[vacets-gen] [Mot cai nhin ve kinh te VN ...]

Thu Apr 14 10:35:55 PDT 2005

Cái nhìn và cái làm
#272;#259;ng ngày 11/04/2005 
#272;#7873; tài: Kinh T#7871; Vi#7879;t Nam Ph#7841;m Tùng C#432;#417;ng 
#272;#7895; Kh d#7883;ch

LTS : Ph#7841;m Tùng C#432;#417;ng, t#7889;t nghi#7879;p HEC t#7841;i Paris, c#7921;u t#7893;ng giám #273;#7889;c công ty UNISYS, là m#7897;t chuyên gia kinh t#7871; #273;ã ho#7841;t #273;#7897;ng toàn th#7901;i gian t#7841;i Vi#7879;t Nam trong h#417;n m#7897;t th#7853;p niên g#7847;n #273;ây v#7899;i t#432; cách là tham v#7845;n c#7911;a chính quy#7873;n Vi#7879;t Nam. #272;#7895; Kh là m#7897;t nhà th#417; và nhà v#259;n. 

"Ch#7881; có #273;#7845;u tranh cho con ng#432;#7901;i là cu#7897;c #273;#7845;u tranh x#7913;ng #273;áng"
T#432;#7899;ng De Gaulle, di#7877;n v#259;n ngày 11-8-1950 (1) 

Sau g#7847;n hai m#432;#417;i n#259;m th#7921;c hi#7879;n #272;#7893;i M#7899;i, Vi#7879;n Khoa H#7885;c Xã H#7897;i Vi#7879;t Nam v#7899;i s#7921; y#7875;m tr#7907; c#7911;a Ch#432;#417;ng Trình Phát Tri#7875;n Liên Hi#7879;p Qu#7889;c (UNDP) m#7899;i b#7855;t #273;#7847;u m#7897;t d#7921; án #273;ánh giá chính sách này (12-1-2005). Vào d#7883;p này, phó th#7911; t#432;#7899;ng Nguy#7877;n T#7845;n D#361;ng #273;ã phát bi#7875;u : "#272;#7893;i M#7899;i ph#7843;i vì l#7907;i ích c#7911;a nhân dân, d#7921;a vào nhân dân, phát huy vai trò ch#7911; #273;#7897;ng, sáng t#7841;o c#7911;a nhân dân, phù h#7907;p v#7899;i th#7921;c ti#7877;n, luôn luôn nh#7841;y bén v#7899;i cái m#7899;i ; #272;#7893;i M#7899;i ph#7843;i trên c#417; s#7903; phát huy cao #273;#7897; n#7897;i l#7921;c, #273;#7891;ng th#7901;i khai thác t#7889;t ngo#7841;i l#7921;c, k#7871;t h#7907;p s#7913;c m#7841;nh dân t#7897;c v#7899;i s#7913;c m#7841;nh th#7901;i #273;#7841;i trong #273;i#7873;u ki#7879;n toàn c#7847;u
 hóa và h#7897;i nh#7853;p kinh t#7871; qu#7889;c t#7871;". 

Chúng ta ch#7881; có th#7875; #273;#7891;ng tình v#7899;i cái nhìn này. L#7901;i phát bi#7875;u này th#7875; hi#7879;n rõ ràng s#7921; quan tâm xã h#7897;i và ch#7911; tr#432;#417;ng #273;#7897;ng viên m#7885;i sinh l#7921;c qu#7889;c gia #273;#7875; #273;#7889;i #273;#7847;u m#7897;t cách h#7919;u hi#7879;u v#7899;i nh#7919;ng th#7921;c t#7871; không ng#7915;ng thay #273;#7893;i c#7911;a th#7871; gi#7899;i hôm nay.

Tuy nhiên, trong hi#7879;n tình c#7911;a Vi#7879;t Nam, khó có th#7875; tin là cái nhìn này #273;ã #273;#432;#7907;c th#7921;c hi#7879;n (2). Tr#432;#7899;c tiên, chúng ta th#7917; nhìn nh#7919;ng k#7871;t qu#7843; tích c#7921;c c#7911;a #272;#7893;i M#7899;i.

Trong nh#7919;ng tháng qua, qua nh#7919;ng d#7919; ki#7879;n v#7873; kinh t#7871; Vi#7879;t Nam, n#7871;u phân tích phi#7871;n di#7879;n thì #273;#7873;u #273;áng l#7841;c quan. D#297; nhiên, m#7885;i ng#432;#7901;i Vi#7879;t Nam #273;#7873;u m#7915;ng r#7905; tr#432;#7899;c nh#7919;ng thành qu#7843; #273;#7841;t #273;#432;#7907;c trong cu#7897;c ph#7845;n #273;#7845;u #273;#7875; phát tri#7875;n kinh t#7871; và xã h#7897;i.

