[Vacets-local-dc] [VN: Tham nhung ... khong nen chong!]

[Hai Tran]

Tham Nh#361;ng, không nên ch#7889;ng !

QCTS

Ng#432;#7901;i ta bàn nhau v#7873; ch#7889;ng tham nh#361;ng; #272;#7843;ng bàn, Chính quy#7873;n bàn, Qu#7889;c h#7897;i bàn… r#7891;i nh#7919;ng ng#432;#7901;i dân ch#7911; c#361;ng bàn; còn dân chúng thì ngao ngán và nh#7919;ng nhà #273;#7847;u t#432; thì nh#259;n m#7863;t. Theo tôi, không nên ch#7889;ng tham nh#361;ng.

Ông D#432;#417;ng Trung Qu#7889;c, t#7893;ng th#432; ký H#7897;i S#7917; h#7885;c VN, #273;#7841;i bi#7875;u Qu#7889;c h#7897;i khóa VI, phát bi#7875;u r#7857;ng; tham nh#361;ng là bi#7871;n t#432;#7899;ng c#7911;a n#7873;n hành chánh quan liêu.Tôi cho r#7857;ng, câu nói này không chính xác. Ông Qu#7889;c không dám nói tham nh#361;ng là b#7843;n ch#7845;t c#7911;a ch#7871; #273;#7897; #273;#7897;c tài. Tham nh#361;ng #7903; VN, hôm nay, #273;ã bi#7871;n t#432;#7899;ng thành cái gì r#7891;i thì ch#7859;ng có ai nói #273;#432;#7907;c. Quy#7873;n l#7907;i thân t#7897;c? T#432; b#7843;n #273;#7887; ? Mafia ? Cu#7897;c r#7917;a ti#7873;n xuyên qu#7889;c gia ?... Ng#432;#7901;i ta gán ghép cho tham nh#361;ng #273;#7911; cái th#7913; tên nghe có v#7867; d#7919; t#7907;n "b#7885;n c#432;#7899;p ngày", "gi#7863;c n#7897;i xâm"… #273;#7875; ch#7881; s#7921; tàn phá kh#7911;ng khi#7871;p c#7911;a nó. B#7885;n gi#7863;c #273;ã #273;#7871;n nh#432;ng s#7913;c dân còn y#7871;u nên không ch#7889;ng
 #273;#7905; #273;#432;#7907;c… Th#7871; là m#7845;t n#432;#7899;c! Không ph#7843;i m#7845;t n#432;#7899;c mà là m#7845;t ch#7871; #273;#7897;.

Tham nh#361;ng là s#7921; l#7841;m quy#7873;n (abuse of power) trong lãnh v#7921;c tài chính, còn vô s#7889; s#7921; l#7841;m quy#7873;n khác n#7919;a… Trong ch#7871; #273;#7897; #273;#7897;c tài, không có gì l#7899;n b#7857;ng quy#7873;n l#7921;c; có quy#7873;n l#7921;c là có t#7845;t c#7843;. Tr#432;#7899;c #273;ây, khi còn ho#7841;t #273;#7897;ng bí m#7853;t nh#7919;ng ng#432;#7901;i CS #273;ã bi#7871;t “#259;n”; nh#432;ng h#7891;i #273;ó, h#7885; “#259;n” kín #273;áo và khôn khéo l#7855;m. Nh#7919;ng cán b#7897; kinh tài làm công vi#7879;c gom góp ti#7873;n b#7841;c c#7911;a dân chúng #273;óng góp cho cách m#7841;ng, k#7875; l#7841;i r#7857;ng; h#7885; #273;ã “#259;n b#7899;t” b#7857;ng cách c#7845;t d?u b#7899;t vàng b#7841;c #7903; n#417;i nào #273;ó, r#7891;i sau #273;ó h#7885; s#7869; #273;#7871;n l#7845;y. Nh#432; v#7853;y là ngày x#432;a, h#7885; #273;ã bi#7871;t "#259;n" nh#432;ng c#361;ng bi#7871;t "qu#7865;t m#7887;"; còn bây gi#7901; quy#7873;n l#7921;c #273;ang hoành
 hành, nên h#7885; b#7845;t ch#7845;p thách th#7913;c t#7845;t c#7843;. H#7885; c#7847;n ti#7873;n #273;#7875; th#7887;a mãn nh#7919;ng nhu c#7847;u c#7911;a h#7885;; nào là cho con cái du h#7885;c n#432;#7899;c ngoài, nuôi b#7891; nhí; nào là "#273;óng h#7909;i ch#7871;t" cho quan trên, lo h#7853;u v#7853;n… nói chung; hàng tr#259;m th#7913;, th#7913; nào c#361;ng c#7847;n có ti#7873;n. #272;#7891;ng ti#7873;n là Tiên, là Ph#7853;t…

Có ai bi#7871;t, t#7841;i sao Ph#7841;m Qu#7871; D#432;#417;ng và Tr#7847;n Khuê (PQD &TK) #273;#7863;t cái tên cho H#7897;i ch#7889;ng tham nh#361;ng c#7911;a h#7885; là "H#7897;i nhân dân Vi#7879;t Nam #7911;ng h#7897; #272;#7843;ng ch#7889;ng tham nh#361;ng" không? Cái tên này nghe quá dài; ngay c#7843; c#7909;m t#7915; "#7911;ng h#7897; #272;#7843;ng ch#7889;ng tham nh#361;ng”, nghe c#361;ng không #7893;n r#7891;i. #7902; VN; #272;#7843;ng #273;#7863;t ra các t#7893; ch#7913;c hay hi#7879;p h#7897;i là nh#7857;m th#7921;c hi#7879;n nh#7919;ng m#7909;c tiêu chính tr#7883; c#7911;a h#7885;; ví d#7909; H#7897;i n#7841;n nhân ch#7845;t #273;#7897;c da cam (VAVA) là #273;#7875; #273;òi ti#7873;n b#7891;i th#432;#7901;ng và #273;#7875; #273;ánh l#7841;c h#432;#7899;ng th#7871; gi#7899;i là #7903; VN còn có nhi#7873;u chuy#7879;n c#7847;n ph#7843;i gi#7843;i quy#7871;t h#417;n là cái chuy#7879;n nhân quy#7873;n và tôn giáo… Còn nh#7919;ng hi#7879;p h#7897;i do ai #273;ó #273;#7863;t ra
 thì hãy coi ch#7915;ng; dù cho hi#7879;p h#7897;i #273;ó có nhân danh công lý nhân quy#7873;n, hay #7911;ng h#7897; #272;#7843;ng #273;i n#7919;a thì c#361;ng b#7883; bóp ch#7871;t t#7915; trong tr#7913;ng n#432;#7899;c. #272;#7843;ng #273;#7897;c quy#7873;n, #7903; #273;ây, #273;úng theo ngh#297;a #273;en l#7851;n ngh#297;a bóng. PQD & TK c#361;ng bi#7871;t #273;#432;#7907;c #273;i#7873;u #273;ó, nên hai ông ph#7843;i suy tính #273;#7875; tìm ra m#7897;t cái tên; ít nh#7845;t là #273;#7875; chính quy#7873;n có th#7875; ch#7845;p nh#7853;n, r#7891;i sau #273;ó m#7899;i b#7855;t #273;#7847;u ho#7841;t #273;#7897;ng. V#7899;i tên g#7885;i c#7911;a H#7897;i, PQD &TK mu#7889;n #272;#7843;ng hi#7875;u #273;#432;#7907;c s#7921; trong sáng và nhi#7879;t tâm c#7911;a mình … Hai ông không ch#7889;ng #272;#7843;ng, hai ông mu#7889;n #7911;ng h#7897; #272;#7843;ng bài tr#7915; tham nh#361;ng; nh#432;ng #272;#7843;ng l#7841;i không #7911;ng h#7897; hai ông. Không c#7847;n ph#7843;i gi#7843;i
 thích, #273;#7913;a con nít c#361;ng bi#7871;t ai là ng#432;#7901;i tham nh#361;ng. Tham nh#361;ng là nh#7919;ng ng#432;#7901;i có quy#7873;n l#7921;c; #7903; #273;#7845;t n#432;#7899;c này, ch#7881; có #272;#7843;ng m#7899;i là ng#432;#7901;i có quy#7873;n l#7921;c; cho nên ch#7889;ng tham nh#361;ng là hàm ngh#297;a ch#7889;ng #272;#7843;ng. #272;#7843;ng b#7855;t giam nh#7919;ng ng#432;#7901;i ch#7889;ng tham nh#361;ng càng làm cho dân chúng xác tín r#7857;ng; cái #272;#7843;ng này ch#7881; toàn m#7897;t "bè tham nh#361;ng" mà thôi.

