #7845;y, n#7871;u nó có làm suy gi#7843;m lòng t#7921; hào dân t#7897;c c#7911;a #273;#7897;c gi#7843; nào #273;ó, n#7871;u nó có ch#7841;m vào dây th#7847;n kinh t#7921; ái c#7911;a ai #273;ó thì #273;#7845;y hoàn toàn là do tác gi#7843; c#7911;a nó #273;ã ch#7885;n t#7915; không #273;#432;#7907;c thanh, vi#7871;t câu v#259;n không #273;#432;#7907;c nhã mà thôi. Xin #273;#432;#7907;c
 l#432;#7907;ng th#7913;. 

© 2005 talawas 



---------------------------------
[1]“M#297; thu#7853;t Vi#7879;t Nam”. Ph#7841;m Qu#7923;nh. Th#432;#7907;ng Chi v#259;n t#7853;p. T#7853;p III. B#7897; Qu#7889;c gia Giáo d#7909;c. Tái b#7843;n l#7847;n th#7913; nh#7845;t. N#259;m 1962. Trang 10, 12. 
[2]Tr#7847;n Tr#7885;ng Kim. Vi#7879;t Nam s#7917; l#432;#7907;c. Nhà xu#7845;t b#7843;n V#259;n hoá Thông tin, 1999, trang 85-86.
[3]Nguy#7877;n Huy Thi#7879;p. Tuy#7875;n t#7853;p truy#7879;n ng#7855;n. Nhà xu#7845;t b#7843;n V#259;n hoá Thông tin, 2002, trang 233. 
[4]Valadimir Malyavin. “M#7897;t ngày #7903; Hà N#7897;i”, talawas 




=====
You shall know the truth and the truth shall set you free.
		
---------------------------------
Do you Yahoo!?
 Yahoo! Small Business - Try our new resources site! 
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://www.le.org/pipermail/vacets-local-dc/attachments/20050415/9679f1f4/attachment-0001.html