T#7893;ng s#7843;n l#432;#7907;ng (GDP) gia t#259;ng 7,7% trong n#259;m 2004 m#7863;c dù Vi#7879;t Nam #273;ã g#7863;p nhi#7873;u khó kh#259;n (d#7883;ch gia c#7847;m, bão l#7909;t). M#7909;c tiêu t#259;ng tr#432;#7903;ng cho n#259;m 2005 #273;#432;#7907;c #7845;n #273;#7883;nh là 8,5%. Trong n#259;m 2004, m#7913;c t#259;ng tr#432;#7903;ng c#7911;a Vi#7879;t Nam trong vùng #272;ông Nam Á ch#7881; kém Singapore (trên 8%). C#361;ng trong n#259;m này, m#7913;c t#259;ng tr#432;#7903;ng #273;#432;#7907;c công b#7889; c#7911;a Trung Qu#7889;c là 9,5%. So v#7899;i n#259;m 2003, xu#7845;t kh#7849;u lên t#7899;i 26 t#7881; USD, t#259;ng g#7847;n 30%. Xu#7845;t kh#7849;u sang Hoa K#7923; n#259;m 2004 #273;ã #273;#7841;t 5 t#7881; USD so v#7899;i 800 tri#7879;u USD n#259;m 2001.

Vi#7879;t Nam c#361;ng hi#7879;n là n#432;#7899;c xu#7845;t kh#7849;u tiêu #273;#7913;ng #273;#7847;u trên th#7871; gi#7899;i, h#7841;ng nhì v#7873; xu#7845;t kh#7849;u g#7841;o và h#7841;t #273;i#7873;u, hàng t#432; v#7873; m#7911; cao su.

S#7903; d#297; có #273;#432;#7907;c nh#7919;ng thành qu#7843; này là nh#7901; công tác qu#7843;n lý kinh t#7871; v#297; mô t#7889;t và th#7853;n tr#7885;ng, nh#7901; #273;ó m#7897;t ph#7847;n #273;#7901;i s#7889;ng c#7911;a dân chúng #273;ã #273;#432;#7907;c c#7843;i thi#7879;n. Các thành ph#7889; c#361;ng có nh#7919;ng d#7845;u hi#7879;u phát tri#7875;n và sung túc h#417;n.

Nh#432;ng ng#432;#7901;i ta v#7851;n có quy#7873;n #273;#7863;t câu h#7887;i v#7873; s#7921; h#7919;u hi#7879;u và b#7873;n v#7919;ng c#7911;a cách qu#7843;n lý, c#361;ng nh#432; v#7873; cái giá ph#7843;i tr#7843; cho nh#7919;ng k#7871;t qu#7843;. #272;ánh giá m#7897;t chính sách kinh t#7871; không th#7875; gi#7899;i h#7841;n #7903; nh#7919;ng ch#7881; s#7889; v#7873; l#432;#7907;ng mà còn ph#7843;i dành m#7897;t quan tâm #273;#7863;c bi#7879;t cho công b#7857;ng xã h#7897;i. Adam Smith #273;ã t#7915;ng nói r#7857;ng s#7921; thành công v#7873; kinh t#7871; ph#7843;i #273;#432;#7907;c #273;o l#432;#7901;ng b#7857;ng nh#7919;ng l#7907;i ích mang l#7841;i cho ng#432;#7901;i nghèo. Phúc l#7907;i và t#7921; do c#7911;a con ng#432;#7901;i tùy thu#7897;c vào nhi#7873;u y#7871;u t#7889; khác ngoài l#7907;i t#7913;c bình quân #273;#7847;u ng#432;#7901;i nh#432; h#7879; th#7889;ng giáo d#7909;c, an sinh xã h#7897;i, ch#7871; #273;#7897; ph#7909;c viên, y t#7871; v.v…

Nh#432;ng, c#361;ng trong n#259;m 2004, l#7841;m phát gia t#259;ng nhanh, #273;#7841;t 9% (kho#7843;ng 3% n#259;m 2003) m#7863;c dù #273;ã có nh#7919;ng bi#7879;n pháp k#7873;m giá trong lãnh v#7921;c tiêu dùng và d#7847;u h#7887;a nh#7853;p kh#7849;u. T#7889;n kém c#7911;a các bi#7879;n pháp này (650 tri#7879;u USD) v#432;#7907;t c#7843; thu nh#7853;p do xu#7845;t kh#7849;u tiêu và xu#7845;t kh#7849;u h#7841;t #273;i#7873;u c#7897;ng l#7841;i. Các bi#7879;n pháp gi#7919; giá #273;#432;#7907;c áp d#7909;ng trong khi chính sách cho vay c#7911;a các c#417; ch#7871; tài chính l#7841;i #273;#432;#7907;c th#7843; l#7887;ng, t#7841;o nguy c#417; l#7841;m phát nh#7843;y v#7885;t trong t#432;#417;ng lai (3). Riêng v#7873; ngân sách, chính quy#7873;n Vi#7879;t Nam có v#7867; hài lòng v#7899;i thi#7871;u h#7909;t #273;#7873;u #273;#7863;n, tài tr#7907; b#7857;ng vay m#432;#7907;n.