Sau m#7897;t th#7901;i gian nghi#7873;n ng#7851;m, sau nh#7919;ng cú th#259;ng tr#7847;m; h#7897;i tr#7903; v#7873; v#7899;i cái tên chính th#7889;ng c#7911;a nó "H#7897;i nhân dân VN ch#7889;ng tham nh#361;ng" hay là "H#7897;i ch#7889;ng tham nh#361;ng” không có chuy#7879;n #7911;ng h#7897; #272;#7843;ng hay n#7883;nh b#7907; #272;#7843;ng gì c#7843;. Cái tên cô #273;#7885;ng #273;ã nói lên s#7913;c chi#7871;n #273;#7845;u c#7911;a nó. Dù anh có #7911;ng h#7897; #272;#7843;ng, thì #272;#7843;ng c#361;ng ch#7859;ng #7911;ng h#7897; anh ch#7889;ng tham nh#361;ng #273;âu; #273;#7915;ng có n#7857;m m#417;. Cho nên v#7845;t ba cái ch#7919; “#7911;ng h#7897; #272;#7843;ng” #273;i là v#7915;a. Tham nh#361;ng là #273;#7863;c quy#7873;n c#7911;a #272;#7843;ng, do v#7853;y ch#7889;ng tham nh#361;ng c#361;ng là #273;#7863;c quy#7873;n c#7911;a #272;#7843;ng; #273;#7915;ng có ai xen vô c#7843;.

Hi#7879;n nay, “H#7897;i ch#7889;ng tham nh#361;ng” #273;ã #273;#432;#7907;c hi#7875;u ng#7847;m là “H#7897;i ch#7889;ng #272;#7843;ng”. B#7903;i vì, H#7897;i ch#432;a ch#7889;ng #273;#432;#7907;c tham nh#361;ng thì #272;#7843;ng #273;ã ch#7889;ng H#7897;i r#7891;i, mà #272;#7843;ng ch#7889;ng H#7897;i thì H#7897;i c#361;ng ch#7889;ng #272;#7843;ng. B#7855;t giam nh#7919;ng ng#432;#7901;i thành l#7853;p H#7897;i là #273;i#7873;u vô cùng sai trái c#7911;a #272;#7843;ng (nh#432;ng trong hoàn c#7843;nh #273;ó thì không b#7855;t không #273;#432;#7907;c); b#7855;t thì d#7877; nh#432;ng s#7917;a sai l#7841;i quá khó. M#7897;t c#7909;c n#432;#7899;c #273;á #273;#7855;p lên #273;#7847;u trong c#417;n s#7889;t s#7869; làm gi#7843;m nguy c#417; co gi#7853;t, nh#432;ng c#361;ng làm #432;#7899;t tèm nhem h#7871;t. Tr#432;#7899;c #273;ây, tôi không tin nh#7919;ng ng#432;#7901;i dân ch#7911; mi#7873;n B#7855;c; tôi ngh#297; h#7885; bàn chuy#7879;n ch#7889;ng tham nh#361;ng c#361;ng gi#7889;ng
 nh#432; nh#7919;ng v#7883; #7903; M#7863;t tr#7853;n tuyên truy#7873;n v#7873; kh#7889;i #273;#7841;i #273;oàn k#7871;t. Nh#432;ng hôm nay, tôi th#7853;t s#7921; tin h#7885; là nh#7919;ng con ng#432;#7901;i mu#7889;n thay #273;#7893;i t#7853;n g#7889;c xã h#7897;i VN.

V#7915;a r#7891;i, T#7893; ch#7913;c Minh b#7841;ch Qu#7889;c t#7871; x#7871;p VN #273;#7913;ng th#7913; 102/146 n#432;#7899;c tham nh#361;ng; tôi ngh#297;, #273;i#7873;u này ch#432;a chính xác. Nh#7919;ng tiêu chí #273;ánh giá v#7873; tham nh#361;ng, ng#432;#7901;i ta th#432;#7901;ng d#7921;a vào nh#7919;ng d#7883;ch v#7909; công và nh#7919;ng chính sách #7903; c#7845;p v#297; mô; còn tham nh#361;ng #7903; m#7913;c #273;#7897; th#7845;p nh#432; m#7897;t hành vi vòi v#7881;nh c#7911;a nh#7919;ng ng#432;#7901;i làm công #259;n l#432;#417;ng. Ví d#7909;, anh b#7843;o v#7879; gây khó kh#259;n cho nh#7919;ng ng#432;#7901;i khách #273;#7871;n làm vi#7879;c #7903; c#417; quan mình; nh#7919;ng hành vi này x#7871;p vào lo#7841;i gì? #272;òi h#7889;i l#7897; (bribery)? Không th#7875; g#7885;i là tham nh#361;ng (corruption) #273;#432;#7907;c; dù bi#7871;t r#7857;ng hành vi c#7911;a anh ta #273;ang làm ch#7853;m tr#7875; n#7873;n hành chánh công. #272;òi h#7889;i l#7897; là m#7897;t th#7913;
 v#259;n hóa vòi v#7881;nh l#7915;a d#7889;i, m#7897;t nhân cách th#7909;t lùi… Theo tôi; mu#7889;n ch#7889;ng tham nh#361;ng h#7889;i l#7897; c#7847;n ph#7843;i #273;#7883;nh ngh#297;a l#7841;i các khái ni#7879;m #273;#7875; phân bi#7879;t #273;âu là tham nh#361;ng, và #273;âu là h#7889;i l#7897;. H#7889;i l#7897; là hành vi cá nhân có tính ch#7845;t tùy ti#7879;n, nh#432;ng #7903; VN h#7889;i l#7897; #273;#432;#7907;c t#7893; ch#7913;c s#7855;p #273;#7863;t m#7897;t cách có h#7879; th#7889;ng; cho nên m#7899;i có chuy#7879;n "h#7889;i l#7897; t#7853;p th#7875;" ho#7863;c là "làm lu#7853;t", nh#7919;ng tên g#7885;i nghe có v#7867; hình s#7921;. Có l#7869;, T#7893; ch#7913;c Minh b#7841;ch Qu#7889;c t#7871; không có thang #273;o cho nh#7919;ng tr#432;#7901;ng h#7907;p nh#432; v#7853;y.

M#7895;i n#7873;n chính tr#7883; qu#7889;c gia #273;#7867; ra m#7897;t n#7873;n hành chánh khác nhau. M#7895;i n#7873;n hành chánh quan liêu l#7841;i sinh ra m#7897;t b#7897; m#7863;t tham nh#361;ng khác nhau. M#7895;i b#7897; m#7863;t tham nh#361;ng có m#7897;t tính ch#7845;t, hành vi tham nh#361;ng khác nhau… Có ai nh#7853;n th#7845;y r#7857;ng, n#7841;n tham nh#361;ng #7903; VN có hình thù, qui mô và m#7913;c #273;#7897; khác v#7899;i nh#7919;ng qu#7889;c gia dân ch#7911; không? Ch#7855;c ch#7855;n là khác, và n#7841;n tham nh#361;ng #7903; VN c#361;ng khó bài tr#7915; h#417;n. Nh#432; v#7853;y, n#7871;u so sánh v#7899;i nh#7919;ng n#432;#7899;c có cùng trình #273;#7897; kinh t#7871;, xã h#7897;i, và m#7913;c #273;#7897; phát tri#7875;n thì tình hình tham nh#361;ng #7903; VN n#7863;ng n#7873; và khó ch#7845;n ch#7881;nh h#417;n. Vì v#7853;y, n#7871;u s#7855;p x#7871;p m#7913;c #273;#7897; tham nh#361;ng c#7911;a VN là 102/146, tôi e là "h#417;i b#7883;" h#7901;i!

Tham nh#361;ng là l#7841;m d#7909;ng quy#7873;n l#7921;c #273;#7875; chi#7871;m #273;o#7841;t công qu#7929;; còn nh#7919;ng ng#432;#7901;i có quy#7873;n l#7921;c nh#432;ng không n#7855;m trong tay ti#7873;n b#7841;c thì h#7885; ki#7871;m ti#7873;n b#7857;ng cách #259;n h#7889;i l#7897;. Aên h#7889;i l#7897; là l#7907;i d#7909;ng công vi#7879;c c#7911;a mình #273;#7875; ki#7871;m chác c#7911;a doanh nghi#7879;p và công dân… Trò "em xin ch#7883; xin" này, chúng ta có th#7875; th#7845;y #7903; các ngành nh#432; Công an, H#7843;i quan, Thu#7871; v#7909;… và các ngành d#7883;ch v#7909; công khác. Nhi#7879;m v#7909; c#7911;a CS giao thông là làm công vi#7879;c #273;i#7873;u khi#7875;n giao thông, h#432;#7899;ng d#7851;n ng#432;#7901;i dân tuân th#7911; lu#7853;t #273;i #273;#432;#7901;ng… nh#432;ng anh ta l#7841;i ch#7863;n xe #273;#7875; ki#7871;m ti#7873;n. Chuy#7879;n CS giao thông #259;n h#7889;i l#7897; #273;ã #273;#432;#7907;c nói nhi#7873;u; nh#432;ng t#7879; h#7841;i h#417;n, là
 n#417;i anh ta v#7915;a #273;#7913;ng ki#7871;m ti#7873;n mà xãy ra tai n#7841;n thì ch#7859;ng tìm th#7845;y anh ta #273;âu c#7843;. Không có lu#7853;t l#7879; nào ph#7841;t anh ta trong tr#432;#7901;ng h#7907;p này. Tham nh#361;ng h#7889;i l#7897; là #259;n c#7855;p, #259;n ch#7863;n, #259;n c#432;#7899;p, #259;n xén… c#7911;a ng#432;#7901;i khác. Ng#432;#7901;i dân, k#7867; không có quy#7873;n l#7921;c thì #259;n c#7855;p b#7857;ng cách khác; ví d#7909;, #273;#7853;p phá #273;anh c#7889;ng #273;#7875; l#7845;y s#7855;t thép, m#7903; bù-lông c#7911;a các tr#7909; #273;i#7879;n cao th#7871; trên #273;#432;#7901;ng dây 500 KV, l#7845;y c#7855;p n#7855;p #273;#7853;y h#7897;p che tr#7909; #273;i#7879;n … #273;em bán. #272;#432;#7901;ng nào c#361;ng #259;n c#7855;p, quan #259;n c#7855;p theo ki#7875;u quan, thì dân c#361;ng #259;n c#7855;p theo ki#7875;u dân. Nh#7919;ng ng#432;#7901;i buôn bán, bán m#7897;t ký nh#432;ng cân l#7841;i ch#7881; còn chín l#7841;ng; nhà s#7843;n xu#7845;t
 l#7899;n #273;#7875; ngoài bao bì là 500gr, nh#432;ng cân l#7841;i ch#7881; có 430gr… M#7897;t mét vuông #273;#7845;t b#7889;n th#7857;ng #259;n c#7855;p, h#7903; cái chi ra là m#7845;t cái n#7845;y.