N#7871;u hàng xu#7845;t kh#7849;u gia t#259;ng thì hàng nh#7853;p kh#7849;u c#361;ng t#259;ng theo cùng chi#7873;u h#432;#7899;ng #273;ó, gây thâm th#7911;ng cho cán cân th#432;#417;ng mãi 5,5 t#7881; USD (g#7847;n 13% t#7893;ng s#7843;n l#432;#7907;ng). S#7921; thâm th#7911;ng th#432;#7901;ng tr#7921;c c#7911;a cán cân th#432;#417;ng mãi, trong chi#7871;n l#432;#7907;c phát tri#7875;n d#7921;a trên xu#7845;t kh#7849;u, t#7889; giác s#7921; thi#7871;u n#259;ng #273;#7897;ng và nh#7841;y bén v#7873; th#432;#417;ng mãi, c#361;ng nh#432; nh#7919;ng gi#7899;i h#7841;n và y#7871;u kém c#7911;a chính sách này.

M#7897;t trong nh#7919;ng ngu#7891;n ngo#7841;i t#7879; l#7899;n c#7911;a Vi#7879;t Nam v#7851;n là chuy#7875;n ngân v#7873; n#432;#7899;c c#7911;a Vi#7879;t Ki#7873;u. Theo nghiên c#7913;u c#7911;a Ngân Hàng Th#7871; Gi#7899;i, s#7889; ti#7873;n chuy#7875;n ngân chính th#7913;c này c#7911;aVi#7879;t ki#7873;u là 3,5 t#7881; USD, cao h#417;n s#7889; #273;#7847;u t#432; ngo#7841;i qu#7889;c tr#7921;c ti#7871;p (foreign direct investment) vào Vi#7879;t Nam và không xa con s#7889; t#7893;ng xu#7845;t kh#7849;u nông lâm ph#7849;m c#7911;a c#7843; n#432;#7899;c (4 t#7881; USD).

N#7871;u quan sát k#7929; nh#7919;ng thành qu#7843; kinh t#7871; c#7911;a Vi#7879;t Nam d#432;#7899;i ánh sáng c#7911;a mô hình phát tri#7875;n Solow (mô hình k#7871;t h#7907;p v#7889;n #273;#7847;u t#432;, s#7913;c lao #273;#7897;ng, nh#7919;ng ti#7871;n b#7897; k#7929; thu#7853;t và khoa h#7885;c k#7929; thu#7853;t #273;#7875; quan sát v#7873; s#7843;n xu#7845;t trong kinh t#7871;), chúng ta có cùng m#7897;t xác #273;#7883;nh v#7899;i Paul Krugman, trong bài vi#7871;t t#7921;a #273;#7873; "Huy#7873;n tho#7841;i phép m#7847;u châu Á, m#7897;t chuy#7879;n hoang #273;#432;#7901;ng c#7847;n dè d#7863;t" (Foreign Affairs Article, 11-94)

Xin trích : "Nh#7919;ng qu#7889;c gia châu Á m#7899;i k#7929; ngh#7879; hóa, c#361;ng nh#432; Liên Xô trong th#7853;p niên 1950, #273;ã phát tri#7875;n nhanh nh#7901; s#7921; #273;#7897;ng viên m#7897;t cách phi th#432;#7901;ng các tài nguyên. Nh#432;ng khi nhìn s#7921; gia t#259;ng nhanh chóng c#7911;a các #273;#7847;u vào (inputs) t#7841;i các qu#7889;c gia này thì ch#7859;ng có gì #273;#7875; gi#7843;i thích thêm. S#7921; phát tri#7875;n c#7911;a châu Á, c#361;ng nh#432; s#7921; phát tri#7875;n c#7911;a Liên Xô trong th#7901;i k#7923; t#259;ng tr#432;#7903;ng m#7841;nh, g#7847;n nh#432; nh#7901; vào s#7921; t#259;ng v#7885;t b#7845;t th#432;#7901;ng c#7911;a các #273;#7847;u vào (inputs) nh#432; v#7889;n #273;#7847;u t#432; và s#7913;c lao #273;#7897;ng h#417;n là gia t#259;ng n#259;ng su#7845;t" (4).

Vi#7879;t Nam tr#7903; thành n#432;#7899;c xu#7845;t kh#7849;u tiêu s#7885; s#7889; m#7897;t v#7899;i 40% l#432;#7907;ng xu#7845;t kh#7849;u toàn c#7847;u nh#7901; s#7921; bành tr#432;#7899;ng nhanh chóng các di#7879;n tích tr#7891;ng tr#7885;t. #272;#7875; chi#7871;m l#297;nh th#7883; tr#432;#7901;ng tiêu tr#7855;ng, Vi#7879;t Nam #273;ã ch#7885;n k#7929; thu#7853;t l#7897;t v#7887; tiêu #273;en v#7899;i nhân công r#7867; thay vì r#7917;a tiêu cho tr#7855;ng trong n#432;#7899;c ru#7897;ng nh#432; t#7841;i #273;#7843;o Banga (Nam D#432;#417;ng), khi#7871;n #273;#7843;o này d#7847;n dà lép v#7871; trên th#7883; tr#432;#7901;ng.

Hi#7879;n nay Vi#7879;t Nam là n#432;#7899;c xu#7845;t kh#7849;u cao su th#7913; t#432; sau Thái Lan, Nam D#432;#417;ng và Mã Lai. Ba n#432;#7899;c này chi#7871;m 80% th#7883; tr#432;#7901;ng xu#7845;t kh#7849;u cao su trên th#7871; gi#7899;i. Mã Lai xu#7845;t kh#7849;u cao su ngày càng ít vì m#7913;c s#7889;ng c#361;ng nh#432; giá nhân công gia t#259;ng. #272;#7875; chi#7871;m ch#7895; c#7911;a Mã Lai, Vi#7879;t Nam #273;ã gia t#259;ng 53% l#432;#7907;ng cao su s#7843;n xu#7845;t t#7915; 2003 #273;#7871;n 2004 b#7857;ng cách gia t#259;ng di#7879;n tích tr#7891;ng tr#7885;t.

Gia t#259;ng di#7879;n tích các #273;#7891;n #273;i#7873;n cao su, tiêu, h#7841;t #273;i#7873;u v.v. mang v#7873; ngo#7841;i t#7879; nh#432;ng cái giá ph#7843;i tr#7843; là n#7841;n phá r#7915;ng. N#259;m 1943, r#7915;ng chi#7871;m 44% di#7879;n tích c#7911;a c#7843; n#432;#7899;c nh#432;ng hi#7879;n nay ch#7881; còn 21%. Trung bình m#7895;i n#259;m 2.000 km2 r#7915;ng b#7883; h#7911;y di#7879;t. Xin nh#7855;c l#7841;i là toàn b#7897; nông lâm ph#7849;m xu#7845;t kh#7849;u là 4 t#7881; USD, t#432;#417;ng #273;#432;#417;ng v#7899;i l#432;#7907;ng chuy#7875;n ngân c#7911;a Vi#7879;t Ki#7873;u v#7873; n#432;#7899;c. Vi#7879;t Nam không th#7875; ti#7871;p t#7909;c gia t#259;ng di#7879;n tích tr#7891;ng tr#7885;t c#361;ng nh#432; t#259;ng gia nhân l#7921;c trong ngành này.

"Nh#432;ng phép m#7847;u th#7921;c ra nh#7901; m#7891; hôi h#417;n là nh#7901; sáng ki#7871;n" (5). #272;ó là nh#7919;ng gi#7899;i h#7841;n c#7911;a m#7897;t s#7889; thành qu#7843; v#7873; s#7889; l#432;#7907;ng c#7911;a n#7873;n kinh t#7871; Vi#7879;t Nam.
#272;#7857;ng sau các cao #7889;c hi#7879;n #273;#7841;i, các c#7917;a hàng lòe lo#7865;t, ánh #273;èn màu thành th#7883; và nh#7919;ng ng#432;#7901;i phô tr#432;#417;ng s#7921; giàu có t#7841;i Hà N#7897;i và Sài Gòn là m#7897;t xã h#7897;i Vi#7879;t Nam khác n#7871;u nhìn sát h#417;n vào th#7921;c t#7841;i : tham nh#361;ng lan tràn (n#259;m 2004, Vi#7879;t Nam b#7883; x#7871;p h#7841;ng 102 theo ch#7881; s#7889; tham nh#361;ng c#7911;a Transparancy International), t#7879; n#7841;n mãi dâm bành tr#432;#7899;ng (không ch#7915;a b#7845;t c#7913; s#7855;c t#7897;c nào k#7875; c#7843; ng#432;#7901;i thi#7875;u s#7889; mi#7873;n núi), buôn l#7853;u, ma túy, cách bi#7879;t giàu nghèo gi#7919;a nông thôn và thành th#7883;, tr#7867; em không nhà, h#7879; th#7889;ng giáo d#7909;c c#361; k#7929; và ti#7873;u t#7909;y, h#7879; th#7889;ng y t#7871; công c#7897;ng hai c#7845;p, h#7841;ng trên và h#7841;ng d#432;#7899;i, h#7879; th#7889;ng h#432;u b#7893;ng vô hi#7879;u v.v. (6). H#7853;u
 qu#7843; c#7911;a tình tr#7841;ng này không th#7845;y #273;#432;#7907;c trong m#7897;t #273;#7889;i chi#7871;u bi#7875;u.