#258;n c#7855;p, #259;n tr#7897;m #273;#432;#7907;c xét d#432;#7899;i hai góc #273;#7897;; m#7897;t là #273;#7901;i s#7889;ng quá khó kh#259;n khi#7871;n con ng#432;#7901;i ta ph#7843;i #273;i #259;n c#7855;p; hai là không khó kh#259;n, nh#432;ng do tính tham nên ng#432;#7901;i ta #259;n c#7855;p. Th#7853;m chí, v#7853;t #259;n c#7855;p không bi#7871;t dùng làm gì; th#7845;y ng#432;#7901;i khác l#7845;y c#7855;p nhi#7873;u quá nên mình c#361;ng l#7845;y. N#7871;u ai #273;ã t#7915;ng làm công nhân vào nh#7919;ng n#259;m 1985 s#7869; th#7845;y #273;#432;#7907;c qui mô và m#7913;c #273;#7897; #259;n c#7855;p trong các nhà máy, xí nghi#7879;p: Giám #273;#7889;c #259;n c#7855;p cái l#7899;n, tr#432;#7903;ng phòng #259;n c#7855;p cái v#7915;a v#7915;a, còn công nhân #259;n c#7855;p cái nh#7887;. M#7895;i sáng vào nhà máy là tính chi#7873;u nay mình s#7869; l#7845;y nh#7919;ng cái gì #273;em v#7873;; m#7897;t vài con bù lon, m#7897;t ít s#417;n, vài ba cu#7897;n dây #273;#7891;ng… Tôi có
 m#7845;y anh b#7841;n làm #7903; các phân x#432;#7903;ng khác nhau, nh#432;ng áp-phe v#7899;i nhau m#7895;i ng#432;#7901;i l#7845;y m#7897;t b#7897; ph#7853;n r#7891;i ghép l#7841;i thành s#7843;n ph#7849;m #273;em ra ch#7907; bán. #272;#7901;i s#7889;ng quá khó kh#259;n quá, ai c#361;ng l#7845;y h#7871;t thì ngu gì mà mình không l#7845;y. Có m#7897;t hôm, b#7843;o v#7879; phát hi#7879;n m#7897;t công nhân dùng dây #273;#7891;ng qu#7845;n quanh b#7909;ng mang ra; gi#7903; áo anh ta lên ai t#7913;c c#432;#7901;i h#7871;t. Nh#7919;ng n#259;m 1985-1990, #273;#7845;t n#432;#7899;c còn b#7883; c#7845;m v#7853;n, hàng hóa r#7845;t khan hi#7871;m; Liên Xô cúp vi#7879;n tr#7907;, các nhà máy #273;ang #273;#7913;ng trên b#7901; v#7921;c phá s#7843;n… cho nên, trong các xí nghi#7879;p qu#7889;c doanh r#7897; lên tình tr#7841;ng #259;n c#7855;p.

Thói quen #259;n c#7855;p c#7911;a ng#432;#7901;i VN có ngu#7891;n g#7889;c l#7883;ch s#7917;, nh#432;ng ch#7871; #273;#7897; CS #273;ã làm cho cái t#7853;t x#7845;u c#7889; h#7919;u này tr#7903; nên n#7863;ng n#7873;. Nh#7919;ng ng#432;#7901;i #273;#432;#7907;c giáo d#7909;c t#7889;t, có lòng t#7921; tr#7885;ng thì ít có chuy#7879;n này, còn nh#7919;ng ng#432;#7901;i thu#7897;c t#7847;ng l#7899;p th#7845;p thì d#7877; m#7855;c t#7853;t #259;n c#7855;p. Nói nh#432; v#7853;y là không ch#7911; quan, b#7903;i vì #259;n c#7855;p là m#7897;t hành vi thu#7897;c ph#7841;m trù v#259;n hóa. #7902; #273;ây, tôi không #273;#7873; c#7853;p t#7899;i nh#7919;ng b#7879;nh nhân tâm th#7847;n m#7855;c ch#7913;ng #259;n c#7855;p (kleptomania), mà tôi ch#7881; quan tâm #273;#7871;n h#7879; th#7889;ng xã h#7897;i #259;n c#7855;p (kleptocracy)

M#7897;t n#7873;n chính tr#7883; t#7889;t #273;#7865;p không th#7875; thi#7871;u cái c#417; b#7843;n là v#259;n hóa. V#259;n hóa là cái gì? V#259;n hóa có ngh#297;a là khi m#7897;t ng#432;#7901;i hành #273;#7897;ng không theo cách thông th#432;#7901;ng, thì l#7853;p t#7913;c nh#7919;ng ng#432;#7901;i khác s#7869; bu#7897;c ng#432;#7901;i #273;ó ph#7843;i quay l#7841;i cách hành x#7917; #273;ã #273;#432;#7907;c th#7915;a nh#7853;n. #7902; m#7897;t m#7913;c #273;#7897; nh#7845;t #273;#7883;nh, v#259;n hóa có liên quan #273;#7871;n nh#7919;ng chu#7849;n m#7921;c và phong cách x#7917; s#7921; c#7911;a m#7897;t nhóm ng#432;#7901;i. V#259;n hóa #273;#432;#7907;c hình thành theo th#7901;i gian. Nh#7919;ng chu#7849;n m#7921;c v#259;n hóa, không ch#7881; là m#7851;u hành vi #273;#432;#7907;c l#7853;p #273;i, l#7853;p l#7841;i nh#432; th#432;#7901;ng th#7845;y #7903; m#7897;t nhóm ng#432;#7901;i; mà còn là chu#7895;i hành #273;#7897;ng #273;#432;#7907;c m#7885;i ng#432;#7901;i c#7911;ng
 c#7889; m#7897;t cách vô th#7913;c. Do v#7853;y, xét theo nh#7919;ng giá tr#7883; CS, thì tham nh#361;ng h#7889;i l#7897; #273;ã tr#7903; thành hành vi v#259;n hóa; ch#7913; không ph#7843;i vô v#259;n hóa.

Có m#7897;t n#7873;n v#259;n hóa, #273;#7847;u tiên nó xu#7845;t phát t#7915; trong #272;#7843;ng r#7891;i sau #273;ó m#7899;i lan sang qu#7847;n chúng; #273;#7875; cu#7889;i cùng, xây d#7921;ng thành m#7897;t n#7873;n v#259;n hóa qu#7889;c gia. Tr#432;#7899;c #273;ây có nhi#7873;u v#7883; #273;ã #273;#7871;n tu#7893;i v#7873; h#432;u nh#432;ng c#7913; kh#432; kh#432; gi#7919; cái gh#7871; c#7911;a mình, h#7885; #273;#432;a ra #273;#7911; lý do #273;#7875; kéo dài s#7921; t#7841;i v#7883;. Nhi#7873;u ng#432;#7901;i khác th#7845;y ch#432;#7899;ng m#7855;t nh#432;ng không th#7875; nói #273;#432;#7907;c; b#7903;i vì, tr#432;#7899;c #273;ó #273;ã có chuy#7879;n này r#7891;i. Nhi#7873;u ng#432;#7901;i không có b#7857;ng c#7845;p, nh#432;ng khi c#7847;n h#7885; có th#7875; có #273;#7875; h#7907;p pháp quy#7873;n l#7921;c c#7911;a mình; vì v#7853;y n#7841;n mua bán b#7857;ng c#7845;p, h#7885;c gi#7843; b#7857;ng th#7853;t tràn lan… nh#7919;ng cái trò trên suy cho cùng c#361;ng là #259;n
 c#7855;p, là l#7845;y c#7911;a chung v#7873; làm c#7911;a riêng mà thôi. Bây gi#7901;, ng#432;#7901;i ta còn #273;#7893; l#7895;i tham nh#361;ng, th#7845;t thoát hi#7879;n nay là do c#417; ch#7871; "xin-cho", không còn "xin" thì s#7869; h#7871;t "cho". Cái lý lu#7853;n này m#7899;i nghe thì có lý nh#432;ng th#7921;c t#7871; không ph#7843;i nh#432; v#7853;y; không có xã h#7897;i nào là không có chuy#7879;n xin-cho, nh#432;ng xin cái gì và cho nh#432; th#7871; nào? C#417; ch#7871; "xin-cho" ch#7881; là m#7897;t ph#7847;n r#7845;t nh#7887; trong n#7873;n v#259;n hóa CS mà thôi.