Nhà th#417; và phê bình Chân Ph#432;#417;ng, s#7889;ng t#7841;i Hoa K#7923; (trong H#7907;p L#432;u s#7889; 80, 2005), sau khi trích d#7851;n các nhà th#417; tr#7867; trong n#432;#7899;c, #273;ã #273;i #273;#7871;n k#7871;t lu#7853;n : "Trong các bài th#417; trên ng#432;#7901;i #273;àn bà không bi#7875;u t#432;#7907;ng cho #432;#7899;c m#417; h#7841;nh phúc, ho#7863;c h#432;#417;ng s#7855;c tr#7847;n gian. H#7885; hi#7879;n hình nh#432; n#7841;n nhân c#7911;a quá kh#7913; chi#7871;n tranh và hi#7879;n t#7841;i kh#7889;n n#7841;n, nh#432; m#7863;t trái c#7911;a các h#7913;a h#7865;n bánh v#7869; khoác lác ! Qua bao nhiêu tang th#432;#417;ng h#7885; c#7855;n r#259;ng nuôi l#7899;n t#7915;ng th#7871; h#7879; cho L#7883;ch S#7917; b#7855;t #273;i, #273;#7875; nh#7853;n tr#7903; l#7841;i b#7845;t công và ngh#7883;ch lý. […] S#7921; b#259;ng ho#7841;i c#7911;a các giá tr#7883; truy#7873;n th#7889;ng d#7851;n #273;#7871;n nh#7919;ng vi#7879;c t#7891;i t#7879; nh#432; trong tr#432;#7901;ng
 h#7907;p tai ti#7871;ng c#7911;a gi#7843;i "Trí Tu#7879; Vi#7879;t Nam"" (7). 

Ông Deepak Khanna, giám #273;#7889;c khu v#7921;c c#7911;a Internationl Financial Corporation (thành viên c#7911;a nhóm Ngân Hàng Th#7871; Gi#7899;i), g#7847;n #273;ây #273;ã phát bi#7875;u : "Ng#432;#7901;i #273;#7847;u t#432; (n#432;#7899;c ngoài) lo ng#7841;i vì h#7841; t#7847;ng c#417; s#7903; (t#7841;i Vi#7879;t Nam) không #273;#7911; tiêu chu#7849;n, vì n#7841;n tham nh#361;ng và gánh n#7863;ng khó ch#7883;u n#7893;i c#7911;a các th#7911; t#7909;c hành chánh".

N#7841;n tham nh#361;ng #273;ã có m#7863;t th#432;#7901;ng xuyên trong cu#7897;c s#7889;ng hàng ngày #273;#7871;n n#7895;i các c#7845;p lãnh #273;#7841;o #273;#7873;u t#7887; ra b#7845;t l#7921;c, dù h#7885; ti#7871;p t#7909;c lên án t#7879; n#7841;n này b#7857;ng l#7901;i nói. Tham nh#361;ng có m#7863;t kh#7855;p n#417;i trong m#7885;i sinh ho#7841;t xã h#7897;i và trong b#7897; máy hành chánh, nó không nh#7919;ng gây ra r#7845;t nhi#7873;u v#7909; sì c#259;ng #273;an trong xã h#7897;i mà còn xách nhi#7877;u ng#432;#7901;i dân hàng ngày, ch#7859;ng h#7841;n nh#432; v#7909; quota v#7843;i t#7841;i B#7897; Ngo#7841;i Th#432;#417;ng, thâm l#7841;m t#7841;i công ty PetroVietNam, v#7909; N#259;m Cam, chuy#7879;n m#7897;t tri#7879;u USD c#7911;a ông #272;#7895; M#432;#7901;i… 

T#7901; Th#7901;i Báo Kinh T#7871; Vi#7877;n #272;ông (FEER), s#7889; ra tháng 11-1997, cho bi#7871;t có t#7915; 500 #273;#7871;n 1.000 #273;#7843;ng viên #272;#7843;ng C#7897;ng S#7843;n Vi#7879;t Nam là tri#7879;u phú #273;ô la M#7929;.

Bên c#7841;nh #273;ó là vi#7879;c qu#7843;n lý thi#7871;u sót và sai l#7847;m các d#7921; án, ti#7871;p tay v#7899;i tham nh#361;ng, gây lãng phí tr#7847;m tr#7885;ng tài nguyên c#7911;a qu#7889;c gia.

Theo #273;i#7873;u tra g#7847;n #273;ây c#7911;a B#7897; K#7871; Ho#7841;ch và #272;#7847;u T#432; thì 14 #273;#7871;n 19% ngân sách c#7911;a các d#7921; án do nhà n#432;#7899;c tài tr#7907; không #273;#432;#7907;c dùng #273;úng ch#7895;. M#7897;t #273;#7841;i di#7879;n c#7911;a B#7897; này t#7841;i t#7881;nh Qu#7843;ng Nam cho bi#7871;t là trong ba n#259;m qua, 80% ngân sách dành cho vi#7879;c nâng c#7845;p h#7841; t#7847;ng c#417; s#7903; c#7911;a t#7881;nh #273;ã #273;#432;#7907;c chính quy#7873;n #273;#7883;a ph#432;#417;ng dùng #273;#7875; trang tr#7843;i n#7907; n#7847;n c#7911;a t#7881;nh, khi#7871;n kinh phí xây d#7921;ng h#7841; t#7847;ng c#417; s#7903; không còn là bao nhiêu.

Vi#7879;t Nam xu#7845;t kh#7849;u d#7847;u thô nh#432;ng ph#7843;i nh#7853;p d#7847;u l#7885;c. Tuy v#7853;y, d#7921; án nhà máy l#7885;c d#7847;u #273;#7847;u tiên t#7841;i Vi#7879;t Nam v#7851;n ch#432;a #273;#432;#7907;c #273;úc k#7871;t sau h#417;n 10 n#259;m th#7843;o lu#7853;n.
Trong m#7897;t cu#7897;c nói chuy#7879;n, ông Jordan D. Ryan, #273;#7841;i di#7879;n th#432;#7901;ng tr#7921;c c#7911;a Ch#432;#417;ng Trình Phát Tri#7875;n Liên Hi#7879;p Qu#7889;c t#7841;i Vi#7879;t Nam, cho bi#7871;t : "Tôi th#7845;y phi#7873;n lòng khi #273;#7885;c trong các phúc trình m#7899;i #273;ây c#7911;a chính ph#7911; c#361;ng nh#432; trên các c#417; quan truy#7873;n thông nh#7919;ng thông tin v#7873; các th#7911; t#7909;c r#432;#7901;m rà, v#7873; s#7921; kém hi#7879;u n#259;ng, v#7873; n#7841;n quan liêu bàn gi#7845;y, v#7873; vô trách nhi#7879;m và v#7873; tham nh#361;ng, và nh#7899; rõ là chính nh#7919;ng v#7845;n #273;#7873; này #273;ã #273;#432;#7907;c nh#7855;c #273;#7871;n h#7891;i #273;#7847;u th#7853;p niên 1990" (8).

Nh#432; v#7853;y, chúng ta có th#7875; nh#7853;n #273;#7883;nh là vi#7877;n t#432;#7907;ng kinh t#7871; t#432;#417;i #273;#7865;p c#7911;a công cu#7897;c #272;#7893;i M#7899;i d#432;#7899;i m#7855;t ông phó th#7911; t#432;#7899;ng còn r#7845;t lâu m#7899;i th#7921;c hi#7879;n #273;#432;#7907;c dù #273;ã tr#7843;i qua 20 n#259;m th#7917; nghi#7879;m. Cái nhìn c#7911;a ông không sai l#7847;m và c#361;ng không sai l#7879;ch, nh#432;ng vi#7879;c thi hành #273;ã h#7887;ng trên m#7885;i ph#432;#417;ng di#7879;n, vì d#7921;a trên nh#7919;ng nguyên t#7855;c l#7879;ch l#7841;c, tai h#7841;i và vô #273;#7841;o #273;#7913;c mà ông Jordan D. Ryan v#7915;a nh#7855;c #273;#7871;n #7903; trên, ng#432;#7907;c h#7859;n v#7899;i cái nhìn c#7911;a ông phó th#7911; t#432;#7899;ng.