V#259;n hóa #273;ã chi ph#7889;i t#7845;t c#7843; hành vi c#7911;a con ng#432;#7901;i trong xã h#7897;i; t#7915; #259;n h#7885;c, #273;i l#7841;i, ti#7871;p xúc v#7899;i chính quy#7873;n… cho #273;#7871;n giao ti#7871;p gi#7919;a con ng#432;#7901;i v#7899;i nhau.

C#417; ch#7871; là quy lu#7853;t b#7845;t thành v#259;n #273;#432;#7907;c v#7853;n hành trên n#7873;n v#259;n hóa. C#417; ch#7871; c#7911;a CS v#7853;n hành m#7841;nh m#7869; #273;#7871;n m#7913;c nó có th#7875; nghi#7873;n nát t#7845;t c#7843; rào c#7843;n c#7911;a pháp lu#7853;t. N#7873;n v#259;n hóa nào sinh ra c#417; ch#7871; n#7845;y; #273;#7871;n m#7897;t lúc nào #273;ó, cái c#417; ch#7871; quay l#7841;i phá nát c#7843; m#7897;t xã h#7897;i.

Các #272;#7841;i bi#7875;u Qu#7889;c h#7897;i #273;ang h#7885;p, không làm cho ng#432;#7901;i dân #273;ánh giá t#7889;t v#7873; k#7871;t qu#7843; làm lu#7853;t, vai trò ch#7845;t v#7845;n, và tr#7843; l#7901;i ch#7845;t v#7845;n… mà ch#7881; làm cho ng#432;#7901;i dân th#7845;y #273;#432;#7907;c s#7921; r#7889;i ren, l#7911;ng c#7911;ng, cù nh#7847;y, thi#7871;u trình #273;#7897; chuyên môn, và ho#7841;t #273;#7897;ng bê b#7871;t trong gu#7891;ng máy qu#7889;c gia. Các v#7883; #273;#7871;n #273;ây là #273;#7875; tranh cãi nhau v#7873; các khái ni#7879;m. Ví d#7909;; tham ô, th#7845;t thoát, lãng phí… là nh#432; th#7871; nào? Th#7845;t thoát trong xây d#7921;ng là bao nhiêu ph#7847;n tr#259;m; có v#7883; nói 30-40%, v#7883; khác nói 5-10%... T#7841;i sao #273;ã #273;#7841;t #273;#7871;n trình #273;#7897; #273;#7871;n làm lu#7853;t r#7891;i, mà còn hi#7875;u m#7897;t cách thô thi#7875;n m#7897;t s#7889; khái ni#7879;m nh#432; v#7853;y? Cho nên, c#7913; tin r#7857;ng, lu#7853;t pháp
 c#7911;a CSVN v#7851;n còn d#7921; th#7843;o và s#7917;a #273;#7893;i dài dài.

Hoàn c#7843;nh #273;#7845;t n#432;#7899;c VN, hi#7879;n nay, c#361;ng gi#7889;ng nh#432; các xí nghi#7879;p qu#7889;c doanh cách #273;ây 20 n#259;m. Tr#432;#7899;c #273;ây; #259;n c#7855;p cái #273;#7897;ng c#417;, #259;n c#7855;p s#7855;t thép xi-m#259;ng… còn hôm nay, ng#432;#7901;i ta câu k#7871;t v#7899;i nhau #273;#7875; #259;n c#7855;p trên chính sách, chia chác trên quy#7873;n l#7921;c ti#7873;n b#7841;c, phân b#7893; quota… b#7845;t c#7913; cái gì h#7885; c#361;ng có th#7875; xà x#7867;o #273;#432;#7907;c. Th#7857;ng có ti#7873;n, th#7857;ng mu#7889;n ch#7913;c, th#7857;ng có khuôn d#7845;u ch#7919; ký… c#7913; h#7907;p tác v#7899;i nhau làm #259;n. Ngày tr#432;#7899;c, #272;#7843;ng dùng ch#7919; tham ô móc ngo#7863;t #273;#7875; ch#7881; nh#7919;ng v#7909; #259;n c#7855;p nh#7887;; còn hôm nay b#7889;n ch#7919; “tham ô móc ngo#7863;t” không #273;#7911; #273;#7875; di#7877;n t#7843; s#7921; hoành hành c#7911;a quy#7873;n l#7921;c; mà ph#7843;i dùng t#7899;i ch#7919; tham
 nh#361;ng, mafia… Tôi còn nh#7899;, trong m#7897;t bu#7893;i h#7885;c chính tr#7883;, h#7885;c viên tranh lu#7853;n v#7899;i nhau tham ô khác tham nh#361;ng ch#7895; nào. (Ch#7859;ng qua là ngày tr#432;#7899;c, #7903; mi#7873;n Nam, ng#432;#7901;i ta dùng ch#7919; tham nh#361;ng #273;#7875; ch#7881; trích chính quy#7873;n Thi#7879;u-K#7923;, ch#7913; không th#7845;y dùng ch#7919; tham ô). Có m#7897;t anh hay cà kh#7883;a, sau bu#7893;i h#7885;c chính tr#7883; anh ta nói r#7857;ng; d#7877; #7891;m, có cái chi mà không phân bi#7879;t #273;#432;#7907;c tham ô v#7899;i tham nh#361;ng; "tham" nh#432;ng có "cái ô" che #7903; trên g#7885;i là "tham ô". Sau này, chúng tôi m#7899;i th#7845;m thía s#7921; sâu s#7855;c c#7911;a anh này.

Tôi ngh#297; Tr#7847;n #272;#7841;i S#417;n #273;ã #273;úng, khi phát bi#7875;u r#7857;ng: “N#7871;u tôi không ch#7889;ng thì cái #273;#7843;ng này #273;ã #273;#7893; t#7915; lâu r#7891;i”. Sau bao nhiêu n#259;m theo #272;#7843;ng, chi#7871;n #273;#7845;u hy sinh vì lý t#432;#7903;ng c#7911;a #272;#7843;ng; v#7873; cu#7889;i #273;#7901;i ông ta nh#7853;n th#7913;c #273;#432;#7907;c r#7857;ng mình #273;ã b#7883; #272;#7843;ng l#7915;a. Nh#7901; ông ta ch#7889;ng tham nh#361;ng, ch#7889;ng nh#7919;ng #273;i#7873;u h#7911; l#7853;u nên #272;#7843;ng m#7899;i t#7891;n t#7841;i #273;#7871;n ngày hôm nay. Con #273;#432;#7901;ng mà ông ta l#7921;a ch#7885;n không ph#7843;i là con #273;#432;#7901;ng #272;#7843;ng #273;i bây gi#7901;. Ông ta và nh#7919;ng ng#432;#7901;i yêu n#432;#7899;c trung kiên #273;ã v#7899;t vát ph#7847;n nào danh d#7921; c#7911;a #272;#7843;ng.

Ông bà ta th#432;#7901;ng có câu: Nói g#7847;n, nói xa ch#7859;ng qua nói th#7853;t. Ông S#417;n là ng#432;#7901;i nói th#7853;t. Nh#7919;ng ai #273;ã t#7915;ng s#7889;ng trong ch#7871; #273;#7897; CS, s#7869; nh#7853;n th#7845;y r#7857;ng; nh#7919;ng l#7901;i nói th#7853;t sao mà khó kh#259;n quá!

#272;#7875; d#7877; hi#7875;u h#417;n; tôi có th#7875; ví qu#7889;c gia nh#432; m#7897;t c#417; th#7875; s#7889;ng, còn nh#7919;ng ng#432;#7901;i #273;#7889;i l#7853;p là h#7879; mi#7877;n d#7883;ch. B#7845;t c#7913; m#7897;t b#7845;t th#432;#7901;ng nào c#7911;a c#417; th#7875;, h#7879; mi#7877;n d#7883;ch s#7869; báo #273;#7897;ng #273;#7875; c#417; th#7875; t#7841;o ra kháng th#7875; ch#7889;ng #273;#7905;. H#7879; mi#7877;n d#7883;ch giúp cho c#417; th#7875; #273;#432;#7907;c cân b#7857;ng kh#7887;e m#7841;nh, c#361;ng gi#7889;ng nh#432; l#7921;c l#432;#7907;ng #273;#7889;i l#7853;p làm cho chính ph#7911; ph#7843;i xem xét l#7841;i các chính sách c#7911;a h#7885;. #7902; nh#7919;ng n#432;#7899;c CS, h#7879; mi#7877;n d#7883;ch này #273;ãb#7883; phá h#7911;y hoàn toàn; do v#7853;y, b#7845;t c#7913; s#7921; khác th#432;#7901;ng nào t#7915; bên ngoài ho#7863;c bên trong s#7869; không #273;#432;#7907;c thông báo k#7883;p th#7901;i, nh#7919;ng #273;i#7873;u xâm h#7841;i s#7869; không
 #273;#432;#7907;c ng#259;n ch#7853;n #273;úng lúc; th#7871; là c#417; th#7875; CS m#7855;c b#7879;nh. Khi b#7883; b#7879;nh, ch#7889;ng b#7879;nh là làm cho c#417; th#7875; tr#7903; l#7841;i kh#7887;e m#7841;nh bình th#432;#7901;ng; làm cho CS tr#7903; nên kh#7887;e m#7841;nh #273;#7875; nó ti#7871;p t#7909;c hút máu dân #273;en, là m#7897;t vi#7879;c không nên làm. Do v#7853;y, nh#7919;ng ng#432;#7901;i dân ch#7911; xin #273;#7915;ng hô hào ch#7889;ng tham nh#361;ng n#7919;a.

Tham nh#361;ng #7903; VN, không nên ch#7889;ng! B#7903;i vì, không th#7875; ch#7889;ng #273;#432;#7907;c; n#7871;u mu#7889;n ch#7889;ng thì ph#7843;i ch#7889;ng #7903; giai #273;o#7841;n s#7899;m. Ph#7843;i có lu#7853;t l#7879; ch#7889;ng tham nh#361;ng, ph#7843;i xây d#7921;ng c#417; quan ch#7889;ng tham nh#361;ng ngay t#7915; khi m#7899;i b#7855;t #273;#7847;u l#7853;p qu#7889;c; ch#7913; #273;#7875; #273;#7871;n n#432;#7899;c này r#7891;i thì m#7885;i bi#7879;n pháp xem nh#432; vô tác d#7909;ng. Ng#432;#7901;i ta nói #273;#7871;n tham nh#361;ng nh#432; c#259;n b#7879;nh ung th#432; c#7847;n ph#7843;i ch#7849;n #273;oán s#7899;m và #273;i#7873;u tr#7883; tri#7879;t #273;#7875;; còn bây gi#7901;, c#259;n b#7879;nh ung th#432; #273;ã di c#259;n #273;#7871;n l#7909;c ph#7911; ng#361; t#7841;ng r#7891;i, thì còn ch#7889;ng #273;#7905; gì n#7919;a. Mu#7889;n ch#7889;ng #273;#432;#7907;c tham nh#361;ng, #272;#7843;ng ph#7843;i tr#7843; giá b#7857;ng chính sinh m#7841;ng chính tr#7883;
 c#7911;a mình; #273;ây là #273;i#7873;u #272;#7843;ng không ngu gì mà làm.

#272;#7871;n n#432;#7899;c này, không c#7847;n ph#7843;i lòng vòng n#7919;a mà ph#7843;i nói th#7859;ng; vòng vo s#7869; làm m#7845;t th#7901;i gian, làm ch#7853;m tr#7875; th#7901;i c#417; giành #432;u th#7871;. Mu#7889;n ch#7889;ng tham nh#361;ng ph#7843;i ch#7889;ng cái c#417; ch#7871; #273;#7867; ra tham nh#361;ng, mà cái c#417; ch#7871; này #273;#432;#7907;c sinh ra trên n#7873;n t#7853;p tính c#7911;a #272;#7843;ng. Do v#7853;y, ch#7889;ng tham nh#361;ng nói th#7859;ng ra là ch#7889;ng #272;#7843;ng; quan #273;i#7875;m này hi#7879;n nay làm nhi#7873;u ng#432;#7901;i c#7845;p ti#7871;n trong #272;#7843;ng có th#7875; ch#7845;p nh#7853;n #273;#432;#7907;c.

Nh#7919;ng ng#432;#7901;i làm công v#7883;êc t#432; pháp th#432;#7901;ng nh#7855;c nh#7911; mình r#7857;ng; "Không m#7897;t ai, không m#7897;t th#7871; l#7921;c nào cho phép mình #273;#432;#7907;c #273;#7913;ng trên pháp lu#7853;t". Nh#432;ng cái c#417; ch#7871; thì #273;#7913;ng trên pháp lu#7853;t; b#7903;i vì, nh#432; #273;ã nói, c#417; ch#7871; #273;#432;#7907;c v#7853;n hành trên m#7897;t n#7873;n v#259;n hóa. Mà n#7873;n v#259;n hóa là cái vô hình, cái mà m#7885;i ng#432;#7901;i #273;#7873;u ph#7843;i ch#7845;p nh#7853;n m#7897;t cách vô th#7913;c và tuân ph#7909;c nó. Tôi có th#7875; l#7845;y ví d#7909;, nhi#7873;u quan ch#7913;c giàu lên r#7845;t nhanh; vi#7879;c #273;ánh giá, ki#7875;m kê tài s#7843;n c#7911;a h#7885; là m#7897;t vi#7879;c c#7847;n ph#7843;i làm; làm không ph#7843;i #273;#7875; truy t#7889;, truy thu mà #273;#7875; #273;i#7873;u ch#7881;nh chính sách cán b#7897;. D#7841;y nh#7919;ng #273;#7913;a con, d#7841;y nh#7919;ng th#7857;ng em mà không bi#7871;t nó
 mu#7889;n gì, không bi#7871;t nó ki#7871;m ti#7873;n t#7915; #273;âu và tiêu xài nh#432; th#7871; nào thì làm sao mà d#7841;y? Chuy#7879;n này #273;ã có ngh#7883; quy#7871;t, v#259;n b#7843;n r#7891;i nh#432;ng không làm #273;#432;#7907;c; cho #273;#7871;n nay, ch#432;a có v#7883; cán b#7897; nào b#7883; ki#7875;m kê tài s#7843;n c#7843;. Chính cái tâm lý v#259;n hóa c#7911;a #272;#7843;ng #273;ã c#7843;n tr#7903; vi#7879;c kê khai này.

V#7899;i #273;#7847;u óc duy ý chí, nh#7919;ng ng#432;#7901;i CS cho r#7857;ng; nh#7919;ng t#7879; n#7841;n nh#432; tham nh#361;ng, ma túy, m#7841;i dâm… là tàn d#432; c#7911;a ch#7871; #273;#7897; c#361;. Xã h#7897;i Xã h#7897;i ch#7911; ngh#297;a #432;u vi#7879;t không có nh#7919;ng th#7913; c#7863;n b#7843; này. Do #273;ó, ng#432;#7901;i ta c#7889; tình không công nh#7853;n s#7921; hi#7875;n hi#7879;n nó; ví d#7909; tham nh#361;ng trong xây d#7921;ng c#417; b#7843;n ng#432;#7901;i ta g#7885;i là "th#7845;t thoát lãng phí", ch#7913; không ph#7843;i là "tham nh#361;ng". #272;ây là sai v#7873; quan #273;i#7875;m, sai v#7873; #273;#7883;nh ngh#297;a các khái ni#7879;m; mà #273;ã sai v#7873; quan #273;i#7875;m thì không bao gi#7901; tìm ra gi#7843;i pháp. C#361;ng gi#7889;ng nh#432; t#7879; n#7841;n m#7841;i dâm; chính quy#7873;n v#7851;n không công nh#7853;n #273;#7875; tìm cách qu#7843;n lý, cho nên m#7841;i dâm bây gi#7901; #273;ã bi#7871;n t#432;#7899;ng thành nh#7919;ng cái mà
 chính quy#7873;n không th#7875; nào ng#259;n ch#7853;n #273;#432;#7907;c; ch#7859;ng h#7841;n, H#7899;t tóc thanh n#7919;, Cà-phê #273;èn m#7901;, Karaokê ôm… và nguy h#7841;i là nh#7919;ng trò #273;ú #273;#7903;n, dâm t#7863;c này l#7841;i bày ngay tr#432;#7899;c m#7863;t tr#432;#7901;ng h#7885;c, c#7893;ng nhà th#7901;…

C#417; ch#7871; không ch#7881; #273;#7867; ra tham nh#361;ng mà còn #273;#7867; ra vô s#7889; nh#7919;ng v#7845;n n#7841;n khác; ví d#7909; b#7857;ng c#7845;p gi#7843;, h#7885;c gi#7843;, b#7883;p b#7907;m… Giáo d#7909;c là d#7841;y cho ng#432;#7901;i ta bi#7871;t nh#7919;ng #273;i#7873;u hay l#7869; ph#7843;i, bi#7871;t nh#7853;n th#7913;c #273;úng sai. Vi#7879;c giáo d#7909;c ph#7843;i là mô ph#7841;m, ngh#297;a là ph#7843;i làm g#432;#417;ng cho ng#432;#7901;i khác; n#7871;u d#7841;y cho dân chúng v#7873; #273;#7841;o #273;#7913;c mà mình không tuân th#7911; #273;#7841;o #273;#7913;c là #273;#7841;o #273;#7913;c gi#7843;; #273;i#7873;u này làm cho vi#7879;c giáo d#7909;c tr#7903; nên có tác d#7909;ng ng#432;#7907;c. Lâu nay, ng#432;#7901;i ta quên m#7845;t t#7915; "g#432;#417;ng m#7851;u’ mà thay vào #273;ó là cái "#273;i#7875;n hình tiên ti#7871;n" nh#432; là thành tích c#7911;a ch#7871; #273;#7897; CS; còn g#432;#417;ng m#7851;u ch#7855;c là t#7915; ng#7919; c#7911;a ch#7871;
 #273;#7897; c#361; nên không #273;#432;#7907;c dùng. Làm cái gì c#361;ng ph#7843;i g#432;#417;ng m#7851;u; không c#7847;n nói nhi#7873;u, không c#7847;n ph#7843;i thao thao b#7845;t tuy#7879;t. Quan ph#7843;i làm g#432;#417;ng cho dân, ng#432;#7901;i có #273;#7883;a v#7883; cao ph#7843;i làm g#432;#417;ng cho ng#432;#7901;i cho #273;#7883;a v#7883; th#7845;p, ng#432;#7901;i giàu ph#7843;i làm g#432;#417;ng cho ng#432;#7901;i nghèo… Giáo d#7909;c ph#7843;i #273;#7863;t #273;#432;#7907;c lên hàng #273;#7847;u, ph#7843;i coi giáo d#7909;c là c#7913;u cánh; nh#7919;ng n#432;#7899;c càng nghèo, nh#7919;ng gia #273;ình càng nghèo ph#7843;i coi giáo ducï là con #273;#432;#7901;ng #273;#7847;u t#432; có hi#7879;u qu#7843; nh#7845;t #273;#7875; #273;i lên. Còn ph#7843;i giáo d#7909;c nh#7919;ng cái gì, thì nh#7919;ng ng#432;#7901;i CS #273;ã làm cho nó tùm lum h#7871;t r#7891;i.