#272;#7875; k#7871;t lu#7853;n, ta hãy làm m#7897;t con toán #273;#417;n gi#7843;n. T#7893;ng s#7843;n l#432;#7907;ng bình quân #273;#7847;u ng#432;#7901;i c#7911;a Vi#7879;t Nam là kho#7843;ng 475 USD, so v#7899;i Thái Lan là 2.200 USD. Vi#7879;t Nam nh#7855;m m#7913;c t#259;ng tr#432;#7903;ng 8,5% cho n#259;m 2005, trong khi Thái Lan d#7921; trù s#7869; #273;#7841;t 5,5%. N#7871;u c#7843; hai n#432;#7899;c #273;#7873;u #273;#7841;t các m#7913;c d#7921; tính này, Vi#7879;t Nam ph#7843;i m#7845;t 55 n#259;m m#7899;i b#7855;t k#7883;p t#7893;ng s#7843;n l#432;#7907;ng bình quân #273;#7847;u ng#432;#7901;i c#7911;a Thái Lan. #272;#7875; b#7855;t k#7883;p Thái Lan trong 10 n#259;m t#7899;i, n#7871;u n#432;#7899;c này v#7851;n gi#7919; m#7913;c t#259;ng tr#432;#7903;ng 5,5%, Vi#7879;t Nam ph#7843;i có t#7927; l#7879; t#259;ng tr#432;#7903;ng là 23% vào m#7895;i n#259;m.

V#7845;n #273;#7873; c#7911;a kinh t#7871; Vi#7879;t Nam không ph#7843;i là cái nhìn mà là ch#7885;n l#7921;a chính sách kinh t#7871; và vi#7879;c th#7921;c hi#7879;n chính sách kinh t#7871; này : m#7913;c phát tri#7875;n kém trong khi ph#7843;i b#7855;t k#7883;p s#7921; ch#7853;m tr#7877; và nh#7919;ng c#417; c#7845;u gây chênh l#7879;ch trong xã h#7897;i.

Vi#7879;c b#7855;t #273;#7847;u "#273;#7893;i m#7899;i th#7921;c s#7921;", m#7897;t #273;o#7841;n tuy#7879;t tri th#7913;c (rupture épistémologique) v#7899;i ngày hôm nay là m#7897;t vi#7879;c làm kh#7849;n c#7845;p cho t#432;#417;ng lai c#7911;a Vi#7879;t Nam và cho nh#7919;ng ng#432;#7901;i Vi#7879;t hôm nay và ngày mai ; m#7897;t mô hình l#7845;y c#7843;m h#7913;ng t#7915; nh#7919;ng l#7901;i sau #273;ây c#7911;a Amartya Sen, gi#7843;i Nobel Kinh t#7871; (trong m#7897;t cu#7897;c nói chuy#7879;n v#7899;i tu#7847;n báo Le Nouvel Observateur s#7889; 2100, tháng 1-2005) : "T#432;#7899;c #273;o#7841;t dân ch#7911; c#7911;a dân chúng vi#7879;n c#7899; #273;#7875; th#7921;c hi#7879;n nh#7919;ng m#7909;c tiêu kinh t#7871; #273;#7847;y tham v#7885;ng là m#7897;t vi#7879;c làm nguy hi#7875;m. S#7921; t#259;ng tr#432;#7903;ng l#7879; thu#7897;c vào m#7897;t b#7889;i c#7843;nh kinh t#7871; thu#7853;n l#7907;i nhi#7873;u h#417;n là vào m#7897;t khung c#7843;nh chính tr#7883; #273;#7897;c
 #273;oán. T#259;ng tr#432;#7903;ng g#7855;n li#7873;n v#7899;i nh#7919;ng l#7921;a ch#7885;n #273;#7913;ng #273;#7855;n v#7873; quan h#7879;, và có th#7875; b#7883; m#7913;c #273;#7897; tham nh#361;ng làm ph#432;#417;ng h#7841;i… T#259;ng tr#432;#7903;ng c#361;ng không ph#7843;i là t#7845;t c#7843;. C#7847;n ph#7843;i chú ý nhi#7873;u h#417;n #273;#7871;n s#7921; phát tri#7875;n con ng#432;#7901;i và xã h#7897;i, #273;#7871;n các quy#7873;n t#7921; do, #273;#7871;n s#7921; g#7855;n bó gi#7919;a phát tri#7875;n và dân ch#7911;" (9).

Vi#7879;c th#7921;c thi mô hình m#7899;i này có l#7869; c#7847;n suy nghi#7879;m ý ngh#297; #273;#7841;o #273;#7913;c sau #273;ây c#7911;a tri#7871;t gia Tr#7847;n #272;#7913;c Th#7843;o : "Khi t#7921; v#7845;n mình, ý th#7913;c #273;òi h#7887;i cái Thi#7879;n trong hành #273;#7897;ng, cái Chân trong tri th#7913;c, và cái M#297; trong s#7921; hoàn thành các quá trình nghi#7879;m sinh, qua #273;ó ý th#7913;c bi#7871;n th#7871; gi#7899;i t#7921; nhiên thành m#7897;t nhân gi#7899;i, x#7913;ng #273;áng v#7899;i con ng#432;#7901;i" (Ki#7871;n V#259;n d#7883;ch).
#272;#7871;n khi nào chúng ta m#7899;i th#7845;y b#7855;t #273;#7847;u xu#7845;t hi#7879;n m#7897;t cu#7897;c s#7889;ng giá tr#7883; và "x#7913;ng #273;áng v#7899;i con ng#432;#7901;i" cho #273;#7845;t n#432;#7899;c Vi#7879;t Nam và t#7845;t c#7843; nh#7919;ng ng#432;#7901;i Vi#7879;t thay vì ch#7881; cho m#7897;t s#7889; ng#432;#7901;i ?

Ph#7841;m Tùng C#432;#417;ng (New Jersey)

Chú thích :
(1) "Le seul combat qui vaille est le combat pour l’homme" (di#7877;n v#259;n c#7911;a t#432;#7899;ng de Gaulle #273;#7885;c ngày 11-8-1950).
(2) "S#7921; t#7909;t h#7853;u v#7873; kinh t#7871; ngày càng gay g#7855;t khi hi#7879;u qu#7843; và s#7921; c#7841;nh tranh c#7911;a n#7873;n kinh t#7871; Vi#7879;t Nam còn th#7845;p" (phát bi#7875;u c#7911;a ông Nông #272;#7913;c M#7841;nh trong l#7877; k#7927; ni#7879;m 75 n#259;m thành l#7853;p #272;#7843;ng C#7897;ng S#7843;n Vi#7879;t Nam).
(3) Giá các m#7863;t hàng tiêu th#7909; t#7841;i Vi#7879;t Nam t#259;ng 9,1% trong tháng hai so v#7899;i m#7897;t n#259;m tr#432;#7899;c #273;ây và t#259;ng 2,5% so v#7899;i tháng giêng (VOA, 24-2-2005).
(4) "The newly industrializing countries of Asia, like the Soviet Union of the 1950s, have achieved rapid growth in large part through an astonishing mobilization of resources. Once one accounts for the role of rapidly growing inputs in these countries’ growth, one finds little left to explain, Asian growth, like that of the Soviet Union in its high-growth era, seems to be driven by extraordinary growth in inputs like labor and capital rather than by gains in efficiency", Paul Krugman (The myth of Asia’s Miracle, a cautionary fable).
(5) "But the miracle turns out to have been based on perspiration rather than inspiration", Paul Krugman, ibid.
(6) "Nh#7919;ng hi#7879;n t#432;#7907;ng phân c#7921;c xã h#7897;i và phân hoá giàu nghèo, suy gi#7843;m v#7873; #273;#7841;o #273;#7913;c, l#7889;i s#7889;ng ; t#7879; quan liêu, tham nh#361;ng và s#7921; thoái hóa, bi#7871;n ch#7845;t c#7911;a m#7897;t b#7897; ph#7853;n không nh#7887; cán b#7897;, #273;#7843;ng viên ch#432;a #273;#432;#7907;c ng#259;n ch#7863;n, #273;ang là nh#7919;ng n#7895;i b#7913;c xúc trong xã h#7897;i" (phát bi#7875;u c#7911;a ông Nông #272;#7913;c M#7841;nh trong l#7877; k#7927; ni#7879;m 75 n#259;m thành l#7853;p #272;#7843;ng C#7897;ng S#7843;n Vi#7879;t Nam).
(7) Gi#7843;i này (có c#7843; m#7897;t th#7913; tr#432;#7903;ng trong h#7897;i #273;#7891;ng) #273;#432;#7907;c trao cho m#7897;t nhóm k#7929; s#432;, tuyên d#432;#417;ng th#7843;o trình TCMS #273;ang #273;#432;#7907;c m#7897;t s#7889; công ty Vi#7879;t Nam s#7917; d#7909;ng, do nhóm này là m#7897;t sao chép t#7915; m#7897;t th#7843;o trình n#432;#7899;c ngoài #273;ã có s#7861;n. Xin nh#7855;c #273;ây là gi#7843;i "Trí Tu#7879; Vi#7879;t Nam" !

=====
You shall know the truth and the truth shall set you free.

---------------------------------
Do you Yahoo!?
 Yahoo! Small Business - Try our new resources site! 
-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: http://www.le.org/pipermail/vacets-gen/attachments/20050414/fd774d70/attachment-0001.html