Báo Tu#7893;i Tr#7867; ngày 17/11/2004 có tin:


Qu#7843;ng Nam, 29 giáo viên s#7889;ng trong c#259;n nhà t#7841;m b#7907; 18m2:
H#417;n b#7843;y n#259;m nay, 29 giáo viên c#7843; nam l#7851;n n#7919; c#7911;a Tr#432;#7901;ng THCS Nguy#7877;n V#259;n Tr#7895;i, xã Tiên Lãnh, huy#7879;n Tiên Ph#432;#7899;c, t#7881;nh Qu#7843;ng Nam #273;ã s#7889;ng chung trong m#7897;t c#259;n nhà t#7841;m ch#7881; r#7897;ng 18m2 #273;ã xu#7889;ng c#7845;p nghiêm tr#7885;ng. C#259;n nhà trên ph#7843;i ng#259;n #273;ôi, m#7897;t bên dành cho nam và m#7897;t bên dành cho n#7919;, b#7857;ng m#7897;t t#7845;m b#7841;t c#361; nát… (1)

Tôi không tin vào m#7855;t mình, tôi ph#7843;i #273;i#7879;n tho#7841;i h#7887;i l#7841;i Tòa so#7841;n; ng#432;#7901;i ta xác nh#7853;n là 18m2, nh#432; v#7853;y m#7895;i ng#432;#7901;i ch#7881; s#7917; d#7909;ng h#417;n 0,6m2. Làm sao h#7885; có th#7875; #259;n #7903;, sinh ho#7841;t, so#7841;n bài và làm nhi#7873;u vi#7879;c c#7847;n thi#7871;t khác trong m#7897;t không gian ch#7853;t ch#7897;i nh#432; v#7853;y? Ng#432;#7901;i ch#7871;t còn #273;#432;#7907;c 2m2 trong khi giáo viên c#7845;p hai thì ch#7881; s#7889;ng có di#7879;n tích 0.6m2; làm sao h#7885; có th#7875; làm t#7889;t thiên ch#7913;c ng#432;#7901;i th#7847;y #273;#432;#7907;c; không khéo, nh#7919;ng “ng#432;#7901;i k#7929; s#432; tâm h#7891;n” l#7841;i tr#7903; thành “ng#432;#7901;i k#7929; s#432; không h#7891;n” m#7845;t. Nh#7919;ng khó kh#259;n nh#432; trên có ngu#7891;n g#7889;c t#7915; tham nh#361;ng? M#7897;t mi#7871;ng #273;#7845;t #7903; vùng quê Tiên Lãnh thì #273;âu có gì khó kh#259;n, m#7897;t tr#259;m
 tri#7879;u #273;#7891;ng c#361;ng không quá nhi#7873;u so v#7899;i ngân sách c#7911;a m#7897;t Huy#7879;n; nh#432;ng, cái c#417; ch#7871; b#7855;t bu#7897;c ph#7843;i bôi tr#417;n b#7857;ng ti#7873;n b#7841;c thì nh#7919;ng giáo viên nghèo l#7841;i không có. #272;ây là s#7921; thi#7879;t thòi c#7911;a h#7885;, hay nói #273;úng h#417;n s#7921; thua thi#7879;t mà các em h#7885;c sinh ph#7843;i gánh ch#7883;u.

V#7909; cháu Nguy#7877;n Ti#7871;n Anh ch#7871;t t#7841;i Trung tâm Y t#7871; Huy#7879;n H#7843;i L#259;ng, t#7881;nh Qu#7843;ng Tr#7883; là do h#7853;u qu#7843; c#7911;a tham nh#361;ng. Nh#7919;ng v#7883; Bác s#297; #7903; #273;ây làm ch#7871;t em bé không ph#7843;i vì kém chuyên môn mà là t#7855;c trách; hay nói #273;úng h#417;n là cái "#273;#7897;ng c#417; vô c#7843;m” c#7911;a h#7885; không #273;#432;#7907;c #273;áp #7913;ng. H#7853;u qu#7843;, m#7897;t m#7841;ng ng#432;#7901;i ph#7843;i tr#7843; cho s#7921; tính toán c#7911;a h#7885;. Có l#7869;, cha m#7865; cháu Ti#7871;n Anh không hi#7875;u #273;#432;#7907;c cái trò vòi v#7881;nh này; n#7871;u cha m#7865; cháu Ti#7871;n Anh b#7887; bao th#432; m#7897;t tr#259;m ngàn thì h#7853;u qu#7843; không #273;#7871;n n#7895;i nh#432; v#7853;y. Cái ch#7871;t c#7911;a cháu Ti#7871;n Anh không ph#7843;i là do BS kém chuyên môn, mà là do c#417; ch#7871; "ch#432;a cho ti#7873;n ch#432;a #273;#432;#7907;c ph#7909;c v#7909;”. Ng#432;#7901;i ta
 so bì r#7857;ng; các Bác s#297; #7903; tuy#7871;n T#7881;nh, tuy#7871;n Trung #432;#417;ng #273;#7873;u làm nh#432; v#7853;y h#7871;t… Do #273;ó, có th#7875; nói c#417; ch#7871; #273;ã #273;#7867; ra nh#7919;ng tên gi#7871;t ng#432;#7901;i ?

Tôi không bi#7871;t #7903; VN, Công an thu#7897;c h#7879; th#7889;ng nào? Hành pháp, L#7853;p pháp, hay T#432; pháp ? Nh#432;ng dù có d#7889;t nát c#7905; nào, thì nh#7919;ng gì xãy ra trong cu#7897;c s#7889;ng c#361;ng cho ng#432;#7901;i ta nh#7853;n bi#7871;t là Công an thu#7897;c #272;#7843;ng. H#7885; luôn luôn b#7843;o v#7879; #272;#7843;ng, dù không bi#7871;t #272;#7843;ng #273;ó #273;úng hay là sai. Cái chân lý b#7845;t bi#7871;n là xem #272;#7843;ng nh#432; m#7897;t #273;#7845;ng t#7889;i cao và quy#7873;n uy, n#7871;u không có #272;#7843;ng h#7885; không th#7875; s#7889;ng n#7893;i. #7902; VN còn có m#7897;t #273;#417;n v#7883; thu#7897;c Tòa án, #273;ó là Ban thi hành án; cái ban này làm nhi#7879;m v#7909; thi hành nh#7919;ng b#7843;n án có hi#7879;u l#7921;c. Nh#432;ng hi#7879;n nay, #7903; TP.HCM, ch#7881; có 11% b#7843;n án #273;#432;#7907;c thi hành; ngh#297;a là dù b#7843;n án có hi#7879;u l#7921;c thì công lý v#7851;n ch#432;a #273;#432;#7907;c th#7921;c thi trên
 s#7889; #273;ông; ng#432;#7901;i th#7855;ng ki#7879;n v#7851;n ch#432;a #273;òi l#7841;i #273;#432;#7907;c nh#7919;ng gì là c#7911;a mình. Công lý còn n#7857;m trên gi#7845;y t#7901;, thì công lý ch#7881; là th#7913; gi#7845;y l#7897;n. Làm sao có th#7875; #273;òi h#7887;i #273;#432;#7907;c công lý, khi mà tham nh#361;ng #273;ã t#7845;n công vào c#417; quan th#7921;c thi pháp lu#7853;t ?

Tham nh#361;ng, không nên ch#7889;ng! Cách #273;ây h#417;n m#432;#7901;i n#259;m, tôi #273;ã ngh#297; #273;#7871;n tham nh#361;ng và tìm bi#7879;n pháp ch#7889;ng; tôi #273;ã vi#7871;t m#7897;t b#7843;n ki#7871;n ngh#7883; v#7873; ch#7889;ng tham nh#361;ng, theo l#7901;i kêu g#7885;i c#7911;a c#7889; T#7893;ng Bí th#432; Nguy#7877;n V#259;n Linh. Còn hôm nay, không nên ch#7889;ng n#7919;a mà ph#7843;i t#7841;o c#417; h#7897;i tham nh#361;ng càng nhi#7873;u càng t#7889;t. Càng tham nh#361;ng CS càng xa dân. Dùng chính tr#7883; #273;#7875; tác #273;#7897;ng #273;#7871;n kinh t#7871;, l#7845;y kinh t#7871; #273;#7875; chi ph#7889;i s#7921; lãnh #273;#7841;o c#7911;a #272;#7843;ng. L#7845;y tham nh#361;ng #273;#7875; làm suy y#7871;u chính quy#7873;n, l#7845;y công b#7857;ng #273;#7875; t#7841;o ra s#7921; #273;#7889;i l#7853;p c#7911;a qu#7847;n chúng… Và nh#432; th#7871;, vai trò c#7911;a l#7921;c l#432;#7907;ng dân ch#7911; là v#7841;ch ra nh#7919;ng sai trái, th#7889;i nát c#7911;a
 chính quy#7873;n và lôi kéo nhân dân v#7873; phía mình.

Không có tham nh#361;ng, không th#7875; #273;ào sâu cái h#7889; ng#259;n cách gi#7919;a Dân và #272;#7843;ng. Tham nh#361;ng #273;ã làm Dân xa #272;#7843;ng. M#7845;t Dân, #272;#7843;ng xem nh#432; m#7845;t g#7889;c; h#7885; ch#7881; còn là chi#7871;c thuy#7873;n nan rách te tua, trôi b#7891;ng b#7873;nh trong c#417;n giông bão. #272;#7871;n khi thuy#7873;n b#7883; l#7853;t thì m#7899;i th#7845;y s#7913;c dân còn m#7841;nh h#417;n s#7913;c n#432;#7899;c…

Tham nh#361;ng v#417; vét ngu#7891;n tài l#7921;c qu#7889;c gia, bòn mót ti#7873;n c#7911;a nhân dân; ti#7873;n b#7841;c #273;ã r#417;i vào lòng tham vô #273;áy. Vì v#7853;y, ng#432;#7901;i lao #273;#7897;ng dù có c#7889; g#7855;ng bao nhiêu c#361;ng không th#7875; thay #273;#7893;i cu#7897;c s#7889;ng c#7911;a mình. M#7897;t b#7897; ph#7853;n l#7899;n trí th#7913;c ph#7851;n n#7897; tr#432;#7899;c hành vi tham nh#361;ng c#7911;a quan ch#7913;c #272;#7843;ng, và #273;a s#7889; dân chúng b#7871; t#7855;c tr#432;#7899;c cu#7897;c s#7889;ng c#7911;a mình; nh#432; v#7853;y, s#7889; ph#7853;n #272;#7843;ng #273;ã #273;#432;#7907;c #273;#7883;nh #273;o#7841;t.

Lãng phí là ng#432;#7901;i b#7841;n #273;#432;#7901;ng c#7911;a tham nh#361;ng, #273;#7891;ng ti#7873;n làm ra d#7877; nên tiêu xài c#361;ng d#7877;; #273;ó là #273;i#7873;u #273;#432;#417;ng nhiên. Tham nh#361;ng càng d#7877; dàng làm cho s#7921; hoang phí càng thêm vô #273;#7897;. Nh#7919;ng ng#432;#7901;i dân ch#7911; #273;ang nóng lòng vì s#7921; hoang phí này; #273;#7891;ng ti#7873;n là c#7911;a dân c#7911;a n#432;#7899;c, ch#7913; CS #273;âu có làm ra #273;#7891;ng xu c#7855;c b#7841;c nào #273;âu. Mai sau, con cháu chúng ta ph#7843;i nai l#432;ng ra tr#7843; n#7907;.

N#7873;n v#259;n hóa CS #273;ã sinh ra cái c#417; ch#7871; nh#432; v#7853;y; #273;#7871;n m#7897;t lúc nào #273;ó, cái c#417; ch#7871; quay l#7841;i phá nát t#7845;t c#7843; nh#7919;ng gì #273;ã sinh ra nó. Ông M#7841;nh, ông Kh#7843;i, ông L#432;#417;ng... và nhi#7873;u ông khác n#7919;a, v#7851;n không cho mình #273;#7913;ng trên pháp lu#7853;t; nh#432;ng cái c#417; ch#7871; #273;ã làm cho h#7885; #273;#7913;ng trên pháp lu#7853;t. Không #273;#7913;ng không #273;#432;#7907;c, không “#259;n” không #273;#432;#7907;c! Cái c#417; ch#7871; #273;ã làm cho nh#7919;ng lu#7853;t #273;#7883;nh tr#7903; thành vô hi#7879;u; do v#7853;y, n#7871;u có ra v#259;n b#7843;n này ngh#7883; #273;#7883;nh n#7885; thì c#361;ng không th#7875; thay #273;#7893;i #273;#432;#7907;c c#417; ch#7871;. M#7897;t #7911;y ban #273;#432;#7907;c thành l#7853;p #273;#7875; gi#7843;i quy#7871;t m#7897;t v#7845;n n#7841;n nào #273;ó; ch#7859;ng h#7841;n, #7910;y ban ch#7889;ng tham nh#361;ng ch#7881; thêm t#7889;n kém mà
 thôi, vì cái c#417; ch#7871; #273;ã chi ph#7889;i toàn b#7897; ho#7841;t #273;#7897;ng c#7911;a #7911;y ban #273;ó r#7891;i. Ch#7855;c nhi#7873;u ng#432;#7901;i v#7851;n còn nh#7899;; cách #273;ây vài n#259;m, #273;i #273;âu #273;#7871;n #273;âu c#361;ng nghe nh#7855;c #273;#7871;n kh#7849;u hi#7879;u “#273;i t#7855;t #273;ón #273;#7847;u, m#7897;t c#7917;a m#7897;t d#7845;u”. Xu#7845;t x#7913; là nh#432; th#7871; này; sau bao nhiêu n#259;m #273;i theo CS, #272;#7843;ng m#7899;i gi#7853;t mình th#7845;y r#7857;ng thiên h#7841; #273;ã b#7887; xa ta quá, cho nên mu#7889;n theo k#7883;p thiên h#7841; thì ta ph#7843;i “#273;i t#7855;t #273;ón #273;#7847;u”; mu#7889;n #273;i nhanh nh#432;ng g#7863;p ph#7843;i b#7897; máy quan liêu ch#7891;ng chéo nên m#7899;i rêu rao là "m#7897;t c#7917;a m#7897;t d#7845;u". Có phòng ban c#7911;a m#7897;t #7910;y ban Nhân dân thành ph#7889; n#7885; còn dán kh#7849;u hi#7879;u #7903; c#7917;a ra vào; bên này là "#272;i t#7855;t #273;ón #273;#7847;u”, bên
 kia là “M#7897;t c#7917;a m#7897;t d#7845;u”… #272;#7871;n hôm nay, cái kh#7849;u hi#7879;u này #273;ã b#7883; cái c#417; ch#7871; bóp ch#7871;t không k#7883;p ngáp r#7891;i, cho nên ch#7859;ng còn ai thèm nh#7855;c #273;#7871;n nó n#7919;a.

Nh#7919;ng chính sách c#7911;a #272;#7843;ng, qua bao nhiêu n#259;m tháng #273;ã t#7841;o ra cái c#417; ch#7871; này; h#7885; v#7915;a là ng#432;#7901;i góp ph#7847;n, v#7915;a là ng#432;#7901;i s#7903; h#7919;u, và c#361;ng là n#7841;n nhân c#7911;a nó. Nh#7919;ng ch#7911; th#7875; bám ch#7863;t vào c#417; ch#7871;, #273;#7871;n n#7893;i m#7897;t ch#7911; th#7875; l#7899;n (Th#7911; t#432;#7899;ng) mu#7889;n b#7913;ng (cách ch#7913;c) m#7897;t ch#7911; th#7875; nh#7887; h#417;n (Cán b#7897; qu#7853;n, huy#7879;n) ra kh#7887;i c#417; ch#7871; #273;ó c#361;ng không #273;#432;#7907;c.

Ng#432;#7901;i ta cho r#7857;ng tham nh#361;ng gây ra bi#7871;t bao tai h#7885;a: làm phi#7873;n hà các nhà #273;#7847;u t#432;, làm gi#7843;m #273;#7847;u t#432; n#432;#7899;c ngoài; làm gia t#259;ng b#7845;t công và b#7845;t #7893;n xã h#7897;i; làm n#7843;n lòng nh#7919;ng ng#432;#7901;i có tâm huy#7871;t mu#7889;n xây d#7921;ng m#7897;t xã h#7897;i công b#7857;ng; ngu#7891;n l#7921;c xã h#7897;i s#7917; d#7909;ng không hi#7879;u qu#7843; vv và vv… Có th#7875; nói, tham nh#361;ng #273;ã phá nát n#7873;n t#7843;ng c#7911;a m#7897;t qu#7889;c gia mà nh#7919;ng nhà chính tr#7883; tr#432;#7899;c #273;ó #273;ã c#7889; công vun #273;#7855;p.

Gu#7891;ng máy hành chánh c#7911;a CSVN là gu#7891;ng máy có nhi#7873;u ban b#7879; nh#7845;t, nh#432;ng l#7841;i ho#7841;t #273;#7897;ng kém hi#7879;u qu#7843; nh#7845;t. #272;#7843;ng, Nhà n#432;#7899;c, Chính ph#7911;, Qu#7889;c h#7897;i, M#7863;t tr#7853;n, #273;oàn th#7875;… nh#7919;ng ban b#7879; này còn sót l#7841;i t#7915; th#7901;i Xã h#7897;i Ch#7911; ngh#297;a. Quy#7873;n h#7841;n thì nhi#7873;u nh#432;ng trách nhi#7879;m thì không. VN là m#7897;t qu#7889;c gia n#7857;m trong s#7889; nh#7919;ng qu#7889;c gia nghèo nh#7845;t, nh#432;ng thu#7897;c lo#7841;i xài sang nh#7845;t; c#7913; nhìn vào s#7921; tiêu xài c#7911;a các quan ch#7913;c s#7869; th#7845;y #273;#432;#7907;c #273;i#7873;u này. S#7921; lãng phí xãy ra trong t#7845;t c#7843; các tài s#7843;n công; nhi#7873;u ngôi nhà, nhi#7873;u c#259;n phòng b#7887; hoang c#7843; ch#7909;c n#259;m, nhi#7873;u máy móc mua c#7843; b#7841;c t#7927; nh#432;ng m#7897;t n#259;m ch#7881; s#7917; d#7909;ng có vài l#7847;n… S#7921;
 chênh l#7879;ch giàu - nghèo #273;ã t#7841;o nên kho#7843;ng b#7845;t công quá l#7899;n. Ng#432;#7901;i có quy#7873;n l#7921;c -ng#432;#7901;i không quy#7873;n l#7921;c #273;ã xô #273;#7849;y xã h#7897;i #273;#7871;n hai thái c#7921;c khác nhau; ng#432;#7901;i có quy#7873;n l#7921;c thì tha hóa, ng#432;#7901;i không quy#7873;n l#7921;c thì b#7847;n cùng.

M#7897;t t#7847;ng l#7899;p trí th#7913;c trung l#432;u làm n#7873;n t#7843;ng cho s#7921; #7893;n #273;#7883;nh xã h#7897;i ch#432;a hình thành. Trí th#7913;c trung l#432;u, #7903; #273;ây, tôi mu#7889;n #273;#7873; c#7853;p là trí th#7913;c th#7913; thi#7879;t; ch#7913; không ph#7843;i là t#7847;ng l#7899;p trung l#432;u XHCN. M#7897;t trí th#7913;c trung l#432;u khác v#7873; b#7843;n ch#7845;t so v#7899;i quan ch#7913;c trung l#432;u. #7902; VN, có m#7897;t t#7847;ng l#7899;p trung l#432;u chuyên móc n#7889;i v#7899;i chính quy#7873;n #273;#7875; làm giàu, vun vén, chia chác tài s#7843;n, b#7911;n x#7881;n, s#7889;ng trên #273;#7847;u trên c#7893; ng#432;#7901;i khác; nói chung, có nhi#7873;u ng#432;#7901;i giàu nh#432;ng không làm giàu b#7857;ng n#259;ng l#7921;c c#7911;a h#7885;, mà làm giàu trên c#417; ch#7871;, giàu nh#7901; khai phá tài nguyên qu#7889;c gia… Giàu nh#432;ng #273;#7841;o #273;#7913;c c#7911;a h#7885; tha hóa là v#7853;y. S#7921; giàu có c#7911;a quan ch#7913;c
 trung l#432;u không làm cho qu#7889;c gia hùng m#7841;nh, mà ng#432;#7907;c l#7841;i làm cho qu#7889;c gia ki#7879;t qu#7879; suy vong.

Xã h#7897;i VN #273;ang ti#7871;n #273;#7871;n c#7921;c #273;i#7875;m c#7911;a s#7921; phân hóa; nh#7919;ng b#7845;t công chia r#7869;, nh#7919;ng thái c#7921;c xô kéo nhau; cu#7889;i cùng #273;#7849;y c#7843; m#7897;t xã h#7897;i xu#7889;ng v#7921;c th#7859;m. Tham nh#361;ng #7903; VN mang tính quy lu#7853;t và h#7853;u qu#7843; là phá nát m#7897;t ch#7871; #273;#7897;. Tr#432;#7899;c #273;ây, nh#7919;ng ng#432;#7901;i CS dùng chi#7871;n tranh du kích #273;#7875; #273;ánh th#7855;ng M#7929;-Ng#7909;y, thì hôm nay tham nh#361;ng l#7841;i dùng chi#7871;n tranh du kích #273;#7875; t#7845;n công h#7885;; nói "chi#7871;n tranh du kích" là vì tác h#7841;i c#7911;a nó quá rõ ràng, nh#432;ng m#7863;t m#361;i nó #7903; #273;âu thì ch#7859;ng th#7845;y. M#7909;c tiêu chi#7871;n l#432;#7907;c c#7911;a chi#7871;n tranh du kích là nh#7857;m tiêu hao l#7921;c l#432;#7907;ng, làm m#7879;t m#7887;i #273;#7889;i ph#432;#417;ng, và tác #273;#7897;ng b#7845;t #7893;n #273;#7871;n tâm lý qu#7847;n
 chúng… CSVN không th#7875; th#7855;ng trong cu#7897;c chi#7871;n tranh này, không th#7855;ng #7855;t ph#7843;i thua! Do v#7853;y, dân chúng nên #7911;ng h#7897; nh#7919;ng cu#7897;c chi#7871;n tranh du kích ch#7889;ng #272;#7843;ng.

Ai c#361;ng bi#7871;t, tham nh#361;ng là tình tr#7841;ng t#7845;t y#7871;u n#7843;y sinh trong quá trình chuy#7875;n #273;#7893;i n#7873;n kinh t#7871;, trong #273;i#7873;u ki#7879;n mà các th#7875; ch#7871; không theo k#7883;p v#7899;i s#7921; phát tri#7875;n kinh t#7871;. Nh#432;ng ông Nguy#7877;n V#259;n An, ch#7911; t#7883;ch Qu#7889;c h#7897;i, l#7841;i tính toán r#7857;ng; ph#7843;i m#7845;t 50 n#259;m m#7899;i xây d#7921;ng #273;#432;#7907;c h#7871;t các lu#7853;t l#7879; #7903; VN (2). M#7897;t th#7901;i gian quá dài; không bi#7871;t #273;#7871;n lúc #273;ó, ai trong chúng ta là ng#432;#7901;i còn s#7889;ng? Tham nh#361;ng #7903; VN còn có nguyên nhân t#7915; s#7921; b#7845;t #7893;n tâm lý; ai c#361;ng cho mình thua thi#7879;t h#417;n ng#432;#7901;i khác, và ai c#361;ng mu#7889;n mình giàu h#417;n ng#432;#7901;i khác nh#432;ng #272;#7843;ng CS l#7841;i m#7845;t ph#432;#417;ng h#432;#7899;ng #273;#7875; xây d#7921;ng m#7897;t qu#7889;c gia #7893;n #273;#7883;nh và h#432;ng
 th#7883;nh. Do v#7853;y, m#7895;i ng#432;#7901;i, m#7895;i nhóm ng#432;#7901;i #273;#7873;u mu#7889;n giành l#7845;y cái h#417;n theo ki#7875;u riêng c#7911;a mình. #7902; VN, tham nh#361;ng không ch#7881; là v#7845;n #273;#7873; kinh t#7871;-xã h#7897;i #273;#417;n thu#7847;n, mà còn là b#7871; t#7855;c ni#7873;m tin vào t#432;#417;ng lai.

Tham nh#361;ng là c#259;n b#7879;nh nan y m#7855;c trên c#417; th#7875; #272;#7843;ng. #272;#7843;ng không mu#7889;n ch#7919;a ch#7841;y, không mu#7889;n kh#7887;e m#7841;nh thì thôi; ch#7913; ai có th#7875; làm #273;#432;#7907;c. #272;#7897;c gi#7843; nào #273;ã ch#7913;ng ki#7871;n b#7879;nh nhân SIDA #7903; giai #273;#7885;an cu#7889;i r#7891;i? #272;#7843;ng c#361;ng #273;ang #7903; trong tình tr#7841;ng gi#7889;ng nh#432; v#7853;y; viêm não, lao ph#7893;i, l#7903; loét tùm lum… trên cái thân xác g#7847;y còm #7889;m nhách, ch#7881; còn c#7863;p m#7855;t là nh#432; mu#7889;n nói #273;i#7873;u gì #273;ó mà thôi. Vi#7879;c ch#7919;a ch#7841;y b#7879;nh nhân SIDA là h#7871;t s#7913;c t#7889;n kém và không th#7875; ch#7919;a kh#7887;i #273;#432;#7907;c. Chi b#7857;ng, #273;#7867; th#7857;ng con khác #273;#7875; nuôi cho r#7891;i.

Saigon ngày 10 tháng 12 n#259;m 2004.

Chú thích:
(1). Bài vi#7871;t c#7911;a Hoài Nhân, trang 10, báo Tu#7893;i tr#7867; th#7913; b#7843;y ngày 17/11/2004.
(2). Phát bi#7875;u trong l#7847;n h#7885;p Qu#7889;c h#7897;i l#7847;n VI, khóa 6.



=====
You shall know the truth and the truth shall set you free.
__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Tired of spam?  Yahoo! Mail has the best spam protection around 
http://mail.yahoo.com 
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://mail.saigon.com/pipermail/vacets-local-dc/attachments/20041216/0f892f70/attachment-0001.html